Skip to main content

Full text of "Bie Het Gulden Cabinet 1661goog"

See other formats


• ■ ■_> 



■ 




--.*' 






I 



. 






h ■?*+**&:** 







* -.c 



4tc. ^ 




RESTAURATIEATELIER 
'JNI VERSITEI TSBIBLIOTHEEK 




Google 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 






Digitized by 



Google 



+ **.! "- — -*— 



\ 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



nc r . m 'j5 f. , rs .-, r> iS u, 




ï Uxvcrpenatêruchhy Un Mttfens Conrf,ercooj,er op de Eyermeri inienjoude MexJald 

- > „ , .^ , i , f . Corntk Kejfetu feul^fit. 

J&rJt. sDvpenbeck dtlm. -*" 

Digitized by VjOOQlC 



■méM 



Digitized by 



Google 




HET GULDEN CABINET 

VANDE EDELE VRY 

SCHILDERCONST 

Ontfloten door den lanck ghewenfchten 

Vrede tuffchen de twee mach* 

tighe Croonen van 

SPAIGNIEN 

E N 

VRANCRYCK. 

Waer-inne begrepen is den ontfterflfè- 

lijcken loff vande vermaerfte 

Conftminnende Geeften 

SCHILDERS 

Van defe Eeuw , hier inne meeft naer het 

leven af-gebeldt , verciert met veel ver- 

makelijcke Rijmen ende Sprëucken. 

DOOR 
Cornelis de !Bie Notaris binnen Lyer. 



Digitized by 



Google 






O 



Digitized by 



Google 




DEN GEBOEYDEN MARS 

Spreekt op d'uytleggingb Ttande Titel plaet. 

El wijekt dan mijne Macht , en Raferny ter fijden ? 
Moet mijne wreetheyt nu dees boofe fchant-vleck lijden > 
Dat ick hief ligh ghcboyt en plat ter aert ghedruckt, 
Ontrooft van Sweert en Schilt , t'gen' my is af-geruckt ? 
Alleen door liefdens kracht, die Vranckrijck heeft ontfteken, ..'."■ 
Die door het Echts verbónt compt al mijn luften breken, 

Die fèlffs de wreetheyt ben , wórdt hier van liefd' gheplaeght, 
Den Dullen Orloghs Godt wordt van den Peys verjaeght. 
Ach J d'Edel Franfche Trouw : (aen Spaenien verbonden:) 
Die heeft m* allendigh Heitin ballinckfchap ghefonden. 
K'en heb niet eehen vriendt ,. men danckt mv fpoedigh aff 
Een jeder my verftbot, ick fien ick moet jn't graff.. 
Nochtans (al menich men&h mijn ongeluck beclaghen 
Die was ghewoon door my heel IBelgica te plaeghen* ; 
Die was ghewóon met^my te liggen op het landt : ,• ..;, 
Dat ick had uyt ^heput. door mijnen Orloghs brandt, 
De deught had ick verjaeght,, en liefdens kracht ghenomen • 
Midts dat mijniury was in Neder-landt ghécomen 

Tot voordeel vanden Frans,, die my nu bsrenghtin dtuck, 
En wederleyt mijn jonft, fortuyn en groot ghelückl . . 
Alleen door liefdens .kracht dié my nu compt Verachten 
Die my nu felfs Iaet in't vergoten Bloedt verfihachten. 
Ha Vermt wieé. Goddin , vetvloeckte. voefter vrouw 
Van al dat liefde Voelt, en <ïor(aeck van dges. Trouw, 
Hoe compt dat ghy mijn nel door af-kcer fao- laet krencken i 
Ach .' wilt mijn foete jonft ( bid ick) noch eens ghedencken j 
Die ick u eenmael gaf, trots uwen Man Fulcatn, 
Als wy in óvêrfpcl hebben den luft verflaen» 

Ai Waerom 



Digitized by 



Google 



4 ' ..'.''.'■'■' 

Waerom en ftrafr ghy niét ,, die door fijn minne fchiclaten. 

Doet Trommel en trompet, en't Krijghs Canon n en f wichten 
Cupict u dertel Kindt , die Spaenien verweckt 
Poor't minnen-vier tot Peys , en Vranckr'nck ontfteckt. 

O wanekelbare Vrouw, die eerfien hadt gedrongen 

ïn*t hert van Nederlandt , Jnteros uwen jonghen 
Cupidos eygen broer, maer ongelijck.van aert 
Die door fijn boolheydt eerft t'landt had met mjjdt befwaert. 

En fiet, nu laet ghy toe Cupidos minne lufte» • 

Die door een Echte Trouw de Landen brenght fn ruften. 
Dat ick den fchetm hier had, ick fcheurden hem. van een 
lek aet hem Ie vent op van 't hooft tot aenden teen 

Ick fbu fijn dertel jeught te pletteren ftracx botièn 

Ghelijck Saturnus 't kindt fmeet tegen d'herte rotten : 

Want hy van mijn verdriet de rechte oorfaeck is 
Den oorlpronck van mijn leet en t'fiels bederfFcnis. 

Waer is mijn blixems fweert , waer fijn mijn oorloghs knapen 

Kloeckmoedigh inden krijgh , manhaftigh inde wapen ; 

My dunckt ïy zijn verjaeght , een jeder-my verliet -■■": 

Niemandt en ifler die mijn fiele compt tot baetJ i 

lek ben nuaen het radt der wtee Fortuyn gheteugelt' ' j ';<•; 

En van mijn fhellicbeydt oock Keel en gans ontyteugefy : 
Ick Ütn het is om niet, de liefde is te groot - ' ïyy.. :•■'/ 
Die Vranckerijck béfit,en defèn Vrede flopt. sv.. 

Mijn aèders giftich bloedt begint de, doodt te voelen 

}Aïp tygers vree ghelaet mijn jngewand doet woelen. 

De prickel fpoor dès Nijdts tredt op mijn roémich hert . 
En fchettert met mijn quael vol ingecropte fmett. : 

lae al mijn duüicheyt, mijn tieren, fchreeuwen , racfen : 

Eylaes mijn droef ghe Ween , niet als met quellingh aefen; 

Schoon ick foo langhen tijdt 't landt heb gheftelt tot roof 

Den Peys en Vred* verjaeght , jae oock by-nacr 't Geloof» 

Die't 



Digitized by 



Google 



Die't heyligh Chriftendom , by-iiacr oock had ontluyftert 
En al den hellen glans, der deughden heel verduyftert 
Door mijn bloedt-dorftigheydt by-naer al dóen vergaen 
Die de ftaet-gierigheydt en pracht heb- voórgeftaen 
In fin 't heel Nederlandt door mijn ghewelt gherengelt 
Door wreedtheydt ende Ntjdt met grooten twift ghemengelt 
Met boosheydt en bedrogh, met belghfucht , *dievery *jck*fy 
Met onrechtyeerdigheydt ,. en helfche raferny* 
En fèhoon ick fel ver heb <Pandoras doos ontflotcn 
"Waer door de Wereldt werdt met boosheydt overgoten, 
De liefde f die van Godt eerft haren oorfpronck heeft) 
Is oorfaeck dat in iuft weer alle dinghen leeft, 
Is oorfaeck dat den <Peys gecroondt wordt met laurieren. 
Is oorfaeck datmen gaet over mijn doodt nu vieren. 
Dat al de Conften weer bethoonen henne deught 
En weeldigh leven in haer volle ruft en vreught. 
Voor eerft de fchoon (Pififw, die met haer eel Pinceelcn 
Door Konft. vercrygen fal veel gaven en juweelen, 
Daer by <]{etborica met haer $oet-<8jjm ghedicht 
Die menich droef ghemoet en- fwaeren geeft verlicht,. 
Die ick had door't ramoer van mijnen Krijgh doen dolen 
En allen hunnen luft, jeyer, en gheeft gheftolen, 
Die ick foo had gepUeght ,.mèt arremoy verkracht, 
Dat niemapdt vande Conft by Menfchen wert gheacht: 
Die compt de liefde weer van alle cant bejegnen 
Die defèn nieuwen <Peys met rijekdom gaet vertegnen». 
De wonde? Schilber-Conft , en Rijcke Cooprrianfshap- 
Die klimmen weder op Fortunas hooghften trap. 
Nu fal <Po*fis pen tot mijnen fpot gaen lchrijven 
Orh 's menfchen vrees des- crijghs uyt liet ghedacht te drijven 
Nu falder: menich gheeft krijghen haer grootfte jonft 

De Meefters funderlingh van d'Edel StHUsTrConfi* 

-■-■■ D ea 



Digitized by 



Google 



6 

Den Peys die fal den gheeft met jever nu ontftekeri 

En al mijn Wapen-tuygh in duyfent ftucken breken. 

Den (peys en geeft my niet als droefheyt druck en pijn ' y 
Als wanhoop' ibnder trooft , om haeft in't graf te zijn. 

Den <Peys en geeft my niet als quellingen met hoopen 

Om als een bedelaer nu achter *t landt te loopen. 
Den <Peys die heeft ontrooft , de weelde die ick had : 
Wanneer my rijck en arm om mijn ontfagh aenbad. 

Den <Peys die heeft ontrooft mijn jaerelijckfê renten 

Die ick wift vanden boer te perfen met tormenten. 

Den Peys heeft nu ontrooft mijn pluymen vanden hoet 
Mijn kleedt met gout gheboort , en mijnen hoogen moet. 

Compt hier Megera compt en laet de wokken dondren 

Laet over mijnen druck de wereldt eens verwondren. 
Ifler dan ghèen genaey j feght <Pluto wrect ghclèl 
Die fijt den quaetften Godt en dwingher vande hel? 

Ghy cunt wanneer ghy wilt de ganfthe aert doen beven/ 

Chy cunt wanneer ghy wilt den menfch veel cjuellingh gheven.* 
Waer is nu Eolus die Gekit is vanden windt 
Dat <Bereds nu eens my tot mijn wraeckluft dient. 

Sa helfthen Charon compt , haelt my onfaligh fterver 

Met u bebloeyde fchuyt , die ben den Hel beerver 
Want Iupiter en wilt my niet meer by gheftaen 
Die door fijn blixems vier de Reufen heeft verflaen. 

Den vred' en geeft my niet anders als pijnlijck voetfel 

Als eenen haet en nijt vol boos fenijnich broetfel. 
Dat my nu vry flickt in den dry-hoofdighen hondt 
Die niet als vlammen (pouwt uyt fijnen helfthen mondt: 

Compt wree Fataelen compt met u vergifte (langen 

Compt helpt my Ttthts oft ick fal my verhangen 

Want wie op d*aerde leeft, die heeft van my een walgh 
Men heeft my lanck ghenoegh ghewenfcht aen eene galgh. 

Den 



Digitized by 



Google 



Den lanck verwachten Teys , die gaet de weth heirmaken 
Sy brenght de rufte med' en doet den Krijgh verfaecken: 
lek ben den Godt des Moorts , en ifler niemant niet 
Die my dan trooften (al in dit mijn groot verdriet? 
Soo wil ick dan voor 't left : Eylaes mijn graf-fchrift fchrijven 
Dat by de menfchen mach tot een memori blijven. 
De Liefde en de Trouto hebben den Kjtjgb verjaeght 
Die by de dertigh jaer heeft Hederlandt gheplaeght. 
Wanneer 4e Min haer cracht aen Vrartekerijck bethoonde 
En met de VVedermin van Spaenien beloonde 

Waerdoor den <Peyt caVnif met vrcughden is ghemaeckt 
Waer door den Qorloghs Godt is in fijn doodt gheraeckt. 



DROOM VAN DE BIE. 

NAer dat ick Floras Hoff had left eens overvloghen 
En uyt haer biom-ghewas veel foete Conft ghefoghen, 
Soo ïbcht mijn hert de ruft door fwaeren fluymer-fucht, 
Daer mijn Natuer terftont op't hoochft' wert mcd' bevruht : 
En qualijck had den flaep mijn fid oock niet becropen 
Den Droom-Godt is daer oock met ftiiheyt by geflopen, 
Die my heeft ingebeldt een wonder vrempt geval 
Vol fwaer becommernis , 't gen' ick u fcegen fal. 
Ick droomde dat ick was gheftelt in een vaïleye, . 
Beplant met groen geboomt^a tuyncn tuflehen beyen, , 
fêcr aengcnaem en fraey, daer ick twee weghen (ach 
Waer-by tot mijn vermaeck een vieughdigh lufthoff lach* 
En foo ick ftondt verftelt wat wegh ick ïn fa\i treden 
Om al mijn Honingh-fbet te moghen wel hefteden , • 
Te ièhencken aen de gen' die al haer deughden fmaeckt 
En naer haer iackcrny met open Monden haeckt^ 

Om 



Digitized by 



Google 



8 . . . 

Om mijnen föeteu Coft met vreughden op te dragen 
Daermen geen hinder lijdt van 't winters felle dagen: 
Daer is mijn jvérich hert met vreüght naér toe-ge(hort 
Daer noyt den grijfén rijdt het blom-gewas verdort. 
Dit nacht-gefïcht verdween , den droom is oockghe weken ' 
En del' jnbeldingh heeft mijn hert met luft ohtfteken, 

Want foo den flaep ontichóot met haeften uy t 't ghemoet 
(Die menichmael 't ghedacht met valfche liften.voedt) 
Soo heb ick metter daet een vrempt ghéheym ghevóndeh 
'Tgen' dient te zijn ontdeckt , 't gen' ick hier móet verconden 
Ter wijlen dat den Menfch al menichmael bevindt. 
Dat eenen 4cleyn en : Droom 'tot voordeel dickwils dient. 
Want fiet door defèn Droom weet ick te onderfcheyen 
Waer henen my den fin van dit gheval wilt leyen, 

Dat is naer 'ttfreughdich Hof. daer geene Gonft ontbreekt, 
En die ons met genucht (èex wefèntlijck ontdeckt. 
Een geeft van kloeck vernuft , een kender vande/krac[iten 
Die oyt de Schilders met Pinceel ten vo'orfcjiijn brachten. . 
Daer focht ick mijne ruft , naer dat ick al den fc.hat 
Der honigh-foete Conft by een yejfamelt had; . 
Doen quam de raffe Faem my uyt déri flaep verwecken 
En naer den vollen eys dit iuftich \Hoff oritdecken 

Daer al de fchoon Schildry bèichaemt ichier de Natuer 
Door d'overvloedichéydt van doedel vrv. TiSluer. . 
Daer t'blom en t'fruyt ghewas op doeck feer levent fchijnen 
Nochtans geen winters kou en can Jia^r kracht verdwijnen : : 
Hier vondt de <Bk haer plaets ?Jm haeteh honigh-graet 
(Die fchuylt in defen Bosdcf te ftellen inden ftaet, 
Te brenghen voor d.endagh eri naer dit HofF te draghen 
Daer menich Cöriftenaer fchept vreught en groot behaghen, 
Om al defeldfaemheyt van d'edel Scbilder-Conjl, 
Daer ( die dat HofF befit ) is Rijckelijck med bejonft. 

WaerhevtbaertNydt. 

-Q p- 



Digitized by 



Google 




& 



r\ A$\ ar ^' amQ ^ r t ^ ej <*rttJfj>cinturcj, etc. 
QyVttmir&z jpas icy la. jrace exterieur, 
Cfat* Ibmbre Ju suèiect: consufoez, Ie coeur 
CRempk de milt yertus, et ï'invisible esprit, 
UJartt Ls per/ectioiu iamals burin, n! acquit. 

• / 7 *vW CoSmJèulg/* 



Digitized by 



Google 



IQ 




ONTSCHULDI NGH 

Vanden Auétheur aen alle Rijm-lievende Poëten 

over d'uytheymfche woorden (doch eyghen 

Schilder-fpreucken)hier in begrepen. 

MVlta renafcentur qu<e jam cecidere , cadentque 
Qu* mnc fmt in hnore ïocabula , fi tokt 7>Jus 
Quem penes arbitrium ejl , <& jus <F norma loquendi. 

Ho&atius i» artt Voauca. 

,Oo jemandt vande Kond fbeckt naer de hinder-palen- 
; Van mijn cicyn rijm-ghedichc en tracht te achterhalen 
Oft in mijn duytfch befchrijf niet ongherijms en is 
T'gen' vrempt in d'ooren luyt,oft niet uytheymsen is* 
Daer een Poëetfè tongh mocht fpots-ghewijs op fpelert 
En (onder mijne weet d'eer van mijn wereken ftelen : 
( DVelck niemandt doen en fal die d'eel Tiiïuer verftaet, 
En kent den handel daer fy mede omme gaet ) 
Dus moet ick evenwel my hoeden voor hun ftormen 
En fegghen dat ick niet mijn (pellingh can heirvormen 
Als Cadmus d'A. B. C (die t'draeckx Tant-faéyer was) 
Want fbo PiSïura (preekt compt in dit Boeek te pas. 

Ovidius L'tbro 3. 

Waerbejt tmerf Njfrfr. 

Op de fpreuck des Auótheurs. 

Wnerheydt baert Htjdt. 

ALs waerheyts Sonne-ftrael de Nijdt voor ooghen ftelden. - 
Haer grauwel, die ly baert (tot eyghen fpijt en ftraf 
Js fy verdwenen voor de Bie'ens beidt der belden 
Die levende en döon herftelden uyt hun graf. 

N. Oma sv rik vs • 
Omnitt in Deo. 

op. 



Digitized by 



Google 



O P-G H ED R A G H EN 

Aenden Conft-minnenden , Deught- rij eken 
ende feer Difcreten Heere 

» 

D*H EER. 

ANTHONIO VAN LEYÉN 

VVoonende binnen de Keyferlijcke Stadt 

van Antwerpen , den 10. Februari j 

Anno 1662. 

Enghejien feer Tteet-lieVenden Heer kk lanck ghett>eten heb dat 

V.Li begaeft is met een uytnemende hnnifjê Vande hoocb-gheachte 

Vry Schilder-conft) die Van K L. ten boochfien bemint ende in 

' "beerden ghehouden "T»ordt, gbeltjck den coftelijcken Schat Van V. 

feldfaeme ende uyt-ghehurde Jhtcken Van Schildry , daer Van ghetitygbenis 

ghenoch gheVen. Soo hebbe ickmy langhentijdt Veel Tbilligber als Vermo- 

ghende gheVoelt, om V. L. ( als rechten 'Bejckerm-heer Vande Schilders) dit 

mtjn Gulden Cabinec der Schilder- con ft op te dragben , heftoeickmyniet 

onVoegheluck en docht > aenghejien door defen onbrek.ehjck.en ende lanck. Ver- 

Trachten Peys tujfchende neee machticbfie ^ (>oo»^« >4».Spaignien f «V^uckr 

rijck alle Conften Toederom feilen floreren , nufy ^erttjft qjn uyt de Üoedt- 

dorftighe JJaVerny Vanden treeden Oorlogh. Verhopende Jat tfelVe "toerek 

V. L-fal aenghenaem "toefen infiende de liefde die mijnen jeVer {tot Verhef 

finghe der Vermaerfte Gbeejlen ende Lief-hebbers der Schildry ) .heeft aen* 

g\?edreVen ende Verweckt om den grondt Van defe ~%>etenfchap eenichfmts uyt te 

"toereken^ nietfonder eerfi Van V. L. Vernuftheyt raedt ende oorlof gheVraeght 

hebbende , eer dat ick t'fehfe heb de/Ven beftaen , "bant Volgbenae de Lejfè 

Vanden "totjfen Salomön : De Tonghe der Wijfè maeckc de Lcere 

lieffelijck. Soo en Wijffel niet oft dit mijn "VercKfal door V. L. befeber* 

B % minghe 




Digitized by 



Google 



12 



mingbe aen eenjeder aenghenaem ende lieffeltjck betonden, ja Van alle La/Ie- 
roers bevrijdt "borden. Ick bekenne dat mijn Vleugbels Van Verft andt tefback 
zyjn, om de kracht Vdn fulckdanighe Conft te Verheffen : Ick 'bete "bel dat 
bet ander Voorfntjders /ouden moeten "toefen , om foo-danicb "Drenk Voor te 
dienen ende op te reeb ten , eer jemandt den Trollen fmaeck daer Van f oude gbe- 
Voelen. Moer ter Vijlen de loffelycke Pi&ura my foo Veel "betenfebap Van 
hoer Verholen Conft beeft mede gbedeylt , dat ick my eenicbjhts heb derden 
Verftouten om boeren. Loff ten Voorfchunte brengben , pende dotter niemandt 
der Confi-minnende Geeften met defen luft beVrucbt en is. T/V "toaer datjemant 
anders letter-condigher ende reden-rtjeker als ick, defe eer der Schilders bad 
tonnen uyt-drucken. Moer t'is grootehjekx te beduchten ( by aldien by feber 
gbeen Schilder oft Kjnnis-bebber Van defe Conft en "baer) oft by de eygben» 
febappen Van Pi&ura fou hebben connen treffen , niet dat ick bier mede Tril 
doen Verft aen dat ick my fefoen daer toe gans bequaem fou kennen ., "boer 
oVer ick my }\iet' en beroeme , daerom en fal Momi tongb daer uyt gbeen 
Voetfel "billen trecken , "bant tfelVe fou "befen een fpecie Van hooVerdy , al 
oft ick boogberfou "billen Vlteghen als een. ander , "baer door ick mocht comen 
tot eenen leegben Val, Idaer midts een ander (Jijnde Vande Conft) gbeenen 
luft oft jeVer en beeft , om fyfckdanighen "berek met beter gheleghentkydt 
Van "betenfebap, ende grooter Verft ant aen te Vatten, foo beb ick t'fefoegbe- 
daen. , Hopende fee/ Voorftnnich Heer dat ffefoe "berek , gbemenght %tjnde 
met goedtjonfticheydt ende VerVremptVandiepfinnighe reden, met eenTbillich 
hert pntfangbeÜ ende> aenghenomen fal "borden , des ick dit mijn cleyrt Ver- 
moghende "berek V r x L. op offer ; enfteikindr be"baernijfe Van V. L. rijpe 
Voqrfichticbeyt , 'benfetide bier mede aen V. L. gbefontheyt , peys , Voorfpcet, 
ende lanck leVen op defe "bereidt, ende naermaels J'eeu'bighe Salicbeyt' 
■blijvende ' 

Seer ^pnft-lieVende Heer V. L. onderdanighen ende dienft- 

willighen Dienaar 

CORMELIS DEBlE. 

VOOR- 



Digitized by 



Google 



*3 



VOOR-REDEN 



TOT DEN NIEÜ-LÜSTIGHEN 



LES E R- 




Ck wctc leer wel Gocdt-jqnftighen Les er, darter 
veel (dit Boeck openende > ende den jnhouden van 
het Werck lïendc) niet en fulién sfcjöghclockt wor- 
den, om den Loff der Sch ilder-CqWt met 
verftandt te aenmereken, uyt redenen dattér veel Men- 
fchen vyandt van defe Conft zijn , ende! oock niet 
gheren hooren jemapdts lof uyt fprecken , ,alr door 
een jnghcborqn belgh-liicht ende hooverdy t'felve be- 
nijdende y. ial my. nochtans trooften met het Latijns 
fpreeck-woordt leggende ? jtrs mllum babet jnimicum 
nifi jgnorantem , dat den onwetenden allêpn vyandt vande Conft is. Oft wel 
aldus : naer het fegghen vanden gheleerden, Sidqnius Apolli na ris: 
Quhnon norunt artes, non mkantur artificej. Aenghefiendan, dat de edel 
vry Schil dêr-Const met groote wetertlchap begaeft is •, foo en ift my 
niet mogclijck ghewceft achter te laten de lelvc Conft met iriijn Rijm-ghedicht 
te verderen , befbnderlijck overdadit hebbende dattcr ftof endè materie ghe- 
noegh is, om aendc Poè'tfche Lief-hebbers den» lof der lelver aenghename Conft 
in't licht te brenghen. Want aenghcmqrckt dat eertijdts de Heydeneii* jac de 
grootfte Monarchen des wereldts de Schildry in fulcken weerden hielen , datle 
dacr voot groote fchatten gaven , ghelijck Alexander Magküs voor 
een Schildry aen A pel les gif dry honden Talenten : ende den Coninck 
Attalus kocht een Tafereelken (het wclck den vermaerden Aristides 
ghelchildcrt hadde) voor hondert Talenten , doende elckc. Talent (naer de 
opinie van Budeus, ende fommighe andere curieule Lieden ) fes hondert 
goudé-jErooncn : boven dien foo was den voorfey den Attalus noch be- 
droeft dat hem een Schildry wert gheweyghert voor fes duyfent Sifterccs. Ende 
meer ander fulcken voorvallen fouden conncn by-ghebrocht worden , waert 
faken dat ick niet en hadde gh^vrceft den goet-wiliighefl ende \y eet-lievendet* 

Leser 



Digitized by 



Google 



H 

Leser dacr door den luft te benemen van voorder te gacn. Maer om met* 
de oude antieke ghefchiedeniffen niemandt verdrietich te vallen, foo en wil 
maer by-brenghen het koftelijck Cabinet oftEscHORiAEL van fijne 
Majcfteyt van Spaignien, ende oyerflaet eens de weerde van alle de uytne- 
mende Stucken die daer te vinden zijn, ende vóór de grootfte feldlaemheyt 
des wereldts bewaert worden, om te fien wat merekeiijeke fomme ghcldts 
dat de felve fouden uyt-brenghcü, ick en twijfel niet oft fult moeten bekennen 
dat defc eerlijcke ende vrije S c hj lder-Const is een tretfèüjcke Öeflfe- 
ninglie die voor ghcen ander Naturelijeke oft vrije Conftcn en moet wijeken, 
die door den wreeden Mars ende rafende Bello na foo lanck in ver- 
clcyninehe i$ gheweeft, maer nu door dcfên ghewenften Pcys wederom op* 
ghetrocken ziende , heeft my den jever de Conft-minnende ghedachten foo 
ontfteken , dat ick mijn Ma s a niet én heb tonnen ontfegghen , om Pf ctura 
te verghefclfchappen naer den Bergh Parnassus , alwaer fy vandc Ncghen 
Sangh-Goddinnèn (^ls rechte Voedtfters vande fcven vry Conften ) verwacht 
wordt, om hacr te ftellen in haer oude befït-piaets tot vreucht van alle Pinceel- 
hanteerdenr, ende Leer-gierighe jeught. 



Tot de neghen Mufèn. 

No ha fat il Gelo4Fc> 



i.f~*%X]\&en Laüwcf-dragher 
VJPiffcflw cerftfeh Plagher 
Prael van alle vreuriic 
Die F*rn*s verheught 
Metfpelen, cnquclcn 
Op u foetc velen 
Daer den Mufeo (anck 
t>oor hun helle kelen 
Faft op ü gheclanck. 

v3 Om te cbnnêopaeren 
Met Ampbms fluyc 
En Eratos Luyt, 
Sir'mghen , wilt finghen 
En u pijpen bringhen 
Naer den Uelicen 
Daer de aeders fpringhen - 
Vande water-bron 



3/TjOMt hoe dat de Herpe 
JTl Vande cel Eutórpe \ 

T'Cabalins gheberght 

Met haer thooocn terght 

Plaifirich en virich 

Gheeftich en manirich " V0 

Hout Cliodc mact 

Dacr de (tem heel fwirich 

TTpel te boven gaeu • 

4. 4 £ Öeïèls en Schalracyen 
iVJlHoortmen tuflehen 

Orghcl en Cornet (bcyen 

Spelen een Balet 

Siet Venus en Rhenus 

Luyft'rcn naér Tbymheus 

Daer den foetcn dranck 

Vanden vrindt Ljfas 

Vcrverft het ghcclancfc 



f.TTrpocrccn gaet vloyen 
r JL"1 Nu de K onften gröyen 
Öp Pegafus dal 
Door dit bly ghefchal, 
De dieren die fwieren 
Ende vrolijck tieren 
Jn dit Mu'en hof 
Die door Konft vfcreicren . 
D'èel V&urds lof. 
é. PN ïoin muc van't jaghen 

JL>J Kcijght oock gr^pt bc- 
Jn dit ftil accoort (haghen 
Dat dacr wordt ghehoort 
Des' trecken haer wecken 
En het Wilt ontdecken 
Dat fy door den bcögb 
Anxtichded* verrecken 
Als het voor haer vloogh. 



Jn lau- 



Digitized by 



Google 



*5 



Jn fcudem Honeftifluni jngeaiofiftimique Viii ' - 
C O R N E L y D £ Bi H 

Civitatis Lyran* Notarjr, Artiumqpe Magiftrïy ncc non Poet* 
Dulcifoni Pomnata foa in lucem Ptp^rentis. 

CAflalïdum cür turbagemit .* cur tota querelis 
Jtria Parnafli, fUminis jnftar.eunt f r 
M auod Apoüineos mtti lufirare Cotbumot . I 

■ Sit CWa> ^t emt ®*phée plemt ^ : i 
Mufagznas abfterge ;•ƒlw':^itóf^T'. , 'u■:: 

™^ «om tm/w //»»tei ïtftra terit 
Sponte ïenït , fapidam carpens de firn medulLim . 

£t yïg/t pacïfc Smetten fieut At is' ^« * r rf ( 
5>otó petitdJiu %tisfötaufé}>lnïtle:/ : , ; ^ - ^ - 't 

Qu* ïates ïerfu rpn potuêp fa : t 
fDona re/en tam f mtUtum aueis gaudeai trbis . 

Q^ifyue. nolpum Valks nomen ad afira 7>ebat. " 
Audiot : dpplaudunt Muf* Ucrymafaue temittunt, 

Flebïïis er cejfat fufits ob ore foms. 
Pegafidum clamm ptnter jugayfafra Soyomm 

Huc, buc CornéM\ï^et.aluinwyenl 
Lilia prènde manu $ jng# tua tempora Umus 

Qu* Judmn prtjes dhShts JpoÉo fiti< ; ' ' 

Tujpecus Aony • ? m/hi tu glom Montis 

CalHope Natum wem^tt effèfinm. > - , , > 

3)t1>a Minerïa jmjfyrisdefo s . 

Clara Tpt TB(^pandere:gefoquf^y .'• ". ' 
Mellifer* quamïis Ttolucris fnodo mminaferues 

Attamen excellent tamme Vtiebus, erts. ' 

Er gP age dulcis Ati% tmjratapimata pank^ ' V 

Prodeat in lucem Suaa\u auod r optat opus 
Hinc tibi furget bonos , furget auoarn gloria Ttatum 

lnclyt<Ui au* mukis non adbtbendaWts.. 

F. Guilielnuu Caroüu <fc Haie Oid. Vnd. 

TOT 



x Digitized by 



Google 




TOT DEN AUTHEUR 

Spelende op den Naem van 

P E B I E. 

'En Pa,u^ürb anus. voer dry Bycn in fijn wapen» 
> Hy>> die dc ; pfoet* befat van die 't al heeft ghefchapen, 
En dip.de v^etwn.^afltaejivGQcitj vercoren Lie 
mmmmmmmmmm feefegherde Gbdts wil 'aSUeenlfjck met t> e B i ^ 
Sy fpijft het Autatrs!^itht,cilicert /öofcfc boenden Coningh 
De ftraf en de gheriad' dèor darighel en den honingh. 

Behoeft daerxlan den v PA.us f den Cohiock en Godts diénft 
Soo is De Bi e het mee ft , al is v ^ 
Die niet een fier en «oft , pft noyt een dictit en maeckte 
J« die eerft door DÉBife iaën défd Cójoft* gheraeckte. 

D E B i e fuyght Cortft dor biorasi mijn ichrift haer iioning-gract 
Soo ift ten miaflfea ibet^ ai is het inaeckfci quaet. 

.' i * \:.i '.v:v.. .; \\.' u' 1 : Segbt cort en aU 

vr \ ,. -Sn heeft bet val. 

... ". . \ ,-•'. ...* B.V« Mevri* 

Tot den Löf-weerdighe» Auétheur 

Of fijn A£.bdSfeL ; 

PIctvr en can dóór Könft eten ghééft niet achtèrhaelcü v 
Van hem ( die door fijn Konft ) Pic'ttraw af can maclen. 
E e « A n d> b .*. 

IN Coper ftaet ghelheèn feer konftich naer het leven 
Corneel BE'BiX) wijns ghèeft öochtans gheeft-rijeker k 
Als hem.oyt Kónftënaer can in t ; gtevéfen gheven 
Soo veer de ziel van t lijf ichilt fijn ghelijckenis. 
E e n A h d E. IL 

DE rijeke KonftrGoddin ( behoeftich in haer vlercken ) 
Swi^ht hier aU J ca r|vs voor P h x b i licht verftek 
Wanneer fy t'höoch vernuft quarij van De B i e te mereken 
Heeft flechts het wefèn maer tien gheeft niet uyt ghebeit. 

J«J, Omasvrinvs 
OmniA in Deo. 

TOT 



Digitized by 



Google 




CORNALIVS pit Blfc 

f £\& 2ms U villi Je Lytrt lm 1*27. ie x. ie Jtvrier, Ketédre, Procureur et \ 
üreóer de IMlience PÜÜar JmCtufo* vüU. Méfa* ie et iwre. \ 



Digitized by 



Google 



iS 



Digitized by 



Google 



19 



TOT LOF 

VAN 



M\ CO R NE LIS DE BIE 

Autheur van defen Boeck- 



FOppe <juara uyt verre landen, 
En vertelden aen de liên, 
Dat hy aen de Wefter ftranden 
Wonder dingen had jghefien, 
Bien groot aU onfe fdhapen» 
Titer vracghden, mét een lagh, 
Oft: hy van dees vreemde apen 
Oock Jbaer korveri niet ca iagh ? ( 
En hoe groot dat die wel waren ? * 
Foppe feyde, meer,. noch .min . 
Alsdeonfê. Wdhoepaercn 
Dcfe bien dan dacr ia? 
Dacr laet ick haer meed' betijen, : 
Siet fijn ifcöeffén viel hier Tuyh ' f 
Ick laet Foppen dan beiyen :; / < 
Want ick acht hem voor -een uyL 
*Kheb een grooter BIE ehevonden, 
Die met 't fchrijven van fijn handt 
Heeft in eenen tuyl ghebonden 
Al de Jbioemen van het landt; 
En dacr uyt heeft hy ghefoghen 
Ai den hooich , daer hy med' 
Hemel hooch is qpghevloghen 
Hooger als oyt Bie ded' : 
Daer gheeft hy hem nu ten beften , 
Aen all' die de Conft bcmindt : 



Seght nu eens in wat gheweften 
Datmen fulcken BDE vindt? 
LIER lal u den korref wijlen 
Van DE BIE, en van fijn Werck, 
Die de doodeng doet verrijfen 
Wt het kerekhof , ofte Kerck> 
Daer ift dat hy pluckt de bloemen 
Die hy ons ten thoone (belt. 
En der Schilders deught vol roemen 
Met haer wonder Wercken telt ; 
Tot verquicking vande vromen, 
Pk met leerfücht fijn belaen, 
Tot. een {popr* van die met dromen 
Haercn tijdt voorby doen gaen, 
Dat's de» Honich <üc wy fuyghen 
Mqghenuyt fijn Schilders-Boeck, 
Dats daer Momvs voor moet buygen 
En den Nijdt moet in den hoeck. 
Defen Boeck die is mijn proeve 
Van DE B I E, en fijnen lof, . 
Soo dat ick niet en behoeve 
Tot een toet-fteen ander ftof. 
Laeten wy dan Fo p pen blij ven 
Met fijn bie foo foo wonder groot. 
GROOTE B IE met u wei fchrijven 
Siet ghy s allen over t'hoot. 



E. Quell'mus. 



Ci 



TOT 



Digitized by 



Google 



io 



TOT DEN SNELLEN 

BE R I SP E R. 

►rjaemfchender Tonder Eer, die fbo u prael bedeckt 
fijn inden valfchen lift gheveynfdelijck confijtr 
JjÜoem-drager, die fenijn uyt Cocu Conften treckt 
^oomt vry in tijts u tongh hier wordt u ruft ontfeyt* 

Qp dat mijn Mv s a aen u leugentael niét lijmt 

^ie den doorliepen aért bemomt met valfcheyts fchijn 

*nft dat mijn cleyn gedicht naer uwen fin niet rijmt 

J>ls niet naer Conft gemaeclct > fpöuwt daer op rioyt fenijn. 

Verdooft haer reden niet met Nijdt fuchts bitter gal 
Wer uwen quaden gheèft van jeder wordt verfmaet 
pCijmhater/die de liefd' der Conft licht brenght tot val 
Cjboofe lafteringh vah Ea^ia wordt behaet 
gides u lichtveerdigheydt maer inden twift beftaet. 



VRede brekers twift bereyders 
Laftcr fprekers jeught verlcyders 
Die inwendigh wolven fijn 
"En ghelijck een duyf in fchijn, 
Momi vrinden die met looshcyt 
Onder-winden groote boosheyt 
Sijn door hunnen quaden wil 
Arger als een Crocodil, 



Conft bénijders , ruft belétters \ 

Deught beftrijdert i horen fetters 
Op gheblafen door den haet 
Die en wendche ick geen quact, 

Als twee langhe ezels oören 

Die Poëiïs Cónfte ftooren 

Oft een Sots-cap 'k geef hun keus 
Die fchoon fluyten voor den heus. 



IN- 



Digitized by 



Google 



ZJ 



INLEYDINGHE. 



L 



j Eftmael liet ick mijn ghcdachten 
Eens .van d'Etfghwaen gaas vercrachte, 
Om dat ick voor oogen fach 
Dattcr wö ver&hilünghjach, 
Tuflfchen Ba ll a s die naer reden 
Hadeenaerdich beidt ghefheden 
En Piftura oock daer by 
Had gemaeckt cen'fehoon Schildry. 
Pallas liet haêr Conft aeftfchouwen 
Die in Marber was gehouwen 

Naer hèt ctoots-rhöoft vaft een beeft 
Oft het léven ha,d;gheweeft. 
'T (elf gerijmpt Pictvr* oock brochte 
'Tgeë my noch veel fchoónder dochte 
Dat fy met haer eël pinceel 
Had ghefchÜdert öp panneel. 
Defe twee van my ftrax vraegden 
Welcke. Conft my meeft behaeghden 
Die van^hen was af-gebelt, 
Maet ick bleef daer in verftelt* 
Stracx begoft den Nydt te blafen 
En oock Momi tongh te rafen, . A 
Midas daer het Vonnis gaff 
En wees d'Eel Pictvra af. , m 
Momvs riep den Nydt ter fijen 
Met de heMcfee 1 rafernijen 

Mars die hiel de handt oock acn 
Om Pictver te doen vergaen. 
Hy beloofde te verjaghen 
Ai de Schilders door fijn ph^gen- 
Vandc boofê Orloghs cracht 
Die hy had in t landt gebrachte 
MaerpiCTv&A heeft ontboden 
. Tot haer hulpe al de Goden 



Om dat fy van jeder een 
Wert ghetreden op den teen. . 
^yded' aenïvPY/N haer dachten 
Om dat fy haer fach verachten 
Ei* dat Pallas vande jonft 
Wert verheven mde Conft. 
Al de negen Sangh Godd innen 
Waren oock verftooit van finnen 
Om dat Mars daer fonder reen 
Wou> : d& Schilder-Conft vertreen. 
Siet de Gqden gingen famen 
By malcand'ren om te ramen 
Watter beft moeft fijn ghedaea 
Qm Pictvra by te ftaen. 
Pallas Hooft van Marber ftcene 
Wêrdt gethoont aen jeder eene 
'Tgeen foo conftich hun beviel 
Dat het eerft den prijs bchicl. 
Maer ak Sy JPict vr' ghenaeckten 
Hennoch méér verwondert maeckten 
Want def Conft naer hunnen fin 
Had noch meerder crachten in. 
Dit gerijmpt \va$ op pineele 
Plat ghefchildert met pinceele 
Dat de Goden maeekte ftom 
Die daer ftonden ront en om, 
Want def Conft haer foo verhefte 
Dat fy Pallas overtrefte, 
Dat het fteenen beidt daer by 
Scheen te wefen. een Copy. 
Maer Ivpyn den vrindt van Pallas 
Die den Jioochftcn Godt van al was 
(Om te hebben geen verwijt) 
Heeft verjacght de& haet en nijdt, 

En 



Digitized by 



Google 



21 

En int by-fïjn vandc Goden 
Eenen blinden Man ontboben, 
Die niet eeneri fleeck en fach 
Schoon dat was in claren dach : 
't Steenen hooft weet hem ghegcvfeh 
Dat gemaeckt was naer het leven 
En men vraeghden hem watt was, 
't Geen' hy feyde met den tas. r 
Hy fprack vlijtkh , foo ick fpeune 
Tis van achter en van veurë 
YDootshooft van ee muyl oft peert 
Daer het vlees is af geteert,; 
Maer alfmen hem heeft ghegc ven 
Deel Schildry , die fcheen te levert 
Dacr het (ave Hooft op ftotó 
Ded' hy open fiijnen Moritë 
Dit fijn twee verfchéyde faecken 
Want hier can ick niet af maeckéri 
Dit is maer ?en eftckel plande 
In't heel geen twee voeten lanck. 
Doen begoften fy te mereken 
Dat de Edel Schilders wereken 
Bcidt-Sny'ry te boven gaen 
Als fy op paneeien ftaen. 
Ai de Goden die daer waren 
Soo fy hoorden dit verclaren 
Sagen d^t Pi ctvr a s cracht 
Wort in Conft het hooghft geacht* 
Is het wonder lieve vrinden 
Want geen Conft en is te vinden 
Die foo inde ooghen {pelt 
Ais een fchoon Pictvras belt. 
Want haer dcelen fijn foo crachtkh 
Haer pinceelen oock foo machtich 
Dat een jcder tuyghen moet 
Dat fy veele luften voet, 
Sy verheft haer wel foo wonder 
Soo van boven als van onder 

F I N 



(Schoon dat fy by nacr is rouw) 

Dat een jedej: feggen jjpu 
't Leeft al 't geen men ki Schildry fict 
En als ghy het maer van by fiet ~ 

Is het plat en niet en fier 

't Gen' van vers is tol plaifier. 
Siet de Aerdighe Rguitii 
Schijnen dat 's hun filUen ruren 

Soo biiaeït is't uyt geboetft 

En van d'eel pinceel getoetft. 
Boomen landtfchap , en prolpeftea 
Metfelrifen, Architecten 

Soet in alle fijn veffchkt 

Siet wat Conft Pi&ur' geniet. 
Soumen niet van hatre {backen 
Schier de nialfe fruyt^n plucken 

En de boomen oock daer by ' . 

Leven kide eel Schildry, 
Ifler jemindt wel veel milder 
Inde Conftcö , afe den Schilder 

Want hv maeckt het gen' hy pcyft 

En dat njri verftaat vereyft. 
Siet eens aen dit ichoon fpe&akd 
t Schijnt te wefen een mirakel 

't Schijnt tfe wefen toovcty 

En t'is ftomme Pof fy. 
Daerom laet ons dan betrachten 
Defe Conft wel groot te achten 

Want in hoer geen Conft ontbreekt 

Die vol edel gaven fteckt 
Hier med' wil ick't laten blijven 
Èn niet weer haer eer befchrijven 

Want fy geeft my foo veel ftof 

Om te djchten haiieri lof 
Dat my fou pampïer gebreken 
Om ten Vollen uyt te fprekeft 

Haren lof met groote vreught 

Die daer in bethoont haer deught. 
I S. 

A E NL 



Digitized by 



Google 



AENMERCKINGHE 

OjB ocnbe IBcctlicbenbe Setffonben bet Beginfcl enbe oo^f&oncb banbe 
uptnemenfic £cbt1bet-<ron|t eenicïrftntje» te ontbedten / eet bat ieh be 
£offbaet ^cjfettmge bccotacc-bliegenbc Meeden gcruebtbaef moeclie. 
«fcoobeb idt gort gyebonben Wet boo? Dogen te ftrilful)ic bat Pktv ra 
&oct eetffe #ifteppinöfte Beeft öftctrcgoi upt tin pbcrfcfcabutoé boo?t &~ 
fomenbeboojftetBeïkttcfftbet;ttiium/bm*cb^bc$ 
tootettf/toont obdfleh be berfebepbaubept bet tboonen in bet loffdtfdt jflèufech/ 
ijefgÏKbojm 09 ben; $&cnbelbt 0004 bet ö&diipt bet bomet-fïoöben / be lettel 
tbie be fonbamenten brcfceitf cnb* jlefijjf-tonfi fim/ enbe bao; toicii^ acBjupen 
be tfcntoig&cpbt bet mémojie toajibt önbetboubch) #rt pjcbonbm in^gpptcn/ DioJom» 
tóe boet Begin beBBcn upt ben omtoopbet Ifettcn efigcmefcccdtencn :3lnbcw (cg# llb - «• 
S&en npt be tóembe ghefkütfn bet «feorófcBe Beefien bie bctfdjcpbc tonen bcjt 
jftemaettf irotücïbra. 3?e «Ebde 3??ucK-£on(i febgut $aten oo/sjownfe b^BBcn 
opt be fcho$ bonben Bcutbe-Boom toact upt eenen tóurens dé Coftcr toa£ fi# *<*«*«. 
fcenbe cenigQe betliectbe icttettf bit ftp boet uoet op. papier toni te bjucben. a& * un - 
«wmötietö^ïÖ*^<robotuiliti fön 2.2&oecfcbetöoelt) Beeftooclt in «%p* „"« 
ten ftaet Begin gficnomen boa} De mroirbtc bc£BJatet# bie boet b'een jact pucc/ «„,"' 
Vanbec jnet min i£ te (Sen / moet upt fp oójbeélen oft be bjiu $tcn ihnot joet bed 
oft tattdfuïlai toefat. <C>atB eenen Cgpptcnaet boeit fijnen natucyot bujfdjap/ 
b?tffbept/nifl/bo?(l oft Banger öhojmra metbet op en ofgocn botttn jfytytooc* 
npt be «Öeomettie eétlrijf gtbonben, #et biet x$ 8p cenetï#ane bon tfilcjl gebote 
bm m een fiep/genjcft t felbc bdee hóef) itme te binben irf. $Unitt£ fept, bon fdbe 
eedt ggebonben i$ ban fommi& Septet* /ibe/todcfce (afè bim flemen oft liepen 
toaten ontb^dtenbe ) bet biet tobben gBebonben upt bctfc&epbe Boomcn/<10 
JBoetBcfïe/ Xoutict enbe &etl Boomen : en gbdgeft bet bout öoo? |et biet toojbt 
bcrnklt/ toutm fe boo? ben fleet enbe bett b$bcn banbe boofö.Boomcn bier 
boo?t£ te boen comen. enbe mjw anbere ( te iatyh om te>bet|Ntn )&o* tfl bot 
P idura ooeft boet bicfcn enbe oett geeft opgenomen tipt een ^en enchei ft öabutot/ 
olflnamieet ben betbet $&ifoefc£ in bet (ant bè feftabutoè faeft bon fijn (tboprh 
booj het ïieftt bet jonnen/ bic fip bl#rif&Ujrfetotfl ofte teetbencn/teoeebooibe 
€eeeften-eonft ( oljei jünbe (iel ban Pittura enbe be betben bet ïieftoem ) mejbt $>v 
Bojoi. ^attbetffög|en bon Quintilianus: i^iemant en moet bem bertoonöcrm 
bat foc gtooten€onjli^0bcfj^otentipt een (ébabutne (bie inboet fdben Niet 
fnijf) aengeftni tepaltcmaelboojtgr eomenbanfujmberaetbenppbot toponif 
felben fouben leeten bennen/ optmoebi0b1eben/enbe faïieti fietben/ toont onjl 
liebaetn (bat foo belieaet too?bt opg^eboet ) toebetom in (lijnt en buplirbept moei 
bctgacn / baetom Beboo^ben top tod met tcben be ^emclfebe bingben theet te 
beminnen alerte ttaebten naet be pbdbepbt bejtt toetettj* : itb fegobc pbelbepbt/ 
boo: bien alle bingftf n ( Bcbalbcn <Öobt te Bemüwen ) moet pbdBepbt en ijsr. <&m 
bitdaetbette Bttopfeii tUIrBebtoben battet gecnConfiroo rdoft betmactt en i$/ 
oft befdbeeotncnoUeraadboo^ ban Niet. j^ct ^Bufpchnptempodacdatuii 

enbt 



Digitized by 



Google 



robe Piftara upt een betjÈantfieJttjcfie fcöabijbJe, bit notötanjï bc Uoqn ijsbon alle 
<onften / urner op biel te pa? eotnpt be fabel ba» Nartiflu* ,-bm tockH$ ( fönbe 
ouid. - op be jacïjDfecr bappetltftRlncrbtncrböïeljt tante $pm£lj Echo, ttf etr(t een 
ïib.j. ftt)coiuonoiKJ®aöDctto^/ciiöcnuraicnV)Uc0fnljenöaIm. 

Een lijveloofe Hem die ajeverseri wilt fchuylen , 

Als in hec eenkem wótrt ; in-iboiito en diepe küylen Ü J 

•' Oft.byh^ hbogh •^ötf.'iiöïly. de woorden bredktS-^ 

Difc^rucn inentche&.tGKigh onfirent haer wooningh ipfeekt.* 

tfnbe bftlitbertbe op f#n :C$$f ri' fcftafruiiJe .'f bic Ijp nt een cïace f ontepi oft 

^pjinöftj&jon Uw# ftcnbe; Mftan bjüeftoPKnJ&cftn^bcn/ g&ritfru öcn bftnbra 

Ttrcfias èCtt tinppc (tja jEÖojtb^boöJfwljato 

• , ' toMtttoro be Worm n^n PiOdót'ritrt tmai$$ etfUtajbt tdcflltfepscnt ; ïifc toglén 

|tö toata; ( tfpd&dbrnbe t>e fit^titt^gab; Narciffusp. $* oö$tCch toog ban fijn 

liefbe ét-ie boobt: j^te^tt$tM)te$ bottnen fob liegt fótt fmnéïöcH&ept 

weten beftoojbe téboïo0m/ tó bantiirtrtQbj opogcDlafenteöaaen tot fjjn felff een 

piin. ouber niet en bfêbbjbcn t^bVratycn. 1 jHraiuvberfjaelt ootb bat bt <Doc$tee ban 

iib.'Mt. *cneri§9otï(aeKerXtóire^^^ ben omttetft' bah föu 

cap. i x. ttönie met een. yahttjaffffa oerbicl) toj^iaf te tree nen / bc njeJtBC boöf Bet 

. ;fteCtiiiej|j ( 0a(t födbrifréftaf ijp^n^nn^iMn aïtijbt fijn a&ebaente booj oogen 

l h Öèöten/lbb bot boo? be b^.boojbnflén ertntblmt# toare|tötindt)cR tan Be» 

tftówtoo^bht 'ïHttutófjorert^p^hrRtffC^ unt een {cöabutoe bcjer biet* 

inafalóft tfep ber 4tothjm/WbwbofefMirffa« be Srfnttia? flöCcit.tbcfcü ban 

jDe Eifck!^^^rmemi)Qvictr*Sitfn:.teerv ■ :•&• i .-.•.?: • u;:'.i 
En t^^^i^H^ff^^iiio^ verbeven eèij ;r ' f { 
Al térght ly den Natj&éxj ; 'den j^ye/^ht haer ^nft r 
^Wannetr aUeen-'drtttei*kfet hee4^rt inde Gunft. 

iEii.uytïcea- aeitie -.vcriFinMt, (acht pinceele» haslt, "■"' •"•" ; 
lae ! fi:hoön het Sorinpn Kcbt haer d'eerfte voetfel saf 
En 'c flicker-chcfé vier .^^ hafQ fthpoaheyt af* 

'bótk lïatren dert . r '•; '"•,'.-.: "', 

...,.,.,...-,,,. , . . ,,,,...^ fei iapenbaertV/y -'';-•; ,- : '. ƒ 
>5eehcans '-c€i vintmen ^ niet dattijéman^t ichade lijt • . • ••' 
Als Cy in 1^6 'dry 'haer lpiegVïérigaè;t met vlijt. ..'.' 

j^einonbtcn^I wp {rtirtitbcu-tc DmrVtniotn öat iVft füo ^Pbekrt <ffotin uomfc 
xcn-fc^auüjccööctc ftl\jc gfyü^tUeh^cathloatt f tori toctctibe bat ftijMcnm 

niet 




Digitized by 



Google 



niet onberg en i$a\p ren mceritc &cïbt-btofm enbe cm totitBei.be ftïjabi:me. 
<Din boo?bct0 upttctyucnen toacr upt benbaan ban iètötltyp ïjacc bcgintcl 
ootbi£beubenbc/ bat tm ü» bcibooncnupt ben bootfepben cljclcabcn PJimu?, pü... 
fegjenbe bat bé &cf)iltyp (pjupt banbcti #acm : £rbübt : mant cenijtp lebben, 1,b - > * • 
be JSotnepnen be manier/ bat/ alfmanneer een Ctoetne bclbt-totbt baip gficbacn/ "P- 3 ° 
tot meecber loff enbe eer banbe Clocchflc Welben in luumc frt)iIDcn merben af- 
gcbelbt bun bjome baben om foo te dimmen op ben trap ban meerber glojie. %l$ 
Mmcrva te bclbt troeft mapenbe fp baer fclben met Jupuas barnat/ enbe ham op 
boer febouberen ffbicn ttljribt/ moer op bc to$ejf enbe bcrftbjicbtfKpt/ tbJifty tmet* / 
bjarf)t enbe gbeftgf / gramftbap en furie / enbe int nübben ftet Ijooft banbe Gor- 
gpnuc fcec groutodtjcH gbcfcbilbcrt maren, ©ien treffcujehen l^oëct Homcrus bcr* 
Ijaclt/ bat op( ben (%Ubt ban Agarmmnon ma^gb^febifomeengbemoettmnafc ., — * 
üttteebtftept / om foo ben bpanbt be bleet hc b?eeg bctf boobtg atn te jacgtcn. <ép , ', 
ben ft&tlöt ban Perfcus mag bet Ijooft ban Mcduft bate bp Atlas in eenen bcrglj ' 
mebt beeft bom bcritbepptn. <©oc» foo bobbe Vukanus eenen frtjilbt grmaeriu 
boof AchUJes met bupfent beriep bcrftcringb.en/ te meten: bcmel enbe «erber " 
be jeé / benloop ban $on en «jflBacu enbe bie licmcl- tecchmp met alle be (Verren. 
Mm leeft bat be &cbilb?p cctini^m fUIcnen tucetbe toert gcfjouben bat Undau-; • ~> 
les boo?ti)t0 Comnch ban Lidum cocbt met gbemicljt ban goubt een Cnfrrrcl 
gcfcbilbert ban eenen Buiarchus , almaer ben €rijgb bcr .ja&agnctejs? in 1»a£ upt- 
gebetbt. 3©actunt tcgnTcntó batbcfeConft met ban grooten oubeebommoet 
toefen/ aengeften bot be boo^erbaelbe £tïttïb?p moet gbcjtbilbeet firn ten ti)be 
ban Romuius , mitjEt bp toa£ lebenbe al? ten boöjfépben Candauks rcgncccbe» 
f£pber£ teil ieh fp?encn j ieft lee^ bot ontrent 20c jnec naer be t^ihibie / B-dus ■ ■ 
£one ban Nemrot liet een ftrtbt maecben / moer upt i# ontftocn bc Slfgobcrge. 
©e Cropfcïje &2outoe Heiena toift naer bet belegb ban Croptn met fijn garen 
' in baer mecf-toert» af te bdben ben berfcu crtjölj banbe batalitn / bctljtingbcn 
enbe firgben tiiflebenbe<Örieeftenénbe€ropanen. #ict boe acnbatbtcujrit bat 
VirgiUus fcbnjft int eirfle Öoecti bet Jtnetdos bot beo <$ropam t ne«* comtnbc te • 
Cart&agó in eenen €empel ban Juno > een ^tbiltqp bont banbe befcgmngc.ban . 
dropen boer bp Priatnus , Achüles enbebeèi anbete naer 'tftben gl)cftl)nbtrt. fa'gb/ - 
batbp be felbe altemael boet upt toi^ te bennen/ boer befen Achiiics liet booöc 
febatm bah Hoaor ( o») be mueren baivCcopen ggcflccpt bebbenbe ) bcreoopt 
bom een beeï goiibt / tiibe meer anber omjlaiibitbégt/ al bet gêne ƒ00 acrbttïi enbè ' 
intgebaentoajBrbat^Anbsfiitvgemóetfob : 

oogen b^iggelbfn / enbje fiwJowjgm btbofbnrbbett, Cnnbelmhfoo eatfnwi npt .. 
bit boojfeb^eben merthcltjt h bewtjjf genoed) boelen bat be &c bilber t on(i mei ban 
groote eraebt enbe beugbt i$ : tuclcf'.e €oh(l boo?mael^ bp be <©nbe lüomcpncn 
ban niemanbt en motfitaljö ban <Sbd ©rrfoonoi geoeffent mo^bcn/ bie onber be 
flaefaebtige 3lmbarbxcn/ banbt : mcrtbe^.oft onbjnc C^nften niet en moebt ' 
gerebent fiin/gein^Hribcbtanjalbe/etbebp plompe eti'onmcjtenbe Mulas binbe* 
ren bier te lanbt hm toó?bt gebWgbt % bïrrtdndnchc rribc gröbe gJmbaeïjten/ 
baer be <£on(i ban Fidw» bp" paftgel^elt céiwi jpfatoeelcn lap op eehen ouben bet* 
lieten boonia/pbai f)iöc bollnpttn maiucl, ^cfe b?p $cbilbc rtonfl (biebe jéit 
(Ier i£ banbe tebenbe Poëüc ) beeft t)an cerfte tawfen göcbat in cfalda» tUtc* 

*D tyyptcn 



Digitized by 



Google 



Egypten in Griccfecn , bfltl b&tt te Room Ctlt»C foo ÏJCTtoaCTt^ ütttt 10 fp bcrbjfp* 

8ctoo:öcn/ gelach iritboo?brr0f)ife falbctoijfrn met öefe naetboÏ0enbe bectfen 
fp:dtcnöe banbe <£bde Cccchcn-Conft/ bc boebfter ban alle bmenfc&appcn/ 
cnbc be jiel ban Ptöura. 



OP DE TEEGKEN-CONST. 

T'ïs fèker dat Natuer haer met den gheeft fel voeghen 
Wanneer in eenich dinck den menfeh fchept fijn ghenoejghen, 
Als fijnen gheeft met luft en jever is ghemenght 
Al t'geen hy maecken wilt , door arbeyt lichr volbrenght. 
Ghelijck ick tot een preuffaen al de jeught ial thoonen 
Die in <Pi£lum fchool als voefter kinders woonen 
Hoe dat de edel Conft wordt van Natuer verfterekt 
Soo haeft fy door 'tgheficht in jemants finnen werekt» 
Dit fal u Philocles met rijper reden fègghen 
En door Ervarentheyt ons breeder uyc can legghen 
Die een en Herder was , en fijnde op het velt 
Heeft eenen vremden gheeft in fijn ghedacht ghefpelt: , 
Wanneer de gulde Son met haer goudt-geele ftraelen 
Quam op't gnewolde vee van fijne, fchaepen tlaelen, 
Soo (ach hy op de aert daer door hun doncker fchaey 
Het gen' hem in't ghemoet doeht aenghenaem en fraey . ; 

Die hy in't drooghe (ant (èer vlijtich af gongh méten "\ '.,".' :'..■" 
Waer door hy quam den gront der Teecken-tonft te weten 
Def' proeff beviel hem foo dat hy van ftónden aff 
Hem tot deef nieuwe Conft met grooten luft begaff. 
En Thidias daer naer (hier door gans aenghedreven) 
Heeft hem 'tot Teecken-conft oock neerftich gaen begeven 
En alles wat hy fach wert van hem foo ghevat 
Dat hy heeft voor de jeught vergaert veel rijeken fchac 

Van 



Digitized by 



Google 



Van cloecke Teeckenineh , Omtrecken Mecfterachtich 
Seer (hel, (bet, cel en fraey , fuyver en wonder crachtich 
Waer door dac Gyges oock werdt inden gheeft verweckt 
Die heeft door fijn verftant de Schildcrconft ontdeckt, 
En Cleopbas de verff, waer med' dat werdt ghefchapen 
De Edele TiSIur om luften uyt te rapen. , 

Soo was't dat defe Conft haer eerfte voetfel creegh 
Waer door de tongh vol nijdt van Momus fchandich (weegh, 
En (iet door eene (chaey is alles voorts ghecomen 
Een (chaey die heeft alleen del* gaven aengenomen, 

De Conftighe Schildry een fchay heeft voorts ghebracht 
Die Coninck , Keyfer , Prins bemint en t'hoochften acht. 
Ift~ wonder j aerighefien dat 't gen' noot was voor de(èn 
Ghefchapen is van niet, uyt niet eerft creegh fijn wefen, 
Eer dat de wereldt (lont , eer jet fijn Felven fach 
En dat (al watter is) in eenen Chaos lach 
Eer datmen coft ghefien eenich vólmaeckt ghewemel 
Eer dat den ïéghen ftegh van boven uyt den Hemel, 
Soo heeft den grooten Godt naer fijnen wil en wenfeh 
Gefchapen d'aert van niet, van (lijm gemaeckt den menfeh, 
PiSiura van een fchaey ,diemen foo (iet beminnen, •...''. ..'?■- 
Waer op den Menfeh.' foo vaft ftétt al fijn ydel finnen, 
Al 't gen' de wereldt ons (Iets prijft foo vKjtich aen 
Is maer een fchaey en fal ghejijck een fchaey vergaen. 
Daerom ghy jonghejeught, die neerftich (beckt te leereri 
De gronden van ftSkr wilt met de fchaey verkeeren : 
Leert dat de( v diepe Conft rnaec enckel (chaey en is 
Maeckt datfe niet en ftreckt tot t'ziels bederffenis. 
Wilt u in't teeckenen altijdt verftandich draghen , 

En in d'onnutticheydt en fchept geen vuyl behaghen 
Dat ghy niet naer en boetft litmaten naeckt ontdeckt 
Waer uyt een fuyver oogh onfuyver luften treckt : 

Di Want 



'7 



Digitized by 



Google 



j8 

Want wee hun die de oogh van fuyver zielen quellen 

Met hen Figuren hier en daer te naeckt te ftellen. 

Leert dan van jonghs af aen beftieren uwe handt 

In Conft met deught ghemenghf, foo fchouwt ghy vcele fchant. 
En op dat ghy het Mergh der Conften uyt fout florpen 
Soo mooght ghy nimmer U aen traegheyt onderworpen 

Want traegheyt is de Moer van alle fondich quaet 

Voedtfter van d'arremoy en ondeughts giftich faet. 
Sijt inde Teecken-cohft eerft wel oprecht ervaren , 

Soo (al u cloeck verftant veel Edel Conften baren : 

Eerft alles op fijn maet , en naer den reghel ftelt 

Eer dat ghy met Pinceel gaet toetfen eenich Belt 
Want die gheen vafte handt en heeft van Téeckeningheh 
Can felden fraey Schildry volmaeckt ten voorfchijn bringhefl 

Soo dient van jeder een gheprent in fijn ghemoet 

Dat vafte Teeckeningh alleen <PiEluram voet. 
Hoe menigh fchoon Schildry , die u fchijnt aen te (preken 
Waer in men fiet de Conft van teeckenen ontbreken Z 1 r 

Hier fietmen eenen arm, oft handen veel te ftijf 

Een been gheftropieert , te groot oft cleyn van lijf: /" 

Lichaemen hier en <laer die ftaén te erom en hellen , 
En alles by ghebreck van niet te connen ftellen, ■ 1 ':/. ' V ; 

Soo dat de Teecken-conft is 't lichaem van ^^w 

En hare ziel alleen den omtreck der Figuer 
En haer ghefteltenis des gheeft , en tweede leven 
Wordr vande Verf alleen aen d'eel Schildry ghegeven. 

De oefFeningh daer van die opent het verftant 

En maeckt het werek vermaert en feldfaem t'alle cant, 
Daerom wanoeer ghy wilt u in def ' Conft vercloecken 
En al haer werenfehap gaet neerftich onderfoecken 

Soo falmen u voor eerft voor geven een Qvael 

Oft om-treck van een Fy dat recht is en egael, 

Als 



Digitized by 



Google 



■- - • . .,., - ..... h 

Als uwen A. & C en als ghy dat fult r wcten ' ' : 

Soo falmen u daer naer ontdeckenf meer fecretcn, 

En voorts een oor oft neus , een oogh , voet oft een been 
Het gen' ten leftencompt met t*lichaem over een. 

Nempt cryt, cool , enck en foen, en wilt ixïct: ililïe finnen 

Op blauw oft wit papier deP Conft dan gaen 'beginnen 
Waer in de gratiën te fien fijn vanden gheeft 
Die altijdt t'fondamcnt der Conften is gheweeft : 

Leert reufelen met cryt, leert merié p'erine 'treckèfr ,. 

Soo (uit ghy uwe jeught tot. meerder vréügftc verw'èckén, " 
Teeckent, arfeert, en waft, haeir Print' oft TchdönSchndry 
Naer 'lieven uyt den gheeft oft naer boetfëerdcry, 

Let op u Muskels wel in't hoogen,eliepefly fchaeyen^— - ... 

Dat can u teeckeningh. naet gpoote tpQflfl^vejfraeyen . , 
En in de Cleedingh obck u hoóchfels wet bewaert 
Spaert wel u ploykens uyt , foo ^gheeft ghy't cloeckeh aer^ 

Geen Printen door en treckt , dat uwe conft doet lieghen 

En wilt mét «ïyten ootküfelVéti niet -bedrieghen^ J : r -. 

Soo fult ghydan in't left gheraecken op. den trap ' * :'■• ^:' / 
Van def' (eer «d«l Conft, «n meerder wecenfchap. ' 

Beneerftight uwen luft, en teert boe lancks hoe liever 

En nimmermeer en lactyétflappeA uwen jever^ » 
Soo fult ghy meer en meer krijghen Ti&uras jon ift' 
Ghelijck als ZZeiixis ded' door fijn begaefde conft. 

Die eenen wijngaert had lbo aerdichlijck ghcfchildert 

De druyven foo bifaert , de tacken föo verwildert 

Soo levendich naer Conft , foo üengenaem voor d'óogh 
Dat hy het pluym ghediért des lochts daer dóór bedroögh, 

Tarafius daer by, die ded' door Conft verfchijnen 

Op eenen blooten mueir twee groote groen gordijnen 
Die Zeuxis fchtiyven wouyrhaer feRs-bèttrbghen viel 
Soo dztTaraJi Conft de grootfte eer behiel. 

In 



Digitized by 



Google 



50 



In fin de Teecken-conft , waer uyt de Conften fpruyten 
Die can het fondament van alle Conft ontfluyten, 

Wat grapten . datt er fijn .die't teeckenen .verftaen . 
, De ander Arppten al in'.Conft. te .boven gaejn.- / 

Belthouwer^ ? ^ufifiens 7 Smeders : , Aftrölogantè^ ro . 
Plaetfnijders T; In.fejgncurs^lijpers van 'Diam^tttêq .1. : 

En alderhande Sport van eenich edel *ve£ck\ : '. ' . 

Die niet op Teecken-conft en nemen öoghgheiiierck: 
Die connen in huji Cop ft oprecht, niet fijn ejyajen ! 
Want d*edel f JTeecIcejiiJpgK mofet' alle 'CJpnftéo -i^rën. '. ',' f \ . 

Nempt uwen.aj(liy^;Vaers en'óoek bejfteedjt; Kern :wpi 

Soo Wordt gliy eens op't left !Pitfur.as M^ghfJftL ' f ; 



r f ^'c::J ,f:. .. ' .. ■< ,' .v. ' . r i 1, 



r;: 



Tipt Loff véiodê Edel 
V R Y S C H ILDER-CONST. 



:)?:: t": 



SWijght Sme^ers wieynich ftilrmfit Utfe^r feeft gheplpp ; 
Treckt d'^fèjJ uyt het vieren Jifcutu hamers op, , \ ^ 
Op dat Pi'flwr jiaer Conft met diep en :ftille finnen ■;■. 
Eens mach -.Op-t ; gladt pinneel met aerdicheyt beginnen : y, { 
Die door haer loete.Conii een jeder overtreft : ■ ■■■ 

En hare Edelheydt boyetv de r Cpnft verheft. - j 

Schoon de Beldthouwej-S al en geeftighe, Boetfeerders . 
Borduerders vol verftant , Bon w meelters en Stoffeerders ~ 
Voeghen hen Cpnft hjer Jby> en willen welen een 
Ptftont; bovenal die heeft den. loff alleen 
Alleen 'fpantSy de Croon, Sy is te eeigheboren 
Dacrom heeft (y altijdt de eenicheydt vercoren 

Om met een rijpghedacht en onbecommert her? ' . 
De vruchten van't \#rftant te Schilderen op bert. \, ■;. 

GHE- 



Digitized by 



Google 



GHESANGH 

• . . ■ ■? • i 

<. STEMW1I:: 

. Si jauois les Cbeueu^ blond 9 , tsr.c. 



3» 



G 



Eeft-rijcke jeught 'hoort «iet- vlijt u .:,.;. .1 : 
Hjpe4c.Sflhil4er»fijn/vc?rHcYc^)i,i.^, ; ,: _; ;!V ., v/ 



Opdatgbr.dc ? fchooncijtijt .,_..,., oa , b j ..^ 
Met neerftigheydt bemint , . , fl » . . v . , 

En foodankh eer ver dient ' r J '" ^'•■- ••'/*-• ? - 

Als die defe Conft bedrijft ..:■■■?. 

r> i 1 Maeckt dat gKy onfterflijcji |>Üjft, i r.-.': . > x ^.j< ■ j t :i- .^ , 't' 
De fmjder&nn het Wcuidt/jn Marbér aft Ivoor : • -u f!) ; ; ■•!..'• 
Die fijn oock heel vermaerc de ganfe wereldt doar 
Die door hun -frijs vernuft de menTchen connen gheven 
Een werek het gen' ghelijckt te we(èn d'eyghen leven 
Maer moet noch even wel üyt Paris oordeel gaeji 
Alfmen het fèlve werek op het paneel fiet ftaen 
Dat hem dacr Coo verheft , en fchijnt u aen te (preken 
Nochtans en voeldet niet, dat fijn de, Schilders treken. 
'tVry peyfende ghedacht heeft wonder cloeckheydt in 
Als't maer en jnventeert naer jeders hert en fin. 
Men fiet op eenen doeck veel werckeÜjcke boetjèn 
Secr lieflijck a£.ghemaeltj,'tgen' de pinceel can toetftn ? 

Daerom gheeft Pallas few def Cqnft den hooghften;pi;ijs > . :^ 
Om dat iiasr .weerdigheydt gheacht wordt naer den eys, r ; 

•;..•...-. 2; ..••/..• 

T'Is geen Ampt de Schilders Conft 
Die den Eeldom can bederven , ";',... 

Want den Eelddmmé^böjohft- '■"--■> - ' " ' ; • ..,. 
: En:bcgaert;drfeel Pinceel s. ; ', l 1 

' ; - Als hacr vferek op het pineel ' .t . 

Clocck naer Conft wordt afghcmaelt A 
Daér Coninck en Prins naer tack. 

Tïttura 



Digitized by- 



Google 



3 i ' L . 

fittura die begint», den Efel is glieftelt 
En haer pallet ghemaeckt tot een feer Conftich belt : 
Sy nempt een fwêrte cool en* geeft de ctoeckfte trecken 
Om door het (acht ptrlceel -niet verven te bêdeèten 
En tempert voor het eerft naer haeren eyghen fin 
Wat Loot- wit of Seruys , en dier jystt Octe iiT\ 
Een weynich Fermiliöeiiyleff;\^et'^; ; föa , >te('fttlcliën 
Dat fy daer med' t'recht vlees ën IevetJ 'dóe^ ghcttjc.'ken. 
Hoe fwierich ftaet dat werek vórfchóon Pbetery - ; - 
Seer aerdigh naer de Conft gheploytde d rappeer, 
Bifaert , cloeck , en feer mals, ghefchetft Keel naer hét leven 
Gehooght en uyt ghedlepkj ghefchommclt en ■verdreven,! ;' 
Seer het op iijrieii dadv, eèn geeftich vederlicht ;■!.* 
Plaifant in het verfèhiet, vermaeckUijckin't gheficht. 

ÓeaertÖcÜijcï óti -Kikert : > v. '. 

Hoe ièl to ghqefttch naer Vfevcn* , ' ■'. »- ■ ■ ■ . ' > 

Met wateenen doecken aer$ . . . 

Wprdt defe Gcnpift «rietrert . , . . *".""" .< 

. 'Piehacrfqo wonder verheft " '.' , * ~ , 

^Me^ecftrijpfihttich^rftandt ■ ' ■ -•- - v r "\ T ; ? z ' 

'tGortitafcvön<fc Se^Ü^er* handt. ■ ::• -i .1 :n ir.'A 

Men fiet hier in dit ftuck Hafinis cloeck verftant . ï\- fr s ' 
Soo dat haer rijpe 'Conflr $e iehoonfte croonc Ipant; : ''^'■' 
TiBurahèt^iïie&n ( b6vtÜ ) ^è Teven; €onfteri " '\ «" -"' - 

En wint doorhaeté cracïrt Conïhckx êniKeyfèrs johften- ■'•' r 
. En hebben Paufèn niet gheftelt Hun hert en fin , 

Op Michiel Jngelo en fyjtyhetfl Vrbin} '" '. ' t y ■ ;. 
Apelles hzd de jonft alleen;, van i^*#»4ri L • / : . r ", 
Frans Floris, Lm tan Byck, Hb/^fotiin nóch' meer ander 
Die hebben g'hadt de jonft van meriica 1 Pótentaet 
Om dat def' Rijcke conft boven al d'ander gaet ' 
..'.. •;, ' . •"' ' '"" ' '" ' Van 



n 



Digitized by 



Google 



JJ 

Van fDtjck »n Engelandt , en ^j^bens oock in Spanen ' ' r 

Freer Segers den bloittmtft b y Princen van Qraigtt&i ■'■'. i . 

In Duyts-landt AUtgraèff^ daer fel de (heUefaem: . G 

Tot inder eeuvrigheydt verbreydcri hunnen Nacm. -..-■'.■ 

i Pd Schilders doeck v» ghec& . i 
_ ƒ Die hv Kcvicw r .Cpninck , Prioccq ? 
Sijt verheven om ter meed; 
Door uwe wetenfehap 
Dié befit den hooehften trap 
Van faun iiefdt jonflren «er 



E! 



..i 



Dit u Hoecken eeneo Heet, 



Waer i$ na d'onde Günft yafldefc Atthenfe» &p»ai ' i. , > . '.i 

Melanthus QMdids 9 Antkodm *& Jbrm . ^ 

Oe Werckefi van Carats ,vw Sandr* ZkBicgih . , 
Oen wond'ren T1&4*», en oock van Bandine ÏIo 

Van GiaJo Bolloneis > Ckantfas 9 THti*rtf a '■■•:% 

(Bajfan en MSafpr , Qumttjn M*0* den Swieté . / v 
JtëiJww , H«ri <fe l8/« , en Rogier ïunJer VVétfen 
Ëreugel, Merten t>an Cleef ? FrancKtti Lwas yantyden , 

<Blommaert en Willem Kjtey , $jfranger$ivJèrQQfi$os i ' s ' 

Moftaert en ƒ&« de Vries 9 Grimur ,&&#€»& Vea 
Mie/nel Coxi , t>an Oort , Vadder en Lenaert firampr 
Ï^B2^k&t^av^lsBril,^(m^eh 7 Blfinhameri^ 
% Frans Floris en Verbeef 08a?9 VermöÖ^k ."' 

Sijn m« den fnellen tijde te laém yèrgaen ali ioock. ! 

'•'.' 5- ' '.'•,. ■",-." " 

IS het wonder dat den Menfch . 
Def' Conft beinim om haef gaVénr,' ' "' - 

Was> oodc nkt den wfl^ wenfcl* Ji f- '' 
Van GodtfjMocder *n Któcght .'> v; Ti n 'i : r 
Die def Conft foo heeft heh*eght 
Dat haer Lvcas met pinceel 
Heeft ghefêhildett op pineel. ""' 

E Dees 



Digitized by 



Google 



14 

Dces Conft heeft boven dit een lieislijck vermaeck 
Den menfch ghebifcdkt daer; in alleen maer fijne (praecic 
De beeften, keuckcn goét, de nachteni-eu de &randen 
De blommen en het fruyt > iandtfchappen en warande» l 
ProfpeA en metlèlry , compartiment , ovacl 
Zee, water en Ruwien, grot, Kcrekcn ende iael f v ,, 
'T wordt al wat dateer is naer 't leven uyt ghetróclcen* 
En menich ftaende werck de Menichea aen can.locjcen, 
T'Is Tonder fiel en fmaeck, t'is fonder reuck het cruyt 
Al wercktmen de(è Conft (bo. wefentlijcken uyt, 
Maer (peelt (bo vlijteiijck in d'oogen vandc menfchén. 
Die dickwils vartft pinöil ore doeck de Vruchten- Wenichén^ 7 
Wie derft dan eenich Ampt ghelijcken aen del' Conft 
Die door haer edelheydt verwint een jedexs jooft* 

«li'.ivV: \ >:...£»' ••• - - •' ■' '• , .-. ." '. ■•'•'• ■ " ■'•■ '"''' ■■ 

ücas HeyÜgneri Pattóoh ••■<•• ; " : 

/ Vandc f Schttdc#s eeïgheborei* • - 

, Die beft; des Hemels throon v _ 

Wy hebbcn^ptti^ reys-v ' 
U ghebedcii om 'den Pcyis; 
'Die rtu mbtPiCTVRA leeft 
Ea^cn ertj^hvérdre^eh heeft. ^ 

'Aurora Titans Bruydt' riü : uyt den flaep ónt weckt ' 
En haer hel claer gheficht voor defe Conft ontdeckt. 
Sy pronckt feer lieffelijck by Thèiis hooge bergen, , 

Beglinftert vandèSoh \ encompt de 'Schilders tergen. 
Siet daer hoe dat <Pi8ur* de (èhoone Ceres vleyt _ 
En heeft een aerdich J^eldt tot haeren loft* jjereyt-, 
Siet hoe de boomen ftaeoi en haer- voor uyt.veshrffeit 
Van achter (bet en flauw die defe 'Gonft-betreffen^ < •• < 
Iae Flora ftaet verbaeft,^» wiltet inne gaen-'; 
En meynt (èlfs dat het leeft (bo wel ftaet het hem aen. 



L 



Digitized by 



Google 



s 



De beeffjens inde wey , Mclck-meyfkens in pjpeclen •-••.,> 

Fonteyn , beeck ende grot, Heyders,; huys, en Cafteeler* 

Een fchoon verdreven lochc, 't vérfchiet foo (bet en licht 

Dat 'tfchiet noyt en verfaedt des menfehen hel^heficht. 

7. 
! Iet 't blomghewas vjijtich aea . - 
I Met iïjn ghe vlamde Coleuren ' 

En 't gheboomt daer neven ftaen 

Het gen' de Conft al doet 

Oft van Natuer waer ghevoer. ••.,.. 

T'ts door't pinceel naer gheboctft 

En alleen daer afF ghctoetft. 

Den Schilder Conterfcyt den Menfch foo wonder naer 
Oft hy het leven had en foo ghefchapen waer 't. : 
Maer d'oogh bedrogen vak hy is ftaegh fonder léven ' 
Dat den Algever Gódt hem maer alleen can gheven. 

De bloem ftaet op den doeck lbo levendich in fleur 
..,. Hetcruyt lieel aetfgenaeni en fonder reuck oft geuj f 
De vruchten op ptnèet Joq geeftich ftaen en proncken T: ..."• 
Eh J ^Jmen yöbtde oógh fcHadkh toe te loiickcn : •'"• 
De öwyf, peer , abricqck , de appels krieck en noot 
: De per* y vis en het vlees , radijfen en caroot, 
peh ^fe;'.vete;in het glas, t'is wonder aen te imerc^étt , 
Al fijn ty iondcr ïmaeck , het fijn al Schilders wereken 
Den 'Groóteh Schilder Godt hier af is!t Principaét 
Den MenTch alleen Copy, Godt weet het al temael 

GOdt die 't al ghefchapen heeft 
Den Hemel , Aert en de Menfchea 
Die een jcder voetiêl gheeft 
En den Menfch in't verftant 
-Sulc'kcn Conft en eer inplant 
Om te" Schild' ren naer den fin 
Maer ten heeft gheen leven in. 

El 



'BS 



HET 



Digitized by 



Google 




Vitódèlpriijaertfte ;Schïp|i^ ? 
Eliiw gheftorven z$b^ ; 

M<Ên keft bat Cupido enbe be l>oodcf^mm«n;r^bbfn tiicfïdpün opfelete ptaetf/ 
en fttw?aenj3f fteeï bjoeafr «*$%(Éf flaeütaftfeft opfWttflbc/ nam te Doodt ontae* 
renbe ben $#l^ofat ban Cupido mbfcmtag&ehbed Cupido ben €oner banbe Doodt 
efcft int befonbee mepwibebat gpfóntn*róf)en «eafea twbb£/ <nbe cltfcftnai b»ött 
nemenbe naetbitöeteiw öWtneftJünne #0Jen be jfl&wfd^ tM^ fl^öattlcpt te quet* 
fen : foo ift nj&efteutt/bat tta>toit:fltttt*Brj!^ niet 

meetoequaem mto&mafoukteti/Ê&e ie bMdte^a#CTi«^b$HÉMtt<* 0«n 
b:cugt)t meet mco(ien foppen), rat^iibïbOT'tkbentcontroobe«/boMrób;aööcnlKn 
ptfl ban Cupido tot een ftta«»fcwnfH^*ttortte / ^ «mftefen/ 

bat fb in plact£ijairt(q>t)*i «taffte benefenv beo? be üéfbe era «enbrttbcn balben 
aennemen ibffiibenjdtoen <aqti^bei*nnbmSgnge»ba^ycm^^y^ bectdbepbt 
boo? be etactn ban |m wfcn otrnrtbt otib&be ^JftOT«)fl^tfamtb«nf6K 6?inflen enbe 
ben Betten met UefW*^*8g6lbf *** fctt* *tt*rtbb«TOi*e **£<&ctoAftttt rt* 
feiten engten Cofeet/ t^eft metbfe ^tobe^to^^ ^^ieu^ boojbttbawbt om* 
gbetyaebt / m in ïrt.wrjban inbc mwroftffie gjfenq&ten .bet Ifefbe te uomï&cny ijceft 
be felbe boo? be betfteetbe'iiljifen tntff$tbotebBoefT)cpt enbr fcdaoft *boeb Cktben. 

<@mban tot ben in&oubft torn b* bataètibe ^ei te xaram/^oibumitmnbtt in 
befe g&elegentben&tbe Faem in blaetjf banbe Doodt , enbe Pi3«^m*laeij£ban cupido 
famenfón aw0ftö&1&M$ti^^ 
3&iJI-coftet bet CoftfêBntftVe Fatffefttn^otatycntM^MMg*^^ 
3&at # doe Pi&ura boo?bto*fefbJm&*p$<c^&$be (öatt^bcdantnwöe&eeaeft ijef) 
ttacftt bejangbeieiiabt bltftfegatii temaenereninbe met luft tot #aet <fonjt teónttf**en/ 
en tyenoftt in bit ©cd gtrtrarttn* Confl boo?bfn*mcft uig be Facm bet tó em tttt j j ricft ffe 
$chilbetj* bie befee metelbt obeeleben njtt / aibe be Facm in tejftenbeel mepnenbe te 
betbjenbenenbe met ftaet ttotnp* upt te ïriafrn 'ben oiwtWta Wgbra 0o?loaft0 ftanbel 
tuffcöen $paignien m J&ancHctjcn ('biebe óo#wttt bwiöe talUncHfcfjap bet £cftifc 
bet-confi enbe be b?ee£ banben 0^ebe i£ netoeeji ) en becommett'ben fatfi bet trieufoietige 
Meeden ( bie ben jnöoubpn ban bit toctatleren) ntebet £ mebe al£ met be betöofcntftcpt 
ban Piduras Conflen nbehjcK biet botgbe&ettnenb&n menigte Conjttnaetjï (in onfe 
Ceuto gfteltojben $nbe) eanoetoe^b^bm/bftttne^ettfienbunboojbeFaem boen 
bertij|en. • ' , 



ADAM 



Digitized by 



Google 




ADAM VAN OORT 

j atmvrfs fu 'en froutr* ^ff/rtr les- mains J*r MmaUun% il mi eujinpér* p'Wj'm 



Digitized by 



Google 



3» 



ADAM VAN O O UT. 

Schilder Van jinftoerpen gheboren Anno 1557. 
Ende gheftorTten Anno 1641. 



T 







^*-8as&t._ 

. Eeè dro^iplfmöeclich "hert met &—^^ 
Als fy Jc-lÊQs van;0W«tt ohtdeckt";;.^^ 
^ : ^^"MSiicti Menfch tot nieüi 
löat^GL: L ^cjt die met pinceel 
I^^P^U daér beneven 
lïïUntm Jövty met fiilcken 

vóöir)<&>ÖjÉ(h het gen' <fe?J 
;e£| n ftet$uyt wf^ 
ecdeninpnt; 
u^alles fi^ 



lichten 




Het gen" 



*i 



êmetgaeve wijeke 
fóöl^fi én fraey 
Verwondert ;ftaen. 



ertrtjpe 



En can 

<Pibl 

ftih 
DePC 
Sjjn tij 

Derfeöhft 

Dat %ele Caeï 
De vrinéensyan 
Diehy hee|£uyt 



Die $y van jopmt ^^^X^^^Sm^v heeft gheleert 
En met de i^^i^J^^^A^y^B^ 
Want fijnen doeclcen geeft is daer aff voort ghecomeh 
Daerom heeft hy altijdt def' Conft wel waer ghenomeft 
By Lantbert fijnen yaer,in't groot en in het cleyn 
Die feer ghetrocken wordt midts fy is ongemeyn, 
Waer af de fnellé faem altijdt lal eeuwich melden 
Want fijnen geeft die was het leven af te belden 

Soo dat fijn Conft (die hy met (brghen heeft vergaert) 
W-ordt by een jeder een voor feldfaem Conft bewaert. 



OCTA- 



Digitized by 



Google 



59 



U 7 - ?■..!'■ \ i 




«^ -• OCXAVIO VAN VEEN , "": _ :. 

E/i*/ m/*n t r mpvj m /rm/usfbrifintt* mai/fr^ Je tffutr Uféijr hds.cemm 'on f tuit cojnjj/trv , 
frrtm têkjimm 4*n* t&lm JSffartr* D*mr> *nApv*mdiir&uMjf Is cksfprff* JrSSStMfrtmtrtonf 
UJsnUrt* eenfdU *fjn*.8f&rtsur.* v s+{ Je* MfkstrifMértf fdlntr* /Uf*(nr**lf P*rm*,rT*U 
VArchidtw Xtb*rf+rt *t*rr*yrmrs*.ilfvtnsa LrwJ/*t,rn l*t* tj-rt.rtm*ê*ui dB*m/p£*s>tAn tCxjr 
U f.J, msf. Cr+t.+kn r-mfi***. JSgJK^Jbkfit. Urn K^fpmr *erm£f. ...... 



Digitized by 



Google 



A 



OCTAVIO VAN VEEN. 

Schilder T>an Leyden gbeboren Anno ijj8. 
Ende gbeftorïen Anno 1619. 

Ch ƒ waer is nu den tijde , ghelijck den winde verfloven 
Waer is het wonder werek van Semirams hoven 
Waer in Afriquen fich gheheel verwondert vondt 
Waer is den rijekdom nu van 'Gr* fonder grondt. 
Waer is de fchoonheydt al van d'eel Xantippes wanghen. 
Die eenmael Socrates had foo met liefd' bevanghen, 
Waer is het blonde hair van iDido helder wit 
Waer op JEneas (èer trouhertich was verhit, 
Waer is de liefde van %p%aen , en Alexander 
Van Paris, en Helen , van Hero en Leander, 

Waer is Antbonis liefd', waer is fijn vreught en heyl 
Als hy Cleopatra (ach met haer (chip en (eyl. 
Waer is de liefde van Hanibal en Tbamira 
Waer is den feilen Camp , die om (Deianir* 
Door Jchelaus wert met Hercules beftaen 
T'is met den (hellen tijdt te laem als roock vergaen. 
Soo gaeget met den menfeh , die is terftont verbeten 
Die is ghelijck als niet in corten tijdt verfleten. 
Oclaïio t>an Veen in Hollandt hooch gheacht 
En groote Geeften meer fijn, vande doodt vercracht: 
Nochtans hun wereken al die blijven in het leven 
Die hebben menich hert tot grooten luft ghedreven. 
De Confte van OBaeff ( die haer foo hooch verheft) 
Wert van hem lbo ghedaen en gheeftich wel ghetreft 
„ Dat Keyfèr, Coninck, Prins, Bifichop en ander Heeren 

OBaeff daer voor met jonft en lofFquamen vereeren, 
#*'• Die met OBaeff tan Veen vergaen fijn als een bloem 

Maer d'edcle Schildry die draeght noch haren roem. 



&ct)oon 



Digitized by 



Google 



4» 

S€$oon bat mtftt Mv$a gaee 3Mcbt-pett biet fcbijnt op te bouwen / enbe baet incbe 
be toeerbiebeptban Octavo Venvs boo? bp te gaen/ bet bwlcn fijn becbienbe <£et 
met toe en loet/ mp bbjmgenbe onv hut meet ftjnen on(terffenjfHen #aem nenbacr te 
maeencn. «Sootoilienbiaboojoogen (lellen ïjoe bat Octavo van v e en, niet alleen 
en i£ gbetoeefi een uptnemenbe enbe toijtbermaert $cbilbcr / maer oot ft in gljeleertbrpt 
toonberbaer beeft nptgbe(ienen / al£ bujtftt aen fnn (Wjjiften bit ftp ff ceft aü&ret-gelaten/ 
cnbe boo? be «Ebde 3^ucJt-pet$ aen ong boo&ebouben. #00 toanneer bat be Conftigbe 
ifetbitontf be naefie Ceffgenamen banbe milbe j$atucr fijn / bte (tabicb ben tot boojbeel 
jjBTbienenbe/ al£ toefenbe be gene / baec fp alle gaben af gbenictm altf fp be bolcotnen 
feboonbept in betfeïjepbe beelen naerboctfen. &oo nctjt üh bat Ociavjo van Veen 
baet ban eenen $ om bat fip be retbte ootfoee fe fjeeft gbctoeetf banbe^pele typ £cbilber- 
con(i tot (wenen gbebaente enbe toefen tetyengbni ( al$ be fclbe niet alleen in Stalicn/ 
maee oocb in befe jjfeberlanben banbe eampfabgbe Crtjgöm enbe ongbebauen foo ober* 
bopen toeebt/ batiriet alleen be #cbilt>?p / maee felbcr be £rbilbcr£ ontb?aficn ) batfe 
boo? ban in $eberlanbt toeberom $ op-gbetogfjen / enbe m ffent gbcraeelu / toaec op 
befe noetboigenbe Poemata niet guahjeft en (uilen toebergabnen / enbe foube OcUvio va» 
Veen met bolle eeebt bennen mogben feggfjen f 

!Dum quondam jngentes pr&fferunt pr<nlia mentes 

fDum tenuit plenas Belgica fonte genas 
Notie tenèbrarum Jfifa e/i Pi&ura ferarum ) 

Afcendijfe polum , deferuijfe folum. 
Pi&urae lator ,fculpendi nullus amator, 

Nee , qua blanda flruit , pitla tabetta f uit . 
Aft modo florefitt, per me ems gloria crefcit : 

Et ïebitnr motis cunSla per arm notis : 
Ajlra petitffurfim meditatur ad JEtUra curfum : 

Et cuicumque placet, captus amore ? tacet. 
Ter me baud jmbelles lator Jibi PiSlor Apeües 

Conjimiles miros gaudet habere Ipiros. 
fi)uxi ddfolertes animos Octavivs artes: 

Hinc me Fama manet , qu& meafatla zanet. 

BY-VOEGHSEL. 

SChoon Mars verhongert was in alle fiioo crakeelen 
Om hem in't s'menfchen bloedt op't grouwlijckxt te verfoen 
Den lieffelijcken luft van Venvs mins pinceelen 

Heeft fijn crakeels ghemoet door liefde doen vergaen 
' F Sijn 



Digitized by 



Google 



Sjjn Nijdt-rfuchts moet- wil is verkeert in fóeticheden 
Als fijn bloed t-dorftich oogh grimlaggende befach 

D'aenlockfel vande Min in Vénvs naeckce leden 
Die op natuers paneel naer Conft ghefchilderc lach.; 

AI^ be bcffe IMlttUii0tn ( bic ben #atuet tot bc(e «mift crarfttelöcfccn acntotïtt) 
comen te fmaechen / enbe met fmaetft te g be bo de n be oberbioebtgle bo?ftai banbe 
enberbnjftngbe / ban ftdtnen botter grooten mafbom enbe tratbt gbefrftiet / gbdtydt in 
Odavio te befpciöjot tó al$ ïm met «route neerfricbepbt be ferreten ban ft)n berjlant foo 
jonftdrich beeft pbpent enbe mebc gbebedt aen fönen <&ifopel Petras Paulus Kubbens, 
ben mdenen boo? be %eerfaeme ^nbeetoiifmgfie ban Vcnus foo inbe <fltönfl i$ op-getogen 
enbe erbaren gheb>o?ben batter be merdbt nocgjober ftonbrrt en meer pacten af fal gfte* 
bendten. ©oo? befen 3k»?Iuebtigbtn oftavio van ve« , boo? befen üaem-toeerbigben 
a©an (Dicuytmuwicfi ijsgftbjccjïin loffelrjehc beugbrfaem oeffmingbenenbe gfjdettt* 
bepbt )■ beeft onjf ben bemd met een bpnbelitft gïienepgbt toeblonen ber Mature beefetdj» 
ticb gbemaedtt met te ftoodjfle eer bér £cbüber-tonfl bie Odacff in jfccberianbt meberom 
beeft boen betrijfen nacrbatfe boo? ben to?eeben Mars ma$ beetreben enbe geboot/ roienj; 
mccrbicbcpt icn nietenroetefioe lunt-ftemmicb bat ieft be félbefal unt-blafen met bet 
<€rom&et banbe tanjt-blienfjcnbc Faea>.' ©en Geboren Poëet enbe #rbübee Carel van 
Mander , en beeft oocr niet tonnen naer laten be toeertücbeni enbe noot bob^efen ïoff ban 
Vcnus naer fijn berbtenfi in frin £cftilber-23oedt rurbtbaer te maeeften / feggenbe bat bn 
ant*en goebt «Obeflaeljt i$ gbrboyu tot Zcnben/ enbe natuedgdt aengbetoent j^nbe 
banbe ^cbflber-conft/ beeft 3ftalien/ ifcoom enbe anbere #act(hi in fón leben befoebt / en 
tf foo inbe Confl erbaren gbebjedt/ bat to o» ben |&in£ bant&aruta en be meejie #ec= 
ren werbt in eeren enbe gróete bbeerbe g^eboubcn. «0och hr fonbcrf)fnbt bnbaere $ooe&» 
leben ben ®oo?Iurbtigben <£rbt0$ertojib Albenas \ enbe JJabeïla ciar* jEugenia be $erto« 
ghme/ootft En) ben Conhtcn ban J^anchrndt #afiget-gb^barbtem0. $n heeft bed 
fdfaeme enbe fran conftigbe Contrrfentfdert gbebaen / oodt be twee Conterftptfeljt tran 
ftaere boo^noembe i^oorfteben / be toelehe gbcfonben f|Jn aenben Contndt ban Cngelanbt 
jacobus dm tweeden int jacr 1604. itf oocr UanfKmoftccommccnorootftuchbJCffnöecm 
SEtacbiu? f eeft oft €riumnb / gbdijdt tot jtlltbbdbourgb een i£ gbebaeh enbe te binben 
ban Hcms-kcrck, oft oodt be fdbe ^bonriantic/ mnXs? fn in nnnt #. ©aer irfban 
OcUcffoorft te binben cenrn Amxis &d)iiberenbe naer 't ïeben bof nacchte©?outoen/fctc 
unmcmr nbe enbe frarn om ficn / enbe boojt^ meer anbere fdfame (nicben bie kb om eo?ts 
Ijcnbt toülc acbtcrlact/ ban eiuan niet boo^bprgaen bft Coflelüth tafereel bet todclt 
ban Hem te fien 1? möc ^rnligbe ^aerament^r <Cboo; in onfe ïiebe ü)?outnm fectth tot 
Stntmerpen/ toefenbc eenbcbotcaibontmad «Cïjjifti/gbempgenbe fijn uproementbepbt 
ban jnbentie enbe o^bonnantienfoo in SSettmbe bjappcrijen aljee tfolojeren / toaer m bp 
gbctboont beeft ben unterflen gbeefl bcr tfonffen/ fnn obttbloebichcpbtinojboratewn 
Iiccft |p abunbantdijeft gbetboont aen biberfc^e finten ban Rem untgegaen / be tortdte 
mec(l gbcfiieben fiin ban Gijf br echt van Veen , enbe QJïoel , bie ftjn teechemngtnfeer naer 
'tïebcn enbe met lojTcnacrtrKübaiupt-ghcfelbt/nanifntlntHgbeujeRtefteniiBfaninJn 
emblemata Horatiana , bet Xeben ban Sinte Thomas Acquinas , al^ oodt aen njn CmW* 
mata Amoris Diviai, mebC &Ct leben bcr Batavieren Ofte ttOCbbedanbtrbOO? Anthooi 

Tonpceftt 



Digitized by 



Google 



43 
Tempecft gf^ncbm/ moer hwe be l^ecreujthc gfnbentien cnbe tfonflbïoprnbc SCcrbire 
febcn ban Oöavio gfeenoeeb te fpeuren fpn. ï^p iginj&cberlanbtljct cenicb licfit ban 
P/dura ggetoetfi / gbeüjch f#n 3MfcmeI0 (bic bn in groot ctjctaï ïjfeft gebabt ) gbenocclj 
tonnen gimupgben. £00 bat ten nut ret$t macb fe&pcn bat bp W gïjetoeeft bat mcit 
teen Phocnix ber ebetebns $cbJtotr-con1t. mant gbenScn &en Phoenix (boo? bet biet ban 
fet #araten liegt ontffelten ) tot aflen fijn felf lact berbjanben / enbc ban upt toebcrom 
cenen a nbeten bogbel Pbcenix optf act. &oigen0gct (roggen ban mtjn $ongg-gobbin 
f feefanbe nlbuff t 

Den Phcmix die het vier tot fijne doodt bereyt 

En foeckt, daer in fijn eyndt , terftont de Sonne vleyt, 

Op dat haer heete ftrael het houdt ftracx foud' ontfteken 

Om Coo door defen brandt fijn heel Natuer te breken, 

Het vier is fijne doodt , het vier brenght hem tot afch ' 

Dat weer een Phocnix wordt ghelijck als Thomix was. 

S$0 tfl bat Odauio van Veen bc (upbct* Olbe CTacgtiggC Pidura (bC toCÏCHC CCtfl bOO? 
be btoebtbojfligge enbe al bernieienbe <$?!ogben/enbe in't 'jjmcnfrgcn jeber boo? 
otiuift ai quabe rtjDcn gan0 berfïaw toa£ ) met fön acnpojrcnbc neerfricgept cnbe liegt 
ban betfiant tocöcrom geeft ontftehen enbe boen berrgfen / jac foo in boogen cnbe leben 
ggegouben /bat be felbe Conft in fnncn tgbt get gonbertflc pacrt meer toert gectrimeert 
enbe gbeatgt a\& in befe tegentooojbige ttjbcn be felbe too?bt ggcfocgt / begalbcttf bat een 
jeggcujcR bom befen nieutoen ©?cbc toeberoni tot jeber too;bt bertoeent bic ie cenigge 
oajfaerh i£ bat alïc tfonften tocöcrom in't leben fuïlen tomen : toant al itf bat bc boobt 
Odavio van Veen geeft öcn b^act bejsf Icben$ af-ggc|hebcn / te Iccringijen cnbe bergolcn 
toctcnftgappcnbcr <&egiïber- conft hit gpaenbede ban ftjn ©ifeipelen aïje? Rubkns en 
meer anbere geeft naerggelaten/ fïht ggctupggcn ggetoceft bat be felbe Conft toebcrom 
Itfbettefen/enbcfalaftjbtïebcn. > 



ABRAHAM BLOMMAERT. 

Schilder Tt>an Gorricum, 

HCt goeberticrent gbriuth geeft ggeboeggt enbe gcböeggt bat b'acnpojraibc panier 
ban inbe ïenten ftto£ jeuggtë geeft berco?en tenen ugnftchcnben enbe bernuften geeft 
ïm naeme Abraham Blommaert , toeerbicg bccroont met be bloemen aller Conftcn/ toant 
Pidura geeft gem bergunt bctïbloemaerbigge bercieringgen af te belben tot meerber loff 
«bc betmaertgept banbe ftabt «Bojrirum altoaer fip gbebo?cn ijS int jaec 1564. enbc ober 
3.a 4. jaeren eerft ggcfto?ben. l&ajÉE een feer Conftfcg 3Srcbitect cnbe Sinfcigncur / fijnen 
Sabce een SSribt-fngber ggebo?en bon <&o?bpcgt : ben toclcütn fijnen boojfcli^. ^>cmc 
(ontrent i5.ai6.)aeren oubt fönbc) beeft jgbefonben naer $arij$/cnbe toajés albaer 
on eenen Jan Baflbt ontrent fejS totften /enbc ban baer bn cenen anbjen ^cbilöec gegecten 

ff z Maiftre 



Digitized by 



Google 



44 

Maifire Hcnr /, toact&p Ijp ttittg upt ben g&etf h^&$ttocm&e/otfftabe8emretoat 
onbcrtnflebch upt ben geef! te Ccccftcnen. £pnbeli)cft Blommaert ïKcft Hem inbe Conff 
fbobenecrtticbt;bat fip ecnobertreffenbe jBecfiergbetoojbcntf. i^p bjeft tot2fimflet> 
öam onber bed nnbere frap Hingen gbemaec&t / een (eet groot pïatfant {hiefc / toaet ratr 
eomcnbcrfcbepbe j^aecEttentoanJU^anneneti^otttuen/^oo groot atë bet Ieben/npt» 
nemenbe tod enbe met berflant gfcbonbett/toefenbebe$U?o;ie ban Niobc baer baer 
mnberen boobt gbefeboten toojben ban ApoUo en Diana, ©an be felbe ^üto?te (boeb bon 
anbtr ojbonnanrie) tjS ban bcm ooeft bp ben Itepfee / een groot beercigenenbetom?» 
bloncnbe Ihirft/bacr fgn jpöajcftept enbe alle Confi-bertfanbigbe groot bebagben in 
|)eb&m. ©efgbeltfcïtje ijef ban bcm oocn gbefepbeet een feer fefteon <i£oben bancquet fcet 
tod gbeojbonncert enbe uptgbetoerc&t / b'meïcfe bp ben «&raef banber lip eertöt$ beeft 
te ficn gbctocefl/ en iniffcöien noc& onbec fijn gbeflacbt. ©oojtji ftfnooeft te btnben bp 
bcrfc&epbe Hief-hebber^ beele anbere cïcen fruejc&cnjj bie grooten todftant bebben. #nbtr 
nnöcrc b?p teonien ban Venu» , luao en Paiias , boo?t0 oocfe etn boobt ö-booft en anber op» 
Uoegbfden feer tod gbecolojicrt enbe net gbcbacn/ oocfe een Andromedabaer Perfeus baer 
bcrloft. 25pbe<£on|ï-bemtnbera' too;ben ban bem oocfe gbebonbenaerbige gantfrijap; 
pen tntt cenigbe boetfertfe/ boeren / bupfen / borrigb gbetupgb / boomen engeonben / bie 
beet tot i&ptrecbt te ftcn fijn. f$? beeft gebabt een fraep öanbdingb met be pen/ baer bp 
eenigbe fapptgbe berben toift onbet te mengben tot groote craebt ban fijn toeren. <£nbe 
gljclijcubptnanebeelenberConft feer erbaren toag/galf bp f#n buigen grooten aect 
enbe feboonbepr / baer inne fomtötf te paji bjcngenbe eenige fonwfebtfnen/ tocberlicbten/ 
bupiter oft bierigbc locbten narr ben ep£ be$ toeren*, ©efe bingen ( bot tod niet ober* 
taben met toeren ) flaen feer befonber enbe uptfic&enbe tod. ©erfrijepbe bingen / o?Hon= 
nantien en belben ban bent gbcteccfecnt met bc pen / enbe baer naer met toit en (toert en 
ban olie berff gbefcfeilbcrt ftjn mtfoper gbefneben boo? ben tfonflfrbcften Ioan Muller, 
enbe noeft meer boo; ben bermaerben Sanredam bie m fijn teecfeeningen grooten lufi bab. 
gpnbeujcn befen Blommaert (baer be $oert-bfopenbc pen -ban Carei van Mander no$ 
bjecber ban fcb$fi ) toog een Man ban \lü enbe beouaem toefen bie berfcïflcK berlieft en 
toe gftenegen toauf altiibt meer en meer naer te foecnen/ be gronben/ etaebten enbe upterfie 
fc&oonbcben ban be bohnaecfete Piftara , be todefte Blommaert om fpnen 2$!ommeri-aert 
(ban bcm bïoemieb beeciert toefenbe ) gbebcelijcft bjinbdncH toegebaen enbe gunfiirij 
toae\ £ijn €ön(i i# bcenig&e oojfaecb bat fijnen l^aem foo in ï^oUanbt altf ^abanbt/ 
flamberen tvSn meer brijbee piaetfm / booj be alftenbe fpjacch enbe bnpfent tengbfebe 
fbel bïiegenbe Faem too?bt gtecucbtbaer gbemaeebt/ bie §em in bitboeeft figuerdttcH 
beeft boen iicHen / enbe booj bc lüöm tonflige Poefie bereieren. 




De 



Digitized by 



Google 



4f 




AB raham Blqmaerx 



Vn tres * vaillanl *paintre, inv^n^^f^^^J,ft^tUt^^naur^, 
^ai/aaes» et animaulk? attfjTun ion^d^fi^fieur: natf/ de 
E orekóm, 'én VmvijCa.. 



Digitized by 



Google 



46 * 

DE bloeme vande Conft jsBLOMMAERTuyt vercorcn 
Die oock als ccne blom is inde lenc gheboren. 
Gorcum de fchoone ftadt die roempt op fijne eer 
Uytrecht , s'Hertoghen-bofch, en Amfterdam noch meer 
De Eer heeft hem ghevolght in veel vermaerde Rijcken 
Daer hy al menich Gheeft ded' voor fijn Confte wijeken 
Was een Belthouwer eerft , en wonder Inventeur 
ModemVm Architect , en fraeyen Inlèigneur 
De doodt had hem ghefpaért ontrent de höndert jaeren 
Om dat hy beter fou de Conft veropenbaren. 
Was vloeyende van gheeft in alle drappery 
Cloeck , mals , en wonder los in teeckenen daer by, 
En had veel gaven meer als Mtnder heeft ghefchreven 
Ghelijck het bchilder-j?oeck fpreckt van fijn weerdich leven, 
Heel Ordonnanti rijck in't cleyn fbo wel als groot 
Waer in hy heeft den luft gheoeffent totter doot, 
Meeft heeft hy uyt den geeft del' Conft alleen becomen 
En fbnder onderwijs dcf wijfheydt waer ghenomen, 
Iae fijn weetlieventheydt was Coo iri als volmaeekt 
Dat hy daer door oock is in't Schilder-boeck gheraeckt. 
Daer Mander met verftant u aenwijft al fijn wereken 
Die Slommaert heeft ghemaeckt feer wonder aen te mereken 
Daerom (al fijne Faem ,oock fijn orifterffelijck 
Om dat iijn Edel Conft ciert menich Coninckrijck. 

De bloeme vande Conft u Btmmaert t &c. 




TOBIAS 



Digitized by 



Google 



47 




TOBIE VERHAECHT' 

\ reintre éfLjjdfagesJort rcnommc'jfOrrjïs ra^re U,bleAJc *!/h cfhe primiex 
nuuftrc diCfameux ±>P*ul Ruhbens &ft nt a^JtnuèrslM-ISSeU t**ur*t-l£SZ. 

CvmC*Jeerth*J*> 0cèa*ieir*nu>jnmxib hJAtyjftns excudik 



Digitized by 



Google 



4 8 



TOBIAS VERHAEGHT. 

Schilder ïxm jinWerpen gl?eboren Anno ij66. 
Ende gheftofben Anno i<5|i. 

HOe wordt den loflen luft des menlchen hert gjheterght 
Wanneer de oogh^enfchouwti tghebóompt en hoogh gheberght 
Van onfen gheèft Verh aeöht > die in fijn jeughdich leven 
Heeft wonder groote Conft met d cel Pinceel bedreven, 

Ghclijck men aende cracht van al iïjn wereken fiet 

Hoe fraey dat^jcder ftuck verfbet is in't yerfchiet. 
Sijn boomen fchoon gheiooft en levendkh ghefchüdert 
De gronden los en mals , de tacken dicht verwildert : 

D*er by in Metfciry en netten Architeckt 

Al wat hy heeft ghedaen heel naer het leven treckt. 
Men fiet hoe wonderlijck hy binneixi'^dtHorencen 
Verbreydt heeft fijne Conft tot aenlock V^pdé Menfthcn 

Alwacr hy in het Hof des Hcrtogh^Jhiötft verkeert 

Die hem met groote jónft hééft dSn&ïjd Conft vereeft, 
Daer hy met cloeck verftant Pictvras aiépftegM>4dea 
In't Jtaliaens gheberght heeft door 't Pinceel ghevö&dciï 

Wanneer hy naer den cyfch het léven volghden naer * 

Dat fijn Schildry haer draeght qft tweede leven waer. 
De Edel Stadt van Room die cari dat oock bcwijüen / 
En thooncn dat hy was in fijne Conft te prijfen 

Die daer ih Frefco is met wonderheydt te fieft ■'-.■' 

Hoe fraey hy is ghewceft in Landtfchap en Ruien, 
Waer hy oock heeft ghemaeckt den Babilonsen thoren 
Die daer meer wordt ghcachtals eenich werek te voren 

Ghelijck hy naermacls noch ghemaeckt heeft dry oft vier 

Waer van men cencn vindt oock binnen ftadt van Lycn 
Die Franck heeft gheftofFeert met aerdighe Figuren, 
Waerom dat fijnen Naem door Conft lal eeuwich dueren :. 

Om dat fijn vry Pinceel naer 't leven heeft ghewerekt 

Die al de wetenfehap van d'Eel Pictvr verfterekt- 

ADAM 



Digitized by 



Google • 



4> 




ADAM.. 



t . . ^ -~ -..^..-^.^ _., ™.. itïyi., hha un Ibyleur. Jtuso'vt ftn oprent 
ti/apv vfafufirtClte* J?hitirrr'0u/enp*fky^ffyn tttfeianttettr, et p-eJF bctt 
fdtnctre, n**usnwinf Suryassott sm moutte Je teauootWj esttièJutiHu 



y(aiif JLe Tranxfirt en tan ifr<a*, Jïhïïun TstpUw 

<tui 

ins 

e, c „ „ 

artu%JLefé 




Jrment, ilapeu JtJsaitwue, m*^ iemdÊtè itu ar*nfln*urère t Toivcktttti s+vlc 
h*. depot de dure*, rtu>ur*/t »ot±n Luffené wer te mende xtne JRenamêe am diwerm 



tnéenéemené, 
atdsêe> dep* 



Digitized by 



Google 



5° 




ia't ghcdaöbt geboren 



D **-.....„ 
En t-g^jpén maecken wik inw^pdich compt tt voren* 

Eer dat ccöMHte handt , doeek oft pkieclcn toetft 
, Wacr op fy rèct ^^vermaeckhacr jhbèldihghcn boetft. 
En hoe den menfëfctfieer is ghcregelt in maniereh 
Ghéfchickt, ftil , en beleeft 3 hoe meer den geeft fal fwieren* 

Franckfört dc.rijcke ftadt in Duytftandt wijt vermaeirt 

Heeft? door Els hamer dit wel rijpelijck ghebaert. 
Die met fijn Schiidcr-conftxfr \£OndfSR fe^diaem ^ercken 
Pi ctvra s eeeften al oock mede comp^V^ercken* 

ll^Xian in lijnen tijdt vernufticb ^n^eSö^tt 

Sijn Conft ghetuygheh can^vat Ip^j^^tó;&qgeert 
Was ponder in fijn werek vkn grpöt tn (fevft te n#<?ckcn 
Öm ioo naer fijn vc^cfiéfift 9p > t-A>p r .1^-d t ^^'t« &ëcl^i$. 

Hy wa? melaneolijtkjcn ^tij4^^^|0 g^ft -i ; iM$V 

In'd'êenfaera pia.êf^^ 
In gereken oft in C3uy^^f ( iiK) 



Ë'ii als hy was allcejtiv 
♦^Melancoly foeckt 

Bemint de dr o 
'Tghefelfcha^^li 
Hy wift wel dat'aeri 



tófött? 




tcn^ttn fty meelt 
?iiï$ill^ 

v iemV 

.J^deugKtlï^ltecfp 
Hy volghdeo wel defê$die Seneca onsgheeft, " * : 
Als hy was uyt gheweeft , feer wel ghefproken htfeft' N 

Ap ick w*s by het velck heb niet als qudit verbomen ^ ,ƒ. 

'Kgingh ujt als tenen ifienfd >,- ben mindètznénfch > fhty ctmen; <* 
Dit was een Hcyc&ns wbÖf&teeri rechte redens flo^t 
Want dcught en vimmen niet by rtienfchen maer by Godk 

Daerom had Adam oock den gheeft in eenlacm faecken 

By rotfen en ruien , om foo wat fraets te maecken 
Soo heeft hy fijnen tijdt beftcedt tot inder doodt 
Jn d edel Schilder-conft bekent by cleya en groot r , 



GÜJDO 



Digitized by 



Google 



5* 




avmo rheni» 



ruihviitafiia Botüjpn* ifj+xtmüurut /w fan iG^t. , 



Gz 



Digitized by 



Google 



■&-. 



G U I D O R H E N U S. 

Schilder J>an Ëoloigne gheboren Anno, IJ74. 
Ende ghefloften Anno 164^ 

COmt Mvsa foete Nymph met Pallas, J v n o,Veny$ 
En finght met volle Stem den lofFvan Gvido Rhenvs 
Hoe dat hy door de Conft Pictvram heeft vereert 
Met veel en fchoon Schildry , die hedendaeghs floreert. 
Hy heeft meeft op het groot ghcftelt fijn vafte finnen 
Waer door hy wïft de oogh van menich menfeh te winnen. 
Soo dat de ihelle Faem , fijn Rijpfinnich verftant 
Met 't hel trompet van loff verbreyden mach door 't landt, 
Veel fchoon verficringhen wift hy te weegh te bringhen 
En liet in overvloet uyt fijn Pinccelen fpringhen. 
BoLONiEN die gheeft ghetuygenis daer van 
Wat Gvido Rhenvs was voor een diepfinnich Man» 
Die met fterek water oock feer aerdich wift te leven 
Waer med' hy op de plaet heeft groote Conft bedreven 
Men mach daerom fijn eer wel brenghen voor den dach 
Mjts fijn Conftvloyentheydt vry meerder lof vermach. 
Den gheeft der jonghc jeught haeckt naer fijn cloecke fchetfen 
Om met een vollen luft die vlijtich nacr te etfen, 

Hun hert verknght naer fijn Conftvloyende Schildry 
Die overloopt van Conft en fchoon Poëtery. 
Ghelijck een dorftich hart lal naer het water trachten 
Soo fietmen Gvidos gheeft van jeder een öock achten. 
Soo fietmen dat 'tgheluck fortuyn en milde jonft 
Verheffen fijne Faem door fijn begaefde Conft 
Om dat fijn Edel werek was vol van foete trecken 
Die ('fondcr roem ) de cracht van't leven gans ontdecken> 
Leeft dan fin-rij ck vernuft tot inder eeuwicheyt 
Want ghy 't recht voefterlmck van d'Ecl Pictvra fijt. 
Men hoort noch uwen loff op den ParnafTus finghen 
By twit ghcvleughelt peert , daer vcele aders fpringhen 
Om dat ü Cioeck verftant inConft was werckelijck. 
Int leven heel volmaeckt , in alles redenrijek. 



ëm 



Digitized by 



Google 



E4Ênbinflben Ut toeeebieft met brrfianbieb infn$r te aenmerrten / ente mtt tertoonte* 
ringt ^ onterfocdten Hat ten panier foo betftbepbentlgdt inte menftberi i*t toer* 
bente. «nte een jegbelgdt met berfdjepte^Eonfl begalft / ten eenen We itptftedtt in 
ïantfeïjap falberbjempt fón ban f igueren / in tegenbedte ƒ tfluer-fd»Jön# ontoetente 
mXantfebap/tenttoeeten fal oberbliegben in f rupt ben anteren in 2Hommen/ben 
betten in teater / ben anteren in bier en foo boofttf/ fal feiten eenen jtrbHter in alïe$ 
erbarm firn/ fdjoon bat öp in eenigbe particuliere Contf b'anbere obertreft. Ci$ oberen 
een eoppd fleuteUS be toetene altémad ban eenen oft berftbepte £meber# en elcn naer te 
Confl gbemaedtt ente gtebplt fuïïen toefen/ noebtattf attemad een (lot niet tonnen open 
boen gfrdgdt bet Iatihn* f pj ee entoo oft fept / non omnia poflumus omnes. $00 ift oocn met 
te raenfebén en Confiminnente berflanten gbefidt bte altemad in een Confl niet erbarm 
en firn. &aerom beboojbe een jetee menfdj bte ban «Bobt begaeft t# t(p met partirulirre 
Confl oft rifrnbom fijn feïben te totten te bouten en niet berber fgn fabentebedoopen 
o1$ be pennen ban fpn bleugd£ en ffeedten. 3f jS öp beiegent met matigben oft foberen 
rgdtbom/ oft armoebe/ pp beboojte flpn feiten te bjeben te bouten ente fttp te blagen nart 
flact ente madjt/ toant non omnia poflumus omnes , gaet fpnen naeften boeter oft gbebuee 
toat gbdter bertiert al$r öp / miffdjien bient tem te fbpttpn beter ffpboqofTtoe oft an« 
ter gbemdt/bat ftfnen (taet toat beter b?adjtberepfi/ non omnia poflumus omnes ,mace 
(iet bebenbaegbjl be booberbp ber tnenfeben too?bt foo ingpefogen batmen ben ^Bbeunan. 
unt ben boer auaujcft meer en nent/toaer boo; on£ al bede flrafftn ober bet öooft toaepen/ 
al ift bat ben menfdj niet en toiït toeten ban toaer fp romen / boerom matbmen tod 

feggen met 3|0b. Manus Dei tetigit me propter fcelus popuh met. fBptetffOO bttttmen OOClt 

em groot gbefyedt inte berflanben ter menfeben / afc toanneetfp ( gbettjdt femmigbe 
onetbaren #cöilbn# attejtf tradjtente naer te tvetnen ) ban aue toetenfegappen tonen 
fuaxóff blagen en niet te bieten fijn met 't gene bun ban &obtberIeentijM toant fomtijtjff 
fal een 3fimbadjt0man toülcn berifpen een toji Confl barente berftant / eenen ontoetente 
bie lefen oft feiten en ean fa! toiflen een erbaren ütottoco. oft fcb£ftgf}deerben <€&eoto= 
gant tradjten te adjterbalen in gbdeerdjept oft ffm gbdeertbept naettc aepen baer bp be» 
quaem toe t$f gbehjdt om gout tipt (leen te bifleferen/ antermad fal ootft eenen anberen 
bie niet berber en fiet al£ ben nettf lanen en i£ toiBen fim oojbedgeben ober een tod geffdt 
ente frop getolojiert fitten £djiltop bat niet naer een botte plompaertf oogb geflateert/ 
maer engenthjen naer te <£te! Confl gbemaeent Ust/ en bitfttofljet beter fou berflaen 
bertnenjr te (loutoen/ aljtffulcne biepfninigbe Confl te oojteelen. H^antbietefe toeten* 
ftöap naer tracöt/ moetfe foedteb baer fp ijïte btnten/be toetenfdjap en toaerbept comten 
jbnter oojbed bp ben menfdj fijn / en öet oo;ted ean baer ooen (bnber ftenntjf en toeten» 
fcöapftjn ente te ftenniffe bante ontoetendjept i& te befle gbempgeni^ baer ban. Appeiies 
. ten &?ittte ter ^töiïteqs / jftdjtlter ban Alexander den G root en öie feer aenbadjtidj ente 
opmereineb m fïinen bantel toajt / bat bp niet en bertoirpmemdj fle^t tnanïf oo;teeI a\0 
bp 'tfdte op ben toet^rfleen berreten bent goet te toefen/ baerom babbe bp een gbttooome 
(al0 bp eenidj fludt ^djilbjp babte^opgemaeeftt/ 't fdbe te fleïïen in een galterp oftgbe* 
tnepn toanbd pïaetsr bp ft)n bup^ int gbefttbt bejsf boïefty / en tod tem bepmeujdt baer 
adjter te berbo^gben / om atbt te nemen op te gbdneften biemen baer in binten foube. 
<Soo ift ecn$ gbeftbiet bat eenen feboenmaetner iet pab gbebonben te feggben op een ban 
Appeiies €afereden batter aen eenigbe feboenen te toepnid) flridten oft riemen toaren om. 
bic te mogen bjagen / toant men raoefi op bien tjibt te fdjoenenmet bed btnbtleiren oft 

fbadtctti 



Digitized by 



Google 



1+ 

(trienen binben / gbctijeRmen tic felbe noeb in oube ffap £ebilb?p ean (5en / Apeiies , bic 
ban geooten gbecft toajBf geeft Hit tod tonnen beringen berifpt re toefen ban eenen feboen» 
maner /be tofjl ÖP uwee en oo?beelbe dat fijn ambaebt belangbbe/en binbcnbe fijn 
raepningbe of t £eboenmaner# oojbtd goet / geeft bet (bieb in bup£ gbenomen enbe bte 
fcboenen berbetert enbe met meer firicben gbemaeeht/ bejf anberen bargbjt toerbt Het 
Cacfereel toebeeom uptgrfielt ter plaetrenbaet bet te bojen bob gbcfiaen / enbe ben felbett 
ftbommaerbeetoeberom boeubp bet tafereel eomenbe/ en ftenbe be fcboenen beranbert/ 
toajj toat boobeerbicb om bat Apdies opfön oojbeeltoajEf te-toert* gbegaen. £00 begaf! 
bp (jet (web toat boo?ber aen te fien / en toilbe ooch toat feggenop be (ebene ban bet been 
ban een naeettte Venus , rauner$ Piinms fegbt een ftbene / enbe Valcrius fept een been / bat 
in bat tafereel toajS / bat ben £cboenmabe£ f epbe met beboo?eujtn gbefcbilbert te 3811/ 
bet toelcb Apeiies niet en eonbe bertyagen b*f $p bem bojfi bertfpen ober een bingen bat 
bupten fijn 3mborbt toa£ en baec bp geen berfianbicb oojbcel ban boen en conbe / beeft 
bem ftroffeUjcnen acngetoefen bat bp bem niet berber en fou bemopen a$ fijnen pantoffel 
oft feboen / toaer ban bet gbetnepn fp?eerbtooo?t be toerelbt boo?bcrb?cpbt ijef. Ne Sutor 
vitraCrepidam. <&at ben jfeebtenmaber fijnen fcbomnietboo?bpen gaet. <©it fp?eetft- 
tooojbt foo PHnius en Valcrius gbetupgben/ beeft fijnen oo<fp;oncbbau bim oberbuegen' 
ben gbcefl Apellcs , toaet upt te fpeuren ij* bat in toen tgot oceh toonber enbe berftantogbe 
jBamten gtjebonben jttn» hebben Apellcs foo toonber toa$ in bet £cbilberen bat bpop 
féneren ttjbt tomenbete Marccdonicn baer bptyemttoagt enbe nopt abetoecfimbabbe/ 
toert banbe #ebilber0 be$ Itepfcrje? Aicxandcr Magnus (ben toelcben albaec fijn #ojf bid) 
feee begaet upt b?eefebatfp (footoanneerbenitepferftjnConftfau tomen teaenfebou» 
toen ) upt be gratie moebten gberareben / bebben upt een berbloecbte jaiofte ofte ergtoaen 
onbetmalcanberenraet gbeflagen om oefen Apellcs ban rant te belpen/ en bonben goet 
bat fp ben fouben tieebeninbe htyapeban fijn ftcpferibene Jftajeftept/enbe af foo met 
ben abont bp ben boojfeb^. Apeiies gaeti om tjcni ban 'jet StepferjEf toegen te gebieben bp ben 
Itrpfer fanberbaegbgi te gafi te tomen / baer ben ftepfer niet ban en toift oft ben boojifef£. 
Apeiies met en benbe oft nopt en bab gefien / toel toetenbe bat bp bet gbebobt bejef Stepférjtf 
(bat befe nbbige enbe belgbfwbtige jbrbilber* upt gabcu ) bolbjengenbe / foube in groott 
febaempteenbetoeefebejEtDootjergl)eraecbt bebben. £pfónban onber bien beebmantei 
oaeroptoegegaen ben bertboonenbé boo? Apellcs ollpagienoftlacbepenbanbenftep* 
fet met c?p?e0 betel bat bp fonbetbacgbji bp.fnn JBajefiept fou te noen tnaeï eomen. Ap- 

Eelles in bit lonbt b^empt jtjnöc enbe noot te bo?cn be bootfeb;. &cbilbee0 (nu in ftbftn ban 
icftepen oft gasten) gbefïen bebbenbe/ beeft bem fanberbaegb£ tot $off bertboont enbe 
boo; gbenooben gaflgbep^efenteert. ®en Htprer Aicxandcr aengebient fijnbebat feberen 
b^embeuneb bp btm toa$ gbenoot / i# feer gbefioo?t gbetoo^ben / feggenbe : toie bat bem 
bb^lberfiomenmet ben obertoinner be£ toereb^r te eomen noenmaelbouben tertotHcn 
nopt jemanbt ggetooon en toap met bem te eten / boeb curieus 3ijnbeom beupteomfie 
banbefefioutbepttefïen boet Apdies binnen eomen enbe gbeb?aegbtbebbenbetoatbp 
begeerbe / faeb Apeiies bat bp bebjogben toajï / Ijcnvtoo? be boeten banben liepfer taop 
penbe bobt frjn ïtjfë gbenabe / enbe fepbe : bat bp ban be nneebten bebolen toajef 't geboot 
be£ ftepferièr te onberbouben enbe niet te berjupmen / Alexander bier boo? betoeegbt enbe 
op een boen roepen bebbenbc alle fijne ftneebten/ b?negbbcn am Apeiies toie ban bun/ bem 
gbenoobt babbe / maer niet eenen baer af bennenbe/ epfebte bp een ftoerte gbebjanbe Hole 
om be perfoonen ( bie bem gbenoot babben ) op ben muct boo? fnn erbaren <Tonfl upt te 

mogen 



Digitized by 



Google 



SS 
mogen tyutKcm Gnbe fiet matter gfiebeutt i$. £00 Rotff öïjer acn Appdles booj't ïicpfcrjt 
öctod öe berfocgte role gbcgcben mag? / brieften He tapeten op-gbclicbt en ÖP beeft 09 ben 
tuitten muer met fulcbcn gcefhtbepbt bc perfooncn vbie bem gbenoot babbcn ) af gcbelbt 
bat ben Itepfcr Alcxander enbe alle fijne <£bcliebcn terfiont mercbelbrk benben bat be 
feibe toaeren be $tbilber£ bie Alcxander in groot aenfien biel / tnaer boo? befe 
mjbigt actie tint bet bof tnorfïen berbupfen / enbe AppeUes bleef ban fionbeu aen bc? &ep; 
fetp gafl / baer bplangben tijbt be cbel ^.tïjilörc ronjl bp beeft gbeocffent enbe bactboo? 
ben itepfer fc er bcbaegbt. bemant ban berfiant bit eenjj obermegenbe fal becmonbert 
(iaën bat eenen &cbilber (al$ Apellcs iemant in fnn aftoefen meet naer te boetfen oft bp 
leefben / uefonberlndh jemanbt Die bp maec een? in frin ïcben gbeftcn en babbe. $ier upt 
fiJijchtDe reaebt enbe groot bermogen ban Piftura Dit be <©ube jflftccficrp Rebben upt» 
ghetocrtbt. *Enbe om bat befe nu banben rtjbt berfletcn enbe upt menftben memorie febier 
berbtocnen $tin/foo wil ie» een$ bacuiiopbeoniiptfppbelttcbeaonfi bie be torijt be« 
faembe enbe ebele #cbilbcri? ban befe <£eu gbehanbelt bobben/ bie nocb bergt in 'ft men» 
feben memorie mooncn / enbe niet alleen in #paignien/ $?ancbri}cb/ ^[talien/ <&upbt]fc 
lanbt en anbere boogbe Conincnrijfhcn/macrmonjöbjcöelrich^ebrrlanöt te fiejn ij*/ 
maer ban onfe oogen feberè gbetupgben jrjn/ enbe oberftnebjr be oogen fijn bert geteoumcr 
al£ be oopn / mant jet gbeften te hebben meer gbcloof berbient aljJ ban booten fcggbcit/ 
baerom mojbt een oogb gljetupgenijet meer geoebt afet ban't geboo? / enbe fept Piautus bat 
ftier imt fpjupt bat |et gbeftcfp bp bet berfiant mojbt bergeieben. &m ban be oube 
£Becfta$ aen b'een'fnbe te fïellen mibtjt ban ben mereben geen oberblgffe&i meer en jftn/ 
foo msi itb boo? bet eerfi aenbrijfen be feïbfaeme enbe «ffonfttuopeube &cbilbrijcn bie 
Petrus Paulus Rubbcns fjieeft gbebaen abj? binnen be fincneenbe ftepferlpke^tabtban 
Sntmerpen m oberbloebtgbept te fien fijn bie be tfoufi en ^[nbentien ber oube jplccpceji 
niet en tarijeben. «Bnbe gbeujcb alttjbtjt in berfebepbe tfonfien t& jpBetfelrp/ §jjtocfie oft 
*cbilb?p i$t gbetoeefi enbe fal toefen bc 3[nbfnne be reebte jBoeber ban alle uptneuicnbè 
S&ercEten bie frap <$eeficn inlt licht bjenghen. #00 i& befe fonberlingbc gratie ber natu» 
ren te öeele beballen ben mel-gbebo?en enbegbeleerben Petrus Paulus Rubbens «öbd^tljik 
ber ban Smtmerpen/ gbebo^en in't jaer ip?- enbe gbedojben Slnno 1640. tot brien£ 
meerbec ïcff enbe omfierffeujefte Ga niet qualncltcn frtn upt #oefi pen gbebaflen-befe 
bolgenbe beerfen. 




PETRUS 



Digitized by 



Google 



PETRUS PAULUS RUBBENS. 

Edel Schilder Ttan Antrtoerpen. 

DE fchoon Schildrijen van de oud* Egyptenaren 
Eertijts by't Griecxfè volck in groöte aehtingh waren. 
Tverftant van Ludius , Ore fles en noch meer 
Van Ipbis en Leon behielden groote eer. 
Ariftipbonis Conft was wonder aen te mereken 
Als hy ghefchildert had Anceus met t'wilt vereken 
Het gen' Aftipbde met grooten (chroom aenfach 
Ter wijl hy in fijn bloedt daer by verflagen lach, 
Den Perjiaenfeben fttijdt vol landen en (abels 
Daer Schtüis met ghewett af fnijc de ancker cabels 
Die had Jrjdrobius foo gheeftich af-ghebeldt 
Dat een mirakel fcheen (bo wonder was't gheftelt* 
Anticbtdes Eel Q>nft ghehouden wert in'weeroen 
Als hy ghefchildert had den wagen met twee peerden 

Daer de victorie alleen den voerman was, 
Siet wat een Conft bedreef ,eenen Oenias 
Eenen Simonides Taurifcus en Qaterus 
Nealces Oefides , Artemon en SeVènts 

Daer by oock Titiaen uytftekende van gheeft 
Die by de hondert jaer een Schilder is gheweeft. 
Maer als ick overloop de dry-cn-(èftich jaeren 
Die %ubbens heeft beleeft en was in Conft ervaren 
Soo vindt ick wel te recht dat hy heeft overtreft 
De oude Meefters die de Faem ons (bo verheft, 
Die door fijn eel pinceel, de Wereldt maeckt verwondert 
De Faem in Nederlandt om fijne Confte dondert, 

Die van het Spaenfche Rijck gehadt heeft groot faveur 
Die wert van Engelandt ghemaeckt Anklafladeu* 

Tis 



Digitized by 



Google 



37 




C li 1 — *& im*È*Êk**m4* +n**r flus nel?* f*r f**- r*.r**Jotu>J* Ar fmsiUr itrtoitfiunrruiCéircrft ' 
kt* pouFftm' indrr dftr Uh m u u k ent rwtpUijf* ****** Uurjcienfi'j>f*m' smtfftrA*** tui, Ie f Uu hm* Jgtntf 
f*itmji*.e*rt* Uf**Q$re fifuüfiirttm comfAct**fc , tpjmm*#»ut f t »tmj f * rrf*tsv* np * f m t+ntl' 
i mb*9»)n *s f temt wu muyuse imSm mtmHsn . m*u VEUfurm** ac c—ufs^** * JrU J>ifnSm*tR ichsjp, 
U tmtUmtém* m J mn **. *u*U*\mj &lfm$ijn*,leKmf sU Tt v m* *** U JL*j J'Amflrtrrrt;*n temsindw* 
4fjf* m*r&*ifMmr/9Ut tksmsvrJé Uur wdfêtd* C i* v * UrU* Am m * *ft'U vdUJrre/h-Jieurrn/end'. 
brits J* 2.J .Js Juin* *jyy» stfi du JtfUmhU iawdfjin trr/fsr*t*n tC+o,te »# lf ««ir w r - ^. r ... 



H 



Diflitized by 



Google 



58 



T'is %ubhens die ick meyn , die Edel is gheboren 
Nochtans en liet hy noyt den tijdt eens gaen verloren 

Die hy fbo neerftelijck in groocc fbrghen nam 

Dat hy daerom niet veel in het ghefèlfchap quam, 
Om dat hy defè Conft op't hoochfte fbu betreffen 
Om eeuwlijck fijnen Naem doorConft te doen verheffen 

Ghelijck hy heeft ghedaen ? want die de Conft bemint 

En heeft geen groote Conft daermen niet (Rjibkewyint. 
Seght / wie en fou dan niet op fijne Eelheydt roemen 
En hem het fondament van defè Confte noemen 

Hy is van Edel ftam , noch Eelder door de Conft 

Waer dóór hy oöck vercreegh een jeders diepfte jon ft. 
Wie iflèr oyt gheweeft van over hondert jaeren 
Die foo in d'edel Conft van teeck'nen was ervaren f 

En in Poëcery :; , jaé alderhande tael 

In't leven énde ipraeck hy wift het altemaet 
Hoe wonder wift hy niet Van als te inventeren 
Een fèhat-kift voor de jeucht om jevrich naer te leeren s 

Hoe wonder heeft hy niet het licht van fijn verftandc 

Öntfteken aen t'pinceel van Titiaen in brandt 
Hy was in fin fbo fray in groot en cleyn figuren 
fc Landtfchap heel plaifant , wift alles uyt te vueren. 

Gaet naer*t Efcöriael in Spanien vermaert 

Daer heeft fijn cloeclc verftant het merek der Conft ghebaert, 
Hoe menichgëefBÊn quant can fijn verftant verfcherpen 
Als hy fijn Confte fiet in d'èdel ftadt Antwerpen 

In ons Lieffvrouwen Kerck,een recht Conft Cabinec 

Daer hy heeft menich ftuck van fijn pïnceel ghefèt 
Tot Bruflèl , Mechèlen , tot (Qendt en ander fteden 
lae in Italien wordt fijn Sehildry beleden 

Te wefèn d'uyterfte dat naer het leven treckt 

Die. door de Edel Conft fcet leven fchier ontdeckt 

Het 



Digitized by 



Google 



Het JCeyfers Cabinet , des Coninckx groote Saeletf 
En't Princen Hoffdaer by fijn Faem ghenoch vcrhaelen,/ 
Ten is hier niét van noy te lêgghen wie hy is 
Sijn werek geeft ons ghenoch daer van ghetuygenis. 
Sijn Ordonantien foo rijckelijck verderen 
En met een groot verftantin een foo geeftich fwieren 
Soo wel ghecoloriert en net op "fijnen dach 
Dac niemandt lafteringh daer teghen /preken mach, 
Want t' Werek verheft fijn felf en ons can daer bewijfè» 
Dat %ybhens in't pinceel ten* hoochften is te prijlèn, 
Soo wel in drappery als in het poelèl naeckt 
In Landtfchap en het Fruyt was %Mm$ heel volmaeckt. 
Room , en Florentien , Veneten en Milaenen 
En noch veel plaetlèn meer , die meeft de weghen banen 
Der diepfte wetenlchap van d'edei Schilder-conft 
(Die in Italien oprecht eerft is bégonft,) 
Die heeft hy met verniaeck in't eenten al doorwandelt 
Daer heeft hy defe Conft al lanck gbenoech ghehandelt, 
Daer heeft hy fijn vernuft met lulcken cracht ghewet 
Dat hy in d'eerfte plaets der Schilders wordt ghelèt. 
Schoon hy door ouderdom daer naer niet meercoft reyfen 
Hy (ach t'modernich werek van Room in fijn ghepeylèn : 

Sijn hooch begaeft verftant ( het licht van d'cdel fiel) 
' Ghcdurich op de cracht der ConHen lbo verviel, 
Dat niet van fijne handt ten voorfchijn is ghecomen 
Oft tTchijnt dat al fijn werek heeft t'leven aengenomen. 
Waer door oock fijnen Naem onfterfPlijck blijven lal 
Om dat fijn foete Conft nu uytfteckt boven -al. 



w 



Hl *RAN- 



Digitized by 



Google 






FRANCHOIS SNYERS. 

Schilder 1>dn AnOKtfiTL* Jmo 1579* : 



DEn aenpörïèndeA gheeft can door de oefteningficn 
Veel wonder feldfaem Conft voor d'oogh der raenfchcQ bringhem 

Hoe mildlijck heeft Natuer haer gaven med' ghcd^ylt 
- EnhaeTewetenfchapacavrcmdeghecftcnveyk 
Ghelijck waerfchijnelijck compt dftehelijckx te blijcke& 
Hoe fy met gpote Conft de Mfcnfchen can verrijeken* ~ 

Deh eencn met vcfnuft dat tot gheleertheydt ftreckt 

pen and- pen met een, Ampt dat menich hert verweckt 
Totaenlock van veel vreugjit, en voorts tqt groote dinghen. 
Die fy m over yloetcah inde Hferfleyds drihghen. 

Maer Cïet óock fonderlingh , hoe fy den menfeh begonft 

Met gyoote wetenthey dt van d'cdcl -Schiider-conft» 
Den eenen heeft den gheeft te SchiTdren cleyn Figuren 
Den anderen in't groot y vol gaven der Naturen 

Den derden ki Landou v den vierden in het Fruyt 

Den vijfden int gheditrt werekt wondet boctfehuyt; 
Sict Sn YBRs-inéc Jadht , hóe aerdich naer het le^cn 
Wift hy dfef foetc Conft een groote fociw te ghc ven ; 

Het gen* hy heeft ghemaeekt , was alteiraet foo vlack 

Dat daer maer encfcelijck het leven in gjiebraek. 
De herten op den loop en höndên die tiaér jaghen 
De Swijnen, wolfF en Stier, die Menich en beeft verflagheiv 

Coft hy met geefticheydt üyt-bclden wonder fnd 

Dat niemandt fijne Conft cah Schilderen foo wel. 
Maer nu de bleecke doodt hem heeft de Conft vsfbodeflL 
Als hem het Ie vens cracht door t fterven is ontvloden 

Soo blijft noch even-wél irj't leven fijn pinceel 

Die onfejacht Goddtn hrencht op r het Conft^toned 
Haer honden ftaen verbaeft , als fy acf vremdc dieren : 
Soo nacr het leven fien in bofch en canten fwieren* 

Meuager op de jacht, Narcissvs by fonteyn 

Het is foo uyt ghehaelt oft waer een Venvs plcyn 

ACTEQH 



Digitizedby 



Google 



6i 




T / PRANCOI^ 5NYDERS 

y %f ***«*'*?*»**■■** eh*0èe,ptjQiiv,et -fiuiitr.ü 'f/t [ut mi'm ^^.tnj4nvfrr 




AxtTAn Dyek pinxir 



% mi%&t£ 



Digitized by 



Google 



Acteon by de beeck ( die met Diana lachte ) 
Hoe dat hy fich daerom in groote quellingh brachtc, 
Hoe 't jacht ghetuyeh verdwijnt en is heel wilt en fel 
Hoe 't lichaem wordt bedeckt met een rouw herten vel* 
Hoe hy door wreetheydt wordt van al fijn eyghen honden 
Seer onghenadichlijck voor eenen hert verflonden. 
Ghelijck in overvloet te fien fijn in het hoff 
Die door de foete Conft bewijfên meerder lofE 
Die Snyers heeft verdient om de verheven crachtea 
Die fijn pinceelen in Piftur' ten voorfchijn brachten* 
Voorwaer ai wat hy heeft ghemaeckt was feer bifaert 
En levendich ghedaen , feer net en cloeck van aert. 
Vier Wolven voor hun proy gaen daer een Peert verfcheuren 
Daer fietmen Toreken die den Struys en Leeuw nae Tpcuren, 
Den Luypaert en den Beir fijn vande jacht omringht 
Daer menich fheilen Wint en hitfich Brack nae fpringht, 
Daer t'Swijn verfcheurt het tiet met cracht en groote felheydt 
Daer dUerten ioopen wech met een ghevreefde fhelheydt 
Soo dat fijn dieren al foo geeftich fijn ghedaen 
Dat veele Menfchen daer af feer verwondert ftaen. 
By Fon Soldaki fijn Schildrijen fijn verheven 
En Leopoldvs houdt fijn werek voor 't tweede leven. 
Hy heeft Jtalien door-reyft wel trefFclijck - 
En is daef door vermaert in menich Coninckrijck. 
De Villen en het Fruyt wift hy oock naer te treffen 
Wie en fou fulcken ghceft met lofFdan niet verheffen, 
Wie en fou met de pen befchrijven niet fijn eer 
Die door fijn weerdicheydt verdient ghewis al meer : 
Want d'eeiheydt van fijn werek en is niet af te meten 
Söo wonder heeft de handt van Snyers fich ghequeten 
En fchoon de handt is doodt , die veel ghefchildert heeft 
Haer werek vol ghcefticheydt tot onie vreught noch leeft. 



GUI- 



Digitized by 



Google 



tf? 




*r <s , t ÖUI1XAUM E ,DB 2tm\JJLXNT ... 

Nsftf a'AiVfr Ion tf S^fsmire rrnpm* fsrtctitMjaifiitli* rubiex ie K omsw*/*itrmfnt 
ti**,*t êdêrrtéer Jt ' fsHfa f *u*rrst f ayfytt.il O/umifwV^i/aifiit Je merpeUb on ,+mfirt . 
Ufut efOrt IrmfitfmnepoetfS' <UJoh iemptafuü apriejinari e*r* isrqféPert a Amfttfr*J*M, 
Van tjjj rtürftAiVsTLemf^uildUmfurcU j amtatfrxxfiauJ BriUrt rAttuint gUKamsil'an tfop . 
it entrtdedatut U Cfiitfrtrv Je paintreg en Jinpw.et atféftt Jrm/urt terylfmp *n laa*$ctf vtiU • 
i/rrfimmoit a Amfir/rtdmm^u il msumiAan j f 3s . lê4tn j&jffi+jüut+um*. 



Digitized by 



Google 



«4 



G U I L IA M N I E U LAN D TV 

Schilder J>an jinftoérpen ghebortn Anno 13:84% 
Ende ghejloritm Anno i6jy t 

VL77 At Coftclijck ghebouw van fchoon al oude wereken , 
Yv Werdt eertijdts al ghemaeckt , fcer wonder aen te mereken 

Daer d'ovcrblijffels noch afF binnen Roomen ftaen 

Die nu by naer al pijn verfletèn en vergacn, 
Van Piramiden > en vin Naelden , Kcrcken , faelcn 
Van Welffels en Ruien, van Arcken triumphalen. 

Column* , Brugh , Laborinth' , van Rots , Fonteyn , Pileer 

Van Graven en Paieys , en noch veel wereken meen 
Den grooten Obilifq' ( feer weert om te vertellen ) 
Van eenen fteen ghemaeckt , hoogh liondcrt twintich ellen 

Daer by de Piramid' oft fcherp Egyple Nacldt 

Die hebben groote Eer de wereldt door behaeit. 
Den Coperen CoiofT den Dool-hofFen Theater 
Den Tempel van Diaen,, de Brugghc over t water 

Op Jfter de Rivier ( foo Seneca vercondt) 

Die met'haer boghen op twintich pilaëren ftont, 
Het Capitolium en noch veel ander bouwen 
Met arbeydt op-ghemetft en uyt 'tghefteei^ ghehouwcn 

Den gheeft van Nievwelandt foo fraey ghefchildertliecft 

En op de Plaet ghcctft, al oft het had gheleeft 
Sijn Rotfên en Ruien, fijn fchoone Water-vallen, 
Drijf-wolcken , fteyl Ghebeight , Hoven en óüde ftallea 

Bewaflen en bemoft , ghekheurt en afghccalmt 

Van oudtheydt fchier vergaen ,'daer Echo teghen galmt 
Dat wift fijn Cloeck vernuft , foo aerdich af te maelen 
Dat fijne Conft daer in de grootfte eer coft haclcn* 

Int Landtfchap heeft hy oock doen blijeken fijn verflant 

En fich vermaert ghemaeckt in't heele Nedcrlandt 
Die als Promothevs het leven focht te brenghen 
In fijn begaefde Conft , en met de vcrfF te menghen 

Die t'vier van d eel Natuer foo crachtich heeft ghevlcyt 

Dat fy aea Nievlants Conft noyt leven heeft ontfeyt. 



BE- 



Digitized by 



Google 



BETRACHTINGHE. 

D€ tfonfï ban $tbilbcren fpdt foo berfdjepbcntnjcb inbe berfianben bet 
JBenfrijen gbelgcb een actoor oft obcr-ern-tomingbe bet dotben/ toant 
bm Klim geeft fal tot bermaeeb mbe. boïboeninge bcjef jpöenfcbcn gbefïntbept fttb 
oeffenen met bebtbeerbigben aert bed phüfant te frbilbercn / ben anberen feer 
bebeact en foetebjtb met ptneeel te banbden met bet lirbt eitbe berbirpmgbe wel 
ball enbe feber<op bun plaetfenteftdlentot mcerbee lof ban frjn tocreb / anbere 
bom in' t berbontberen en febabutorn gunnen geeft riacrUjcb blgcben dommige 
bun batoen bbub aenleggen/ en bede metten cerfien tredt bun Confl tot perfectie 
bpngcnbe / enbe alfoo tboont een jrgbdsfdt met groote bdjenbirbept bejer gbeefigf 
be traebt ban ftm berfiant. jpBm fal ootft bebtnben battet beel feer erbaren / net 
en toonbee ed inbe «eetben-conft füUen toefen / nocbtonjl bot en fonber cratftt in 
brt pineed/ anbere toonber geefitcb tart bonbelcu ber berben / en bot in bet teer» 
benen. £00 bat fegb irfi/öc berfebepben gbmegentbepbt ber naturen b?rmt in 
aenfien 1$. SJeb bebbe in nujnen rtjbt banbe ftubie gbebrnt beele jfctubentcn/ 
enbe onber anbere / fommigbe / be todebe inbe depn ïatttnftbe fdjoïe maren tipt* 
ftdtenbe in Carmina oft PosKelijcke Poaemata te componeren / en nocbtanjl feer 
ftabt enbe onerboren in Oratie» . gbdgcb oodt cenige in Oratien uptfiebcnbe/ enbe 
plomp in Carmioa f$n gbetoeefi. <©it en i£ niet te bertoonberen teetotHen be 
JBenfrbcn ba» beeftbrpbe boefter£too?ben op-gbeguitbtenbe bunnen oertupt 
bnxrfcbe ouba$ toojbt gbefogben / moer gbebenebtoeerbirij ip te noteren bat 
Goulanius betbadt ban ttnee gbeb?oeber$ / bte ttocelingbcn toaeren enbe bie 
be gbdecrtbepbt (eer bcminben / nodjtnns? foo berfebepben in bun (iubte / bat ben 
renmnergênl bi(l men babbe ban in $ifio;ien / bpmbe bifrouefenenbein bet 
JBufórbe /in tegenbed toagr ben anbecot aHe bet felbe grooteUJduc beeaebtenbe 
robe bpanbt.ber boojfebj. bjeteiifrboppen / en bobbe alle fijnen taf! enbe upterfie 
bermaetb m bet miberfoeeben ber berbolentbeben banben nature / en beminbe be 
emicbepbt foo fier aljs fttnen bjocber öetgbrfdfcbap. 



ABRAHAM 1ANSSENS. 

Figuer Schilder Toon Antwerpen. 

E&tot gbclgtb Guiliam Nicuwekndt grooten arbepbt beeft gbébaen om met 
ncerfiigbe bnjt / be oube berbaJDen duinen / jflBobernige mereben/ 2£ergben 
en ftotfen/ ïanbtfebappen enbe beer gbeftdjten af te belben ( bet toebb bp meeft 
naer %et lebcn toa0 boenbe : ) £00 beeft Abraham lanflens £cbilbcr bon %t\t\na- 
pm in fthi#cbilbcr-fh]bte oocb gbebaen/ be todebe ban Nieuwdams Conft feec 
berfebepben ij* / mant bp beeft uptgbefieben in figuren foo groot ali* bet leben 
af te malen bat bp niemanbt in fijnen fijbt baer inne gbetoeben beeft. 911 tëm 
tomben (Dn upt een bofte banbtgbefteb/ feer aerbidj in anotomie/ be berben tod 

% bermengbt 



Digitized by 



Google 



66 



bermengbt met groot* ron(t aengbdept enbe berbjeben/ tel rgcfedgene gratie/ bc 
becbiepmgen Het bercopfelen en boutoen bet tyappertyen tod toaee gbenomen / bit 
ftjn bcrflant mbc figuren foo beeft te tocreft gbefldt/ enbe be &rbilbcr-conft booj 
r^hen fndlcn gbeejï met berfebepbe brabingben foo beeft bermeerbert enbe berbe* 
tert / toaerncmenbc be gbdgcbfomücbcpt/ maet/ toefen enbe gbcfidteniflé ftfrbct 
Weelben/ bat fnn <Conjf ban Pi<3ura boo? bet leben memcbmael too?bt acngÜcftcn/ 
be toetene Ijp met gcoote aenbaebtirbept enbe goebe manier naer f)et eggen leben 
beeft torttn naer te boetfen/ mant bet ïeben ben bafien grontficen ban nauw b*/ 
bet leben geeft be upterftc natuer enbe toefen inbe #djiltop / bet kben ij» fonbec 
blancbetfd ban flateringben beipm/ bet leben bnjfi ben toegb ban perfectie en 
gbeeft ben fin ban <$obt$ jBogentbcpbt. i^et leben ( bat alleen ban <Bobt boojts 
comptj leert alle bingben. «Brgo foo moetbe Conft ban Pi&ura (bic naer tjet 
icben uptgbctorrdtt i£ enbe bet leben affebabutoenbe) ongbcujCR meerbev eraebt 
Rebben al$ bet gene gecopieert toojbt naer ben fcb$n ban bet leben. ©e Oiftc 
bie rap upt be banbt ban eenen b?robt gbefeboneften toqbt/ i$ aengbenamec enbe 
ban raeerber aenften abfbe gene bie mp banben felben b?inbt boo? eenen berben 
toegetyoebt too?bt. ©en <Confir#dtcn 3^udtfal aengenaraer enbe b?p fbetex 
ora lefrn fr)n a\$ be letter bie upt ben tyudt met be pm^befdftebcn i£/ in tegen* 
bed faï bc nicutoicbept ban eenicb Befc&$f met be penne félbfamec gbetocerberrt 
tooien al$ bet gene ( boo? ben tyutn gbecopieert fgnbe) gbemcpn i£. «@aerom 
bcboo?be be leergirige je ugbt rtltrjöt te traebten naer bet leben te teecbenen ( bacr 
boo? een baflc fjanbt erggenbe ) om naermart0 upt ^et leben te febitberen / foo 
fol be Confl met een bermaeeltelücb bcbaegen ban alle $aticn brg boktor alt$bt 
gbefoebt too?bcn. $oe menicb fraep jOBccfïer en tooster niet gbebonben/ bie foo 
bifaert enbe tod faï copieren cnurfj ongined (mdt $cbi!b?p (naer bet leben 
gbebaen jiiube ) bannen be€op#e bacr upt niet en fal connen bennen. <£u foo 
toanneer bera too?bt berfoebt te raaeclten eenigbe ojöonanue upt fijn epgen pbaifc 
tofie bat nopt te bo?cn gbrftcn en ujr/ bie fonber bet leben niet bolcomenrnjcii en 
canuptgctocrcbt too?bm/ faï beftbaemt flaen jae geen mibbel binben ab* bcm te 
bebelpcn met liet gene bem boo? een anber erbarm $rlnlber fal too?bcn boo?obc- 
fcljetfl. Ci£ gbclijclt bede bjoutocn bie fonber patroon grenen toerdtrant ofc 
tycpnncrt/gcen fleecbletter^/oft figuren en connen met be naelbe af-malen. 
<©aer nocbton£ allen be craebt ber tfonftcn in bernoggbrn i$ I bat i£ br inbentie/ 
bier afgeeft Nieuwdant goebe gbctupgeni$ boojbe geffelteniffcbanaHefdn ebel 
toereben bie mectf in ö:urh funupt-gegaenenfeer binfttcb enboo?bcelicbupbe 
&tbilbcco toojben gbeeftimeert gbehjeft oocb be eraebtigbe mbentien ban Abraham 
ïanifcns, boe tod berfebepben ban Conft enbe toefen aen,Nieuwciant , ben toddten 
geen Jiuinm / Sanbtfcboppenoft berfdiietenbe gronben en beeft.upt gendt/ maet 
toa£ feererbacenin figuren en $ifio?ien met pincedfoouprte tóucbenbatf^i 
^aeebten naturdödi blcxjS / enbe be deeberen toaeraebtieb bet leben feb^nen 
te toefen, i&acrora icb niet en coft boo?-bp-gom f^ncn 1 lof boo? befébolgrnbe 
beerfen toat bjeebcr te ontbecben. 

Hiet 



Digitized by 



Google 



Hier compt een hoogh vernuft door ortfe Landen rennen 
Als éenen Arent met fijn uytghekeurde pennen 
- Ghevult met (acht pinceel, die dienen tot de Conft 
Wanneer fy op den Doeck van Ianjfens wordt begonft. 
Siet fijn Anatomi in t 's Menfchen naeckte leden 
Naer 't leven uyt ghewerekt volgens Natur' en reden, 
De rimpels in het vleefch , de ployen in't habijt 
De vouwen inden doeck vol foete aerdicheyt : ' 
Daer by den grooten geeft van't menghen der Coleuren 
Waer in- men 't minften geen ontfteltenis can ipeuren 
Soo crachtich ftaet fijn Conft en grondich uytghewerckt 
Dat menich geeftich oogh in Schilder- conft verfterekt. 
Befiet het langh ghenoegh met opghetoghen finnen 
Wat diep verholen Conft dat daer al fchuylt van binnen. 
Ghelijck de befte vrucht is midden in het veldt 
Soo leydt de diepfte Conft oock in PiSluras beidt. 
Als wel aen Ianjfens blijekt, een vande Cloeckfte Gheeften 
Die was ghelijck een vorm om herflèns op te leeften ; 
Sijn Confte op panneel ghelijck een beke vliet 
Die hy voor al de jeught de wereldt over giet. 
Een jeder ftaet verbaeft , want die def ' Conft belichten 
Ghevoélen dat fy licht de finnen can verlichten, 
Om naer proportie en wel op fijne maet 
. Te volghen d'eèl TiSlur ghelijck den regel gaet : 
Als lanjjhtf werek bethoont , dat felfs ontduyt de monden 
Om door 'tgheficht alleen fijn eere te verconden 
z Daer niema'ndt eenichfints af mach verwondert ftaen 
Want 't werek fijn felven prijft , en wijft de waerheyt aen. 

ÜMe en fou ten inbc ^njilber^confr geen groote nectjr boen om tot fbobant- 
gbc*/ jat fcnfcctt-maci grootteen tof re gecaettten / tot eenen lof bic onrflerffclrjcR 
¥/ toa« jetnanbt bujtpttunncnbe Conjrcn can achterlaten ( bic bientfc; 3 oo. jae 
«eer janen én ftevx tttyten») bate moet be tmjbe f acm lancli af ojpbeueften 
feei*^l«&2ei^/toatfuUHmber|tM 

% * ■ lipt- 



*7 



Digitized by 



Google 



upttoercnen. «nbe al ifl bat iemanbt ban befen tflbt frto €mt(l tm bootftdea 
ftetberbeben/baeromen moet bm£cbilber tier feite londfitafelbenmet ter» 
pooberbigben nocö trachten naet be eet / maer tod nae een berdanbitb oojbceV 
toant ifl Hat bp bem berloept met (leb in te planten eenige lactbunclientbept / foo 
(ompt 6p nootfaethelgtn tot be booberbp bie ben lufl bettempt banbe «onfl mbe 
be beöetffcni^ banbe (iele # en m ptaetf ban tot eet / rgtnbom enbe boogen naem 
te comm / raecftt Hebt tot be grootjte atmoebe enbe (pot banbe toeretbt. 9aerom 
beboojben een berdantricb &bilbcr te bolgben beleert ban Scneca bie kb biet m 
rtfenbetbuptfe. 

Hy rijck op d aerde leeft die d'hooverdy veracht 
En hy het meefte heeft die naer het minfte tracht. 

<©ie ben minden tof fordten berbienen be gtootjle eer / ftoe beel én bintmen be* 
ben*aegb£ niet bie met bededtte ban laettomcHentbept enboobecöp btfmetfón/ 
bie bun foo beel toefcb&ben bat (p bet al mennen te toeten ( een teteften banbe 
tipterfte ontoetentijept) batfp een jeabeujtft beradjten enbe niet en berdaen be 
fp?eudte bie gbemepn ijf / Quantum ett quod nefcimus , bat itfte f«ggben ; boe bed 
ifl bat top niet en toeten. $oo?toaer baer re(ieett al beel te toeten bat topmepnm 
te toeten enbe niet en toeten : bit nbefyeeft # meed te binben in menftben bie boo| 
een goebe fojtupn toot gbemadtenjen aenben tod gberaeefcen / bp menftben bie 
röeft fbn/ en meed &P mcnftlien bie ban niet tot jet gfjecomen fito/ toant ter tooien 
bat bim miltbepbtboo? beputpmftajtftetfenbe biepetjetban opendoet (bie om 
een ïerfter bprrften ban tafel te ertsen) fultften ©ebaüfdje Etsnberen berbtffen) 
(upgben be boobeerbicbept enbe pbd glojie foo m batfè bun laten boo^daeugpjleert 
te (tm al itf bat bun berffettf bidttoiljr aten ae# (toaer en taegftcn. Xeert ban gbp 
i»m-üebmbe£cöilber-jeugbt altöbtbeboobetbpberacbtoi/be bïeper$ buten/ 
robe bie uut bnnbtfcbap u fouten aenbrijd/ beminnen. ïfcant foo landt gbp be 
blepetf in utoen boo;(poet gbeboo? geeft / foo lanen dillen ft» u bp-bujben gbdö* 
beftoolutoen bie ben fomer bolgben / maer toHt gbp bun foteften in utoen tegen; 
(poet ban fullen lp ben rugb fteeren/ baerom gbeujent Plutarchus bun bp be hipfm 
bie bebooben betlaten om bat fp geen btoebt meer en bebben / foo en tomen be 
bleper0 oor» niet bp atme maer Bp röcfte meufeben bie groot ban bermogben 
3tin. $oe toe! bannen niet en mach feggben / bat al bie jemant p$d blepetf fijn/ 
toant bet pjöfen beftaet oodt in tyintfegjap bod) eer ben noot berepd bjinben te 
gbebjuptben moetfe eerd leeren bennen / toant be tomben berlberlep (pit bate 
Senecatogtentyeebt af bcrbaeltcnbeomco^bcpttotfUbra^btacbtct-aïMilaten 

Die vrinden inden noot behoeven 
Die moetfe als het goudt eerft proeven. 

én gbelben befe Ioftoaerbe £beïe€ond be bjmbinne banbr eentcbept ifttn 
boteomentlgtKer inbe eentcbept beropenbaert too?bta$ in tegento ooj b i cbe p t ban 
«enieb mmfdjen gbefelfcbap / aengftóncrcftt bat ecnen «fcebtlber be touebten ban 
ftto berftant niet toeï tot tlrot uptbefeingpe tan bjengbeu aïfet luttd oft beeipcr» 

foonen 



Digitized by 



Google 



(bonen outremfim/apeebciimbattecalty^^ 

faltofflen «beten. £00 brtutbe ^ftaeatwcftücftopficbuc nonen bat (b get 
Bttffdfrfjan moet (Hjoutóm/eovrtieel^ om boo? fïateringgc ban een anbecntet 
te cornets tot poel ajone die bemocbet ban goobecbp ijs/ anbecbeelsi om boeg 
b et ifpinn be ben jbee enbe taft niet te bcdiefen/ mant benuifi enbe jebec Rebben pet 
tncejlebettnonben om te leecen enbe om mot noetjaf int licbt te figengen/ nbcburcutj 
be joneftbenbt aenjKnccnbe (bo lanen ben flecfl nodj ougfiebonben enbe in bolle 
bnj&epbt leef*. «Enbe ttf bat oorft jemanbt int gtomfte ban fbn leet-jaecen ftn 
finnen bdatf met liefbe enbe boa boo? b?oeaf> gaet bctbmben oen ben bonteitJch 
foo Wöft f&neu tuil abetoomot / enbe be tyucbten banben houtadtftft beletten ter= 
ftont (tJm fbibie/ ben luft {jaeeftt meee naec be minfl om be fc&ottbrteboencoocnen/ 
al# naec meerbee loetenfcbap. «De bpum binbt gent aen ben blocb ban be fo?gÜ 
biebeminfibobenbe eet (lelt. gnfefpon ben manga fdbemepnt te toebeeftacnen 
tcatbt (gbdbrft tnfgn jorafebept enboHelibertent) te (iubecen o&bcbecbotatt&tpt 
bec natuecom't fettwtnet (taaoft jebec en luft untte tomben/ be liefbe ( bieban 
meecber crarbt #/ ton bim bat beletten. »ant Pcrmcha feoftt feet tod in fnn 

ceefie boef ft/ gaittttlUCCCt de remcdiis vtriufque fortuna: , in befe bWO|ben : Ainor cft 
Iacens ignis , gracum vulnus , fapidura fenenum , dttlcts amaritudo , dcledabilis morbus 

iucundum fuppücium & bianda mors, fy* iflban moobelgdtbatiemantmctbele 
fietfetmobtrgotftiftfnbefön fdben can beggeben om be bobnaeebt bent ban Pi&ura 
met cbp becfiant inbe JiiUe eenfaembent te onberfoeeben/ meli$ btaee batbcfè 
fieeftten abemael frftuptaiin eenucbetbt bier bec liefbe fonbec noebtanj? bet bc» 
baem te bcrfyanöen oft te binbecen. i»ant naec onfe buptfe toel \$ be liefbe een 
acnggenatne bionbt een jinaecBenjctt ben#n/ eenfoete bittecbept een tieffelpcne 
(iedtte / een gftcnocftdt)cHe ftcaf enbe mi nlatfante boobt. 

Die fijn vrijheydt vroegh wilt toornen 

En de min in't hert laet comen 

Set ter ftont fijn wetenfehap 

Op PiBuras leeghften trap 
Want veel onghetemde. forghen 
Ligghen dan in't hert verborghen 

Boven al het Echte bedt 

Grooten lüft van G>nft be}ct. 
Laetmen fijne finnen (pelen 
Op het fwieren der pinceelen 

Tot meer loff van d*ecl <Pi#«r 

Daer ontbreekt terftont Natuer, 
Die wilt weien onbedwonghen 
Niet gheporc oft aengedronghen 



h 



Want 



Digitized by 



Google 



7<* 

Wajit rohaer een leven fweeft. 

Dat in volle vrijhcydtrteéft» 
Liefde doet den aert vergeten 
Diemen eerft wift af te meten 

Inde Conftighe Schildry 

Oft de ftomme Poëfyi 
Daeïom die <PiStur' berriirinch 
Stelt n hert en teere finnen 

Op de min niet voor den tijt 

Eer dat ghy. goet meeftér 2ijt : 
Qnderfcheyt eerft wel u plichten .' 
Eer Cvpidos minne fchichten : 

Dringhen in u jeughdich hert 

En u aendoen groote fmert. 

«©en ïjoogïj Wueftïjmbfn rnbc gjefeetben c a ts frjtt fett tod 
op bcfe paflaoje re pag comenbet 

Vier en liefde trecken fterek 
En beletten menich werek. 

DAT IS: 

Si quis amore Calet , confueta negotia cejptnt. 

Wat ifler ffercfeet alp bc liefbe tot bt© jou/ betoelcKeafêeencnjllaöneet- 
tfeen be finnen banben jBrni foo tot ï)aer treefttbat ftn feïben njntomh (tto* 
tnentlfcn bc ^dtflbereonfl bic tfubintf i£, tot bolle perfectie tan tyeng&cn. 

(Darius vraeghden eens aen veel van fïjné vrinden 
Wat dat het fterckfte was hier op det' aert te vinden 
Gheloofde die 'themfeyd' met wel beleyden praet 
Dat hy hem gunnen (bu een höpgh en edleri ftaet. 
Den eerften heel. vernuft ' begonft daer uyt te treden 
En gaf den Coninck ftracx-der wel ghegronde reden: 
- Dat niemandt ftereker was als eenich Potentaet 
Waer onder 't heele &ndt alleen ten dienfte ftaet. 

Den 



Digitized by 



Google 



Den tweeden heeft aldus S)arium aen ghefproken 

En door fijn reden daer het eetft relaes ghebroken 

En fprack' op s Veteldts boom geen ftereker dinck te zijn 
Als den ghemenghden dranck van eenen foeten wijn, 

Den wijn heeft menich Vorft ghevelt en overwonnen 

Is Holofernes eyndt door wijn niet af-ghefponnen ? 

Den derden feyd' noch wijn , noch Vorft tot dit en dient 
Maer ick fegh dat een Vrou het fterckfte overwint. 

Een Vrou het fterckfte is die can Monarchen temmen 

Schoon dat hun finnen wel in jftrafFe gramfchap fwemmen. 
Siet hoc de groote cracht van Efters lief ghemoet 
AJfuerum heeft ghetemt en fijnen torn' verfbet. 

Wert Samjfon niet ghevelt , van (Dalila beftreden ? 

Als fy hem met de fcheir het hayr heeft af-ghefheden : 
Siet !DaT>id quam tot val om eender Vrouwen fchöont ; 
Door Bar/aha, die hem heeft van ruft ontcroont. * . 

Een Man die^ordc beheerft van eens Vrouwen aenfehouwen 

Die can qualijck 't verftant in fijn balance houwen. 
Dit was het redens eynd% het flot en rechte grondt 
Waer door dat jeder een de Vrou het fterckfte vondt. 

Het is een cloecken Man die hem van fond' can mijden 

Noch doecker die de oogh van Vrouwen can beftrijden, 
Die dan verwonnen wordt van een oprechte min 
Mint met de fiiyver deught fbo ift een goet begin. 

«ïBacr td bat jemantg geeft in't groenffe banben t0bt gbebgeben too?bt tot 
eenig&e ebde ïtëf cefcen ai^ tot be b$:ftftntering!)e bet &fï»lbet-tom1 / bie moet 
fijn berfiant ban alle minne-hitten / en "fonbecUnöö ootn ban anbere öanöt- tocre- 
fttn af-treenen en niebet^naet traefjteh te frieten al£ noet ï)et toit bate be oïojte 
ban (|in eetc in berbo?0^en!enbt/ 

Want wilt hy meer als een beminnen 

Soo wordt hy licht verftroyt van finnen 

Pluribus intentus minor ejl,ad fwgulfl fenfus' 

<©e 



Digitized by 



Google 



7i 

&e «beïc Pi&ura $ bpawbm ban öetgöefHfrfjanVbfltt te fHmeïöeHtliefbe tot 
be teutten enbe beu eetügben feb?ootn banben obetbaet/ moet in tegenberi be 
boefitr banbe eenitftept tnelbacrt bet «ronftat enbe b$mbinne bonben atbepot. 
«ntcttoiMenbattct nietfonbet atbepbt en tanbetctegfjen tooien bat range bot 
maedttbept boojtbjengbt (gtwrlijcft bet (atgnj? fpjecefttuoojt fept : Par efttbrtuna 

Saluft. labori : vigilando , agendo , bene confulendo profpere omnia cedunt. $00 t(l batttten 

cacii. geenen atbepbt en madj ontftcn om be tiptetfte ber&olentbept bet Milbet-confi 
te batten. 

DcAn. Q& ftudet optatam curfi cmtingere me tam 

Po «- Malta ttilit,fecitqne puer '-fudauit <& alfit. 

dbftimit Genere , <&T>mo qui pythia cantat 
Tibicen, MJicit prius, extimauitque magiftrum. 

Adolefcens !Bachum Gr Venerem fugiens, reBa ad honoris <Ur quietis 
metam tendit, dum ïigilat 3 cwrit, <f cadi ac fortm* jniurias imiSlo 
fert animo. , 

DAT. IS 

SDietot bebolmaedttbept banbc eet enbe gbpe (beent te eomen / bie moet bon 
iongbjf af boo? bitte enbe kou geenen arbepbt ontften ban fnn bctfetM* te boenen 
enbe abflineten bari tadhift enbe obecbaet / labor enim eft bon* gloria: pater , toont 
ben atbepbt i# ben babet ban een goebe gïojie. &oetom fept Qvidius feet bod. 

!Dum 3>im anniqtte jinrnt x tolerate labor.es 

Nam teniet tacito atrua Jtuefta pede. 

I&ettyaegfit ben arbept al*? bet be ttaebten enbe jaeten toelaten / mant ben 
trommen oubeebom allenfnenjtf aeneompt. <&oth niemant en i$ tot ontflcrffc; 
I^cfte «et gbccomen boo; ntneebb en fonbet ben atbept lief te Rebben. 

Saiiuft. Nemo Ttnquam ignauia eftfaSttts immortalis. 

<©aetom fegbith nof&mtf bcboojt be leergtttgbe jeug&t b'oecafie bangeoot 
göefdfröau enbe mefluft te fdjoumen. a&ont b'oeeafte maeent obet al ben bief. 

Ghelegentneyt maeckt roof, en die d'occafi mint 

Seer licht een open deur van veele ionden vint. 

Saet jemanbt in't blopen ban fijn leer- jaeten fnn finnen bedepben boo? occafie 
banben minnen-luft / (oo betbmgnt firn metenfdjap gbelgeft ben tootft/ enbe 
blijft een flaebc be$ metelbtf. £00 bat fomm$l be oeeofie ban eentdj guact be 
febetffentj! bcttoett-Iiebenbe jeugftt i#. 

Malitia tantum occafionis indiget. 

Le trou appelle Ie larron. 

Een 



Digitized by 



Google 



.7) 

Een open gat roept felf den dief 
En wijft den wegh naer fijn gherief. 

^©aer op fpjet&t bm boojfepbcn Cats ooch fccr toe! : 
Een open deur oft t>pen cuyl 
Daer in fteckt licht een, hont fijn muyl. 

%fk bat jemanbt (Sri) te bpeoj ïart beebaHen op be nunne-uifi/ be oetafïe 
ftpnojt &ftn foo ber bat fijn luften) tot te Conft berneeren in mmtw-lpd en 
bxgbt ooo? be tradjt ber. Sputoen aenlocfefel obermant / bte be eentgbe oojfaeeft 
tjt bat bet berfiant alfban becbooft bjojbt banftoacefo&b enbeacbtetbenciien: sir.ij. 

die inde luft ontltekenis,dieis sdsecn brandende vierende en hout niet op tot dat hy **• 
verbrandt. 

Al die dan trachten wilt naer d'hoochfte eer der Conft 
Hebt lief den arrebeyt en vlucht Cvpi dos jonft 
Schouwt de ghelegentheydt van eenich ander werek 
Als ghy op d'eel Ti&ur hebt d'uyterfte oogh ghemerek. 

$iet ntebe toif fan eenjtf openen enbe aentntylen ben tofieujtften Coetj$*fleeti 
bet upttrfte tfonfien We om* ben toaeratbtiojjen Phoenix ban jpebertanbt (te 
toeten Anthoni van Dyck ) geeft acbterggelaten / bic te (ten $ in fijn <]%&#$& 
$et-4£onfi tot bettoonbtttng&c ban afle tnenfcftett» 




ANTOH. 



Digitized by 



Google 



ANTHONI VAN DYGK 

Schilder ende Gftailler banden Coninck yan Engelandt Carolvs den I, 
gheboren Anno 1599. ende gbeftorTren binnen Londeu Anno 1641. 

HOe wonder wordt den Geeft der menfchen aengedreven 
Om rijpelijck te fien al watter wordt befchreven : 
Den eerien die bemint den oorloghs handel fèer 
Den anderen onderfoeckt den Éeldom pracht en Eeer. 

Siet hoe 'tRomeynfche Volck, Aerts-neiden Mrtnrs kinders 

Die door hun macht alleen gheblevcn fijn verwinders 

Van 't heel werclts ghebou, door hun fcherp blickxems fweert 
Een jeders cloédcen moet- hebben in crygh verteert. 

Ghelijck Suetonm ons claerder uyt can leggheii 

Waer van dat C«rfm$ ett Liirins öóck feggfoen. 

Hun erachten fijn voor-by, vefgaen ak eeaen fchijj* . 
Daer geene vruchten van meer op de wereldt fijn 

Hun ingcgrifren Mars, bloetdorfttghe (BeBone 

En Thermodonfchen ftrijdt wratckhiftigh' Amaföne 
En canmen met de pen (00 wel niet drucken uyt 
Ghelijck / 3e Eer vereyft en hunnen Lof beduyt. 

Nochtans ben ick mifhoeght , om daer af veel te praten 

Om dat fy niet een fier en hebben naer ghelaten, 
Als enckelijck een Faem, die van hun daÜen fpreckt 
Daer fy ons geene^ vrucht in't mmf^e van ontdeckt. 

Maer als ick d'edel Conft der Schilders gaèn doorgraven 

Die overvloedich is van wonder rijefce gaven, 

Soo vind' ick onder al , «en man van groot verftant 
Eenen Van iDyck ghenoempt termaert in Engelant, 

Die door fijn ftoute handt vol cracht van cloecke trecken 

Den grondt van d'eel T'tBnr wift aerdich te ontdecken : 
Die ( (egh ick in ons Eeuw niemant gheweken hóeft 
Iae aende Schilders al een nieuwe leeringh geeft, 
•* ' Wanneer 



Digitized by 



Google 



7T 




ANTHOINS MAX OVCK CH£*S\EU£&lXJ BjOYDAKdlXTJOLRE 

Sr/ «^ ƒ Amtffir Lm ijfj.lriXJu meis d* msrr, *rU Ir pmyP k**Lv J* nf/hrJurU. 
9* wii fmr tfftd élejês- mertftilUr fiii en fevrkmct? 0% *n ulrUsux^teni Ha munfhv' 
fim f/fiM aiptn, c'e/i dammer ƒ**- U m/rnt n*ura «**y dun iel minuUéU 1* nature 



Amt. turn Jfyfk füucit. 



Ki 



Digitized by 



Google 



7 6 

Wanneer dat jemant (iet fijn hooch verheven wercken 
. Waer med' hy heeft verciert, Paleyfèn, Huyfen Kercken. _ 
Sijn vruchten fijn foo fraey , foo feldfaem en foo raer 
Datmer af (preken (al naer feven hondert jaer, 
Soo crachtich , mals en (bet, foo los , foo cloeck en fwierich 
Soo levendich in Conft, foo hel , verlicht en vierich, 
Soo wel geobfèrveert en vlijtich aengetaft 
Vleelachtich in het Naeckt, (bo Tortnch fterck en vaft 
Datmen 'tjugeren fou te we(èn enckel leven 
Soo aengenaem en net is fijn Schildry verheven: 
Notpirlijck in pourtret en oock in taeffereel 
Daer leeft fijn cloeck verftant r daer fietmen fijn pinceet 
Dit fal de rafle Faem noch breeder u vereenden 
Reyft maer naer Engelandt in d'edel Stadt van Londen 
Daer hy den Coninck felf met d'Edél Coningin 
Seer wel ghelèhildert heeft naer jeders hert en fin, 
Dat hy als Cavailler oock Ridder werdt gheflaghen 
Om dat hy fijnen geeft foo wel heeft op-ghedraghen. 
Hoe menich cloecken Helt en machtich Edel Heer 
Heeft hem om fijne Conft begaeft met lof en eer .* 
En fchoon dat hem de doodt tot Londen quam vercrachten 
Den Roem van fijne Conft en coft fy niet verlmachten. 
De vruchten van fiBw ^en fijn noch niet vergaen , 
Die op de wereldè noch ghelijck mïtakels ftaea ;• 
Hoe menich Tafereel ftaetoj) Godtsdiehft Altaren r 
Die fijnen weerden naem en Faem ghenoech verclaren; 
En feggen wat Vm !Dyck was voor een Edel-man . 
Daer niemant inde Conft lbo by gecomen ean 
Daer compt de Cloeckicheydt alleen van hem te blijeken 
Schoon dat fijn vrome handt daer af heeft moeten wijeken. 
De daet van d'edel werek noch inde oogen blijft 
Daer menich cloecke pen veel lofF en eer af fchrijft. 

Iac 



Digitized by 



Google 



77 
lac dat ick waer begaeft met hondert duyfent tonghen 

Die fijne eer in Conft van d'eel Tiiïura. fbnghen, 

Ten waer noch niet een fier, daer fou ghebreken ftof 
Om uyt te (preken eens ten vollen fijnen lof. 

Men leeft van al *tgherucht van Trommels en Trompetten 

Van Sabels , Lancien , Harnaflen en Cafketten * 

Van Peerden heel vcrwoedt , van Schilden Pijl en boogh 
Het fcheen dat jeder een vier ende vlammen fpoogh 

Waermed* dat <juam te veldt Jiet vokk van Macedonèn 

Dat fnorcken ded* 'tghewelt der ftrijtbaer Scbtpionen, 
Hoe dat hun groote Macht de hcele wereldt dwongh 
lae door hun inelheyt fèhier door muer en veften drongb, 

Nochtans en fietmen niet verfchijnen van hun vruchten 

Waer in den menfch met vreught can fcheppen fijn ghenuchten 
Daer en is geene fchets oft overblijficl af 
'Tis altemael vergacn , ghefmolten in het graf. 

Maer fiet de vruchten vande crachtighe Pinceelen 

Ghetoetft met oli-verf op gladde Taefereeien 

'Alleen van d'edel handt van onfèn Geeft t>an S)yck 
Die niemant inde Conft can vinden fijns ghelijck. 

Die al de Roomfche macht, van wapens doet Verdwijnen 

Als hy met fijne cracht van Confte compt verfchijnen. 
Al ift dat hem eylaes j is *t leven af gheruckt 
Daer wordt veel leeringh uyt fijn eel Schildry ghepluckt. 

Die hedenfilaeghs floreert en wordt feer hoogh verheven 

Om dat fy door de Conft cornpt aldernaeft by *t leVen. 
Soo dat hy isgheweeft den Phcenix van ons Eeuw 
Daer Fama van verhaelt, en roept met luy ghefchreeu 

Den ftouten toets Van !Dyck, en is niet af te meten 

Soo overvloedich is fijn Conft van fray fecreten. 

Ift wonder , aengefien dat 't Ipreeckwóort ons verclaert 
Dat mceftendcel den Menfch treckt naer fijn voefters aert 

Het 



Digitized'by, 



Google 



7? . : 

Het gen' ick claerlijck can hier in 7w» Byck bcwijfen 
Diemen van jeder hoort in Conft ten- hoochfteu prijlcn. 
Sijn Moeder was begaeft rnet^rootc wetcnchèyt - 
In't fteken mette nadd ghelijck de Faetn 00$ (èyt. 
Sy wift door teeckeningh te ftellen heel figuren - 

En dan met loet coleur der fijden te borduren, 

Ghelijck fy met vermaeck heeft meeften-deel gedaen 
Befonder als fy van , Tom Dyck heeft groot gegaen. - 
Soo heeft fy mettenaeld' feer aerdich net gheftekea 
Een Schou-cleet wonder fray , en vol van cloecke treken 
Seer wel gecoloricrt en wonder wel gheftelt 
Dat de Hiftori vat* de fchoon Sufan af belt. 
Leeft dan cloeckmoedich Geeft eeuwich in eeuwicheden 
Want uwen Naem die leeft in veel vermaerde fteden t 
Al menich ftuck van U dat op Gqdts Ptfti treckt 
Veel fielen tot bcrou vain hunne Tonden weckt: 
De deughden die dacr door u fijn pinceel <juam faeyen 
Die hop' ick dat u fiel , op't leften afouara maeyen 
Als fy ghefcheyden is uyt dit droeMraneè dal 
Waer door fy in Godts Rijck eeuwelijck wóoncn fal. 

Graf- Schrift op de Sepulture van 

ANTHONI VAN DYGK. 

HlER LEYT DEN ROEM VAN d'ÉEL ; PlCTVR* 

En grootste Cracht vande Natvr ; 

Die door hvn jhooch verheven cvnst 

Die tot haer trocken Jeders gvnst 

Wanneer sy sweefden in VAN DYCK 

die 15 vergaen in stof en ; seyck, 

Den Hemel heeft syn Siel ghemaeyt 

En d'aerde mét syn Const verfraeyt 

Die httaen Fama achterlaet . 

Waer in den Geest gheschildert staet v 

■GdtiMK. De manieren folghên de ghejnaüchep; yam hei; lichaepi. Wejcke ghematicheyt gheboujivt tf op het 
goet roetfcl * ea ghelijck de numeraren ghcftclc xijn , foo fijn «ock de manieren. 

GILIS 



Digitized by 



Google 



. GILIS MOSTAERT. 

O # bat ban bet bier bet acngfiename ^rfjilbcr «tTonft ( boojt&jengïjcnbe foo 
menicbberfenfoete effectien) inacbbolt)erben/enbé baerbolcoramen Want 
«ca benneetbereu int bun0 bannen blgtigbrn jeber/inbe fade banbe lief bc/ 
robe int i&afct bannen Jbatuee / bie öactm lebenben geeft aen Piaura tnebe-beeuV 
algf fónne be eecbie boefler-bpu banbe £bel$inreel: £ooencofticItnier*boo?> 
bn gaen int ütbt te tyeng&eu be tont-ncfaembe Confl bie aen on£ & ac&ter g&e* 
laten boo? Gil» Moftacrt £dtniberban $ulfiin &Iaenbetcn/ fbo feertengifen 
boog be bshnaecate fJefieJteni? (beten aert en toeï gerblo?iett toefen ban plai> 
(anrie o^at oocnboo? be aetöigbe en tyembe Sfoetfertfen bie ben felben MoUaert 
leeft unt-gbebietcfet. 3Baer inte (peuren i£ bat bn eènen rtc&ten Slep bet na* 
meten i£ ggetmeft/ om bat fip aHe natuereltjebe binsben bftftieft, mifi naee te 
oenen, tfnfoobntoa£/ki bet lenen footnaj* ftn;in|tbi|letben. Quaüs vita.finisita, 
fukhen lenen fuicnen epnt/ on£ &oot glpemenneujcfi toefénnt. #8n ïeben kets 
ben beek ottnofekn om fteb bom flimme (heetten en balfc beo&erikn te Boeben/ 
enne aen be anactbamnjbe bun font te berbeteren. «Die alle fnn attien enbe tyembe 
manieren naee ggeleflentbent ban rt)be met goet fatfoen fukften beef mift te glje» 
ben/bat al betaxeeittt boo? %a g$eefiigeflagen ïjctn moefi beminnen, ï&oetocl 
bat bn ban «pnjjeniafm en ffcregirigbe tnenfebeu btcftmiln' meet betac&t/ om 
bat ijp be ubcöjcnW bejrbxreibt^ berfoenbe / bn merbt banbe bjeeue gitigaettjr 
gbegaet / om bat |n Iiberael ma$ / banbe bobbetyertige jiBomi b^inben bee> 
(hitten om bal bnopraberrirb toajtf : egmbéujkit ootfe banbe eetfucbtinhe gbes 
btamtncrrt om bat fjn ootmoetrfrb man*. $n traeftte meer naee eenen ontfferffe* 
tikken naem a& naee becgant&eujenen etkkbem. Curtius bie fppngl) gemapent 
in ben njanbenbrn put op be fioomfe mereftt om eenen oitHteeffenjetten naem 

Orfpet te htten en ffepbe* Pro patria mori dulce cft. %\$ ben Conmtft Porfcna be 

£iabt i&ooroen Belegert baboe/ toitóen bentfbxtiten Scevola met b?n bonbert 
Sonaipnaa^ be felbe £tabt onnutten / enbe ben bobtfefc. Conincft om babi 
njengbe» / ban Scevda bc félbe motst menneube uut te toetenen / enbe boottenen 
mioffaofr noobeubc ben .^fccettarijtmputetji bannen 4oninen/b)eet gheban= 
aften enne gbcboetnt/föntabte ftanbt niet fnn fineert int bier te laten beeb?an= 
bn ;baet bn ben Coniaen mennbe mebe te betmoo?bcn : tnaet op bn met em 
gmotrecat|t bejf gbemoetj* (in'tnjanbenban ft)n b>nbt ) antlnoojbe: al beeft 
befelpantx gbemifi/baer sffc nocf) b?n bonbert tk bet tonnen boen. 3©aer on 

Marmles gj|0blObeftblit fp^Ctbt l Si non erraflèt feccrat ille minus. I^ab bn tttet gf)e« 

«riflbn frübetmtnfrgOeöaen Bennen. ©oo?toaet eengeoote cloetbbept omrencn 
anofióeffén|cnén ^aem aebter te laeten. <®m fouten trofttatus naee 't (vb^ben 
ban be«fc|enbe jËdb^ber^ (latb ben tempel ban Diana ( bie een banbe jCSirandeu 
bt | i nm e n# tpnff)in ioanbt/om alj* eenen Phoenix unt be aflên nanben felben 
Ctmpd«pteftacnet*e ontlteffélncfeteleben. «men ^omenn(f^nbe op 3ee 
wben |R-fI»é ) biel met f^n bonbt bejr bnant? frfjip wobcn bet fön obföpoinmt/ 
OBbarbjet bnltnte toacber (bube beesten/ en niet tegcnflaenbef^nen armbnerbt 
af-gbetapt/ troeft met beu anbtten |et fc&ip naee ftim/ en ben felben arm ootlt 

beeUefcnbe 



79 



Digitized by 



Google 



*• 

berbefenbe bid metfónenmonbt oibc balf ttebaem ogbttfebipomfijnboleHaen 
te toaebcren tot bat bp 't leben berloo?. 

«BiriK Moihcit en beeft fijn feucn ootlt niet obergrfyócbt met bedfarfen en 
bjcUigöe bantcringben upt te toerchrn ) alp aUcndrjch om eenen on(terffèbjdten 
tiacm acljtrc te laten / fijn leben i£ foo toonber gbctoeeft alj$ fijn Conu / fijn ma; 
nieren noebtanj* toareu in bc beuabt enbc gocbectiecentbepbt gbefonbeert / bn 
bias 1 met ftjn f ojtupn te tyebtn / enbe bpanbt ban ben oberblorbigben cijebbóm/ 
toel toetenbe bat ben &ijcben altijbt ongberult bangbec(t #/ bp en toilbe met 
i cams niet te booab bliegben / om gbelijtb eenen Dedaius te ballen / bp bolg&be 

Socraces- be leere ban Socrates bic fept • Henen Mtnfch die met weynich te vreden is die gaet 
eenen Jicttelijcken wcgh die veel ghemack endc luttel moyt heeft. 4Btlbe bOOjbiaet 

allen bet fdbe tod ebnfioerercnbc foo moet men bebennen bat be obeebloebtebept 
ben menfeb tot oroote (labecup b?engbt / toant ben tnenfrb boutot onbeetuffeben 
met fijn goeben al nualtjeb fiupjef e» (tellet foo aen oft bp eeutoicb toilbtn leben. 
$ainmigbe berquificu bun goet met boutoen en timmecenbe toeuite bun in groo» 
te fo&b b?engbt en niet en pepfen bat fp eenjf moeten berbupfen / en bat bit meefi 
boutot fdben fijnen bouto betooont / een reeenen bat <6oöt fuleben toereben moe* 
ten mifïjagljen. Mathufalem bic tot ben oubecbom ban 069. jaren gbeeomen toajf 
Gen. r en toilbe nopt om foo depnen ttjbt een bup*f boutoen. »©ie ban bet cbri gbeflacbt 
cap. ban ïiite babben in italicn booj fijn bup$ boen ddlen in goube letteren : Nulh cera 
domus , bat nicmant bier op bcfe toerelbt een feexher toootungbe j$ bebbenbe. 
Boottoner een reben bie gbeboutot toa$ op oroote tonpbepör. $ommigbt bec« 
quifien bun goet met p?oeeffen aen te batten / bet toeleh tik albtrguaetjïe leben 
ia* / toant bat ije? een leben bol fo?gb en oncufi. $ommtgbe gbeb^ttpeften bun goet 
in oberbaet en alle fcbdm-fhidten/betodcbebet argbfte enbe pcnjrbeleufte # 
ter tooien fp beulen ftjn ban bun epgben liebaem §et todcb fp booj oberbaet 
oncupjïbcpt / beebterp en bonben ongdudten foo raeptyaecben batfe fomtoijlen itt 
eenen oogcnblicb upt be toerelbt gberudtt enbe mbni afgronb bet bupftetniflcn 
toojben gbetoojpen. m oitam alle befe perijebden feboutoenbe/ toa£ te bjeben met 
fijn nooteltieft beboef / tod toetenbe bar ben oberWoebigben rijenbom be bcbcrflfe 
tri* banbe fid tf. i©ant felben rijenen oft bp ifi al befeten met be giricbept bat 
eenen ongcrcgelben appetijt i£ bie be mrofeben mce(i quelt om rijdier te tooien 
Seneca. al0 fi» fflti fonbcr jetnanbt ban bun goet mebe te beplen/ pecamia non finat fèd 

jrritat , & ïdcirco auarus ipfc miiecix las eft caufa : betten girigen ijS feïfjB? b* OOJ* 

Arüiot. faeeft ban fijn epgben mifcrie. üdidcrium diuitiarum vimt m mtinitum , be begeerte 
mtt bet gdbt 10 onepnbdijefe. Moftaert toert liebee ban f|ju gelbt gbebtent objf 
bet gdbt te Dienen / en Vua? met fpnen flaet te bjeben om bat bp nacr een goet ggjès 

Seneca. ïUJl en (abcf) epilbt bopte* Nemoalius e(t Dcodignior, quamquiopes Contemplic. 
C^uarum polldfionem tibi non jnterdico fed efficcre volo vtülas intrepidc poffideas. 
Jngentis animi eftqui diuitias circumfutas fibi multum diuque miratus.quod ad lè 
venerint , ridet , fuafque audit magis ene quam fentit, ^iemanbt en Jj9?aengenattieC 

aen<Sobt al^ bie be rijeftbommen beraebt/noebtanj* en berbtebe iebuniet be 
fdbe te befttten/ maee toil mactben bat gbp bie fonbcr bjeejBf befit. Cijat een 
doeeftmoebieb Mm ben todcuen be rijtbbommen ( rontom bem aengebfapt ) teel 
en langben tijbt bertoouberenbe/ ftbfet lagbt batfe tot Öem fijn gbecomen/en 

eetbec 



gitized by 



Google 



8i 

taö*r ba» teute loa?t badëgcm teeörfjoojen a& batgp bitfaberfcoftebofc 
fa rtif g w tir e beaercujtbflfpbt aftjbt eiingeriifiomitieerratiimmfóttmpQtte 

Crggfpn. Qao plus font pot* plus finuntur aqtwe. $00 10 OOdt fttl tferttg tnenfcg/ 

goefattetbat frp nfban tfklttmnt go* meer gp naer rijdtbom ïrojfl öcrft. «e™, 
bdgcfcfiebanagt bit agtbjetb Ben menfeg fóo tot gp fön felben berooft ban fijn 
«pggtniiefbe. «tinte Auguftmusugdijcftt bm girinen bp be geHe/ om bat fp nim= Aucuft 
«ermeer upt enfpoumtfu nept ctifeut batfe ogenotg geeft->en marrigdtfeptbcn 
jfcopgtft B»on bat begjritgept gctgoefMfecRi£ban aaebeojefgeben. Sneeft ben Bi** 
giriaam een officie boet gp ttoee pectbcn met een <Toet jt ean op gonben/ gp ttacgit 
nat tgo eggcr ombiec peerben in fijn goetg te boeren/ aftgttracgtcnbe naet beter, 
jfctute l«rooimus frpt bat ben girifim foo begocftifg i£ ban 't «ene bat gp geeft icroni». 
a& ban 't sent bat gp niet en geeft / enbe bat be nititgcptainjbt maft ngdttdt Act 
bteronber bet bpogg gout ^#oifffte^tlofopmfcs0mbatbebetioefdt|eB^ 
tube noorfaecneH)cfibeben ban armoébe niet en tomen / maer banbe oberbtorbic* 
bei»bt/b«m^ tenen !tmifcbnKtt!Keftö«brt)otfti0ttbï«¥. 33efmptcnbe bat 
grt goet # luttel te gebben om met bcgoeftirg te fö« / maer op iuvenaiis tod iuvenai. 
föedtt r fotmnigge bunnen enbe pjofitcren allccncujdt om get fcben te gnbetgott 
ben/ maer anber bttleben om te toitmm. SMrtjbt tracgtenbe naer meeaniet en 
obert t gagen bat fa op get lef* maer en minnen een ganbtf bol aerbe. Wtttt \$ u 
noteren be fabd banben «Cfel bte f e Icficnrf ban Jüfcefier beranberbe om attijt eencn 
betteren fUd te gebben. <Önbe ftmbe crrfl bp tenen $obenier berbjoot grm olrijbt Fabel 
ben tnageren toft te eten enbe ben fueren arbept te been. 25p benftotbadter toert vanden 
gpinor altgt dep en fieen te b^aggen. epnbdgdt bp ben Sccrtoumcr daeagbe Efcl - 
lp ban *K0bt ggdaben te enen met gnpbrn ban peerben floepen en f|jn naeffe 
niaefegap / bjeefmbe eed* op't ïefltcnjS fgn gupf te berlicfen / jbmma noopt gge* 
NI om aftobt fwfer «n beter tr trgagen/ ugdgdf be giriuge menfegen bic aldjbt 
naetmeer m meer traegten tot op get epnbt bejt lebend afetfp md menfegen te firn 
bmanuftaemalrtjbttelcben. j^feltoaiganbdtbmmenfcgbannietbicmet 
eenen depnen ftwt te b?ebens0 met gepe ban een noet rpnbt tebebben / mant fip 
aljfban |em uwt geen r^tltbommm en tnoetbttommcren / baer in tcocubecl eenni 
rijdten in airidjept fonscr gopc leeft / trant bic met be otiberfabeU)rKè oiridjept 
ifi befeten m geeft neen fjope / bie gp beriirft boo? be beeommernt^ ban r^dibom. 
Slijt Mexander ben arooten b?aeogbcn amüioecnes (ftttenbeinbe€on) oftgpAnt. 
miiör mcbegaennaerdingof bat^pgembaerjonbe Bg^cnalbatgpbeAecrbe/^oort 
toaerop Diogenes uptbid en (epbe : tok bon onjs Jjcpbe geeft meer ban noobe / ieft van Dia, 
bie niet meer en beseer afefidt geb / oft agpbie uniet enbernoéggt met u Batttfi s cncl - 
fitieft/ niaic«I«brain0gfbaftftdtonilieö(cklBC«lttcör$öt»i:üaer-fn-bobnt 
beneempt gfep mp bat ö&» mp niet fgeben en tonbt te meten get liegtcn fdjpnfd 
bcr ^ototcn. IBacz op Akxander met een brrfkH ggetnoet autlsoojbe/ vtinam 

non êflèm Alexandcr , fed vnus Diogenes , OCg Oft itfltoacr CCUen Diogenes in plaétjl 

ban Alexander. ^e rcbm (bcmmben ïtfrr) ma^ alleen om bat gp me! toifi bat 
Diogenes f(gmnt ban eetfttoaj* / en batgpm ftjnftlbenbonbterncn cnaatnben 
too?m ban aneaff. Cij* bwraegttcg enbe 0er bat eoon armen«ten<cg/ bie 
ttWfdnfobcrfe?upntebjebf«^/bitffemp^cefi^ 

% gebbcn 



Digitized by 



Google 



8z 

pennen ober (|)tt fepaitrara rgeltbommeit ató eenen rüraai topcftpjnpxnmenfifj 
.tóe &oo| fpn flactpiricDept nopt berfaept enitftbie uebee be pellicpt ban Ipt 
mibbelen om eenen poopen jiaet.fou berppeebereq afëtetopcften aen jetnanbif 
anberé opinie baer ter tontracien eenen flemen lieber fou grenen fpnrerptbeerbicp 
poebt aen eenen ongeraden onreebtbeerbipben menfep aU$ baerom te ppteberen. 
I^ocptang toojbt pebenbaepps' eenen onretötbeertópïjen tóe rptft «S meer prtocer» 
beert / peeert enbe bergebeu / a!0 eenen armen tóe bol beuppben / Confien / enbe 
ppeleertöeptijef. ^earmoebet^getónbaeg^eenalft^emepneberaebtingbe/ctn 
berfiootelinpp banbe bnntfepap/ een arm menfep (tact ban aepter/ pp eet pet 
laetfi/ pet ftimfle enbe pet bierfïe/ fijn reben toojben boo? fot pbepouben / firn toöfs 
gepbt toojbt boo? onbeuppt befepulbippt / niemanbt en beftpeemt fpn reept/ rat» 
raanbt uetopfi pem punft / niemanbt eu troofi petn in tepenjpoet / en a! upt reben 
bat pp berooft i$ ban rfteftbom. <£nbe in teppenbeei eenen r$eften al toaer pp fot/ 
men aebt pem toifef / i$ pp plomp/ men bout pem pecfhrp/ igpp oberbabiep/ mm 
fept bat bp It&erael i$ / m f in al bab |p al be openenen bejS toerelbt? inpbefopen/ 
foo foumen fpn fepten berbeteren enbe pem aenpanppen. J©et befe fieebten peeft 
aïtöbt be toerelbt nefhiet ppetoecfl / toacr boo? bannen ean ften poe beb&ppeïgcli 

Petrus be bjinben be£ toerelbt? Jijn. Mundus impoftor & falfarius cft , omncs üquidem 

Bcffeas. decipicjMmne hominum genus exaecat & fafcinat vbi fugerit, nihil cft > cum videtur 

mcra erc^pibra cum fuftollk (c & iffert , fumns&mera vaoitas. Z&t toerelbt i$€Cn 

Bebjiepfiftce enbe falfaci?/ want fp bebpeppt een jeppeïijra / fp betoobert enbe 
(Irpcïu bet menfebelpf ft ppefïocbt upt / toaer fp bïucpt oft niet / al$ fp ppeftra 
toojbt / ij3f een toaeratptipfee ftbabutoe / al? fp baer berbeft enbe berpoobeeebiept/ 
' een reepte pbeïbepbt enbe berpantKelbcften rooeft : %\ 't pen' be toerelbt $en p$jï 
on£ blptieö aen en i$ maer pbdpepbt/ en moet a%? rooeft berpaen. 3Me betoertfe 
beraept en bertte|t niet/ ma» mint al beel meer al? bern bè toerelbt tan poenen» 
301 beeft Alexandcr ben <$rooten be beel toerelbt onber fpn maept pepabt / pp en 
peeft niet obetoonnen aü? een elepn leemen bup£ften / eenen mieren nep m {»>etg 
ban pet Cojtcïijtn $alep$ bejS ï£cnid£ baer be rbeftbommen (tóe onépnbirp fpn) 
enbe be eeutoippe plojie aïtijt berftbönen naer bet feppen banben $?ogpet Pfai. 3. 

Q&d prvdeft komini fi ïniuer/um tmndum lucretur) 
.anima tier o fu* detrimentum patiatur. 

DAT IS 

Wat helpt den menfch de heel wereldt ghewonnen te hebben, 
ift dat hy fijn fiele verlieft. 

iftonber 'tf re aenmereften bit boïpbenbeïi)cft-tótpt op beboobt banben 

boo;fri)jcben a ïexander den Grooten , pet toclcft naer mpn buneftm 

booj^pn grof-fcbjtft niet puaftjeft en (bu paffen. 

Die heden door syn Macht d'heel werelt had ghewonnen 
En paelde daer de Aert verliest het licht der.Sonnen, 
Die d'aerde scheen te cleyn , en was daer by seer droBf 
Dat hy geen wekelt meer en vondt tot syn behoef* 

Die 



Mank. 
16, 



Digitized by 



Google 



DlB LETDT felER I>t EEN GRAF BY VUYL EN NAECKTE WORDEN 

Die 's werelts dwingher. nv tot in 't ghebeent bestormen 
Een graf van cieyn begryp beslvyt syn hooch ghemoet' 
Daer d'aerd' syn roem verslyt en 't.Lichaem d'aerde voet. 

<£m turn in befe jBatrrte niet te btrtoerrrn enbe boft te gberaernen/ foo bril UU 
(om tot ong boójIM te romen) bier op borggen bat bet br radjten be$ toerdbtf op 
berfrbrpben fm moet brrflaai moaoen : bot #/ toeraeöttn be torrelbt om brugbt 
te minnen oft om tot fnn epgbcn gfcemaeEt be finnenjc&bept te bolgben. ifcont 
fomtmgbe breftaaben be toerelbt en bartcn ben njchöom/ om boet boo? niet te 
romen tot booberbp enbe onbere toeltajien. 3nbere berfbpen be (taetgirirbept / en 
bcrflooten be pbel gïone om bun geb-fUrbt fonbee belet ban een onbec beter upt 
te toetenen/ tipt mat rebrn ben Confftntltcn Giiis Aiofhcrt be merelbt aïjS eetien 
3» emoe t ui # befbotte enbe bacr pbel pjatbt berfliet en (taet mp niet toe te onber* 
(boten / borg romnen tipt fnn beïaggeljjdte abenturen en gcejrigbe fnaetherteri 
toe! metrhrbjtfc firn bat bp al memrtimaeï ben gronbt bejtf toerclbttf toatithel» 
naerftenbt beeft boen bliirben. $p toa£ een £Ban feer tiptnrmenbe fraep en bet» 
fietnjeft ban belben en biflojten in't rlepn te ftjnlberen / namentujtn in brbotie oft 
be gjcfrbjebeniffen ban bet oubt ennieuto «rtfament feer aerbitfj upt te bettien/ 
met (Urnen lollen arrr en goebe ^ecdieningb bat niemanbt in on£ reuto ben 
natuec-ban perfertie foo naer en eompt / emmert bie bem obcttreft. ^ot bp feer 
bcrmaecRenjrft in manieren enbe fp?aerft toa$ / ranmeu bctotffen upt een totmbe 
artie bie bp gbefprlt babbe aen feber «tolman bie ban Moftacrt ma# tiptgbeftöifc 
bert feer conflict) en mei gbebaen bat be f&arrfc en ïeben in't <Tontrrfeptfd mare 
en omb?ahcn. 3Pan ben <CbeIman booj booberbp ontfleben ftfnbe / toajf be Con(t 
berarbtenbe / en fepbe bat bp int pourrret niet en gbdcetlt/ bot bet te bjupn tootf/ 
en (oo Moftacrt 'tfdbe niet en toiibe berbeteren / b;epgöbe bem 't felbe aenbe banbt 
relaten. &efen Moftaert bit Rebenen niet jjeren boo?enbe ter toijïcn bp gbetooon 
toaj* naer bet totrrïi gdt te ontfangen om be meerbiime ben penninrit te gunnen/ en 
eo(i in bet (inrit niet binben al$ een bolle perfertie/en benebenbe batter beele JBen* 
feben maeren bie foeritrn gbeflareert efl gbepmpmfrrbtbt tr too?ben/ beeft glicïooft 
be Croni te beranberm/ftoe tori bp bare aen met en toet(ie/moer brifl om bet booft 
een geefriobe £ot!$-rap met toatee beef te fcbilbcren/ fettenbe alfoo jet (turn baars 
Igdtjtf boo? fön beure i enbe alfoo ben «Coriman inbe (ïabt gbenoetfj bebent toa£/ 
toaren aue be paflanten feer bertoonbert (ienbe fulriten trrjfdgdt jBan met een 
£ot£-rap/ enbe 't felbe aen bem gbetoaerfrboutot 3ftnbe/ ijtf met grommen moebe 
naer bet bup$ banben ^rbjlber geromrn om ooch \$n epgen af-beltfel inbe ftgure 
ban eenen £ot te (ien/en 't felbe ftenbe toert mfulrhot roïair ontfirbrn bat ( bp foo 
bette Moftam tptifoe ouber frtn oogben gbetoerit ) bp ben feïbrn fou 't ïeben gbe» 
nomen ftebboi / tnbe nact ben felben tyagenbe/ toert gberoepen / ben toriritrn 
terttont (bnbet eenigfie omfleltenijtenbe met on ongeplopt arnfrijbn ( ftrnbc ten 
€belman) toift fonbrt b?ag$en toat ftp begeerbe / enbe baer bp romenbe b?aeggbe 
ben £belman upt toat reben bp bem gbrii)rft renen <8ot baboe ggefeljilbert / enbe 
alfoo abdijen eenen &ot nori) boo? f|)n beur op fitaet tm tboon (lelbé / fhlrltjBr bat 
bem aOe be toeeetot benbe; beeft Mpftaat terfiont baee op met een (iaittb torfen 

■ gbeants 



«I 



Digitized by 



Gpogle 



«4 

Aetdige gftcattttttOOJt 'i verwondert te fijn dat hy fijn (elven na was kennende ter, wipenhy do 
anrwoort Sots-cap acn haÜde , en dat hy fijn felvcn niet en kende als ny' ghelijck een wijs Man 
ghefchüderc was. 9oo?b)aec een oppt$t bocgbelbt Offl be& jBenfójen bit (Iftct» 
gitict) ra todtatf trb ban kbm fijn / en bun fHbenmet eer ett Bénnen bom bat toe 
fötuptt bon ben nifg) Reett. i£oe beel fënbec inbe baad* bie mboojfpoef fbo 
opflöeWaienenöoobeerbitftfiïn batfe fut» naefte tyicntotn ( bie buit mtnbet ban 
tfaetftJnbe/ajialtJcfc aenben coft eonnen gfteraben) meten brillen bennen. <2n 
tomenbe tot be mbcriaegf) ban armoebe / at* fn boo? bun bantguetteren / be mobt 
te boïgben / en al te ftooeft toiHenbe bliegben / ten leden banbe <Stebiteue# ober* 
ballen/ en in't oüftjenen banbe mcreht mojben gbeftent/ enbe tot fpot be£ mes 
rdbtjf gbeeoetiten / ban nentnten cecfl ftjn felben. 

&B eencn anbeten tobt ift gbebturt bat jeraanbt ban fijn naefle bjiutom gom 
on ^et boumcliJdt/ enbe bjecfenbe battnen Don niet te gaff-tnad en fbu toepen 
nptbien fin fitb banbe toetdbt fect berbjemt enbe eenkft biel / meer beminnenbc 
een fletbt gbefelffcbep ban goebc <Cnunfcn om met be (élbe in eeu clepn pi{iabccne 
b?onjcft te #n / al# bopgbeblaffentbcpt ban ftaet / oocr om bat &p wet noct be 
mobeen pjatbt in't babpt enbjajSb'toeü* fcembe biet-ean meer belette &¥ be 
«Sbd Confl baer tin ben riJrltbom ftabbe booj comicn minnen. £00 leeft bp nod^s 
tantf ( om be mcreïbt ecn$ tepjoebcn ) een oplfet gbenomen fönen tpbt beter mate 
te nemen enbe naec een gocbr minft fijn tefbenin een ecrtiJcft babiJt te fldkn/ gbe* 
iötbbp Beeft gj&cbaen. ^tJntyinbrnftenbcbat Moftaert bego(t mcrdbtftemo?* 
ben / bot Moftaert be mooe sineft boliden /ptpfoen bn bun felben bat Dn boo; (9b 
. groote tfonjt enbe rijene minft Ijtm emen febat jou aeöteeg&elaten beoben/ en bie 
Moftaert te bojen niet en bobben mitlm beften oft Etenttijtf bgagbeu / begoffe» Mo- 
ftaertnutecatafeten/eneen jebrt toa£ jatour? om bera&ct meefï u bebagben. 
$et gbcltïHet bat Moftaert met fijn deceen ban non ggeneot meet / «n pttcnbe inbe 
bode JÖjupïofr ban fijn I&itflte oft jfeebe/ facto boo; Bern eenen «lalftbro bette» 
Capoen op be tafel (tacn/bie baer in't frtootrt in fë» toet toeft met eenaencttenaom 
bebaflben ban alle be ggenoobr. Moftaert befen ggebjaben kapoen npt (Optel 
ricmenbe ffcerch ben felben tegen fijn nieüm pannen deebt / (uteM bat "tfHbe ge*£ 
bcbojben ma?/ enbe tfanbere tyinben ban feeebenbe 't fêlbe te beletten/ mepnenbe 
ciuchti- bat pp bmaegenbc fotmett / ^^teft ben felben Moftaert / en fepbe : Hoi* vcindeo 

ghe ant- ick en' ben niet dom van finnen , ick wcte fecr wel wat ïck doen» waert dat ick d»t 

woon. pannen cJeedc niet acn en nadde ghehadt, men fou Moftaert niet genoot hebben, 

Qver(ulck$ ift reden dat het pannen clcedt mede eet, tet U)^lCU bat pet tletbt HHHT 

niet ben Jifteeftec bon Öct deebt alftiec te 25^ploft gfjeroeyen i#: toaee met» 
Moftaert alle be gaften ben mont in't flot fïocg$ / en gtnclt naecmad(B( frtn oube 
gangben. ©it mei ghccmifiDcrcm (Uiüie / fal een jegbeujen moetenbeftemwn bot 
pcbertbaeööj* metbe menf^en nod) al beel aeg^et gact : bunt men ftet baec b»ffc 
fcntbctTcp ejtemptten af/ boer bet gene boojftftt. i^ eenbanbe minfie tjf. <Dt tees 
rclbt ijf btbenbaegb^ foo bobbel enbe bal£ / fin P?o^titl> tn bootoc«tbid)/ fw 
btoaeii en for / batfe nerg^enj* aïjtf bp een «eetyt buibiip^ owt gïjcWfmi toi^bmr 
tjarfcöoöbd entoal? ijj bl^cbtbpbupfentejrempelcnbtetepbace bagbeïijd^af 
(icn/boe ben eenen inraftl) fiefifb $/ om bm onbnen té bcb^kgïjeii en upttt 
flrpcheo ^ cnöc batfe pjacfitie^ en j&oobeetbieb i^ torent obeittytbe bogbeM^ 

tjq?e^ 



Öigitizedby GOQgle 



8} 
tiprimtie^tfprtelifeftib^ 
»Btteilb^omiinmb<toiHto«ptibeii fr^ 

mftjontoeiMifr bat!*" apftaa /*»«! b»** Mc m» *•$*& tarcfttfffttttt 
bmbeniKjttoftemter /|w ftaibetmlrttftibgbiavloe me* bot be foete maaftfe 
taibertffeebrtttiai berlarabtrabJ jfotft-tnpptti ftm/bJonteenen bmafén bie* 
«atmit tmjéawfHtflïitwt pap«itecèauöt|$ttttwlic/ batüetnttgbt mi manie* 
b«tt *at*iod£. atiabton de <Cteerni*ta# éebaibaegb* («tfiaétjr battb&f) 
bontttt fiwwi (tal atte bagbrn tan mentor fc watfütom nttb*ifljabt#fp be 
beobettbirifre menden itttc c m t cnftt m / melcne boobeeebtébept ( 6« óömc^t 
aro&fte ij*) *p be 0rcfitjb> mett&Ben enbe batibe bcmebfctfr ojmhtept / j«t on 
«cm banbtmerdtajl toe quafgeftjout mbpot en bJhmenom baegb? te btrtertn/ 
snedig te Wnbenenbr in afic? ben fcijdvn in ftn mobe mille* naerbeetfen en 
geeiirafottenfearmomjdacftttlpagmbmera*^ 
gbebjeeft bat De menfrben nu beoben bat i$ bat fp bun Beter eti Jïgpoftbee uitten 
maeehen al$ <$obt bun geef) gbeftbapen / en niet en benehen bat fp narent on be 
torcdöt fijn gfeemnttn en bart «aftltt fnflm afgam / ftftnwti niet batiptbnpt 
göepopert/ bet aenfcWJn BJjetóanrftet/ enbe met fmcete placderjS beplacbt i$ / joe 
in plaetflf ban tnenfóen bun felben aljgt monfïrr? maetntn/ en fcfjoon bat öct <?obt 
mt$baeöbt en ouahjth tfartotbom be kterefbt ffment/ foo moet bet giebolgbt 
tooien om bat be mobelrert. , 

^efotte enboobeetbigAe ftattie ban NabucWdnofor (birm&amtonien bpsDan.*. 
pjereejt toajaf ) baboe bet flooft ban gotfet / be nrmtn ban fitter./ Jet bart ban 
eoper / enbe be boeten ban ffifeft oft leem / bet melen i$ een maeratbticb af-beïbt 
banbe fotte mcrelbt : mant pet öonben ftooft enbe (ilbere armen / bat ifi bet tierfet 
en blancnetfri ban een gbepaieest booftenbe «m Itóbaent mot bemobe beier toe* 
rrlbtjEi gbeeleet / maer bet eoperen bert mtlt aenmüfeii Bet M0 *n .quaebt leben 
bat ben menfeb baer boo£ obcrbjcngln / enbe be boeten ban ftyeft oft leem / mftfett 
am be pbeibepbt enbtaafe fottinjtpbt bie ben menfif) boo? fï)n mobicftertïjOB* 
beerbieb leben aennempt / robe bat alten bet fefbe maer en i$ pbrlbepbt en bunttts 
bepbt. %l$ een $aab) op Baft boeten (iet ban toojtfc behoeft/ mepnenbe be 
ftbooiifteteftfn/enfienbe op boer boeten (We be flimjïe beden bant $autnett 
liebaem fón ) bent baer felben. <## oft be menfeben fomtijtjef *en4 obetjaebtben 
bwt ben menfeb M/ niet anbcrjef aïjei eenriet bat in flijeftac()ti0ï)e en bupïplaetfen 
op teafl/ fcftijnenbe fcfjoon iitbt ötgftcn / flercb en bert ban mtpten /en ban bin* 
oen maer pbel bupUebepbt / niet meer a]£ renen b^oom bie bergaet enbe btrgetett 
hwjöt. %\& jemanbt in betbeb bcr melntfien lepten flaept/ §p b^oomt bat bp 
rbdt/^elucbieb enbebenfaliebften be$r merelbtjer \$t en toarher mo?benbe debhit 
bat bmbioom batf t|t /b*t albtt fpme bp mepnben te befttttn maer pbd *pm* 
mm en ft)n gbetoetff. ^tet bat gbP btoafe menfeben bie sbeburteb leeft mbetyoo; 
mm ban mellufi énr^ehbom / bat gftn -boei in niet en brrfhebt oft en Wnft ijön* 
gbm/moer beert nbmtot ^obtbteompnbie|rmfi!beri^/eitbebee^kbmn^ 
tnmberganebeHicbenonreber. <iEnb|oomtniet tfjtiïfch ben Conintb Sifafa tneindic*. 
ban Jahd met eenennagbel.mert boo? f hooft gbefmeten en in fünen bjoom n|es 
(iojben ijf. Holophcrtie #?mte tan bm erttebban 5CffP?ien^iinbe in ftftttn bjoom Tu<lith - 
mö^twbenbanaïletotHnjl be$( toerelbtjf / mert ban Judichontbaïfl. ^ut ban '*• 

bat 



Digitized by 



Google 



%6 

fcot flj|)p{iit'todta(M)tff bjctefttfl In fltyw B te n Sflfribf / tijgt ènbtefeet off ft ffctttt 

nj bie te bettaten : toont fn en cornet) ttniet ofeeben at£ een qiiaerepiMtotbebetf» 

faiiïï)mte(ié/tybt<e*bttmilkfin1mt be toccelbt/bebxtdttfetttaünaccn 

tyintfcljap tfjooncn mtoenbirfj boo? te (M/tnaer tal uptbjenbiefi boof$ei ittgaem. 

Moftaea Die naet Den bootfepben neen bic ft» f#n bpnben Babbe gfpfedt / SmttK 

tfponcn en keten bat tenen bpnbt aenben anberen geen* eet en moet netogfen 

. oft cenigip ttef be biag&m / ter oogfaedten bat bp baec boojbeel <nbc ftofót 

af fou; tonnen te genieten / tnaerbat bp Öetn moet beminnen uefbebben gftèttielt 

ftn cpoöm £ïben/bat &p foofeetnaet fbnbjdtoatrt moet beriangben afe uatr 

fijn epggen / bat tf oppebte topntfcbap / toont be bzintfcfiap en moet niet npttoen? 

L«tu* bidfj/ maer intaniöiclj toe gbttyagben too?ben. ®aerom fept Lilius Giraldus in fijn 

Gtraidus fyfkoji bec «Boben feet toe! / bat be Semepnen tecttfó be tyinbtfcbap Moot* 

fjeeftf en jongö ban gbebaente Rebben afcgebelbt / enbe boo&j gbenjtH u i'odïs 

&ierfalaenb$fem 

HOort wat Giraldus (êyt in fijn befchrijf der Goden 
In <Belgica verbreyt , jae 'tblijckt by d'Antipoden. 
Hoc vrintièhaps eygendom weit eercijdts afghebeldt 
En by 't Romeynfche Volck aen jeder voorgheftelt 

Voor een Geeftrijcke Macght , blijhertich in hacr wefên 
Maer armelijck ghecleet, waer op dat ftont te lefèn 
Veer ende <By altijdt, op 't hert leten en doodt 
Een (pin-rock inde handt, naeckt voets en cael van hoot 
Waer 't dobbel wijs vernuft een weynich op moet ipelen 
Eer dat de helle tongh hier af den fin can quelen, 
Waer van Vitagoras een claerder uytlegh heeft 
En Lilius daer af het redens oordeel ghceft, 
Die van dit diep begrijp ontfchakelt defe reden 
Met wel beleydt verftant vol wijsheydts goede (eden 
En uytghemunte prael ; hy feyt dat t'jongh ghclaet 
Beteeckent vrintfehaps cracht die nimmer en vergaet. 
Als hy in s'menfchen fin can vaft gheftadich blijven 
Soo fal fy't fpoockich quaet van haet en nijdt verdrijven 
Die boven dien verhaelt en brenght ons in het licht 
Dat d'ongheyeynfde hert beftaet in het gheficht. 

Door't 



Digitized by 



Google 



. ... , ,. 8 7 

Door't ithrift . s Veer èttde by wiltfcns öock daer bethodgheè • 

Dat vriqtfchap niet alldeft moet fchijncn voor ije Ooghén " - 

Maer inaFwefènthcyt fcöek haere cracht vèrwfccke ; - ; 

En naer den trouwen vrindt (onder gheveynftheyt trecke. 

Kaeckt voets en cad van hooft * vervrempt van dobbel finnen' 

Ontmaskert, onbecteet,onramftochtich van binnen. 

De liefde (bnder («yl , in't leven totter doodt 

Bepeylt die even fterek, en altijdt meer Vergroot: 

Noch nijdt noch tegenfpoet en connen haer verarghen 

Haer rouw habijt weerftaet het nortfich afgunfts terghen.. • 

Hoe Conftich dat Natuer haer gaven ons bediet 

Nochtans men hedendaeghs die qüalijck volghén fiét 

De wereldt is fèer dom , en can feer qüalijck ruften 

Voor dat den duyvel wieght en boep haer geyle lnften, 

Haer vals vermomde guniï die is vol loos beleyt 

Gheanckert op bedroeh , ghehecht aen dobbelheyt, 

Ghelijck den traghen kreft gaet by de oefter (laperi 

En vlcy t haer als een vrindt tot dat hy haer (iet gapen 

Daer hy behendich dan een cleyne key in worpt - 

En (onder vrees den vis (boin njn maeghe (lorpt^ 

Het gaet (bo hedendaeghs in Dorpen en in Steden 

By ajnet weieldts voick, het fijn hun oude (eden, 

Die vrindtfchap loopt (bo dweers die by de memchen is 

Dat die ghy liefde thoont , (beckt u bederffenis. 

De vrindtfehap is beftroyt met (uyeker als de pillen 

Die (èhoon fijn voor de oogh maer doen den buyck licht (willen 

De vrindtichap laght u aen, en (èhijnt in d'ooghen (bet; 

, Maer 't hert tracht naer n doodt, naer deylingh van u goet. 

'Tfchijnt dat de vrindtichap vóór u waghen fal haer leven 

En dickwils in haer hert u vonnis ftaet ghefchreven. 

Dat is des wereldts loop , (bo datmen (èlden (iet 

Dat jemandt (laet fijn oogh op d'uytlegh en bediet 

Het 



Digitized by 



Google 



sa 

Het gen'dfc ytfotfchab 1 thoont, die ons d«n wegh cah loeren 
Hoe datmsa op fkf/aeit met vrinden mc*c verKcetco, .-: ■ 

Hoe datié* vrint&hap fta$gh moet welen ongheveyft 

Ghelijck dit» mont bemint dat foo het bette pcyft. 
Soo 'fyliAüégtè nóyt u yangben jn haer webben 
Die by Erejn vliet baer fwefce wooningh hebben 

En vroeten met den nijdc in't phlegctonfc bron 

By Cocjtwn den Stix, ontrent den Acncron* 

$00 en toajj f»et niet tetermonbeten Dat GiHs Moftaert ( mtffeftfen fijn ooo> 
meerit ^kmöc op De fetróeggrigeftyept Dcj» toctttojef ) fomtgtjg toe bnntom een* 
ppeftoe ottvtoaec tooeg fön feéaitettó boedel ie afttben/ «toe weef* om mint 
ouftcrffdntnmnacm achter te laten. jfcorfj cm gbetoonmtoeetttattiomtirielieeft 
Dn öftef&elt'èieh eenen #ojtugie£ tóe fjem bob Hoen fïftilberen een Sfbontuiad ofje* 
löcït op ooft met ooet toetfUnt ofte ttaer belooft tiaö notg^taa^ fect teboot 
enbe bctocgÊlnrh om ften. ®an atybn bra$omjgit0 ïKm 'tfelbe (fcbemVaoibe 
ganbt teweten 'mïbt£ ijp ui« om en fattf 7 toffrf Moftam fect gfpjtoojt biè ueber 
fjet eclöttoanf^ CMiftfatftkiftjn tojfóoVbetttettfemitip^tefpMben: $eeft 
obetfufcKtfmetïjJinbctf b|t .ftbontmaet «betTgilbm/ toJaet on {tpmagfite baet 
be^ofïeiplamenïncttoe êóett fnelbén/ mentor makatibermbeciMm/flambt 
onjS ïjjeec ten^upfen upt fret fcftatibefetijNntot- fcot banbe ^. Sdpofieten / bet 
loeien mtf m bjaócmtoei onftettuflt|ai ben $o?tuaiej* tomende om ftjn thirtt 
te baelm / Mende luimen fóettaeelte} toert (eer toconicf» /en Moftaert niet bin* 
tombe (bkljén^tobotntooöftenm (!biip0 te toefm) leeft 't felbefiucii ban atbtet 
met een tnoffbdyc&teetltcn gbetetclimt/eMibe i£(feobattfi)tït on ben jfiartn* 
Otabe $afioo} bande' $ao»bïe mbe onbere <©fftócwn sfjfcgam bun JEntoBende 
met torn te romen ten nupfc bah gu« Moftaert emteftenfjetfnectahei bat toen 
feiben tot fpot mbe fc$onbaet banbe $. lieren / èlbact Dan flbefttnibett enbe ïnm 
öcrtirtjj^niwfloeet beJbtJmbeftinmtiDefitcaen/ MoftacrcAoojÉetoenffer ftenbe 
toen jBarcnsratoe öito #ojtu0ie0 enbe tM*oo? met meet andere &fiiam naet 
fijn tjuji^ comm / tjeeft het fhuft (bat tjpalwctortnet eenen n&ttw"bocch pb npt» 
Sbennfcftt ) mtfen tüggöe bonbenmute fteftr /en -i£ fortbet «ï}Mrbtncï«n en 
C|Kcutdtjc«4mrtjufn^ftl0b?balkw/ omjfönanbee toeren (batfjppnbe&anbt 
gaböe ) teb(tbob>beten. ©e tèrrjoonm atpnjrn bootfetg. $ boben tomende / en 
b?a|ê«toeöén Moftaert toact Datatftflmm ftöentöa£«i0f)pt>oö)ben $ominic0 
.latobe ftö^fcttil&ifr lm i^n^deéfen/^mr JM«B«!* *et1tbaa4 (!enbe 
naerftnt,&6emaetlit teeefcen b'bjflthönbactopnoct) boiibt/éeeft^rt Uuthom» 
Cfténtetf/ tntoörtntetantoet^atjs tnrbebote abonttnaeïjopbinbenbe/ftieïinbe 
'tfelbemtnditoobei9ieb»fén/biaet«oo|tom mnuoi^ befé|aemft#orit/en 
Moftam pjotcötttbc bon itijucie/foo <bat ben ffc^wgUje? §ct tnee||e anöftrlöcn 
enbe febaempte ma^ ^alènbe bic nbenaeef} te bom babbe om Moftaert te (Üllcn 
enbe boïïe^*i^f*(fil k stèëm.'MMi i^bt.boto^cbcn ftceft bp «ptgöe» 
; / toerefet 



Digitized by 



Google 



teertm^lantftomgitrttftet^/gpgab^ 

2 lwct J&jP tt f dbtn *** Ödfe footfo/ en met fón Cameraben fat en titft-tacfete. 
ttfftnflttbÉn iiet dp döi 1t)n mnbct^ achter He geefebfcteïbt/fegggentebatfr 
iet mm ggenoetfj fouben binben/ maer moetien Het ften te minnen. $pi? gge= 
<m^mgoebrnoubctbomhït jaer 1601. $#n nfreteftenfönöp be Conti min» 
«enbe «Bgeeftat bed te fien/ en mqben bp bc ïief-gebber? in groote meerbrn 

SgegOUben. • ' 



«? 



PEE TER BREUGHEL. 

Ij&'t jan 1552. iflet Binnen Statmernen ooeft ggcmetft een Conflitg f cacp 
jBeejteiUÖe^célïÖeC COnfl/tlpnartn Peeter Breugher fOO Carel van Mandcr 

fcefegjijft. <&gebo?en bon een ©o» ggenaemgt Breughel , niet mgt ban Breda. 
&eföen £aem gp met gem ggetyaggen geeft / enbe |fjn ijlaeeotneïinggen atgtee 
Dgdaten» ®en barnet geeft monber mei garen JBan ggebertben / ter mijlen gp 
( onber be Staeren ggebojen ftfnbe ) een groot Confienaer ma? in boeren betres 
tniffen en boertigge amen naer te fcgilberen / baer on? b?eb-iamif g #eberlaubt 
toet recgt on roemen maeg. $p greft brfe uptnemrnbe enbe noot-böïb?efen Conti 
ggdeert 6p «enen Péete* Cock ban Acift , mien? &ocgter gp naetntael? tronmbe/ 
fragabbebeelggeleettimtbeganbetingge ban Jeroon vanden Bofch enmoeebten 
oorb fcec bpHigge en btefe ftooctierijen/ macrom gp ban beet toert ggegeetra 
Peeter den Drol. %n fön repten geeft gp beel gljefitgtrn naer getleben ggebaen/ 
foo bat gp (totfenbeind AJpcs.al bie berggen en rotfen gab mggeffotnen) en 
fgttp? romenbe toni bc feïbe on boetben en panneelen foo aerbicg te fpoumrn bat 
get ggeüjc» mirabel? firn on bemrrelbt boo? be Conti enbe (bete manierWi gan= 
bdingg bie baermttpr-ggtmerrfitsgn. tfnbe om niet bupten be fpoge ban mijn 
booiggenomen gronbt-fmtK te Ioopen / om met/ fegg itfc/ bupten ben megg ban 
on(eeoimetebmaelen/foo Iaet idft be eer aenben boo^fegj. ConfiriitHen Mandcr 
bie ban oefen ouben Breughel tmjber en fyeeberinget 2$oetft bet jj?cerlanbtftge 
j&tgilbrr? ggcftgjeben geeft. Matt om ben Xof ban Peetér enbe Jan Breughel 
( be? boojfegpben Peeters Sonen ) ggerutgtbaer te matchen / baer Mander met af 
en focerfu al? bat fp ggemeefl fijn goebe jStgilber?/ bat Peetet Breughel i? ggt* 
»toeefl een gort C on teefep t et naer get leben/ bie ggeleert geeft op Giiis van co- 

tiinckfloo m Peeter van Aelft. #00 toil iCR baden op ben tOP btt Conjlen bie fan 

Breughel (biemen giet ben f lameden Breughel ) foo greft ten boojfegnn ggdfcocgt/ 
mp foo bed materi ggebenbe / bat itït be penne te fmaeft betme om fnn bergolent* 
ftepbt ban Ptdura ten bollen in iSijm te Hellen/ mant gp niet alleen en ma? 
erbaren in eïepn figuren en ggefit gten ban Xantfcgan foo uptnemenbc te maets 
iien ban ben j&atuer met boojber en ean romen / maer geeft oocR ttptlicbenbe gges 
merft in ^tam-ftgilbtrrn / baer gp boo? cbelgepbt en forten aert ( ïsit in befe Conti 
b eruöffl g eu ftm get leben fegier afronteerbe. ^elijta aen bede ban fijn i©crchen 
compt te Bl^rnen/enbe namenrttlch aenbenContl-öarenben «Beeft ban Daniël 
Zeghc» «e ($noi ©iftipcl i? ggtmeeti / en foo geeft aenggenemen bat fijn b\onv 

JB men 



Digitized by 



gle 



9* 

men ontDccrlu ctlt)cït boo^ {iutt 0toote ctat^t toc^titn 

€cti feïben ttjte toeft oocft g&etoeefi eenen loos de "Mompcr Die feet erbaren txt 
hjonber uptfteftenbe toa£ ttrt<6c&überen ber$uiHen/<&teenrotfcn/ iBatccbal» 
Icn en aronben. #00 bat icfe tot f#n meerbei; eet toe) raacf) (frijnen befe noectot 
gftenbe beeefén. 

SOo haeft den menfeh befiet de Conft van Mompers berghen 
Den luft fal hem terftont met grooten jever terghen 
Om dat fijn edel werek foo gceftich is gheftelt 
En door het veer verfchiet foo fraey in d'ooghen fpek 
De Rotfen fteyl en hoogh, hier en daer af-ghemorcelr. ... • 
Daer fomtijts compt een beeck van water door ghebortelt. 
Steen-gronden wonder net,be(èt met groen gheboomt 
Waer by een claer Rivier tuflehen de Bruggen ftroomt, 
'Van achter blauw gheberght foo wijt de oogh can draghen 
Daer med' wift Momper fèer de menfehen te behagnen, 
Iae tegen woordighlijck fijn Conft lbo wert bemint 
Dat fy vry meerder lof en grooter eer verdicht 
Befbnderlijck wanneer hy toetften de pahneelen 
Uyt eenen cloecken aert met fijne gout pinceelen 
En dat fijn Confte was van <Breughel gheftoffeert^ 
Met kleyne Boetfery ofc Ruyterkens te Peert. 
Met Muylen hier en daer > met Schaepkens inde wcyden,. 
Met Pellegrims beichelpt en huysken tuflen beyden 

Een blauwlijvighe locht , daer 't Sonnen licht door ftraelt 
Dat uyt een lichte wolek op Mompers berghen daelt; 
Dat is het uyterften dat ons <PiBur can gheven 
Soo wonder fchijnt def' Conft te wefen 't tweede leven. 
Wie ifler oyt ghe weeft van over hondert jaer, 
Die oock in't cleyn foo net ghelijck als <Brenghel waer 
De fbetheydt van fijn Conft en is niet te waerdeeren, 
Soo fcherp , foo (hel en mals , was hy in't ordonneren. 
Gheen Diamant en gloyt in jemandts oogh foo fchoon 
Als ftreughels Conft die hier verdient een Lauwer Crooru 

^ " Daer 



Digitized by 



Google 



9« 

Daer by fijn Blommen fijn feer foct en wel ghetrocken 
En menich Gheeft tot Conft en nieuwe luften locken 
Om haere Edelheydt die daer van binnen leyt, 
Die den Natuer befchaempt wat dienter meer ghefeyt ? 
Soo maclde <Breughel af in (chijnfei van het léven 
Al wat Natuer vermocht in't blom-ghewas te gheven 
En maeckt dóór fijne Conft de fnelle bie verftelt 
Als fy 't gheblompt befiet , en fweeft plat teghen 't belt. 

- - - _ . _ . . 

ADRIAEN BROUWER 

Schilder ttyt Vlaenderen. 

\V7 3Bt em fïabirf) boojnemen met mr bltjtifp bolberben ol bertnacB om te 
W romen tot oen upterften enbe hoogbfien groebt ban ben Rottier / i$ mei 
gbeblehen m\ Adriacn Brouwer bie in fijnen tijbt ijef gbetoeefi een bonbe befte 
ober-biieger$ber $rbtlber-eom?/ bie alle ftln fmbie enbebermaeefibe$ gbeefij? 
Baboe m't $cbjlberen ban aerbigbe enbe feer bpmbe boetfergen en boertig&e eon= 
berfatien. ©efen Brouwers (gbibopn in $laenberen) en heeft niet minöctfnn 
fpeauatiai gbenemen inbe bjembe banteringben ber mmfebjetuib? ben boojfepben 
Güis Moftaert : fóo bat fijn ïeben boo? geefiigfp abenturen (bie bp beeft ggegabt ) 
notplaiig!)mbeghebaef)teni0fal bigben, iètjn berflant toaj* foo groot/ bat bp 
onbée ben becmnantel ban fpotjff-gbemDTe/ rebenen en manieten/ be fbtte buttjepbt 
be£ merelbttf toifr oen jeber te ontbecben. ï£p (pelben tot SSmfïerbam een £ eenen 
gantont ttecb baer beel leerfaem {effen eoften upt gbetrotnen tooien : aljs man» 
neer &p (op Zet gfptoeeft beubenbe) banben bpanbt ganjgr berooft majaf / enbe met 
groot gfjenteH ftyn leben bebouben fiabbe / enbe geen mibbel binbenbe om bp te 
leben/boben bien naeent enbe bloot / leeft beftanbt oen bet palet gbeQelt enbe 
too? fpn erbarm bietcnfrfiap ber£tf)ilber-conft terfiont geïbt meten te beeomen/ 
m fjeefc ban grof fietst Ujntonct boen maechen een cleet enbe mantel tuier be 
ntobe/ bloeien bp baer naer feer geefücb mifi te mitten met libnbcrf enbe baer op 
te fefjüberen feer fraep enbe aerbigfie blommen bat bet bleet fuft bertboonbe oft 
bet bonbe befle enbe coft elgcnfie fiof bejsr merelbt^r babbe gbemaetnt gpemeeft baer 
Brouwers alle toch mcbe gineft p^oneben : be karnen enbe mobige 3io(f bjoutocn 
op beffc flof feer jeloerjS stJnbe / traebtenbe be feïbe in cenigbe toincheïsf ban Sim* 
fcfrebam te binben/ om ïjim felben baer mebeop te eieren/ en luttel penn^ben bat 
Brouwers feïbec ben mebet ber boojfefó. fioffe habbe g&emeefi/ ghtujdt baer nare 
ig gbeblehen. 39ant Brouwers. (#nbe m een Comebie/ bie inbe Sltabemie ban 
StafieJrebam töetbt gbefpeü) fppngh naer het epnbe ban be feïbe €omebie op 
ben Cbtater/bebbentie in elcfce banbt een natte fe&otel-bobbe (en fepbe tegöni alle 

» M i be 



Digitized by 



Google 



9z 

be 4&mtïaenber# bie -baet in groot gbetal betgabett toaertn ) in befe aft biergbe* 
ïtjebe tooo^bcn $ tyinben tombe feetdbt / en toeeft niet berbionbett ober be felbfa* 
me raftélgeEtbenbt ban mihi €lcebt / bate foo menigbe eogb bet 3m<tdrebamffe 
3Roffbjoutoen enbe «Sbele ©amen bebben op gbeloett : jae gi)etraetlt om banbe 
felbe (toffe te binben / gbeftjctt be felbe niebctg en i£te beeomen/ upt bien iefi 
alleen baee ban ben toebet enbe jnbenteut ben / en om te tftoonm bat fjet niet en ij* 
al? buplicbept / bf ömcïj / enbe pbelbept / foo fult gbp bhtben en moeten bebennm 
bat bet met be toetelbt albu? gbeflclt i? al? met bit Cleet /We ücbrïcgbriptR enbe 
bal? i?. itëact mebe bp bet felbe Cleebt af-toiefcb/ en met be boo^énbe ttoee 
fcbotel-bobben be blommen en belle raleutben? foofeboonbebe betgaen batmen 
niet meee en fatü al? bet grof enbe fïetbt lijntoaet. #iet boe beet be berfianbett 
ban perfecte jOBeetfer? fijn ftoietenbe. ^oe beet bat bunnen gbeefl be (toffe gaet 
foeetten om be pbeu>pbt be? toetelbt? aen boöbeetbigbe menföen boo; oogben te 
boubcn. 

Mmdus exteriora rerum oflendit, interiora tegtt. 
itoo?toaetbetoetdbt tbiont baet ban bupten foo aengenaemen frftoon boo? 
b'oogben / al? fp ban binnen gtoutoctijtft en febpomirb in aenften i?. 911 bet gene 
fp toeet te bebeeften tot on bet left/nl? toanneet ben JBenfeb foo bien in baet toels 
luften betbjonrnen lept/ bat bem onttiogffeujtfe baet i? tipt te toedien. 

De wereldt is cèn ydel fchijn 

Van binnen valfcheyt en fenijn. 

3N tooefie 25ee tboont baet aenben «Grbipper fomtijt? talm en ft\\ / maet gout 

ban onbet bebeent be dippen en fteentotfen bie bet febip bppgben / en boet naet 

ten gtonbt treeften. &e toetelbt febeneftt ben menfeb licbtdtfeh eet/ftaet/ enbe teel* 

lufl/ maet Gouot bebeent be perijrheten bie baet in gbetegfjen (Un. *oo geeft be 

>. Rcg. tocreibt ooeft berttpont oen Abfaion ben glans? bet ConinehlbeRe bigmteptcn / be 

*»• 0beboo?faembepbt bet onbetfaten / be ISegeringbe bet $pbintien / be Conintfc* 

iijefte jBacbt ober be legger? en al ben menfeb Vet todbtjhgbent / maee beeft be* 

beent be perijcRelen bie in deft befonbet betbo&ben lagben / fe en beeft bem ben 

boom niet gbetboont baet bp met fijn gout-gede bap? fou aen betbxitren / netb be 

ïaneie niet laten ften baer bp boo? Ioab mebe fou boo?Ioopen bxgben. 9e toeten* 

beeft be oogben banjjfuba? betblint booj bebermalebiibe penningben bie bp inbe 

Math. #inagoge ftaö ontfangben enbe baet boo? onfett£aligbmaeeRer betuodjt/ en 

*7- beeft b~ein niet gbetboont ben boom baet lm bem baet naet aen feu betbangben. 

jBp buneftt bat onfen ConftrtjdNcn Brouwers fulcbbantgbe gbefebiebentflen en 

bupfent meetanbet bie boo? be beb?iegbdiicRbept bej» toertlöfjf romen te gbe« 

febicben/ niet quöli)chmet fón befebilbett igntoaeten cleebt te pa? en bjoebt. 

i©aetom icb boo?bet fijnen banbd ban $t)m-con(tfal ontbechen. 

Den fmaeck van 'Brotwers Conft , die $rouTt>ers heeft ghebrQUwen, 
Die (al de wereldt noch ghewis al lanck onthouwen, 
Die arm van gheefte was , maer inde Conft heel rijck, 
Seer wreek aen al fijn werek , in't gheven mindcliick. 

Hy 



Digitized by 



Google 



Hy menghden fijn vsrmaeck 4pQr QpnS met won4er voordeel, 
Hy trachten nisr gheen te v trviej; na^r #n vlijti§h oordeel, 
Om dit roet cl^r4*f; fin te' drioghen m'r ghernoet •_, 
Hy heeft altijdt veracht al 's wereldts ydel göet. 
Was traegh in't Schilderen , en milt ki het verteren 
. Met 't pijpken inden mont *.in fejbte pis eavcren, 
Daer leefden fijne jeughti fchoon hy was (onder geit 
Ghelijck hy meeftendeel was ai den dagh gheftelt, 
Maer fijne wetenfehap, daer hy fijn jhop' op bouwde, 
Op 't left fijn voordeel was, daer hy hem op betrouwde. 
Hy loegh met 's wereldts pracht en achte meer de Faem 
Die hy door Conft vereretgh , tot lof van fijnen Naetn< ; 
En (bo hy was in't werek , (op droegh hy hem in't leven 
En heeft tot 's wereldts fpot veel aepery bedreven, 
En als by was in noot by eencn ftueren weert . 
Daer hy had eene fom van vyrtkh f>ont. Verteert . 
En had hy cruys noch munt om hem dan te betafelen^ ' , 

Sooded'hy wat papier, wat enek, en pennen halen 
Om.niet tot fijne (chandt te ipeien.broec»kertuyr 
Die dickwils niet en was weeit; een fes dobbel duy& . , . 
Daer hy met cloeck verftant een.aèrdtch beidt op fielde^, 
En (bomen hem daer voor gheen hondert daeldera telde, 
Soo wierp hy fijne Conft met haeften in hetvier 
Schoon darmen twiritich pont hem bo&.yoor 't papier. . 
En woumen-hem vooreen van fijne teeckeninghen 
Gheen hondert- pat tacons ofc hondert croonen bringhen 
Geringh liet hy fijn werdt verlengen Inden brandt, 
En liever bleef hy caet , jie fitten in vtel (chandt. 
Al fijne fnaèckery waeren mMnueckte boetfen 
Die hy (bo aerdich wift met deel pinceel te toetfen 
Dat niemandt fijns ghelijck in onfè Eeuw en is 
Die foo compt over een met fijn ghefteltenis. 

Hier 



Digitized by 



Google 



94 ". ... 

Hier fietmen eenen Boer van fattlcheydt ftaen fpouwen, 
En 't wijf met eenen ftock , om fijne huyt te touwen, 

Daer eenett Boots-ghefeï met 't pintjen inde vuyft 

Hier eenen Fielen-roth dat met de caerten tuyft. 
Daer ftopt een viefè fnaeck de Verfè toeback-pijpen 
Hier fietmen «enen quant naer 't meyfens voorfchoot grijpen. 

Daer vechtmen om 't ghelacK met pot, ftoel, ende banck, 

Daer fietmen boers ghevry , daer vreught ghemenght met fanck 
Hier vaeghtecn wijf hacr kindt dat hem.Jieel heeft befcheten. 
Daer fietmen eenen hondt den heelen hulpot eten j 

In fin al *t gen' men fiet in fijne fchoon Schildry 

En is niet als ghe woel van alle apery, . 
Waer in dat fèrotctoers noyt jemandt en heeft gheweken, 
Iae altijdt door fijn Conft daer in heeft uyt-ghefteken. 

Als (Rjibbens^&i Van S>yck, en -ander Meefters meer 

Beleden dal hy heeft behaeit de grootfte Eer, 
Door fijne Edêlheydt en geeftighe Manieren 
Waer med' hy fijne Conft ded' in malcand'ren fwieren, 

Diemen noch hedendaeghs voor dVtlderracrfte hout 

En noch feldfamer wordt, hoe datfè meer verout. 
Men {ach naer;fijne doodt niemandt om 'tgoedterackeelen: 
Want hy niet achter liet als éenighe pinceelen. 

Met efel en pallet , maer fijne 5childer-cónft . 

Die worde van ieder een door ^l'edèl Faem bejonft. 



GRAF- 



Digitized by 



Google 



W^ >V W- V, J. .e. .4.. w ± .. l .' 

° .. * '. cv',- . ■ ' " ' ' ' ' ' 

GRAP-8'GH R I F T 
Op den ontfterffelijcken Gheeft van 

A DR IA EN S R O U W E R. 

SIet desen Sarck beslvyt BROUWERS verteerde Leden 
Die met het Clöeck PinCeel meer * als Apelles* dejden. 
Een Geest' van hqogh vbrstant, die 'swerblts bracht.vêrstiet, 
En achten het ghewin en rYckdom min als niet* 
maer naer syn bleecke doodt de const naer deere dkaefde 
Wanneermen syn, ghebeent vrr d'eersté graf omtgraefde. 
Den Roem van *ynén Gheest socht/de >ontsterefelyckheydt 
Als 'tLichaem wert met lof in t tweede <Graf gheleyt 
Niet om syn Edeldom oft cloecke Orloghs slaghen 
Wert BROUWERS naer de Kêrck van t kerckhof ghedragen: 
Maer d'eerstb grab ©at scheen te weSen jjiet ghenoegh, 
Om dat syn groote Const nqch al veel swaesw&r WOEGHv 




f 



v i -T- r 



^ÉË^AERT 



Digitized by 



Google 



X 



GEERAERT SEGERS 

tonftkh Figuer-Scbilder 1>an jfnt*erpen ? gbeJlort>en Anno i6jf. 

; den 18. Hèerti \ 

SE g e r s die is vermaert in veer en vremdc Landen 
Omfiji^dpe§kc t <5t«éri fef^j:k ta^.vf^I vjerfUnden 
Hy was feer lieffelijck en ihals in ai fijn werek, 
Seer. krachtïeh MrÜLcétl lÜevdö* , én&robcfcr lïertk, 
Die dickwils 'ts menlchen hert in t acnfïcn heeft bewoghea» 
Jae m^nich (hcile oodi voor 't leven heeft bedroghen. 
JTALIÊN bekent fijn hooghe wcerdlgheyt 
Die fljnte' SéKldei^éönft de Wereld* doof Vèf bteVdt i 
: ' Wat r op Antaremoi roempt daer Sb&bks was ghcoorentv 
Die was $cn Go^i^ch Ghesft; yan d^yfeot uytvprcoren. 4 

JE41 fchooij de bleecke doodt hen^L nu begraven heeft* 

Si j n Conft vol wijs vernuft nofh op de aerde leeft, 
En in hèt ïièitiels Rtjdrdaer levend 'fijn deüghdén 
t>ielicbbén fijne fid Vfe hier ghèfiielt mtt ^eiighdeau 
T < De v*cffel<& trft fijn Faefti «et gtfeoleatlóf ett prij* 
Sijn dcught> won voorde fid het xeawich Paradijs. 
- : iSijo Coeft &jcUckwils : noch >• jae over hoadert jaeren, 

" foidts hy; de PaïTi Godts Yoo wel heeft a^liemaelt 
l ' " 'ï>atfy^ 

Wanneer men fterek beloert haer foet en fuyver werekea . 
Wat daer al groote cracht en aert is in te mereken 

Waerom den Spaenfchen Vorft hem thoonden groot faveur $ 
De la maifon Royalere- w^lèn ^i^iteuLt 
Soo wordt def ' Conft^mrit 5 ^3} A^^cl|fte Hecrcn 
Haer met den dften ibj^cri^^ 

Gheen Key fer is J06 Eel , foo rijck o£ hoogh van macht 
Die meer den Eeïdöm jjis de Schöèél^cónfte acht, 
Soo hacft den Edelman Svtir|lt Sfcjfc I&irtèyn verlaten 
En dat hy arm ( als Job ) moeit bedelfen achter ftraten, • 
Soo hy het Edel werek d<r Schiider-conft hanteert, 
Den Eeidom tminfte niet daer door en wordt onteert. 
Maer gaet hy door den noodt een ander ampt beginnen* 
Ai werc^rhy dach en nacht , om fijnen coft te winnen. 
A Itfct-fcMijnt dat hy daer door den Eeidom doet te cort, 
üheüjck het hedendaeghs dickwils bevonden wort. 

LÖWIS 



_Digitized by 



Google 



97 




tok* e*mM*duJp'enJ&f**fa*'J4rit U Ityy Maften-, 

itfitt roqatr, ttenéjk drmrurr * ptvfint m A nvsrs 

Pifi* éUJk naffi^feiJéntiUrcjbyetl/f att&ris. 



, Tb*? f&ffr* f*qn£fhr 'ém^l^d iléj 



\\f\ fti. 



N 



Djgitized by 



Google 



LOVVIS DE VADDER 

JLandtfcbap Schilder 7>an tBrutfèt. 

Oo , haeft als Cibele den lomer had ontfloten 
£M&2£ TeBurus fchoot met luft was overgoten, 
iVaii Ö^ 

Van i%r4 met gheblompt opt fchoonft ghecoloriert. 
En dat hét ^niehtbaer hooft van Ceres werdt befchenen 
X^apé^h0i ftralen licht , en fwinters kouw verdwenen, 
' : =1|#iM|it den groenen Eyck met. bladers was gheioofi: 
■Wek grijfeïl tijde vergaen en van fijn kracht berooft, 
Dat al de {triades en Somerfe vrindinnen 
D? fchoon Caftaltdes en.foete bofèh Godinnen, ;; 
fSijnljn haer volte vrcught en uyterfte gh^ru^ï^^:- 
•pja^^chmen $AnDER.s gheeft maeyen HeiSomers vrucht,. 
Dan gi&fé&hy naer het wout in't dichtfte vaiide bootnen 
Om hunnen loflèn aert inVleven by te com^i^y tb. 
Mpp* lach en 'flïè|^-^q|t|^nio^^ : !'ipU 
IpI'S^i in't groene Wout v^lcho^ 
Tc| wijt hy met pin ceel de cracht des bpomsjginc^|o|cken, 
En ftelcjen die fèer fray op fijn en effen doeckên 
; J Vandoor flgreje uyt^ghedkpt dat 't leven (chics^gheleeck^ 
: Sein woolpirïifck ehgtoetft dat 't leven niet en weeclc 
De ^b^c^li^s^uer e^h daer tnet cruyt ep lis bewaflen ' 
Daej^ttp^èpomen oock fiec fchijnen uilje plaflen, 
^Éjte' grondeh wel verdeylt * 't ghe|)e^it 0fit uyt ghehaelt 
'Daer Tflickerich ghëtcneen van*t3onnen licht op-ftraelt, 
Dat wift de Vadders gheeft foo aerdich te verdeden 
Seer crachtich naer de Conft met fijne verf pinceelen, 
Dat niemandt in ons Eeuw fijn werek foo naer en compt 
Befonder in het groot daer fijne Faem op-roempt. 

AEN. 



Digitized by 



Google 



V9 



T\ $p ttntöen fdotot wteiaeielbl; bte ben JÜ^enfcfl mctft tot b? ^tftwc-conp 
JL* fetoeojpn : baf 1$/ (Jet atUrt / He eer/*nbe be tiefbé. -■ jjfeaittttebeteeeB&t 
toojbt tot He Confi tee.oo/aeeften bat) bet oelbt / bte toojbt on't ïclt banbe nietes 
ftcpbt &efét»/ baWftfleen (tów banf taojte/xn HicbtDiïief bctü*£bebobnattbn># 
ra btepfie b^i^b^banPiauca. of np|e 4^ eiKi« awa^lorbt irwjpt tw je; 
*fbjtoerpboo? be eeïr/bijrbjojbt 6t|feténban6cpbf! olojie/gpe tocï fjpbé uptew 
bxtenfc&ap bet bototaeétHbept fjiee bbo?ntet enbetlieft / maft *oo?bt lUftfbrroefc 
ban frtn toifeibepbt «EpifreJüeft torn m fcfejtfoifl teoabt 0fetf*$en : atlfth bpo? 
enrftcl Uefbe / bie en bflM $?en totfenft&apY omgat bf nt^ttj^t berbujbjc*. 



dept enbe gbetoiHióörti ötB^> fmn ^cbwirti b^ bltjbni rtrwbrïepben tot br 
berboknttfe boïmaetftt^epWbitnaüierctfe- roj&bflrjtacbf öcBfLöbélrabt **nrn. 
Michiei Micreveh aJ^bo^ ban DeitVto^^# ¥# foitn ^ülbeffraibt/ wi^ici 
tnbeom bat ïjptoaj* üMebenbe firan ftit contérwtm/ btabt bab Mauritius M " rc - 
ftittf ban ^anjnett jtp: bemint / éibjp bob? ftjHèn 7 *^«bic a«6b«wnttn. 

4knen Wcuflaus Coebergher tóe $?ej^ ijtf 0&ebJeeft banben&etnf) ban Stam: Wenflaus 

bettfaftepbt tot ®Md/m\xmtM m^beiiW* ttim-fMtofi b» AJfcwgf"" 
3ie«j«-^ertoööebfln 25^»bt/ buffet toonber ifi «bonntwn enbe naee bet B "' 
feben te fcbjfetTffi/batwniemanbrin ffineri tobt en geeft neettenen. Actiën ' 
GaTpar Rav^ijn cobtetfeptet en feap «gbonnantie jfteötibtt inbm $a0Bt/4MfcJr P ar 
(pnennaem niet mftatybe boo&aenbe boojfön ferte banbcJntöt) öft j?jnartcn ftl 7 n c " 
«K&tbaer obemaabt / al£ boen ecnen Palamcdës fcdamedcflen #ataliHïbtïber in Pallame . 
$oUanbt / be toriefte foo acnagfenaem en feap ut o^bonnantien fpn tjgtetoeeji/ bat a^ p a i- 
bun Confie bp alle ïiief hefefttgin gebet aettfién m bttntoatn too?bt ofttbouörti. ia»edef. 
4n noeft meet anfew/'bfc fr ftom fe#&epbt feiife leb gm flftebonben u§ j&öm De <f# 
fWItn i : om be ipeet-Jtebtübe enbe Con|f-muanetibe jcnoj&t onbertuji^en em bW> 
anbettngbe te gbebeu/ tube booj tanobe Jpjofö ben bitnette benemen. 

Slet eens den cloecken aert in d'edele Schildrijen 
Van Talamedeflèn vol porioghs vechten jen. "" 
En fteenwijckx profpe&if , en netten architeckt ', 
• Daer d'uyterfte der Conft wordt wefèntlijck ontdecjtt/. 

De Ordonnantien van ghecftighe Figuren, 

Die fVolfttert tri Pepijn rnét jfïulpe dei; Naturen 

Af-maélden op den doeck prt fijn ghéfchaeft panneel, 
Befchajrien 't leven icjiier 3 ïpp cloecjt i^as feun p inceel. 

Ni De 



Digitized by 



Google 



«00 



De (bete Conft daer by pan.Henderickiïan&alm .-, ,, 
Can menïch droef gheficht uyt r s mentenen hèrte haelen 
Wanneer de oogh befiet fijn Confte, heel devoot 
En gheeftich uyt-ghewerckt , fbo wei int cleyn als groot 

%mbwt$ heeft oock de Conft der vry <Pi3ut* dooi leven 
En; heeft haereenen glans doot haet pinceel ghegeven 
Als van hem 'cCrijghs ghetuygh wert aerdich af-ghebclt 
Wacht-huyfèn daermen tuyft en met de caerten Jpelc 
Daermen ftact fin^ernel qft dpbbelt op de trommel' 
En leyt de "wachten af met fchrickelijck ghedommel 
Öft daermen in hetifem fierghevfen 't Mie woort 
En daermen jflaet teyiel opV (Tuyten vande poort» 

Niet min en was vefmaert fan Wtldins inde bobmen ;.i: 
En ftjjcfaert in't gheberght , en löfle water ftroomen, ' l ' •'■ 
Dat al het geen Natuer can fchencken aenden Menfch, 
(Befbnder inde Conft) dat deden fynaer wenfch. 

▼an (peeter Van Aïont was in't.Naeckt oock pöefèlachtich J 
r 'In kinders fonderiinghfeer foet en wonder crachticly 
Seer mals in het pinceel , in't ooeh heel aenghenaém 
Waer door hy heeft verbreydt lijn eere ende faem. 

Daerby van Jjónius leer vrempt inY ordonneren 
In fijn figuren vaft , waer uyt de jeught can leeren; 
En Jfack Mijtens is ghe weeft rray' in pourtret 
In't Conterfeyten foet, plaiiant en wonder net. 

Wel hoe can mijne pen foo lanck den beek Bedwinghen 
Om oock iden lof van Frank hier in het licht te bringhen 
Eerft hoe Sebaftiaen met rijpe aerdicheyt* ■ 
Te fchild'ren wift T t ghewoel van Oortogh ende ftrijt 



In 



Digitized by 



Google 



lot 

fn tandtfèhap en figucr heeft hy oock uytghefteken 
En heeft ifl fijnen tijdt niemandt daer in gheweken,, 

En daer by Gabriel was fbo in Conti: volmaeckt 

Dat hy Pifturas gront 'm alles heeft 'gheraeckt. 
Den longhen Franck in't cleyn foo geeftich en manierich 
Soo los eh abondant,fbo crachtich , eel en fwierich, 

't Gnen' fijnen lichten dach naer Conft foo wel ontfanght 

En met een goet fatfben in een fbo geeftich hanght 
Dat fijn vermaerde Conft aen niemandt en fal wijeken 
Soo naer compt fy Natuer, jae 't leven fèhijnt te g'lijcken 
ml A& in Hiftorien van 't Nieuwe Teftament 

Oft oudt Romeynfèhë vokk, 'tghewoel is fonder ent. 
Het gen' fijn eel pinceel dacr in wift af te malen 
En met een lófTen aert fèer crachtich uyt te halen, 

Waer af de wereldt noch al lanck ghedencken fal 

Want daer geen fehimpers tongh op fpouwen eanhaergak 

VVENSLAÜS COEBERGER 

Van <BruJfel. 

SChoon dat de bleecke doodt r WenJlaus herte tro£ 
Sijn Conft het leven houdt , en wordt begaeft met lof. 

Den Em-Hertoch Albert die heeft oock wel gheweten 

E)at fijn Conft overliep , van- wonder firay fècreten. 

Daerom namp hy den geeft, van Coebergbs Conftè watt 
Die was-in fijnen tijdt > den grooften Confténaer 

Te.hann^len met pinceel ^befpnder in Figueren 

Die fchief het leven gaf aen alle fijn Poftucren 
Hy is door fijn verftant en Conft begaeft pinceel 
Gheworden 's wereltds eer, en nu des Hemels deel 

GASPAR 



Digitized by 



Google 



■ft 



G A S P AR RA V ES T ÏN 

Schilder Imdm, Haqghe. 

HEt huys vin <Bjfyejhjn pUchc «crtijclt^ te Bomen, 
Door al het groot bêfoeck van d'Eeel gheboren Heeren, 
Die daer met grooten luft, jverkh drongen aen 
Om door TiShras Conft op het panneel te ftacn. 
Die %jn>efttjm pinqeel fbo levendieh af maeldc 
Dat hy in het pourtret de meefteeer bchaeklci , «^ 

Waer in den Prins van't Landt oock fchepte fijn vermaeck, 
Midts dat in Gafpars werek het leven raaer ghebraeck. 



PALAMEDES PALAMEDESSEN 

. 'Batalie Schilder in Ho Handt. 



IS Palamedes op-ghekoeftert 
Van Mars , oft wel de wree Beiloa. 
Oft vande furiën ghevoeftert 
Het fchijnt "hy is des Crijghs-Godts lbo. 
Om dat fijn Cloeck vernuft het leven 
Soo heeft door fijn piriceel ontdeckt, 
£n fulcken dacht aen Conft ghegeVen 
Dat daer maer 't leven in ghebreckt. 
Wanneer hy in fijn wonder belden ( 
Heel legher-tochten druckten uyt, 
En 't Crijgs-volck in flagh-ordë ftèlden 
J^cr jeder tracht naef roof mbuyt. 



'tSdiijnt datme hoort de trommel roere 
Eb 'tmoort-trompet gheblafen wort 
Daermen fiet de ftandaerts voeren 
En menich herten Coghcl fiiort. 
Den rooc door al het gitui(aeni fchietê 
Verdooft de ooghen met tötitjent, 
En al het droevich bioet vergieten 
Het fchijnt te nemen nöy t geen endt. 
Daermen menich helt fiet fterven 
Dotyr het fpelen dei* Canons 
Doötjiet hoqwcn fcride kefcven 
Dwnncia breekt bed fchadroifc 

MIC 



Digitized by 



Google 



MIC HIEL MIERE VELT - 

Schilder Van (Delft 

DE Mier, die hecle fpmer daeghen 
Is bfeficn in het groene veldt, 
En febier dooj aerebeydt verftelt 
. Om Coren-graentjens wegh te draeghen. 
(Provific voor de winters kouw) 
Op dat fy die dan eten fouw. 
Soo (achmen J&ereJieJts ghedaditen 
Oock fwieren op het glad panned 
Door Conftc van fijn cel pinceel, 
Waer med' heel daghen endc nachten 
Hy was becommert inden gheeft 
Ofe hy «eo- Miere had gheweeft. 



CORNILIS SCHUT 

SMder Ttan Jnnmpen* 

EN had de Eeï Pincécl van Scïto niet<loe& jjfcewtöft 
(Waer uyt Natari'foogh het leven vanden üheefty 
Den roem van haere Conft én waer hier niet -gheftelt r 
Van foycK en had ooèk noyt Üjn wéfen af ghebelt^ 
Midts d'overvloèclhgfieydt van ( N<^acPocfy 
Leeft ordonnantich4ijtk malle. fijn Sehflefry. 

Het werclc belhobnt de daet, wat dient het tneer ghefèyt* 
De Druck-pers wijft oock aen fijn Conft vol aerdigheyt. 



IOAN- 



Digitized by 



Google 



v. 



*°4 

I O A N NESS N E tl IN € lt X 

Schilder 1>an Anttoerpen. 

DEn Snellen gheeft in SneÉnch-x wérckên *- . 
Compt ons <Pi£ïura oöct Vèrfter cKen, 
Die door haer cracht der Conft bedroogh 
Al menich fcherp' en fneUe oogh. . 
Wanneer men lach het tweede leven - 
In fijn Tapecery gjieweyen, 

Waér in met mei en ftöuten aert 
De ploeyen cloeck fijn uyt-goefpaert. 



: '- -■ 1 



CORNELIS DE VOS 

ScMder tan Huift. 



i r 



HOe tin mijn pehne'ftüle ftaen 
En haren jever doch vergaen 
Ter wijl' de Gheeften foo vermeeren 
rt J&n door hun Gonfl; v ditHbpeck yereeren,- - ' 
Ghelyekde wercken vande Jïos ■■ ■ 
Seer aerdich , fwirich' % fterck en los, 
Dfe.-my foo veel mat^ ffhencken; ; ; ., 
Om hunne-Cïacht te doen ghedencken,', ' 
Dat ick .daer af niet ytd en £egh,_ 
Midts Faem al langh hun eer heeft wegh. 



HORA- 



Digitized by 



Google 



H ORATIO GENTILESCO ' 

Italiaenfeben Schilder. 

HOe geeftich en gentiel , hoe fray in't "ordonneren 
Was Gentilefio niet in doecken te ftofferén, 
Te fchild'ren naei de Conft, naet reden en Natuer 
Befonder in het groot, in Landtfchap en Figuer. 
Soo fray en aenghenaem , (bo mals en foet verdreven 
Dat hy het leven (chier aen ftof én afchcoft gheven, 
Daer ons de rafle Faem ghenqegh van opënbaert 
Die fijn eel Schildcr-conft de wereidt door vermaerc 
De vrinden van (piSlut beminnen fijn Pinceelen ; . 
Om hun gentiligheyt , die fy ons mede deelen 

En fchencken aende oogh van die de Conft bemint 
Daermen jentilen aert ( als inden Naem ) in vindfc ■ _ 

. - _ — ; .,. , , ■■ •> ■■ü>-, ■ 

AND RI ES VAN ARÏVEtT. 

2^ee Schilder i>an Antwerpen.* . * * 

HEt fwalpen vande Zee, en 'trüyfchen vande baren 
Waer op men fiet foo veel bepeckte Schepen varen, 
Dier geene weghen fijn , die jemandt (peuren can 
En waer in dat verfuypt , foo menich oorloghs man. 
Die fomwijl calm en ftil, en fómtijts wel foo wonder 
Door 'theete btixems vier, den wint en hollen donder 
Door onweer en Tempeeft haer foo grammoedich thoont 
Dat felvcr, die het diep van haren' fehpot bewoont. 
Wordt bangh door kille vrees , en al-fijn leden beven 
Het gen' Artoeli foo fray ghefchilëért heeft naer 't leven, *• 
En fclfs ghejnventeert, foo crachtich en foo foet 
Oft hy van jonghs af aen waer op de Zee ghevoet 

~ O ARIAEN 



.t: ' 



Digitized by.j: 



ARIAEN VAN UYTREGHT. 

Schilder Ttan' JtutTtérpen ghborert Anno 15:99. 
Ende^heJlor^n' , Annoi^u i ' 

OJffi bat Adrraen varr Uytrecht töÖJff tm jStfftfeet fctbermattt bOO? Ü natlK» 
tetibfotfohfH»ef#farifiuptt*biacftm ubcnbeatëboobe 

25ee(len/ enbe fiefonbet : ^nbiaaife $agel£ en anba ^liipmöfcebietr. £00 geeft 
bc faem gein ooctttamlen ggenóeggt genten bnbergètjjgjetal mc onttoffdgcfte 
tötefkm / want $n tótöfero meefi tefte» fón i» be grooifte JBonarcgen banbe 
totcelbt, «|« Wenbat bpt^flrabcttó/^iótoftW 
meer anbec bcelen be$ taerelbtgi ^éfteaen boo>*e.f$ geeft baet gpalmetngge 
tyucbtcn ban fïhïpinteeï tot een cetttohjge ggébacgtenijG? /enbe tttt cpetn ban f^teti 
j&aem geeft acgteerggdaten/ teaet m. té (ien ijfr / boe ootfitttterenthjdi ben na* 
mee gent moet oeganbtrepcKt geofien./ toe boo? be IiegflraieIgcBe£goQn{)ept/inbe 
tintterfïe ötbantjrcfiTjcpr in ftjn Conti af tebrtbfn in stoot aewlen/ enbe jbbeerbe bp 
ben gcnote $o?fict) s^etoeefl &: 3*aetom toetöt ben getoten «&«tilbrr Apdics 
anberjT og-sbettttcfon bn Alexaader bén 4ftootei»«$oro Befe€obfi/ toaerom 
toeebt ben Cgenefcgèn A'rr'iftidcs in tomben jftcgoubtn / enbe ban Mirafon £o« 
ntnefc ban Elarca fteminbt aljS -om be(É<$on|f. ifcotrom tottbt ïan van Eyck 
banben Graef Philips ban Cftartotf btrgeben éljat om befe Confl. Roerom geeft 

Carolus Quinrus Alberc Duret be gtOOtJFe ttt bebjefeil afcoril beje Coilfi. Hans 

, Hoib«en geeft omrfjbt <Confi ger itpteefietoélbaet ontfanobjn ban tfennck ben 
Mcfttfle Cenmtfe ban Cngdandt, eeiimiiptggemifetm£cttlbef bp£aeme Genzen 
Dou pïaegt SHaeteftfriu: te ttetfccnbanbctr Agcno ban jfc toeben bupfent gulben*?/ 
om macc alleen te hebben gel eafft öfcfïtftr batffóh Cowffc bit bp met bc «Bbele 
bjp fftnceel ten boo:fcfii)n bgajegt / enbe meer bjembe mdbabmbe&Benbecfcgcpbe 
Ceroft-ihimtttibe Sépfteeftban bed Jfonag^begbËeeéft» o n t fanggeft . <6ges 
Hjrftoocn enfm ©oöjdbieben Adnaea v«o Uvuxdit flrwt ögchKft betft ggjtbonben 
bpo^^onincb ban ^patuai en anbet petten ailera om üfo doerbe baubeUnoge 
mbeeel$iriceel. 

Hy heeft door fijne Conft in : keeftcn-ea.in vrpdtt 

Bc wiefen fijnen aerttot menicb^gÊecfts gbenudbt, 
Want^vèaer dat al fijn werek. by ; jeraandt heeft gbeblekea 
Is by de handelingh van. Qnyerr v^g^e^e» s : 

In Duyddlanfit vkti^n v^l vaj*^ 

Van grootc tracht en piijs^ghelckildert raetverftan^ 

• . . ■ T '' ... ."'t," 

'Gül- 



Digitized by 



Google 



t<>7 




£ 



Tl* *nAn$r*ne,UnjM$ Ir *%>**& Jm*Ui*r, ü art un fsmtrtftrt irrtomr r**"** 3 *^/* 
pjulter, c*cMrd'In**r,*t+taT*r aijhH$u§n vrir étijh *w**r* \ 



Hirmén^pitu^sUmmi Ur 
lupm l£mp/r*ur, URey d* 
,'tfdf eU rm^nifUKptPr/nan 



Digitized by 



Google 



ic8 

GUILIAM EN GILIS BACKEREEL 

Schilders txm Antwerpen. 

HOe wonder heeft Natuer twee gccften op ghekoeftert 
Twee Sonen van <Pi£lur en aen een borft ghevoeftett, 
Die voerden eenen Naem , nochtans geen' een Pinceel 
Verfcheyden inde Conft,en beyd' ghenoempt Qackreel. 
Den Eenen wift den gheeft in Landtfchap te ontdecken, 
Den And'ren de Natuer der Mcnfchen te voltrecken. 
Den Eenen hiel den fot met 's wereldts domme pracht 
Den And'ren heeft al meer den ftaet en d'cer sheacht. 
Den Eenen ftierf te Room , t'Andtwerpcn ftierf den And'ren 
En fijn ghewis al veer begraven van malcand'ren. 
Nochtans hun beyder Conft noch inde wereldt leeft 
Die aendc jonghe jeught al groote leeringh gheeft. 

— ■— ■— «^— • 1 1 i i ■— — ~ • i ■■ ■ ■!■ iip ■ ■ - — — i . i 

IANM VV AEL 

' Schilder «ban ]AnPtoer]pn jlerft Anno i6tf* 
oudtjijnde 75. jaeren» 

V«©o?toa« mm beboeft gbeen fbnberttngegpebe om te betftoonen bat Pidun 
i$ bertfett met bed gaten bie fp boo? be foete en dille ^efferangbe fc&emm 
aenbe Conjtenaetg /. enbe boet he jongst jeugbt op Baer fdjooobept bedienen / be 
mdtfte g$$tt mopt o# &§epbt en faf fpaten om be bomiaeeEttbepbt ban bate 
aebtbare tfönfl: foo beer té beriepen bat fp op bet Iefïe be (elbe eettf comot te toms 
• nen/ baet gbebueridj met eenfoet bermaedtdi)rtt bebagben aenftenbe/ om tot be 
Ijoodbfte eer bet oto#e te oberaedteri / trit can gftttupgen |et ïeben ban ian de Wad 
bie fijnen rtjbt inbe^anbmringbeban fMncedfoo todfjeeft toaer gbenomenbp 
v ben <®uben Franchois Francquen bah $erental£ ( toaer op gjp gbdeert beeft ) bat 

ftpftjn fdbmopropennjbtbemiacm bonbt met felteren ian de Mayer te repfen 
naee Parijs , mddten ian de Mayer oodt een goet $cbilber i$ gbemeefi almaer bp 
(«ietboo?be fojmpnban abemdt)maer bom j^nConfi alleen/ rüc6ett)eli toert» 
begaeft met beel eer/ lof/ enbe groot betmogben. ÏEant bp beeft in fijnen ttjbt 
bed frap en nette bingben gbemaedtt en babbe een oratie ban feer nïatfant / enbe 
liefTeïtJdt te fcgiiberennaer reben enbe natuer* 

IOOS 



Digitized by 



Google 



IOOS VAN CRAESBEECK. 

MCt get (Hbe gbdurft ^ ootfc ten gooeg(ien bereett ggetoeefi fefteren loos 
van Cracsbeeck ben tortcben ban (tuien (UM toa0 eenen 2&ariter gbebo?en 

lot Bruflèl , (Olie ggd#Cft Quinten Mathijs bOO? Dt tratgt tfCÜcfÖC (tut Cttft fCtlCn 

#mibt 1000 ) quant tot beoefftaingge bet b?p <étgttber-con(i ggelgdt (Dn graf- 
fc^ft tot ten eetitoigge memojte binnen Antwerpen ggetnpggt / enbe fept albi$ : 

Conubialis Amor ex Mulcibre iécit Apellem. &at ijtf i tlOtt OUfe Cael Op Dtfen (m te 

betltaemDatbebmiweloWeüefbc bancewn Mulaber (oftfmet ) eenen Apelles 
geeft ggönatcftt. #00 $befen loos Craesbceck niet boo? betracht ban (Dn pad 
maet \ggpbm Djinrtt-pot ggetomtn tot ben bollen (tttaedt ban Piduras foetgepbt/ 
toantonbertuffen met biengtooten,!Bee(ier Abraham Brouwers diebenbe een (ioop« 
«en en (ioppcnbe een toebarft-pDpiten / geeft gp anetu$Ken£ be £tgiIber-con<! aen» 
Benomen enbe ben oben bedaten/ (ïenbe fan) irfc onbeemffen Brouwers befe €on(i 
ganbtttren / bie tip met een toonberlDcfie opmareftingge foo mei toifi «act te bot 
ggen batmen gem boo? ben ttoeeben Brouwers beeft ggegouben / enbe ggeujcHtnen 
fept boo? een flfteecntooojbt : foo tfoube fonggen / foo pppen be longben / foo ijs be 
ganbdinggban Craesbceck intre ggepdteni0be0 ggeeffë enbe ^bonontten met 
Brouwers «fionft ober een ggecomen. jpiet alleen intoerdien/maer oodtinma* 
ititrenmetboerttgge aperijen te fcbtlberen/en nlucgtiggen Aanbel ban leben te 
beb#ben / en gïjdijcfe gp eenen gautnen fnaedt en bjolliggen grol toa$ / foo geeft 
gp een$ Caenben efd (ittenbe) een bi*fe mbelbingge ggecreggen / iatenbe gem booj* . 
ftaen bat fijn tyouto liebet een anbet facg abj* boeren man/ en om een£ te p^oebm 
oft 't feite ooch taaet foaji / foo beeft gp fijn tDamoa£ ban boo? ontmopt enbe op 
fttn bloote fio^i ggefcgilbert een feet afgrijfdpche toonbe met roobe berf gact 
bmboonenbe foo natuerehjrn ofter een toaeracgtigge toonbe in (Dn liegacm gabbe 
gbetoeefl / en (Dn tempec-me ^ ootfc mrt roobe berf Befcgilbcrenbe / gonrft plat op 
be camee uptggefiredtt Iigggen en frg^eeutoenbe (eet groutodt)cR om gulp al oft 
to be boobt op be lippen gabbe / (Dn bjoutoe comenbe met berbactfgepbt boben 
gNloopen / en ftenbe baren man twee Iiggben ( bie baet tottet maeente bat gp bp 
ongbrbidt int me0 ggebaHen gabbe ) bego(ite lamenteren enbebe toonbe te tuf» 
fm. l$aet op Craesbceck hi befe oft bierggdDcfte tooojben anttooo2be : N au ghy 

fottiu houdt u backhuys ick Hen wel dat ghy my lief hebt -ick en ben noch niet 

doodt, ^mcfien enbe meet anbet ctutbtig|e treeften geeft befen Craesbceck in f0n 
leben nptg^etoercRt / en om batmen naet ft)n boobt fou fich upt be of-fielbingtje 
ban (^n bxfen toat leben bp geeft gbelept/ emmert ban toat eonbitie oft natuct 
bp Ut ggetoee(i en geeft bp met geen befcbnjf banbe pen / mact met be pinteden 
gbntoonttn(tmpoertrêt/baergp fiht (fclben niet' en (tarrert met (egoonliepbr/ 
maer meet tmfmaecftt fdjilberbe alj* gp in (Dn felben toaj* / (Dnbe fomtoöl gge» 
febflbert gapenbe/ anbermad (boumenbeoftmaedtenbeeenigge grillen en tree» 
Ringgeh m't aen(tcgt booj get tongg-mjten banben anniijS / op eenen anberrn tijt 
met een plaet(iet op beeen oogge/en boojtjj ontaUijcfte fdJöterjS / fpoutoer^/ 

tupferje?/ 



Digitized by 



Google 



110 



. tupftgi / bjonrtaett*/ fagtetfttcsr / fapfet*/ jlaprgc/ fattgetf I «t anbete bj& 
. Iig&etentetftl|pè!^ti&abmttttt(p^ 
fiente&fetttoo^ggjeKefcn : tooes op tori paft brtbolaöenteteetf: 

Al 't gen' weidt af-ghemaelt door Conft-pinceel van QbwFHr 

Was eenen fatterick, n'en fchijter ofte fpouwer, 

En foo den Meefter was foo was oock fijnen Knecht 
Want Cmsheeck Schilderden oock cuyfers- oft ^hevecht. 



^m*0**m*m*m*rm 



*Qr 



ABRAHAM MATHYS 

Van Antwerpen, 

T4?h i# niette bettoonteeen bat in boorteben tffben in onfé jfHbetlanten te 
gbd.bff atfitfter-tonfi totttttffrKeffent folter 0f)eiectt|cpbt«ft (hitte/ Die 
fee % talianen tipt te Sdntttqtte 2&efbcn fccbten fcefpetax. $od éjef tiecfttatg te bet* 
toanteten bonten toelltonbtgfen aett en craefptgf) toefhi bic fp foo bpegb tieten 
fieninïmnbeïtenfoo frap flfpfiefc ente tori {j&eeologtat al#oft fptetüpt ten 
#atnct cijcïtctt Robben /ö§elöch flte m ei xh t ton toosten otnte iftrrften bon 
btenorooten <5beèfi bon Abraham Macitójs / bn ntót fijn toeerbigte pmccri- 
Jireecnen en lt#n aett tot te bobnaetftttepbt ban Pidura $ gt iw em c n offer j$e< 
noecfi acn otfibt toetenen Binnen te ftóbt Itattoerpenctitefi^arttetetfaitfen 
Tfcjtai irf- 




ADAM 



Digitized by 



Google 



III 



I • 




ADAM > WJLLAERL .. 

Uil vaintr* de mers, lat*ai>&Jep*tU**fifcrrf^r %&*<&*>& 



fa-drméwr 



Digitized by 



.Google 



xu 



ADAM WIL L ARTS 

Van Antwerpen, ende gheftorïen tot Vytrecht. 

ONtwaeckt mijn flap vernuft , wilt uwc Conften drijven 
Om uyt een goede jonft een geeftjeh rijm te fchrijven 
Tot lof en meerder eer van Wiüarts cloeck verftant 
Die door fijn eel pinceel de jeught heeft ingheplant 
Veel leerlaem onderwijs, van 't leven 't achterhaelen 
Om 't leven met pinceel in verven af te maelen. 

Want Wiüarts Schilder was daer by oöck goet Poect > \ 
Die wift (pifturas cracht, die eenich Schilder weet. 
Daerom wanneer den gheeft wordt tot del' Conft ghedreven 
En tracht door fijn verftant te comen by het leven. 
Soo dient hem een ghemoét vol rijpe raetXaemheyt 
Waer in het jnnich mergh van alle reden leyt, 
In de(è Conft daer is een wetenfehap verborghen 
Die menichmael 'tghedacht perft met Veel diepe forgheo, 
'Tghepeys dwaelt hier en daer en ftaet gheheel beroert 
Om dat lom wijl den luft een ftrenghen oorlogh voert 
Teghën den fwacken gheeft , wanneermen vroegh wilt weten 
föSÏHras diepe cracho, en fbeckt haer deught te weten . 
Want haer verholen deught heeft fèker al veel in 
Haer Conft «üecwordt verftaen op veel verfchcyden fin. 
DeP Conft vol rijpfe deught wift VVtÜarts wel te yatten 
Als blijekt aen d'eel Schild ry vol rijckelijcke fchatten 
Die hy ons achter laet fbo fray en wel ghedaen 
Dat (y op r t plat panneel ghélijck het leven ftaen» 
In water , brandt , figuer , Zee-havén en Rivieren 
- Daer med' wift hy leer net fijn handelingh te eieren 
Befonderin het cleyn, fgeri Vytrecht tuyghen can. 
Die fijne fclfaem Conft maeckt kenbaer alle Man. 

IEAN 



Digitized by 



Google ; 



IIJ 




-mtrAKemrrhrLltJur Je 
rtr/}**ttJinfAiHtrr,mcur»a Van ttf* . ' j 



mmHunsfu^ fan 1 £fy.afrt*it * Ventfi>,*té/e U ii*t rrmt vrrrftm 
Frfïhnsmt,* ¥4m*tfA*ntfinfMintrr m0urut f'*n 164* , 



U» fmtttUm* ****> fit,** . 



I-Mr^fflnfjirü *t nruJü. 



Digitized by 



Google 



»4 

I E A N GUI L I A M B O ü W E R. 

Confiigh Schilder t>m Straesborgh t fterft Jïtno 1640. 

O Ml te tfjoonen toot De tbeïe $c&ttfeee-conft soefi in toaterberf ofi tetlieg)* 
teefje betmodj/ ton obefbanrt toojben tipt fee uptncmtnbe 3£eÈcta) ban 
Jean Gutitam Bouwer , Dte mttöftetë banbe jftatuec ftötjnen te toefen /toelcpun 
Bouw* feoo? fön <pnifi&cf)tibec ij* efeetoeefi banfeen fcepfer ftrdinandui ben lil. 
cnbében $ertogf) ban Braffiano tot $oomen. a&elcne Cön^t feen feftwn Bomm 
Beeft toiflen onttterffefijtn matchen j toont be ncttigbept / fdpberïKpt / ebeïïjcpt/ 
ffteHigbegt enfee gbetooel ban depn £ iguerRenji foo bete' au/be oomjoi cotmen 
b?ae0f)en/cn root^nö^lpcotmcnrim/aii^metbÊ^iquaïi^Rtebcfcö^bov 
" en foo feet niet tipt te tyucften al£ fee e$ bon fón toeren toe! becbient. 23p b'efeeUie 
$?incen be£ Xanbt£ en fee Jcbcricj&(ïe^onft-b<^tnbei:i3f 5önfnn toerelten tn gcoot 

aenflrtl / 0f)dt)tft Anthoniö van Lcy en Mecenas ban bit 23ottft OOth boft gfjjetttft: 

gfitnboo? ttoce efeel ro fa%£<6fömiiiito 

feen &eg||cr bon Pavid , bafej&iiiaion ortiöeil tkem ^ofeenbe to^b^ban loab 
fcooatoogm / nibe,nocfieenanbd; banbe fetoe spotte/ betou&iTcfr$$fr tfpn* 
tfenbej* tóeteïbt*Meï)amen booabecbfl^taifutJucrncttifÖcpt feé feaetjn te 
Befb«itcii;i#.*|»m^mfech (Hbe^lyja^m Houwer noc|j afmeet lof berfeient/ en 
Bebob&én tótó)iebitjt tetoo;fecti obt kr Mee met nujn clenn bertooo$mfef $cn 
jwo^|%eitójK} toacrom lüct quaWck en toqjfet, 0^to^t%|^ne^qnjt feit tn# 

Can- ©p^Wf. doeck.Pinece^ foo ed'le gereken bouwcji - ; 
Op een ioódeyn begrijp vaa weynicïi parlement, 
Waer op Keet t-eghers (Jaen >p ^ie vechten , Jkeryen, houw.fR^ 
lae fchier ontelbaar, zijii en joelen fonder endjt j 
Soa moét de rafle Faem van, iÈoWtoer eeu wieh foemen .., t 
En bfafèn met 't trompet tot een ghe,dac%eni% 
Dat jeder {Bomer jmoef den overviieghe& noemen, ..- 
Daer niemandt fenier foo-by mjl Conft g^ecomen is, 



NICO- 



Digitized by 



Google 



"5 




"NICOIiAS KNVPfER. 

art^tcüux enfifures. tn/k/oti agprenfi/lajfi aléigfic , oXea TLatmanuel 
Ut fait jjbj* et êt Jepuk a %MffdemhufQ. (ftvmt t-m 1J3*. temrfi rüClence en 
t t den vSra&mt Jutmmart.mrf at was em tor gmmtit* Jkj>ieces *Jm$r*Ma ' 
k jHjk Je 3)m*emarc f comme jettr mtkreêérmté Trmcu et£erfSime$ cmietfee. 



^ -£}£?** Xmgp» ' jmxtt. 



T.tXtJaifit. 



I+mms Mtjjfim cxcuJiï. 



Pi 



Digitized by 



Google 



nê 



NI COLAES KNÜPF ER, 



N! 



Icolaes Knupfer$ggrita?atban LipGc Anno 1603. bött (ècdtjcfet <©UtWjS/ 

. Wc befe tteffenjrfie $cftiIbet-confi ban jongfó af $ oengbenopn upt tK 
$otuet ; taant fön i&abet ftem ut (hitte gbefielt fteboenbe/ toa$ me» gftenegben 
om manneïteng tv papiet te marriten afó te fcb$ben tien <£ftema Die ftem banben 
jpBeelïee gftegöcbcn toa£ / en al toatf ftjn .Ufteettet bem fomtobi baet obec fiectf* 
penbe / enbe bat ftp niet min bonden $abet gfterafijübt en toietbt / enbe menige 
fiangfte toebe ctcegft/ om bat ftp be boeeften ban binnen en bupten beelabbe met 
jfigiitm/$eetbehm0/ matoetftanbe 2$eefijen$foo ftcmbe Jtatuet aentoee$/ 
foo en maten be muren ban fijn bupg baet ootft niet b?p af. «Nbet al ftabbr ftp op 
be muet ban fnn camee feet gfteeftitftaf-gftebelbt öe i^i(lo?ie ban ulyires, boet 
Home- Homcrus af fcft&ft/baet ben felben b Iy lies naecitt # eomenbe fm Naufi». toactom 
ru$. ftp toeft banbe JEkpbt ïeeïtjeft afgto^troefyn toerbt / mibt£ bemuet ( naet bate 
oojbeel ) met be ftoette col' bebogben toa£ I tot bat ben &abet ( (lebbe bem meet 
gftcncg&en tot be £cftilbet con(t abj be ffubie,) ftem atte be 30mbarftten toe &p 
bebencnen coft / gbefet)?eben ftabbe ojp bet papiet/ en fnnni £one beo? bid om baet 
upt een te nieftn bie ftem beftaeggbe : Die niet anbetj* en bctftoo$ ol$? befe, b|p 
^tlulöcc-conft bie ftem aengftebo?en toa$ / en eettt befieebt jttnbc bp eenen <6tftil> 
ber gbenaempt Ènunuel Nijfcn, baet bp ttoee 3|atcn bp tooonbe/ toeebt meed g|je> 
fijupclu booa eenen ÏMietftt om ben begften atfttet bem te bjagen-, ban ffelbe 3impt 
moe 30nbe/ qium tot^iaegbbenbo^/ baet ftp fpnen eoft toon met &méeelen te 
Hinben ; baet naet bp eenen «labbet gQetahenbe nam ftp baet m eo?ten tobt foo 
om/bat bp baet bpgDcblebeni^ tot fgn 26. jaten/en eomenbe m't jaer.^ toebet* 
om tot Uycrwkf , enrtcnbe biet en, bate feet ftap en aengftename buurtten ban 
Pia=ura,toetbttotbe((ronjïfooggep^tBdt/ bat ftpfünrri jcbet enbe lufite bennen 
gaf am Abraham ülommactt , ben toetenen ftem in fijnen toïncHel een plaefj? 
bedeenbe / altaact ftp eer.fl boo? neetfhgfte oeffcnmgfte enbe goebe onbettobfmgtie 
i£ gbetarent op ben ttop ban Picture bolmaectuftept enbe i$ foo bette gfiecotaen/ 
bat bp boo? ben «Temmen ban ^atemateften gftemaecfet fteeft typ ronfhgftc <6tut= 
, fcen af-belbenbe faX&icfïaeöt en anbete Belt- (lagben/ baet fijn tfrooj-oubettf in 
gftetoeeff enbe btetone ueftouben ftabben. ®oo?t£ ijecft ftp norft feet brei felbfame 
£cft!tbeti)en gftemaecltt bie tot Sftmlïetbam/ üprtecftt/enbe meet betmaetbe 
plaetfenteftmstitn 

Hoexan <Pi£turas fchool dan oyt eens gaen vetloten, 
Ghemerckt noch daghelijcks <tef Gonftè wordt herboren * 
Sóo daer maer eenich gheeft door ouderdom vergaet, 
Soo fietmen dat al weer een nieuw verftandt op ftaet. 



IEAN 



Digitized by 



Google 




ii7 






\rsn* 



Digitized by 



Google 



r ri,„i n .c ; .,,„,;,,.„. „„,,..,:,.., ,-, 



i 1 .~rt onsJ'üiuL- F; 



gr, 



cvot 



Hoc altijdr inden Menfch erft ecnen lollen li.fl 

HEt indicH Vk&èJS'te&cfif i*^dta«(^CgfofilV>! -omen ru i 
So&tëfcfcfi^lhÖëtfKMfch cotrGanjlteitlfrg^i^gi^ n< ,h. 
Als 't^ÖtevM ffj»1^^bi^chanfl wof4t)W> J^fi^ct, 
Van liefï T étf , fe^^jidatïWöWtdcacl<ïonft ghwwüsrh'.-fch « 
Dit leert onVd^tóf^fettvvtbovcrlafaghclial^.r :u .... j . 
En compt i^rt^t^fóeni€«s!daerti^&^c^^tn»l kcr. -. 
Hoealffi^Ö^èl^fi^lcrftèenfimlQi^I^ght t^ keerc- 
Die in m'^fcat^^awdf&cctófiin^^anmfl^ti <:ni> 
Macr foo hty'&tiytöfr'fpoy'TOfl fieetóieh*)akt*$t ïpfPgHfiflx 
Soo fchijrit ttè¥ tfiégh Jjhciöoc* denljevcnom te fefiogHpftshci • 
VoorwaèttdIë : ëéns t & cwcht A%;dit yii^cOr^^lb^glK r. 
Met rijjP^t'byérleytfWat d&tïefcdt^fterMiaii-ghcport, 
Sal vinden U'ct^f^idaèt'hiöeTdj£-dci3 na^ijpctt^r&ou^n w r,r. 
Sich anckert 'IfcdeJtMén'fen 1 ,(lam «^tds(flcugblte^g^Acrs 
Van eèriic^ éddwé&kUoft totöodtóttygbw ^tefta^ /, , 
Waer iifdat fihifèrffteckt «en over^grooic vwflftt k. 
Dit fien ic^^elte"recntiö JB^üBRTsiotófi dingwïkmck 
Die hy merfijti pïtteeéTw'ift geéftich vcoc^iteJbfJn^KÖïOghcii, 
Dathy v^h^hckiafiskdtCoinftenïien^lqïQrtjts vcrn\oR> /> 
Midts lijn fètdfanïe Confrvoor goedt fhouHltaWPI&cnis 
Dat fijnen jevet^lu^ dekt tijdf hccïtwaerv^ïenönien^ «hebou - 
En is doof riöerftkhéfdt 'm grooten nacki gte QjtoaSflrt! n<.t , 
Tot éêneri naem üiè'Uf "by öft&fonftcrtfcüjjifeichopai ei; ,' 
N'en naem die is bekent in menich Coninekrijck, 
Die daer van jeder wordt .ten hooghften op-ghetoghen, 
Midts dat fijn weerde Conft is van veel craents vermoghen 
Die noyt vergacn en fal uyt 's wereklts ghèdachtenisj 
'T gen' Uytrecht beft ghetuyght, daer hy gheboren is. 
Sijn dinghen zijn foo Toet en UefFelijck ghedommeit, 
Soo wel ghecolorecrt , verdreven en ghefchommelt. 
Dat de Natuer daer voor is menichmael vèrftclt, 
Wanneer iy als Copy ftact neven Bylerts belt. 



lOAN- 



Digitized by 



Google 



"9 




en. . 
T'êc van. 



IOHAX>4TS VAN JBAIXH y 

• 3on Painctrr eh jretit et enjrwtd] il <t esit qi&lquïttmps 

3alen t 'tl f ut rut* e/LMiucnï tan fiTst, *u il $e tutUmcntinant } 

t - l - "''.'.• ' . 



Digitized by 



Google 



HO 



IOANNES VAN BALEN 

Schilder 7>an uéntfterpen gheboren Anno 1611, 

VAn Balen (die in Conft oock fcer ervaren was, 
En brocht het leven fchier (door Conft ) in doodeafch, 
'T gen* hy met d'eel pinceel ièer geeftich 1 maefden af) 
Is door de bleecke doodt ghetrocken naer het graf. 
En ichpon hy dele Conft had vanden Vaer gfreérit 
Die pp def weréldt blijft , en nimmermeer en ftetft t 
De ]iandt is doodt en vroc , die wel ghefchiïcfcr^ heeft, 
Maer fiet ,van galens gneejt in hare Confti npcli leeft. r 
Sijn Conft Jeeft ^Qprjden gheeft, den sneeft verweckt de Faem, 
Óm door de Cóhft té doen verrijfeh 'fijnen rëem. 

«tJtfrtt ft naee^onbert emmer jacmbm $ 
- tm Doen toircöftnV bat # be toerèJbt boog betbtfg' 

> ; fn^toant &upun alk ttojgf^foo bcratibrri 
oi*ian; ijonbeet jaren, ean oen JfcmftfmMlL . ^ 
, enbe,betunt 35a / oftrujcu öe frfbfaem* £i#l#*ij$n,/ « 



n fo^ïianjOÏJc erarljt #/ 

$^ajn#banf&^en) 

U ^acmfoöi» foo gtootcn 

tyrfoon fieftent 

imrtwrt laten/ 

ttot&Iebm 

eetbcntot 

Zoomen «nbë itvcif aiiöctc glactfm fc ,nam^ ba# (o? beF$^-f)antwrberj* 

(bjciui bjp &onbcrt en mep: jaren o^lcïwn jijnj tér op cr^öört) ban peben 

, mkö bom Uben/, batr foo mtmtfy, ohcift^ ,i£an ban &D?l9ft {Mie gunnen lof 

toe bcrtfere&mjjöc bcr &d)ilt»r-ceü?f .bfr^ft- lïöant yuni^^crrftcn be tftüt 

toewlöt bemxm om ban §tn ti> (&rfm);ttify?e toonbcrbAn^iften tïocriiban 

«eift fp fl&etaeéft 598/ xtiHc flioe tonöïj f» gebeft $eöbenV §et ep»$e ijf g^ebxcfl 

vbjrboobjt» ^ïtn urpqtf n ,)$ta$cr-Gjpuo , öKJfcw; f#» b^be^annanttcn enbe 

uptmunfcnöc <£onfi banbcli €onin& batv&ajpelj? foo tonrfó in beerben ot* J 

ipuben bat «y fccin berfaebmet Jjonbcebt ooube Croonen ^vdijrR^ tipt be 

jncomtf banbejfctabt/ öobcn t'gcne $n met Ie f&inccel no$ b'crbienbr > Beeft 

tiorf)tan£ boe?, bc boobt allebefe gaten moctqi bcr teemt enbe/a$toonnen tem 

ronffccffeJöCHen j#aem. «Eciwn Leooardo jpawnct^eeft boój(^ ttcffettjene «ronfl 

•Ijer ffóct banben i^motft ban jfl&ilonen (oo^ccoofl cabc totacm ajctrodftm/ bat 

|p ban -torn boa; «en tccenemngü t«eo& .mtaliJmjMiraatn ittJirepnbè ban 

fün Icbcn-fIautoo?bcnbe t£.inbe armen banben tfenrneftbani^aiicliröcïi jjlies 

tiojben ; foo brei bermocf)t bc ebdhept ban fi)n pinceel bat (00 orootén jBonareb 

be£UKreIt0 fijn armen niet en geeft g&efracrt om te laten bieneninolaet^ban 

$ef bOObtbeb bail tenen «5tt)ilbet. AnthomoCorrcgio., Raphael Zanfio van Urbijn, 

Polidor, 





Digitized by 



Google 



Polidor , Michiel Angel, Iülio Romain , Picrijn del Vaga, Baccio Bandinelli , Bafian, 

Tinturet , enbe mat anbet genben boo? gun mirafe&uft 2©errften enbe boonbec 
Cotiflen / $aufen/ ItepferjJ/ Coninggen/ ^cctoggen/ en #?im en tot gun ggetroc» 
fKtt/ enbe be «Tonlï (bo boen bergeffen / bot fb ontoeerbere!i)cR toojot ggegouben 
fin begenebiebefribeboo? bierai pjöjf geeft eonnen toopen. «De Gbclgepbt en 

ba(le 0gefieIteni0 tKt tfOtljtni DlC OOttl eenen Carats , Francilco Primatricc» Georgi.o 
Mantuaen , Francifco Salviaci , Juho Bonaflbni , Andreas de Monteigne , Petro Tcfta, 
Guido Rhenus , Paulo Veitoneus , Dominiquin , Iean Bcnedmi , en meniftge Otlbtte 

jennen npt-ggetoetcEit en ijl met geen goubt te netaelrn 0003 be aerbiggept en 
tnonoec tratgt toe baee in te flen i$ I toaetom bit riepn en eö?t beer£ tot gunnen 
Mof niet qualöcB en paft / get toeten ien in to$bet .materie en obetbfoebiggeten 
(In fou untggeoelt gefioen / ban oenmercHense bat irti quaujen get epnbt ban 
tnmnen ïof fouöc tonnen binbeh / en geobe f (elbe niet noobigg ggebonben / upt 
rebenen ooefi bat gen toetenen ggenoeg beKent enbe boo? gaet frg$ben ban 
toetfegepbe ggdeerbe Italianen otiflerflfelgtlt ggemaetbt fóu. 

ïtalicn dat roempt op 'tpuyck van haer Schildrijen, 
Die mënich Neerlandts gheeft gaet als een Vrijfter vrijen, 

En fbeckt daer in fijn Tuft te ipijfèn naer den eys, 

Gheen fandt oft hooeh gheberght befwaren fijne reys. 
Om dat hy winnen fou de Roomïe Schilder- jonften 
Alwaer den Tiber laeft TiSlüras diepfte Conften, 

Ghelijck aen d'eel Pinceel van %af>hael Vrbien 

En Michiel jingelo ooghfchijnlijck is te fien. 
En noch veel gheeften meer tot Room op t'hoochft verheven 
Daer fy door hunne Conft onfterflijck fullen leven, 

Om dat gheen leven in hun edel Conft ontbreekt 
' Waer aen heel Nederlant haer cloecleVerftant ontfteckt. 

Fntjlrafii per plura <pad per pauciora fieri pot e ft. 
Tis te vergeefs met veel ghefeyt, t'gen' worden can in't cort verbreyt. 



. *».> 



* 



Aen- 



. Digitized by 



Google 



Z2Z 



Aenmef ckinghe op de doodt 

Die het eynde is van alle dinghen. 
Nilaliuda('T))nbM x atqüefldMseftbomo. sotboc. 



E 



Cce fumus puluis ,fumus ecce miferrima tellus 
Et noftri fugtunt ( T>t leT>is aura ) dies. 
• - Sobiïnm Tot nebuU % furgens <ü* in aéra fmms 
Lamp. Et ïteluti folui foü pruirtd filet. . 

fyrpimur lat ftipuU rapido carpuntur al jgne, 
N<7 nifi Tfiuendo fomnus <& T>mbra fumus. 



Vnde jgitur faftus Tfenit-, Trilde fuperbia nobi 



t 



Quos fatum , pr<tter tot mala } tri/Ie rapit. 

Quand au cereueil la Mort Ie jCorps faict deualler,. 
Helas qu' cft ce de Nous/fi non vne fumée, 
Vn ombre, ou vn fantofme efuanouy en 1'ait, 
La vie humaine eft courte & de peu de durce. 

Lib.i. <PaUida mors aam pulfat pede pauperum 

° d, 4*' . Takernas tegwti'aue^tufyes. '.'.* 

Als ick met rijp verftant eens neerftich gaen bemercken 
Het lev.en vanden Menfch en al fijn ydel bereken, 
. Soo vinde ick anders niet als Rechts een handt vol ftof 

Tgeen met den wint vergaet , als blommen vanden hof, 
lft Paus oft Cardinaei , fijn't Biflchops oft Prelaten, 
Sijn't Keyfers , Coninghen , Princen en Potentaten, 
Hertogh, Graef oft Baron , fijn't Overften in ftrijt, 
lft edel oft onedel , de doot hen niet en mijt. 
De doodt de fchrale doodt compt voor Paleyfèn cloppen 
En brenght de Princen om, fy mijdt geen edel coppen: 
Sy viert geen Conftenaers, hoe rijck oft hoogh gheleert, 
Al wat eens leven creegh , wort vande doodt verteert. 

Het 



Digitized by 



Google 



.T' 



* 



* 2 3 

Het leven gaet voorby ghelijck debater ftroómen, 

Al wat het leven is ^ ghelijek ick by de droomen, 
*Oft by een gulde handt die op den wijfèr ftaet '* y * c *f- 

En wijft ons aen 't getal van elcke ur' die flaet. JLïtZm 

*Soo gaet den tijde voorby , den tijde cant al vernielen ,• ■JjJ.y* 

Den tijt verftijtet al, de doodt cant al ontfielen; bT tmfM 

Het gene dat beftaet int lichaems eygendom, ^£ 

Is broofer als een glas en Weecker als een blom. &T"' 

'Een fchaduw' eenen damp , fegh ick , ift s'menièrt leven, «««/&.*. 

Dat (als den dickén roock) is inde locht verheven, «onsie- 

En als een bobbel fchoon in jejnants ooghen fchijnt eenfeha- 

Die op een oogenblick vergaet en weer verdwijnt. &7m? 

Hoe jeughdich , fterek en vroom , de doodt cant al verraflen, Jg^ 

Sy brenget al tot ftof, tot wormen aes, en aflen. 10*. 

Ons erfdeel is de doodt , die niemant niet en fpaert : 
Ons .ejnde is watrftroy, een planck , een fjchupken aert. 

Gaet jemant maer voorby daer menfehen beenen leggen, 

Ick vraegh' hem oft hy wel aen my fou connen fegghen, 
Wie daer van gheeftelijck oft weerlijck is gheweeft, 
Was arm oft rijck van ftaet , was plomp oft cloeck van geeft. 

Daer jeders oogfren fijn van wormen uytghefoghen 

Die nu fijnfonder ziel en fonder nachts vermoghen 5 
Daer leyt den Bed.elaer byConinck eqde Prins, 
Daer (lêtm'en dajt den mépfch maer-is een blaes vol winrs. 

Wat heeft het liehaem doch naer t'leven al ghe wonnen, 

Als haren webben draet van toeven is volfponnen? 
Niet : ^ ^epi di|fffr gtaf , en 't gen' <fc ziele wint, 
Is vreughfröfte-gpoote pijndaérmen geen eyndt en vint. 

Waer dwaelt mijn los ghepeys met al 'déf' buyten-fprongen 

Hier dient een ander liedt met droeuer ftem ghefonghen, 
Wanneermen overleyt hoe menich Conftenaer 

:t ^De.doodt op corten-tijt ghetrocken heeft tot haer. 



Digitized by 



Google 



n 4 

Hoe menich <cloeck verftant , maer-fedcrt vyfeich jaren 

En brocht de doodt niet om > t'g*n* was in ponft eruarfln 

Eruaren in pinccel , int fchilderen ieer cloeck 

De Conti: mirakel fchëen die t'maelden op den doeck. 

Van Ooit die is vérgaèn en vande doodt doorschoten 

De ooghen van Oftaef en fêlommaeri fijn ghefloten, 

Elshamer en Verhaegbt , %uèhns , Snijen , Tmh Dyck 

Ianfens en Nieu^eknt verkeert in ftof en flijek. 

■Mm del^eufter, die fray fchjlder was van nachten, 

Wolf art ySteetfotjck , $>ebmnt , die quam de doodt verdachten : 

Is <Peeters ooek niet doodt ƒ en GaffmQtjtoefieynï 

Van Aifont y %ombonts , en fj« $<*&», en fepjn. 

ïae noch veel ander meer te veel om hier té tellen 

Het is te grooten hoop om hier in rijm te (lellen 

Hun wereken leven noch die ons ftets wijfèn aen 

Hoe menich cloeek vernuft is met den tijt vergaen. 

Hoc menieh wijs verftant als Mofiaert ende (BrouVer 

Wouters en WiRehorts , Hmthorfi^en Willem <Bow9t>er, 

S>e Woel , Craeskeck *ï>an Hoeck, WUdens, Come&s Schut 

Cnupfer, en Artfklt, fijn ghéfmolten inden put* 

VVaerop fal fich den menfeh dan moghen vaft betrouwen 

VVaerop fal hy dan oock fijn hope moghen bouwen, 

Als op den góéden Heer die t*al ghelchapen heeft 

•Die al de wetenfehap der Conften aen ons gheeft. - 

■* Leert dan ghedurichlijck al levende te fterueft 

Op dat ghy naer de doodt het leven eens mooght erven 

En fien cont daer u hert lbo menichmael om peyft 

Sterft dan op dat ghy leeft als uwe 2iei verrijft. 



ROE- 



Digitized by 



Google 



I2 5 



, . \ y 



Uf i£i -y 



::=>:•• --■■^^f^?. 





ROÊtANT PAVERY 



HétfA TUmtritiJÏ t/ier*** Ju l%m r ^rrmr RM*J r k rjtAci. 






/#» l^f/pmJ^èi rmmJ^ * 



Digitized by 



Google 



H 



RO.ELANDT SAVERY 

Schilder tg t VlagndffflL. - 

'Oe wonder heeft den Heer door fijn almogenthedcn 

__ Den Menfch begaeft met Conft , verftant en diepe reden» 

Ghelijckmen dagheiijcks flets over al befpeurt , " 

En fiet wat grootc Eer den Schilder al ehebeurt. 
'T verftant dat valt feer vrcmt in veel verkheyde Ghecftcn 
Ghelijck aen Savery fray Schilder inde bccften> 

Den wekken het ghedicrt foo wel ghefchildcrt heeft 

Al oft het op panneel had in natuer ghdecfL 
• Wacrom al mcrïich ghceft moet voor fijn Conftc buyghcn | ' '*'- 
Ghelijck den grooten Vorft Rvdolphvs lal ghetuyghcn, ; 

Die^ als hy Keyfêr was, van Duytslandt wijt vermaert 

Heeft vele foetc Conft van Savery vergaert. 

I O A N N E S P *R C E LIS 

Zee Schilder yart Holïandt. 

TTOe ongheftadich dat den windt de Zee doet raefen, 
\ J[ Hoe luy de Tritons oock hun holle horens biafen, 

Daer Glavcvs met verraasck cuftjïjnc.ftro?^ Godding 

En is in't koude nat ontftékên vandö. min ,- 
Parcexis wift door Conft haet fqet-ghecruldè baren !....- 

Met fijn ^inccel op doeck foo gceftich hopenbaren. 

Dat, die dp loflichcydt van fijne baren fiet> 

Moet lijden dat fijn Conft en wijekt voor 't leven niet. ; 

I OANNES VV IL D EN S 

Landtfcbaf) ScbiUer ' Twn ^nt^erpen. 

HEt groen ghelooft gheboomt' en fchoon bcwaflen velden 
Wift WiLDlW£'iÉnwr t dc Cqnft fe^t gceiligh af te belden, 
$n ftiö.döölrd'eel^ „ 

Sijn finnen heeft j^efcherp^op't voorbcldt;vah;Natuer, 4 

Dat fy de grootc cracht yan Rvbbens niet coft nind'ren / j 

Oft oock den lollen Acrt in fijn Schiid'ry verniirid ren, 

Als Wildens had den grondt by Rvbbens Conft gheftclt, 



En gaf het leven fchier aen Rvbbens edel beidt. 



HEN- 



Digitized by 



Google 



"f 










HENRY VAN J&EFLBOKCHX 



TieMruffelles oU d naamt f dn /j^X^ Jb&iljuk tntmene M'Aflemadd^'var fa? 
hrctdrUj ïan is**&,etittpr*f tl at <xppr*éj h, F&ftturé Ch*z> <riJ&it dimittem 
ffl*& Vetearnï d' Italië t1 '* demeU^ UFtvnckcnddet uf* * '-*-* - ^ 

venu demetuier a~thtncforè au PalahjtdJt, cshtnt a 
èotUtr/éH* dó raretez} *t anJtiaiUteZ^ dU *fj6 r > f** 1* < 
vew Ier txwasjruces ei Curtojitc^ auil aj&ïê en, de j 
«' *fw efcauto^rtoJ % r 4at*]u*èez^ i ; "\ , 

S*nricuf tender 3frvLttumm-mn»itj r KfOlLt\ftcil>}CsT*, bépMerDtyffims ejacudtf, 



.. _ _ , .... jmè^aitmk 
ücj &i Van. i'S^y ' t t ti *f 4y 1 
n <ttna&upf*dniitUi'U de 
JrAtvndfu Ie Cherljfckett 
r , tukt en jkedatUr aue Jbénto 



f 1! 



> . 



::c::> 



Digitized by 



Google 



i:S 



HE«R 







R BORGHT 



Bnrïck .^n<Je£:&6t£ht ijl 
bat ïjp^g n&noert n«cr 



tot 23?ufleï int Jaee iy8 3 . ban taart 
itrt doo? fctroubrim bie int jaet i j86. 



H...._ ., ._ 

t)itt*tc ïanöt toawn/ wto-Ö«,fit ïwet^nncr b*;fl|tóIbee-ron(t g&eleert BpGiiis 
Vdckcnbourgh. jjtf' fifbm ggetoeefi iii Stdim / fbjpeeft tot f raneftenbaei ofte* 
tooonbt tot bét jtót id97-4êiihB.'ttwc naec tot fönrfifbjt/fip toa£ een toom 
bet beminbrr taan allé rarirepten enbr antieqne )Mtn / foo bat ben l^ertoatj 
ban Sfcronbd $n rarïtepten foo ban #rbübérö*n a# tmieiifé J&abaalen ra 
■antoè foojten ban fraepbept in groote tteerbeii ij? poubenbe. 

Cën # niet te beetoonberen bat be gcootfit gértfen/ #er|bnagiaj be$ toeren? be 
(cibfaeme^Confien (bic eenigpe fottbertoiBpeg&eefi) tint- torrenen / grootdgtfr 
beminnen ënbe in toeerben poiiben/ atngbjefcn een jegpelifrn met (uien gbefutfi 
niet fcegaef ten ij* om boo? j^nto^^eeniaömjiBonatchteb^agBenbaer» 
oni en Rebben be Coninööen ï^n imtóre miltbfpbt gfjrtoont oi$ aen tipt. 
gbèïefen Muftocfl bie booj cenififtetowle brttrani/tjun mrtbrbrpt gDemepn 
tnaeenteti; Afexander den Gropten öaf-JWhAriftotdesbobcn aifanoobigfoc raio* 
beten aept bbnbert talenten /bat $ be toeerbe ban biet fwtttKt taefjentigb 
bufenr Croonen/ out taatbp benauw: ba bieren foübe befcöjpjfn. JBen leef! 
bat ben *6^cneejef-mcc(lec Tccmtratus ontfingb feflicb bufent Ctsoonrn om bat 
pp ben Coninch Anodjüp &tt fr her fteifete gpenefen $abbe opteren Tadeus 
bie &octoo?te$Io2entie1llw enbegp& 

leerbtpepbt bat pp aBr bacoven tea$ $pt be*fi*bt\gaenbe/ om fijn Conji te 
plegpen/toon bpftirfj Croonen foo bat benr^cBbóm/eelbom/oft ftpoonpept 
(baer ben jffenfep mebe uegaeft i#) bah .foo grooten rraept niet en (Dn afc 
alleen be toetenfepap ban tfonft aft gpeleettpept/poê menicgj arm jongman 
bie ban een rlepn wbrruft piHflaerit g|ebo?en &/too?bt om ftmen geeft enbe 
befonbert oratie mjCT»«Wimarnfrt)aii rt_pkeft£« /bp Conioöijcu e« Jpnntra 
niet op-gpetroenen enbe bemint ggripen HcndricK vander Borghtoocn banton 
$ertogp Sllpnbel om ftjn eruaren toetenfrpap onraHijcke toelbaben Beeft ont» 
fanden bie ban gocben ouberbont gbe|io?ben i$ borg bet jarr aen mp onbes 
f»cm. 



IACOB 



Digitized by 



Google 



.1*9 




IACOP BAÖKER 



T£et im exeetlent feintrr rnjmtu/* fert mpentifietlron feubtvw' ewjenttnd tree 
tien fcurjaire un hen nt3;et ii efijort aJreiet po*rfiir* unpot4rwirt,iteet futtif 
de U vitte de Haerftnfr*rn fan sóoS et UJe tienta Amfielreaam # 



tien fcurjaire un h< 
's vittedè 

'\ léu* Béu&f d*hm 



Pst.Bafliv Jrulp' 1+ Idejifftne exeud. 



R 



Digitized by 



Google 



"° I ACOB DE B ACKER 

Schilder ^an Haerlinghen Obtjt Anno 1638. 

OBleecke wree fatael , ó afghecnaeghde doodt ; 
Die menich fray verftant brenght inden leften noodt : 
Hoe menich conftich Gheeft moet voor u ftrafheyt beven 
Als ghy in haren fleur ontruckt het jeughdich leven. 
O fchrick van t'rijcke volck, 6 lanek verfbehten wenfêh 
Voor die hier op de aerdt is een catijvich menfeh. 
Want uwen boofèn nijdt die heeft u oock verwonnen 
Als ghy de 'Bachrs eyndt fbo haeft hebt afghefponnen. 
$)e < Backers ) weerden naem voor eeuwich ducren fal 
Schoon ghy hem door u kracht brocht al te haeft tot val, 
Soo ghy hem niet en had foo haeft fijn jeught benomen 
Hy had noch op'c Toneel der hoochfte eer ghecomen. 
Soo levent is fijn Conft in't naeckt en drappery 
Dat t'leven maer ontbreekt in Backers eel Schildry 
In Spanien fchrceuwt de Faem ghenoch van (Backers wereken 
Die daer al fijn te fien in Huys , Paleys , en Kercken. 
Was dertich jaren oudt als hy liet t'leven af 
Als hem de bleecke doodt quam trecken in het graf. 
Daer leyt den cloecken gheeft berooft van alle krachten 
Om niet meer door fijn Conft naer hoogher eer te trachten. 
Om niet meer door fijn Conft Natuer te belden uyt 
Die nochtans in fchildry de grootfte kracht befluyt : 
Die aenden Schilder gheeft den vaften levens fèghei 
En wijft hem efter aen <PiEluras rechten reghel. 

Die foo wel op haer maet de <Backer volghden naer 
Dat fijn TiFlura leeft oft van AppeÜes waer. 
En had de doodt fbó vroegh fijn kracht niet doen verfwacken 
Hy had al meerder kracht in defè Conft ghebacken. 
Die lbo wel had ghefinaeckt en aenghenaem gheweeft 
Midts daer in was te fien VanlDtjck oft %ubbens gheeft. 

PAU- 



Digitized by 



Google 



PAULUS MOREEL SE 

Schilder r %aedt ende Schepen 1>an Vytrecht 
gheboren Anno 1)71. en gheftorlten Anno 163 8 # 



»3Ï 



E En der Schilders luyfter bloemen 
Was Moreelse door lijn Cunft 
Daer mijn penn' welx>p mach roemen 
En hem fenencken lof en gunft. 
K'hoor de Faem ai hoogcr fchreeuwen 
Met een fterek en hel gheluydt 
Om fïjn eer noch langhe eeuwen 
Over al te roepen uyt. 
Midts fïjn Conft ghelijckt het leven 
Door de krachten van Natucr 
Daer den gheeft ftaet in ghedreven 
Tot verheiEngh van Pictver. 



D oordeel lact ick aende ooghen 

Als fy fïen fijn eel Schildry 

Voor die d eer niet wilt ghedpoghen 

Uyt een boofë jelofy. 

Schijn ick wat te hoogh te vlieghen 

Voor die fijnen roem behaedt 

Oft Poéfelijck te lieghen 

Voor die d edel Conft verfmact. 

Én wilt hare deught vertreden 

Die en moet gheen kender fijn 

Van Pictvras cdel-heden 

Die uyt Conften fuyght fenijn. 



Ad Eundem. 

PlSlorum laudes fonitu dum Mufa refundis 7 
Quos temere altos fectda noftra Turos; 
Corpora funt quorum mefto tumulata fepulcro, 
, Splendidior quorum Jydere keet honos: 
Sume Chelijn y cantare juuat pr&conia Pauli, 

Quem canit aftrei turba noloena Chori. 
Hmc Vltraie&um 1>idit grauitate Catonem, 

jftque Senatorem > deliciumque faum. 
Ohjiupuère omnes , huius dum jigna t}otabant 

jfrtis : nam J>ifa eji piSla tabeÜttloqui. 
Parrhafio maior ,fumpjit Timantis honores, 

Et cum praclaro 2-euxide tompar erat. 
Hinc trermb ïolitans fuper JBthera Fam<t ïolatu y 
Difperjum Pauli nomen ubique tulit. 

Ri 



CunSlê 



Digitized by 



Google 



*3* 






mors^jmt 






's'V >-'•-•*. 



H-E-N*'fe'K?-: VER 

Mfcilifer 'pm Vytreckt gkjlórten Jmiv i$j 



■mi 



, , . «p^g^ ^gneuitejriÉit 4»mttie bmturóffó 
jètöilöttsel ban fijiwi tijöt / :pÉ fcaep in ^iltaietij 
jidjilbetcn / öic teel ttëmte fcantwa fcooHepfi cntrt nefietf ƒ 
rttoareu in ijet tfowerfeptm tnbc oHe£ foo naturtï#tft i 
ttnchenm «onftm en matten toik&ra öarc De jfctabt i 
~ en|f af ^ben #111/ atoaa teel ban $n felofamt 3 
fl^aOTett#aetfett/tt|^ 
ipie ƒ acm ontwt te, €ói$ft£eriter£ meet 
HWBtttfXbf enteéec afófidt ^i^«^ift»eii/ r 



^^tmbflööebanj^ atetfffonn 

Dg Gönft wijeke voor de doodt, hoe : /wijs/fef! 
T1&&Mil%ns o^dlrftaen <|$& dqodts-pijl, yat* 



ScloW dat het ov^fcnoTctes mext&henr Conft ii< 
Dóri ihenfch vetdMJnt in ftof, de Canftljjti Faenv 
Öe Confte npyt; ; vergact aJ.^wiJGkeJy.nacren^Man. 
Sfodraeght nae hondert^pt itói&èren to^n^/ 

;.*■■■' ■ * •■';•••.;.'.: •• "" • ' ' '•■'■ ■ \--. •'-><$- 




•v\ . 



DEODA- 



gitized by 



Google 




*33 



Dbodate del Mout 

' UfoUe domestiq, dul>uc dellieidora.sonpevate et architecterfC7i£rak;p(mr qntlques 
\ ' amices, par l'aauay des Sereruss. drchiducs JBertc etlsabeUe , des queues il Jut 
cnfretrmisa vie durante, mourut en jhvers tan ïfjf^. 

C .Vaumans Jculf. 



\ 



'^pttJrf iel JUmt/óuut. 



Digi.tized by 



Google 



«34 - 

DEODATUS DELMONT 

Edel Schilder T>an S. Trttyen gheboren Anno Ij8i. 
ende binnen Anffierpen ghejloiften den 25. NoVemb. 1634. 

V«5d gfideeebe bannen en betboonen niet alken bat Piftura i£ een b?p <Ton|f 
mact betogfeu openmjclt Hat öet ig be 3Mber-cbelfte Confï bic on Zien menfrj) 
gbcoeffent eau tooien; gbeujcK bc feibe niet alleen ban gljemepn bolth maer 
ban Conmgbcn en f^tneen $ gbebanteert gtjetoeefi fonbee notbtanjj bunnen 
«Ebelbom baet boo? te fiinberen. €nbe alfoo ben <£bdbom naer b'opinie ban bet» 
febepbe ^ebtfft-gbeïeerbe febiint te beftaen in biberfcfie ijualiteptenfooeanmenbei 
tbootien bat be <&efijlber-confi met ecnigbe bet feibe quaiitepten begaeft i£ / ergo 
foo en ean niet faelgeeen oft miffen bat fp moet toefen be 3£!oer-cbd|ïe €on|t. 

«Enbe aengbefien bat Piaura begrepen too?bt in jebcc een ban befe booifeft;. 

qualitenten / oft ebdbeben foo moetfe tod beetyempt 31)11 ban alle grof bnnöt; 

Bnrt. in toereb bat be %at$nen noemen Ars Mechanica. <$aerom foo feggben be 4Seefjtf-ge' 

d. 1. r . & feetbe albU£ ban Piclura. Eft qualitas illata per principatum tcnentem qua quis vltra 

10. pia: boneftos piebeios oftendieur : bat i$ t Bet ij* Cf u mgbetyoebte qualitept banbe gene 

lb ac < di ' öic ft«ïfcfta»ptie beeft / met be toelc&e jemanbt fteb bertboont ofte untfieent b* 

guit. ' ben bet cerCöcft0bemepnbolcH.i©aetboo^inen moet beeflaen bat boo? bat tooo^ 

(principacum tcnentem , beerfeftappp Ijebbenbe) too?ben begrepen ïf epfntf ConingE 

en finten. t$ien$ ampt i$ ben tfbdbom boo? te flaen : te bolmaeeften enbe te 

Plin. in bcb?t)ben : Ofaris eft nobilitatcm confervare & cfficere. ©af fp OOCft UebOO?ben bC 

Panegy- gbonepn opinie bet menfeben een toennicb tn te bolg&en ter mijlen ben 6bdbom 
nco - mecffc befiaet inbe opmïen gljdtfeft be $.atmi(ïen feggfjen. Nobilhatem ipfam opi- 

Tiraque nionibus confiftere & Famam publicam conftituere aliquem quafi in pofleflïone jngenui- 

Je nobu. tatts. $oo befiaet ben £bdbom oocfe inbe opinie enbe af gbemepne fatm. Wo& 

C *um°6 mcoe t (R tanbetotjfen bat be &e6ilber-eon(i (bebbenbe ban obec langfje beronbe 

' rtjbm) enbe alfhu foo banigben reputatie /macb politicaueujCR ebd gbenoempt 

piutar. toojben. 3©dchrn naem fp beeft bewregen boo? bcrfeljepbe $?ineen / jae Philippus 

de fort. Maredo enbe Alexander den Grooren J#nen £tttie ftCÖÜCn be $ebilber fohfl fOO \X& 

Aicx .ïib. heben bat fnbe feibe bennen ebd gemaeebt/bie bcn£ebilber foo grootdfteifó eerben 

pim p n ' fo tm *SW nemenbe op $i)n booghe maebt enbe fmneüjchen appetpt) gaf aen 

c ; JY Appeiics jtjn Sllber-fcboonfle ©jinbinne Campafpe, mant aljS bpbe feibe ren bet* 

(beebe ban Alexander foube untfebifberen toerbt om baee feboonbepbt eft bolmaeeftt 

toefen foo beroert bat bp be j^inceel upt be banbt liet ballen/ bem latente boojflaê 

bat baer fbebt toefen b?ienbelijehe gbebaente/ enbe obergroote feboonbepbt be Öeti 

toerdbt toel foube ïjebben in b?anbt gbejlefeen. $00 bed beeft be <Ton(i bermogen 

bp be oube Ulomepnm enbe jBonarcöen be£ toerelbtjsl / bat fp geen btngben (ba 

, lief en m toeerben en hielen oft nebben t'felbe tod aenbe ^djilberjf béreerbt enbe 

bun baeemebeftegift. Plinius fejüjöft bat inbed <$rieeften-lanbt bc feibe €on(i 

toerbt ebd gfienoempt/ enbe Plutarchus fepbt bat be feibe Conjt be bermaerfie/ 

fcöoonde / enbe bolmaeeft(ïe toajS / enbe Plinius alfoo bp een boegbenbe Veen o* 

Plin.lib.putatie bp b'anber fepbt notlj meet Arte quondam nobiU cum expeteretur Regibus 
j'$.e.i. pop " 



Digitized by 



Google 



populi$que &c bot De 4Ton(ï ebdijï aïjeffp banbe tfoningben tiibc finten foo 
gbefocbt ino?bt : totfc natuerelneft i£ mibtj* be feïbe bau f&bilofopljen robe He 
gfteleerlte jBannenupt Dm #atuer # boo;Dtg gbeb?ac&t mbc g&eoeffent. 
tftmbebjcft Dat fp oU^ticlijchi^/ miDtjaf Dat fp ooth Dan berfebcpbe %pligöe 
robe gfjccftritjchc ^Bannen t# in't ïitbt gfjebjoebt gftetoeefl niet anbertf alsf geefte» 
I0cfte Dinghen af-belbenDe tot groote Debotte Dan Deel menfeften cnöe tocl bcljagcn 
ban <6oDt. <6l)eüjch ic& int Doïgbrobe tbwebe Der! noeft nacDer fa! behnjfen robe 
met berfebepbe toaeraebtigbe eyempelen betbconen. €n gbeltjch beele ^cljilbctjef 
ban befent#bt boojbun erbaeren<ttonfï$nÖibDn# gbcflagben cnöc cödgf)^ 
maernt foo i£ Den boo?f$. Dcodatus del Mont om jijn groot berfianbt tnDe eDel 
Confi Dan £cbilDcren/ «Beometrie Stfiroïogie / en anDer toetenfebappen ooeft ge* 
nobittteert banDen i^ertogöe ban ^irutornfiojgfi bolg&ens? Dr patenten Darc 
ban 5ijnöc. <©acr bp ïangftcn tflbt bp beeft gbebwonDt. £#n gtoote toetent* 
fttpbt in berfebepbe noturrehjebe enDeberrenjcltr <£on|Tcnbm£ ban (uitten bet- 
mogben Dat ftp in jtjn janebbepbt ren Dtenft ban Den tfonineft ban $paigneu 
t£ gfjetoeeft jjnfeigneur / toaer ober ftp alle jijn D?$Dommen beeft gbmoten nocbs 
tan£ fonDer reniglje obligatie Dan Dienfl / enbe a\& ben felben b$bom hem ooeft 
ontnomen tuart ten tijbe Dat beele plaetfen toaerm gbebo?reerbt foo geeft tyn 
boomormDe jJBajeftepbt ban &paignien arn fijneu Sloeber Ferdinandus ben 
$2inee.<ffarbinar! bp erppffe mtfibe brbolen Dotmrn De plaetjS banDen boo^ft. 
Del Mpnt fouDr goct bouDen mbebem laten DolgbenDemererDeoft b?#bommen 
robe anberftntf Die bp Doo? #n gbetroutoc birnjien meriterrDr / in fultft aenften 
toa£ Den felben DeodatusdelMom bp $t)nboojf$. jR&ajcftrpbt om 3911 grooDt 
berjlanDt Dat bp in berfebepbe Conften babbe Doen bnjenen. J^p i$ gbetoeefi 
^tjéipd / enbe ben beften bncnbt bau Petrus Paulus Rubbcns , maer mebe bp gfte» 
rrpjl robe alle be plaetfen ban 3lta!ien met groobt brrmaeeb Dooien beeft/ 
bolgen£ br loffeujcHernbe beerelgebe gDetupgljenijet bir bito Rubbcns acn bem 
tot meerber bafiicbepDt ban jtjn gvoote toetmfcbap enbe neerfïicb onberfoerb bee 
berbolmtbeben ban i J i&ura , beeft berlerobt enbe met rrDt De felDe bebrflirbt. 
3©aer ban icït De 4?opi)e naer De SKutcnticque €opt)e gefeb?ebtn rnbr gecollotio^ 
nerrt bier bebbe gfteboegbt lupbrnDr aïbujaf. 

In S)èi 'Homine Amen, 

NOaerint vniuerji prafent jubileum inftrumentum vifuri,)nfpe&uri,vel legi audituri 
quoi Anno 4 Chrijlo n*t« M'tüelmo Sexcentefimo Vigefimo Oütvo ,jndi8i»ne vndecim* 
Dit veto Deern* Kon* Menfis AuguJIf! in mei Petri de Breufcghcm Notary ac Tabeüionis 
Tublici Regio Confilio, in Ducatu Brabanti* «rdinato ddmifi & afprobati , tefliutmjj infr* 
firiptorum prtfentia perfonaliter ctnipdrult , lüufiris Dtmims Petrus Paulus Rubbcns, 
ifobilit Domefitcus Serenipm* Infant is harum Regionum ftlicis Gubernatritis , vn'xutrfo 
fere terrtrum orbe celtberrimus , Piitorumque buius ftculi imnium factie Trinceps , qui 
tmdefceniens bonefld petttioni , Nobilis Dtmini Deodati vander Munt , nempe vt téfti- 
mtnium veritatis daret juramento folemni in manibut nut Notdrj tamquam perfon* *u- 
tbenticd de publict pdfiit» dixit , afrmavit , de tejtdtus efi verum ejfe. Qupd 'tpfe , eundem 
Dtmimm Dcodatiun , qugai vitatn , mores religitnem , nomen ac famam omnino novit. 

" UdC 



W 



Digitized by 



Google 



■3* 



Hac de caufa , quod fcilicet multis abbinc Annli eumin domum fuam & viftam receptt, 
vt apud ipfum Dominum eompdrentem drtem piüoriam dtfeerct, quam quidem diSkus Dominus 
Deodatus ab ipfts fundamentis ita amplexus eft^vt brevi tempore miruto in eddem drte 
progrejfum fecerit ipfo Domino compdrente varids interim Regiones, prdfertim Itdlism diaffy 
mundï parten , de Xocx perluftrdnte * quo ipfe Dominus Deodatus eum femper fecutus de per 
jtincra vbify comitatus eft , nee non femper de vbifc locorum ita obtemperantem integram, 
verneem folertem y fud dliorumtfa bondrum arttum ^fiudiofum^probum . boneftum , de denique 
humdnum , & preeipue verd orthodoxdque cdtbolicd romans religiohis amatorem , at que fe-> 
qudcem fe prdbuit ytnon tantum di ito Domino compdrente Domino (uo Mdgtfto chdrus omnino 
fatu fecerit , fed etidm omnibus eum cognofcentibus grdtus & deceptus fuerit.. Conflituto 
demum tempore elapfo , diSkus Dominus Deodatus convoedtis Pdrentibus eius eum bonore 
amicitid de fummd lande ab ipfo Domino Compdrente di fee fit denique Uatrtmonio junftus 
itd reEte > honorifice de Uuddbiliter in bdc vrbe fegefot , vt omnium eum eo tra£tantium fibi 
dmorem ac benevolentidm paraverit , prdcipue ditti Domini compdrentis eum que tndies f ere 
verfdtur de quibus omnibus eonfentijt diftus Dominus Comparem , & petijt prsfdtus Dominus 
Deodatus publicumfive publicd vnüm vel plurd , optima ferm* fibiconfici ]nftrumentum vel 
jnftrumentd , qud aStd vdgejtdfunt Antverpid in domo ditti Domini Compdrentis prdfentibus 
ibidem Jufto Egmont & Guilielmo Paneels teftibus dd prdmijfd vocatis babitis atque 
rogatis. Etfigndvit Diftus Dominus Compdrensfuo nomine notam buius in Rcgiflremei Notaty 
jn quorum fidem prdfens jnftrumentum figudvi > rogdtus & requifitus. Et.etdt fubfignatum 
P. de Breufeghem Not. Publicus. 

Paulo inferius fcriptum erdt , Nos )nfrdfcripti teftamur fidemque fdcitnus Petrom de 
Breufeghem (quiprdcedens inftrumentum fcripfit de fignavit) effe NotariumPublieum in bdc 
Civitdte Antverpid refidentem, boni nominis ac fama fertpturifque per eum itaftgnatts omnino 
fuïffe ddbibttum , &' ddbuc ddbiberi plendm fidem in judieio & extra iüud. Datum Antverpid 
Die Vigeftmd Sext* Auguftï Anno Milleftmo Sexcentefimo Vigefimo Oftdvo fubfiguduerunt J. 
Waerbequc:Npf4ri/w. L # de Halle Notarius $ Mr. van Couwcnbcrghe Notarius. 

Itfmanbt bie curieujtf enbe nieuhiffitb i£ ombe€on(t ban bien uptncmenbe 
é&c&ttoer enbe «Tonfl-beminbet tefïen / enbe te aenfefputoen bc bjome enbe 
bafte fjanbelinglie bie öp inbe pinceel gbebabt geeft/ bie en moet maee #n 
oogden flaen op een toet gï)ecoIlo?eert baflt bedelt enbe ftloecfe gbeo?boneecbt 
ftuc& foo groot al£ ftet ïeben bmncn 3llnttoerpen tn't Ulooflet gïjntaemt be 
jfacon£ (taenbe op ben ïjoog^en %\tact aïbaet toefenbe een offertjanbe banttt 
bjp ftoningben* <(Enbe norb een anbec tn <©nfe ïiebe öjoutoe Mmht afbel- 
benbebe tranjS-f igucatie C&itfi. 25oben bienalnotg inbe ^obaütfpt banbe 
$$. banbe Snuiten eenen Cntp$ ^agget enbe b^üoning^en/mttfgabecit 
m bek anbere öcrrftni / foo tn 01aenbeeen / ^enegouto / 2fa*op0 / enbe meet 
anbere bie ban 51Jn ftanbt foo in Statten enbe beel becmaecbe beden beft tomltjöf 
te binben #n. J^p ijef g^efio^ben Anno 1634. int felbe jaee bat ÖP booj )Dn 
rrbaeren Confl ban Slffeotogie bichtoi^ boojfepbt gabbe/ gftenoempt bp öe 
^eleerbe Annus ciimatericus , bat i# ^t 7. mael negftenfie oft negeen maeï 
febenfh jaec ban ji)nen oubetbom* 39aecom irft niet en beb tonnen btcbosften 
Ijouben bit bolgljcnbe tot $n meerber eet urt litfit te bpngfom. 

Wie 



Digitized by VjQOQlC 



1*7 
Wie leefter nacr fijn doodt in't vry ghedacht der menfchen 

Als die den naem door Conft óntfterffelijcken wenfehen, 
Als die de vruchten van hun onverlempt verftant 
Soo vaft in het ghemoedt van Fama fien gheplant. 
Dat hunnen hoóghen Naem door 't fwerte Ipor' der pennen 
Gheperft wort op papier örh naer de doodt te kennen, 
Die altijdt door de Conflf hier op dei' wereldt blijft 
Daer tot ghedachtenis al menich gheeft af fchrijft. 
Als wel in Deodaet kompt claerelijck te blijeken 
Daer Fatna van verhaeldt in vele Konmckrijcken, 
Die hy met jever heeft feer viijtichlijck befocht 
En groote wetenschap, der Conft van daer ghebrocht. 
Een wetenfehap die. can fijn heel gheflacht verderen 
Een wetenfehap die nü foeckt YleVeri in lauriren, * 
T'geen heeft de Coiift Verdient van fDeodaet fDel Mom 
Waerin men al de kracht van t'weede leyen vondt. 
TTcheen 'tpuyck der wijsheyt was van <P alias hem ghëfchoncken 
En had van jonckx af-aen uyt Hijpocreen ghedroncken, 
Om dat fijn Schilder-conft gans op het leven treckt 
Die al de kracht j en deught van d'eel Natuer Ontdeckt. 
Om dat oock fijn vernuft had fulcken hooch vermoghen 
In't kennen van t'gheftarnt en marber reghenboghen, 
Den loop van Son en Maen iri't op en onder gaen, 
ïae de Planeten die verdeylt in d 'hemels ftaen. 
Wift door d'Aftrology leer conftich uyt te legghen 
En 't jaer van fijne doodt oock waerlijck te voorfegghen, 
JE$ fbo hy had eheieyt ift oock alfbo ghefchiet : 
De doodt heeft nem vercracht , maer fijne Conft noch niet. 
Die blijft dntfterffelijck en (al al langher leven 
Midts dat fijn weerde Conft ftaet op 't trompet gefchreven, 
Van d'alghemeyne Faem , die onvergancklijck is 
En hout altijt de Conft in haer ghedachtenis. 

S An- 



Digitized by 



Google 



*3» 

Anders. 

CElfa ftupet Montis quiatnque cacumina cernit 
G)um nuïüs meritis aftra ferire 7>idet. 
jifi ne mireris dum nofira To&nata t>oluis 

fDumïjue Deodati culmina celfa notas. 
Fama bmc tnexit Heet jmida ,,Montis acumen 

Eji , babeat dignus , quod Toideatw , ait. 
Hiccinè mons tantum conclamat <Pallas Ohjmpbo? 

Altius extolks >fit Vharus aha tnicans. 
Intonuit tandem ^egis T>ox fumma Philippi: 

Sit par om reliavis Kobilitate yiris. 
Talia auis meruit? minimum num forte putdtis 

Ejfe Tbarum , niflntm, nobifibusipte paremi 
Maxima funt (fateer) meruit fed maxima mus, 

Nomen pmgendi nobtlttaïtt opus. 
iDira fed ( beu) morfu parcdt mors ftamina mordens 

lïli tam. cefum non ftnit ejfe loom. 
®is f ex cum medio yiu T>ix luftra tenebat, 

Qttm (1H prddixit ) mors Jubeunda forti. 
Vt diiïmi % efl aSlum :Jubijt nam fata fuprema 

<Pi£tor <r Aftrokgus nobilitate yigens. 
Sijdera <jui mïitj nomen protendat ad jSa, 

Atque Deodazusftt doms ipfe $)eo. 




PEE- ! 



Digitized by 



Google 



P E E T Ë R VA N ! Ö È ' P t' A S 

Schilder %tn HoÜandt. 

H9 bevbient in te Mflte^confi een {oflföcse «Eet / en af gteföepten 
te toefen ban alle Conf* gatend 3&eci|bee$ bic in bede üeelm ban fktura 
«obereobcrmft/enbctebobcn gaet/macrom tetrtw bwpfr om hier tejj&e* 
temnen te tteffeRjcfte o?bonnantten bie foeter vandc Plas geefc in $||nen 
bomt* öleojofftt met bet $incee! ban $n berffant/ tot becmonterinobe ban 
«fle Etêf-fteb&ntf / raibttf baet in te {peuten $ bat ben jjMmw fem mtlbettjcft 
beef* baoafk met begaben ban te «pestte bohnaecnt&ept bie in'tfeben om 
gteflen tocQben8tel0ciitot buffelen meer anbesenptlantlcbe^lebentebinben 
«bn/foo bat #n tomben gfctnpsbenbat &n fontecöetoemutö&ememant in 
on* cetn» in jrootee botaaedtebept noer «eten Ropopie ente tpftb baneenis 
gbe ftebitter-eonp en beeft moeten tvgcKcn/ ten mebtenbrnnen SPjnflel güe* 
fbjbeni^* 



IACOB BLANCHAR. 

0<©A iffet g&emee|i binnen ^ariJjJ ober eemgte jamt éenen ontnementen 
n&eeft ön naeme ïaceb Bhnchar fbe antnxnenbe fra* in ba gantelenter 
«ineeefen foo in fignetenatf Sanbt -mw*l to*^Jte^J*;*)^ 
iof onbec ben «oelbom in groot aentfen ma* om te lofrwftepbt/ liefrbjt* 
ten neet / ente nette gtefteftemfle bic bp tot mei bebaegbrnbanemjebn^oogb 
&WiMfl^WW te***en. jfeftnen ftef-batb ente 0aettf 
ban obet$ten # nm «itefeent. 




S* '■-."' DAVID 



Digitized by 



Google 



DiVVIP ,TENI£ïf,&-DEN OUDEN. 

Endé ghejïofoen Arinóiéty. 

D4jfen DavM Tcniere \£ ^jfeipel gbéteeefi banben <gbekn enbe Confaifo 
hm p«ru$ Pauius Rubbens , enbt baer nact hi 3[taltcn komenbi beeft 

ttlicn jflrm gfjetttOOm Bp Adam van Franckfort dmOftttpt Elfenharaer ^|»a# 

een tréfffüjch £c&üötr in't groot enbe in't ftlenn op be manier eribé met fbo 
gröoten aert al$ ben boo?f3. EUhamcr $jn f mcebe jBeeftet/ féer ae na bc u a ew 
enbe plaifant / götltjch obee al en fonbecttngb u» De Conflf- bemittbet? enbt 
oroote $eeren be£ Xnnbtjtf te ficn &n / ö toclcfi fob feec hitt te bermanberen 
aïje? té $#fen en #. &ab*tnael bem een ncoot boojbee! ijse gbetoctfVQÏj* &n 
natoer *nbe uifi betobehtcfi bebben gbenoten ban te beb&mfUkhen bècmottben 
. ent* befaembe Jtteefta$ al$ boojft. tf/ bie Jttn banbMepberjtf enbe totgö tm> 
•fttf toaten om bebofronientbept batt Pidura te onbertbinben / omunt temere 
hen #n aentocbenbe boojbedben 1/ jthibe beqj&efêlfcbaw tnctnoet/bafi (etter 
enbe berftanbirb onberbJbsf / toelèn onberbrtfc? enbe beenufttabe ieerinoben bP 
ooeft beeft acfpergbelaten aen David Tenim #nen $one ooch een hloetiienbe 
untnemmbe jfcehilbec baec in't tttxebe beeï notb naecbet af bw£ gbetroctrert. 
«Sulen; battnen tod macg feggben aljöttf.. 

Die ftets daer ftappen heen' naér 'Room ca ander landen 
Om daer tot Ipot der Conft te wetten hun verftanden 

Te raecken op den trap van d'JEèl <PiShtras throon / 

En foecken inde Conft eeuwich een Eeren kroon. 
Ift dat u op den wegh den luft ontvalt in't reyfèn*. 
Wilt vrijlijck wederom te rugh naer Neerlandt deylèn 
Daer vintmen (00 veel kracht in d'Eel Conft van Ttmeh 
Als daer ghevönden wort by al de Room Scholiers. . 
Elck een vindt hier fijn les der Conft verhplentheden 
Die ons diep-geeftich wijft den reghel varidè reden, 
Elshatners vafte handt en Q(iAbap:l , &) pinceel 
Die vintmen overal in eenich taerereel. 
Ghefchildert van Teniers,föo groot ghelijck het leven 
Seer wei gheordonneert, gheftelt en net verdreven 
Soo dat fijn eel Pinceel van Conft noot is ontmaeght 
Door al het gen' fföu/ in haeren bocfem draeght. 



Digitized by 



Google 




David TrviERS Senior, 
Jjasqüt a invers tan i$8i.ou ayant apjrrü tart de feinturejwlsPP.Mulens f etJJamEhl etc. 
devint TThtiftri tres excelent etrenommé en toutejjbrtes de jranie sletje tites J^ures, et . J 
^.*//^ j>ysyes y etmaurutfaiS 49 . e.y.z^^nj^) 



Digitized by 



Google 



14'- 



En in haer Cabinct verborgheri wort ghevonden 
Dat wort door fijn Pihcccl voor jeders oogh ontbonden : 
Daer iietmen al het gen* Natuer ons geven can 
Daer fietmen wat Temen was voor een geeftich man. 
Soo dat fijn wetenfchap vry haren roem mocht dragen 
Want niet en can in't oogh der menfchen Coo behagen 
Alst'gen' door het Pinceel wort conftich voor gherlclt 
Waer in het leven van den menfch wort uyt-ghebelt. 



DAVID DE HAEN 

Schilder 7w* Rotterdam. 



VU7 El wilt de Facm noch lanck 

\j\f Mijn jnnighc ghepeynfen 
Door hacr trompets ghcclanck 
Pictvras Conft doen veynfen. 
Om door dit rijm ghedicht 
Te brenghen voor den dach 
Tot voetfêl van t gheficht 
Al t gen* de Conft vermach. 
Schoon dat de Faem al raeft 
Met noyt vermoeyde tonghen 
En t'Schildcrs lof uyt blaeft 
Ghelijck veel Rijmers fonghen. 
Die nimmermeer en lal 
Yerflijten oft vergaen, 
Men hoort noch boven al 
Het kraeyen vanden Haen. 



Die uyt het Hollants-landt 
Naer Roomen was ghevloghen 
Alwaer fijn groot verftant 
Wert jevrich op-ghetoghen« 
Door al de wopder kracht 
Die hy met d'eel Pinceel 
Naer Conft ten voorfejuja bracht 
Op doeck en plat panneel. 
Waer voor Natvra wijekt 
En ftaet ghelijck verflaghen 
Die tleven foo ghelijckt 
Tot jeders wel behaeghen. 
Dat wie fijn conft beooght 
Moet lijden dat fy is 
Daer tleven fchier voor booght 
Door haer ghefteltenis. : i 



VIN. 



* Digitized by 



Google 



V INGE NT MAL O. 

Piaura fou met reben fjaee mogöen bfffagfcn pi* fimr gtoetrIHffc jfloitrrf 
jtjn bat Ik jf arm bier niet en bermcïben enbe ben lof upt en nep ban birn 
groeten jBeetier Vincent Maió («t frap enbe upt-ruracnbe int groot en clcpn 
en jbnberlingbe in bet naetftt bat 3tm Confl booj g&een J©ee|tee# in bcfc tfeuto 
en |oeft te tobben foo aengbenaein / en tracbtifb i£ alles baccin upt getocrcht. 
^P beeft eenigbenttjbt.tat Gcnoa.g|etoooritbp Comelisdc Wael enbe bp betn 
g$efcbilbeet/ fnUBj: bat $n Conti niet te btrbeteeen en tf en mei (taen tnat& 
09 bet toneel ban Piöuras upterfie metenfcbflp / tipt bien geen tfonjt beer hi en 
ontleent maer gan£ op'tlebrn tretht. 



FRANCISCUS PERREER, 

M«Bbe toa# Francifcus Pen-eer een Ronftitb jtebHber bie glebojen iff tot 
$ari}$ altoaer bp <5|jeettï beeft bonbert al oube (tatuen oft antitguen 
trieferr ftap enbe aeng&e&asm om firn sim/baer atte bebcrimmbeberboicnt» 
bebm ban bit frbea enbc natuei (eer conititb in tipt gbetoeecltt flaen. $p i£ 
tot £arg£ gbeflo|ben/matc in teat jact oft ban mat ouberbom irf mp on* 
btnent. 



I A N V A N HOECK 

Schilder Tfan Antwerpen , gbeftortien Arm lójo. 

r\ $ bat be eerujene £tabt ttnttoerpen m onffe ebd &e8über-tonft matft 
VJ beijouben een bobbel bereieringbeboo? be menitbbulbig&e goden / biefp 
boojtbjengbt/ alg fc&tJnenbe te toefen be bpicbtbarrfie ©ot(lrc ban alle toe? 
tenfebappen / foo bient bier in't tobt g0eb>ebt ben gf)eefirgcfien ian van Hocck 
bie niet rainbet al£ Parus Paulus Rubbens fgnen jÉfeftcr/ bp Hepfrtg €0* 
nmgben en $?incen om #n biepe toetenfeïjap in aenflen en gpetoarbeert i£ 
gbrtoecfi / ben toefen en in sönen tijbt meer Crebirt babbe binnen Soomen bp ben 
$au£ enbe Carbmalett atfaUe be anbere #tbtiber$enbe comtigbe beefianben bk 
bjaertooonben. 3»nnt gfjrtöta be jfctbilber-anft foo eeï i»7 bat fb bed meer al£ 
eenigfje anbere jutoeefcn too^bt in toeerben gbefiouben / enbe bp ItepfergS en 
€onmgben bom betfpotbftecteaet bwjss $$eibom£ ijl gbeeogberif enbe op ben 
oppetfmtrapgbefielt gbetoecfï: tamtam ars fupcr omma quciicns, gfpujtfi een 
€oufibie bonen alle tfonlien upt fletftt : jae bie be feite met tooo?ben niet en 
eoiten pjgien / ineneuucuiemei oermonucrmgoe aenfien. j^oo nt ooeir gyeueurt 
met befen van Hocck bat gpftp bt «atbinaien tot fioomen in (ultnenreputatie 
taan om fön itptnemenbe berftanbt /bat fp egeen felbfaeme jutoeel-tmtnen ban 

Pidura 



Digitized by 



Google 



i*t 



Pidum in |un fa*ete tfafónetten betfa$£ett srt&ietat / o# lieten be fdte**n™i 
Hoeck befiett enbe ban bent eopietcn/ ft&oon bat niemanbt anbetjtf inbe bJerefitt 
bet bermon&en en babbe om fulhVbaniggie fiaritcpten te raogben aojftöoutom/ 
al£ a!leenel$jcii bienenbe tot bun epobtn QbefUbt* 

Artificum qua faSla manu ,fi rara , Monarch* 

Ma folent Voluis claufa tenere Jitïs : 
Sed licet occludant , rmÜi fint peruia luci, 

Attamen afticiens , dulcts amicus erii. 

<©ftc fatd: 
Niet worter by den Menfèh foo lief oft weert gheacht 
Om fijn feldfaeme Conil , en diep verholen cracht 
Oft 't wordt aen cencn vrindt noch (bmtijdts uyt-ghereyckt 
Ghelijck aen Ion t>an Hoeck hier voor ghenoeghfaem blijckt. 

^Kcï)tljanf|tntortcn^apD«ftm5[taümcnbc <&upbt0-!anbt fulcfsenbip: 
, ftet cnbe fcbgnfeJ gbegbeben bat jfc al motief oogfj ber maiuiftifibc <ffonfMKtnin* 
becj* brclicbt tot boetfd banbe jongde jfcgtiber-jeuabt tot brcmonberingft ban 
bede abe!eerbejBannen/enbe tot bjenobt bat ebde i^eccen. $et $afcp$ ban* 
ben Itenrer enbe meer anbeaebdftiipfen ban Itetn^ 
op ben battt ban beben obeiioesbjfaem afietupnfjnjiji ban fï)n merenen / baerbi 
fdbe mebe bereiertfnn. #n tfmet fnne «cpfcrïötHc $ootljepbt ben Strtjaf $er* 
togft J-copoldus in jHeberlanbt nbeeomen/ baer fin ^omefhrg enbe ifcrtjiter 
ban fiet #?inctttjcfe $of ïangöe jatten i# obetoeeft / booj be bafte batibeiingb/ 
dbeebe manier/ enbe blonenbe 0;bonnantienbte &n abebabt beeft/ ofetober al aen 
ftbitoem-otfaembetfNtfb&mn!^^ 

Soo wie ontluycken doet fijn tintel bruyne ooghen 

En laetfè fpclen op den weerlchijn van Natuer 
Die ons t>an tJoechc pinceel fbo gheeftich can vertoogheei 

In de ghefteltenis oft wefen van <Pi£luer, 
Moet lijden dat fijn Conft door vaft gheftelde trecken 

(Vol levens nutticheydt, vol fins beteéckenis) 
In Lchijn van 't leven (chijnt het leven te ontdecken 

. Door al den levens Aert die in fijn Gonfte is. 
Wie iflèr doch verrijekt met wijsheydt oft met reden 

Die niet op 't cerlijck fiay van fijn PiBuer en vlampt . . 

Midts 



Digitized by 



Google 



Midts Cy vari Zolh* noyt worden c*n beftreden 

O&^^aft.eear^fihildflcf oogK in eenich deel befchampt: 

Den tócrh van fijne Conft en Hoorens weerde Maeren 
Die m'over al van hem fiet melden door de Faeni . 

P'onfterflijckheyc van d'Eer ghenochfaem openbaeren 
Die fijn Pinceel verdient tot lof van fijnen Nae^n. 



H5 



AUguftijn Brun , Ofte Hans Holfman ftOCp $tf)ilbtr0 batt €fUlCtt. J$ibtf= Augu- 
gabttjt Fredcrick Brcntcl «tbC Jacob vandei^Heyden berttiacrbe£cfti!bfl$ ban A'jn 

*tracj?bo?8&. ^<*ten boo? bun groot tetfcnt eribe biqpfinnigfit toctmf^ap^»"- 
mmiffÏKn $?in$ cnbe t^ertoob betocegf» boo? bra foftltfcïunSCm ba fp tot &imT£|? 
taxt-fegagen inbc^cbilttóc-tonjl upttoarfuen/ (UWfcbatmctittet macf> feggficm Frederic 

H^/w Holfman ende ©iwt, ïBrentel en tamfer Heyden ïacob ' 

rv~ ^^(1^- -_<*_:_!_ l/^-ft J^^-. L. ....... /^~«£L .~~.1-.,J-~ vander 



^/w Holfman ende ©iwt, fyentel en tamfer Heyden 
Die coften menich Vorft door hunne Conft verleydcn 
En Hejfelien daer by oFt Crabbehn ghenoempt 
Op Landtfchap en Figuer en fijn Ruinen roempt. 
Die wonder cloeck en los ghefchildert ftaen naer 't leven 
Waer door Natura fchijnt (door cracht van Conft) te beven. 
Die 't Landtfchap fict daer by van <?eeter MeuUnaer 
Sou fegghen dat fijn Conft oock in het leven waer 
Soo geeftich uyt-ghewcrekt befbnder in Batali 
Oft daerrnen yoorraet haelt,.provifi oft viótali, 
De Ruyterken^ce peert d'Infanteri te voet 
Oft Cfijghs. vplckx peftery , 't ftaet ajtemael lbo (bet 
Soo mals en wel gheftelt, foo meefterlijck ghemalen 
Uyt t'verf cóleurich afch dat Faem daer op mach pralen 
Als oock van %aphael Coxi Soon van Mkhiel^ 
Die door des Vaders geeft foo op de Conft verviel. 
Dat hy feer wonderlijck in Conft heeft uy t-ghefteken 
Daer geenen levens aert in't minft en fchijnt t'ontbreken. 
Daer by oock Sfaniolet die wonder heeft ghefchetft 
In't grauw rnec fijn pinceel en net op plaet gfeeetft. 
. . • ■ " T 



v McyUcn. 
/Heflèlic 
- van Am- 
-flerdam. 



Pcctet 
Mcule- 
naer va* 
Antwcc* 

pcn t 



'? 



, Raphae! 

Coxi van 

* Mcchclc 



tofêph 
Ribera 
alias 



Digitized by 



Google 



ciib En GiUs Peeters in't Gheboompt en groen Landouwen 
JSï-Secreel in het ver(chiet,lbo vèet d'oogh can aenfchoufon 
wetpen. £ n fentfchaps achter-werck , het leven gans ghelijckt : 

Soo dat fijn foet pinccel geen Landtfchap-Schilders wijekt. 

^— — ' * — ■■'■■■■■■' ■ ■■ i ■ ■■» ■■■ i ■ ■ i ■ ■ ii | i ■ ■ ii i ' ii ■ i ■ v ■ ■ ■ ■■» ' ' " ■■ ' f 

A D R I A EN NIEÜLAN D T 

Schilder 1>an Jnftoerpen. 

DTe dickwils fich begeeft om buytens landt te reyfen 
Moet altijt onvermoijt gaen baden in ghepeyfèn . 
Midts dat in't reyfen ftecfct veel fwaer becommernis 
Waer van Voqrjtckickyt -den beften Leydtfman is. 
Want die fich buytens landt óp t ? fojy van cfreer wilt brengen 
Mbet'fijnen handel met ghetröuwe deughden mengen 
En ai het gen'hy doet moét cerft wel fijn bedacht - ; 
Ghelijck een kieckxken drinckt dat Heken teugh wat wicht 
Dit hecft'bedencken in voor ókpffluer hanteren 
^anneerfygaen een beidt nacr toeven ordonneren - 
Wanneer fy mét dè col v gaeri fwieren op panneet • / 
Om eenich edel werek Vontdecken door Pinceet 
Dat alles op fijn miet ghcftelt (y naer de reden - . 
Op dat de Conft door-Fout noyt worden mach beföedén 
Soo in ghefteltenis'als t'iïienghen van Vcotefrr •-'-"->" '- 
Want (ukken routen gaerf met d'eelheyts luyfterdcur. 
Soo falmen met vermaeck daer in veel klöeckheyt vinden 
Veel gaeven van vefftant by d'eel Pitturas vrinden 
Soo fal de Confte zijn ghegrontveft op de eer ■'••'■ 
1 Die fonderweergaé is en groyt noch meer en meer. 
Dit heeft oock Nietweïaht. al langen tijt ghe weten ' 

Eer hy noch op den trap der Gonften was ghefeten 
T Dat in <PiBun PinceèKreckt gröóte wètemheyt ',-''. - 
, _ Die met verftant en fin moet worden overleyt. ; 



Moet 



Digitized by 



Google 



«47 




*' 



,{.. . ADRIA3C VANMEULANT , . 

Ju *ir*bc 4ffhm*nt,u tfl\uttfj'Anp*xrJin tomnienctmttit a' £e * AmfirtwUm * 
j chttfüyrlJieK*t4Mp£Tltotnc*i*BsJ*nM,ifop*t^^ 



Ti 



Digitized by 



Google 



M 8 

Moet worden wel bedacht om niet; uyt tlootte wijeken 
Van een ghefteltenis die t'leven doet ghelijcken. 
T'gen' Nietctoelant feer fray met reden en fatfoen 
Vyt eenen loflen aert foo geeftich wift te doen. 
Dat hy door al de Conft van zijn Pinceele treken 
Geen Conftenaers en heeft in dejp eeuw gheweken, 
Befonder in het kleyn dat grooten welftant heeft 
Waer in geen Conft ontbreekt maer fchijnt dat alle* leeft. 
Soo in hiftorien als groen gheloofde boomen 
Is fijne Conft bekent tot binnen Stadt van Roomen 
Die hy met jever heeft , gheleert tot Amfteldam 
Al waer hy inde fchool der Edel Schilders quam. 
Om foo het fondament van del' vry Conft te leeren 
En altijt met vermaeck haer weerde deught te eeren 
Soo als hy heeft ghedaen met een feer kloeck verftandc 
Tot dat fijn ziel vertrock naer t'hemels HieuT»e-La?idt. 

Aenmerckinghe. 

DG toijfe bet {Brieften fègabra batter niet en t£ bat tegen be toeerbcrüK 
60c ban Pi&ura tan op obebangbra bunben / en niet fonber reben ter 
toitfen batter niet nutter / plaifantcr / en cctttMter bp tmi doelman boo? oefffc* 
ningbe en can gfjebonbm too?bra al# be boo? berbaelbe teecHen oft jfccbilber* 
conft. Htantfp ijsfbe oppojtc mocbee ban alle betticringbe/ be oojfactne ij*/ 
bat alle €onftigbe toetenen booj ftaet be upterfie bolmaecKtbépt enbe ftoocfifte 
feboonbept homen te gbraietcn/om bit te beppebra / foo moet een berflan* 
bieb ^ojbeeïber benennra en toeflaen batter niet ett can nbeboutot/ afjefmeebt 
Sbcgotra / 0&eboutoen / aftellenen / gbetimmert / obttocben / gbenapt / gbrao?< 
buett oft anbctfuitjf obebttoebt too?ben oft be ntootfie nerfiicbept enbe befte 
feboonbept öicmen baer in fien ban J^eeft jtbten aojf&oncR upt Ptöura. $eeft 
jemont era topos pïaet bie befcbilbctt ofte boo? ben i&ïaetfhtjbct ocfiencn ij* 
met eraieb nonfücb toeren /abetD$ fa! be feïbe Conft bert meer gb etoee tbect t 
toojben abjf be balenc ban bet hopec/ (óo bat be materie baer alle nonfngbe 
banttocrenen ban too?bra obemaetnt/ban foo grooten aenfien niet en ïff nfe 
tod be Conft biemen baer in ften ean. lieert i£ te notrrra bet Ieben ban 
Albe t Durer uptnemenben jfccbilbee/ $Iaetfh#bcr/ enbe 23outo mccftcc ban 
$o?cnbo?0b/bcn toclcftm jtfnbe in't toertB boo? ben ïtepfer MaximiHaen bie 
<Brootbabct toa£ ban ben Jttpftr Carolus Quintus enbe boo? ben jelben teee» 

nraenbe 



Digitized by 



Google 



Vah 



} T 



149 

fentnbejet groot* o? tenen muet mbefoo$oodjnirtenf^Kepdtena!#3i}tt 
intentie tol be Confl wtmtpr? loo. wett om; mmqtvtmma om ton vm 3tb> 't 
«Weunanttfn Kr bact teg$aft*o?Mcb faatf bat 4ip*be ($& A-fmmihjoubinï - 
bait Alben Durer gmdt op Jjtaen/ op Dat Jro niet fu fou ballen /maeeober ben 
«Helman $i)n cjrcutf aft «ttfcimMiSP' »Mmtt «teufttlr itc^ie^valji tDtlIcnUe fcg= 
ggen bat bp fêinen «Ebeibom fou berdepnen nut te bienen eenen jfcebiibet inbe 
ratotin: om onbet beflelf0 boeten te moeten Knielen om be febabd te gouben. 
;fcoó ijl gbebao* bat ben itetffc ((fega&enbebat gurmeee ewmeeftcfijIcttfnfn-T- yr 
€onjienaet al£een$bdinanj oen Aibeno purer boe? bem mbe$»jiaeto>w« |/' j 
Imnjien/gaf een mapen/om on Ijem enbe alïe ^ifbr r£ öficuoctt f e toojben / -- 
te toeten tnp fïfbere oft tuitte adjilben in een blauto bdt. a&dtne tónpen bp . 
alle #cbiïbeti* tot öen toffeltjete gbjebnebtenijff enbe <£bd reeenen op ben Md) r 
ban b*ben gbenoert mojbt / firtdtt ent» biergfplttdte anbeti toribaben (bic: «bt- " 
£ebjtber0 bp be grootjte jttonatdjen bc# toerde o^eooten ^efibm) fou hon* r 
nen bp oynjj&en bod> te landt 30nbe ooi te bedjadjm (bllen ongt obenaeaftttL ' • / 
met t'orne boo?f$. ije? / m .bfctegjrantoogbidj beel tot fotbe bolgpénbe berienbacr , 
ben ïefer feec frap enbe otebencnbxerbifijie berbajen fal binbm /enbe om niet " 
te bergeten be treffeUjene Confl ban Rtmigius van Rhcni gftrtojen tot 23?nfTd J*^»* 
bie met grooten jeber 3#ncn tnrtoacrnhcnomen Beeft om te batten al Jet gent ftjj 
be grootjte nrarbt ban Marura ean uptuetchen/ ftileny bat ftp een ftpln ewenbe va ri 
£e$ittKt ij* gftemeefi in frap o?botinantien btbenenbe aen #i<tmnen bfóbawKuflK 
|pni 8&efej|Übett $t> boa? ben «Bfeabe ban &oifegb m ^wptfUobtymaetbp' 
fjp int iact 1600. obetooont jjeeft enbe boa? ben fdben feex bed felbfame o?bon# 
nantien bolbiepe todenfdjap enbe tfonftai/gbebaen jjeeft /al$ oom boo? meer 
anbere $oo(bbupttdje $eereu / toaec ban oodt in j^ebedonbt eenig&e te Oen 
^n/öpi^epntiflèch 111 ©upftTnnt0t)e|ïojben nart bat ïjcttfoflcdbatTtimbod^; 
Orabe ban iBolfegh (bp naeme Henricu$)met alle be Conft booj be<ètoetfcbe 
ganjü beetyaubt enbe ejjmmirtrt toajt. 



PEETER VAN LOON. 

O&th iffee èöetoeefl in onfe «eto eenen feet ttptHenenben oeefl bp naeme 
i'eeccr van Loon bie een atibct b^nbeunobe fiabbe aljst be bob? bertjaelbe/ 
toont bp bjajcf uptet maten doedt enbe berraifticft in ojtronmttn enbe te *cftit 
beren ^etfpeetiben/ ^Irdjiteden enbe (nlefibanig$e loffdüebe toereken bic feer net 
fnn en m grootc acbjüigbe gbebouben too?ben om be tupbedjepbt enbe aerbidjepbt 
bie baer m te ften fön. i^p i& aiiefiojben tot Slnttoerpen baee bp ooth at)ebo?en 
t^o^etoeefi. 



FRAN- 



Digitized by 



Google 



.* ~ . i . . 11 



150 I 

f wsm;$m mmv ad o a n i n o 

;:a haliaeiifcben SchiUer Van Pado*. 



.:.j.io f ; ,: h^: . 



- > . . 



NÜ^^fcacfl^my gaef'lèyden • ; < - : 

Om de vvacrdè té verbreydeü ','' 
Vande Italiaénfc^e- kracht. -, 
Buytcnufpor der Nccrfapjts gWfteo. 
Als hict^boi! moefti is ghtthotyic 
Midts^ï€*^»lin 4«9ghöUrelfetfr( 
Nocha^*éc¥fëtó?^^i f,Mri, ' ' ! > 
Soo dient'hier met jü£k befchreyen 
Deel ^rckVap.PApoANjLEN. 

Da^r,tót»W AM wwt ^yen . 
Doof afce'Gorift inrfciittte-feïi. r. 
Hooch^4*heV*J&f<3«et gBèdommek 
Wel verdreven , eh gheftclt 
Vaft ghc^eckcöt lacht ghefchommclt 
Niet §&br§cfc;tc : r iazija' belde. L 



Sóndertijck ia groote ftuckett 
Tïy Hiftoty oft Pourtrct 
Wift hy t'leven uyt te drucken ' 
Wat hy dèd' t'ftact even net. 
Leeft dan naer dit tijd'Ü/ck Iqvea 
Ia het ecuwich hemcl-rijck 
Die m had def Conft ghegevea 
Öm te leven eeüwich-lijck 
By de menfehen die beminnen 
D edel Conft van u Pi ct veh 
Daer deii gheeft van uwe finnen 
Noch in ipelt AU ia Natucr. 
Daer den gheeft tan u ghcdachten 
Sal in tfwe ven langhen tij t 
Daermen fict de Faem naer traditcn 
Om te fegghctt wie ghy zijt;. 







LUCAS 



Digitized by 



Google 



Hh 







• TK/OHCIS CO tADDAVIKO 

HafifJrPiÊióStfMHitrr étdnrirM* d*^tan4refyitrtr,itfJiJbp*rftuxAtex. 
tififU/hén ptrtrtictwttft {u'tféUiyQnflreptr Urn ferüwiciff du Conté d!/ïr t 
et deJifemmsMJ? Jttme orJifutrementAr\êftie,*tmsintrnsnt Uttmüja 

\; .v w#*T T PmJ****** Jrti*. .. ««,» .. • i 



tntren* 
Conté d'Arondet, 



IM*3fl**J*eU*é*X€mJS ft^ 






Digitized by 



Google 



•$*-' 



LUCAS ENDEPEETER 
FRANCHOIS 

• Schilders 1>an Medelen. 




fopben feeten on*i tot te toetenfcba? (al sff bat fr / ban bei» 
eonbitien enbe naturen ijl ) mate en urn toefen eenberJep / bat bjf 
foo toaraicct jemant bit een gbeleert beeft terftöntbetanber fal begrijpen. SWj 
foo leert ón*s be b?p £cbilb*e eonfi ben aert ban groote en nlepn bingbnitt 
berfiaen/be Ceecnen-conlt leert i'idura enbe Pt&ira bc Cefrften-conft/ bic bt 
toetrafeïjap beeft ban beuboubjen moet naotfaeebel#cEt berffaep op jjjn maet 
enbe naer ben eegbelte teécnenen: upt reben bat beenupt bet anber $ fpaip> 
tenbe. ©e gbeneetf tfonfi oft mebetgne bie in baer fetoen maer era Coup en 
febibit te toefen babbelt itotbtanjs bepbe ban gbefontbept en fiec&fe ban ma* 
titbept en oberbaet / bon gbetempertbept enbe ongbetempertbept / gbeltfta ooth 
Pidura foo banbe berbeplmgbe bet berben al$ banbe €eceben-eonfl $ bant* 
ienbe met befe Con(i/ijt ooeb ten baoebffen begaeft gbetoeeft LucasJFranchois 
gbebojen tot jBeebden tn't jaer ,i*7-f op ben .&?. 3&anuar8/ bie'ban jonen* 
af aen 3ön berffcant, foo bliitieb enbe met groote neeeftitbept beeft gbeoeffent 
om be berbolen metenfebap enbe neaebt ber #ebflbee-eonft te onberfaeeftcn/ 
batbe faera mp ooeb beeft aengbcfoc&t 3ttnen omfierffeltl£Rj|i^||ein abt: 
ruebtbaer te matchen / Spanten en &;anenr8en ( baer bp f éfle jarèmbrfe ebde 
Confi gbeoeffent beeft) gfabenjrfjetnpgentf gbenocb mat lof3tm $inceel enbt 
btepfiraiirb berffant .bétbient Ife^/todtbe feomnc&njc&en/ $rberjant enbt 
meer anbere plaetfen met #n p3§£baeee tnbe terneene £cfnib$eugenoc|| 
bereiert ftm tot berbjonberingbe ban alle ïief bebber£. $#nfn^ieb?o^ groote 
bolmaeebtbept/ nerfticbept/ fupberbept enbe lebenbe öheftdtcnqa bpoafö in't groot 
al$ in bet ftïepn ma0 (eer uptnemenbe in ojbonneren ban rontHtfittt) gen}* 
inbe boo&bemelbe plaetfen en fonbernjeb btnnrn jBecbelen /.foo m&ercfen 
gulbe Hamer* enbe anbere $tmfen gbenodj te ften $tjtt/bp tote botbp beeft 
gbelrert en i$ mp niet fetter befeent/ bjr i£ gbefio?ben binnen jtèet&eJen ben 
i6.£eptembee iift iaec 1643. aebterlföetibe tmee &onen ben eenen bpnaeme 
Peetér enbe ben anberen Lucas Franchots , befen ï'eete. ijef gbebo?en tot' J&ecbelcn 
in't jacr 1606. ben 20. hebber enbe gbefto^ben ben k. SAugufh 1654. gbeleert 
bebbenbe be boo^g, $rbübec-eonfi bp sjincn boomoemben &aber/ enbe baet 
naer bpGerarc Se^ers bimtna 3tnttoctpen. $gimvaer(ima0 uptftebenbetnbtt 
clepn te febilberen / Santfcbap te fiofferen en anbere feer aengbename ojbonnatt; 
tien tot groote boiboenhtgbe enbrtontentement ban atte Conft Dtminberje?/ upt 
te merenen /ootb feer frop-in bonterfeptai/ baer beel Cbel enbe $oocb-bcrma« 
gbenbe $erfonagiettban bonnen gbetupgbm bie bp naer bet leben beeft gbe* 
conterfêpt met fuleben nloechbept nette en (Upber manier bat boo; be nraebt 
'mber §bineeelen baer in bet leben maer en.ontb?ecnt. -Ufo boft boo? ^ttne 
' ; it ben HrtjJ l^ertogb Leopoidos ootft gbefebilbert en boo; anbere ebde 

Stante 




Digitized by 



Google 



1JJ 





PlRKBB FRAKCHDYS, 

kjiïrt ton- Jtintre hatifJeJLiMfus, et miurut Ie u. H4oufE Ion 1654. 



*Wivmeh*ji* jfwdt 



CVaumsru JevJf. 



V 



Digitized by 



Google 



f54 v • - 

ftanu peeren omnen #attW tiacr öp ooc» eenfoften W* fó" tooonj^f&teg 
gfteftonben/ bebjetenfcbapbieïfeftabbe *antwnlwte«<q?w«n «Je cta^^ 
te «eetftcnen too?bt bagfiettjtfcje banbe afgbonepne f aem 6p be fcief-Jea&etg 
inbe memojie gfteöjatbt enbe rennptetffen bet&eten/ ÖP en # nopt 8P£u»t 
gbttoeeft/erifoelbe bpnaet op alle jnffcumenten stetfant enbe temiaecittlöa 
int gUefelfcban / foo bat be betfcbepbetttïjepbt bet «eottfien (a# M« fica enbe 
Piaüra , bic n» naec alle Conften te boben gaen ) in beui te binben maeten /enbe 
toeeben met een wonbee bomiaetJirtjepbt upt^ttewnt/ toaetombat icbtoel 
fcggtyn inacgM - 

De waerheydt moet van 'twerek fijn cyghen vonnis uyten 
De proef moet oock de daet van jemants werek befluyten, 
Soo als hier Vaer en Soon bethoonen met pinceel jJpS 
In hun loflijeke Conft op doeck oft plat pannecl. ;g| 
De handelingh van Vaer en wilt den Soon niet wijeken j 
Den Soon doet fijne Conft, oock met den Vaer ghelijckeri, * 
In Ordonnantien fbo wel als in't Pourtret |i 

Al watmen van hun fiet het ftaet al even net. j ■ f 



PEE TER SOUTEMANS 

Schilder t><m Haerlem. 

Ten të niet te bertoonbeten bat uw ben tfonMcficn Hintend oft &eftilber- 
fcöool ban Petrus Paulus Rubbcns(Èmboo#$ tomen (bobeeltonffig&e JBee» 
fintf/ bie al£ jetoctig^e ateerïingften foo eïoeeften enbe berffcmbigfte Bijlen boa 
be uptecfic bolmaedf tfjepbt Rebben gipfogfien al£ maeten be ïeflen tnbe g&eefit» 
g$e onbetnrtjfmgöen ban bien Abelen enbe meett befcemben Petrus Rubbcns, 
baet onbèrmenic&te ban meer anberebefen Peeter Soutemans etnen Wcipeltoan 
fóg&etoeejt/maet&pbp foo Beeft acngenomen enbe fónenIii(tbetboo?beetbattet 
geen fetrete betfiokni&eben in Piftura te binben ft^ti (comenbe naeft 6p bet 
lenen) oft be feïbe cotmen in (Dn odben gbebonben tooien / ma£ feet feaep in't 
Conterfeptcn enbe txctttmt goebt JBeefiet in groote &?bonnantten / fttlctyt bat 
bp langde jaeten i$ £t&ilbet gfKtpeep banben lonincft ban Idolen / toienjS $of 
tnbe meet onbete «onint&tötiien met fón ttbaten £4>ilb?p bettim fljn. $p $ 
g^ffo|bmtot$aetIem. 



PEETER 



Digitized by 



Google 



PEET ER N E E-F S 

Schilder 7>an jfntrtoerpen. 

\T\T At Paufelijck portael , pcrfoeft óft galderijen 
V V Wat Tempels , Kercken oft verheven metfeirijen 
• Ons Room aenwijièn wilt van Net Architectuer 
Dat thoont de Neejf ons hier in fijne Eel Titlw. 
Sijn welf- (els in't vcrcort, balufters en grotti(Tèn 
Uytfpronckfels net verdeelt , pileeren en corniffen, 
Met boghen fray om fien feer riet in het verfchiet 
Waer in men 't minfte geen vergaderingh en fiet. 
Soo veel als 't leven can in eenich deel ons gheven 
Dat fietmen van de Heeff door fijn pinceel ghcdrcven s 
Het fuy ver bafiment, en netten Capiteel 
Ovael en parckiment , thoont Heef met fijn pinceel f 
Sijn weert befaemde Conft is vrempt om aen te mereken 
Soo jemandt maer en fiet naer 't leven al fijn Kercken 
Waer in niet eene Choor oft Ommegangh vertèhijnt 
Tot de Hooch-faelen toe , ftaen in fijri Conft verclijnt. 
'T plaveylèl van beneën , het welf-lèl , en pilaeren 
De deuren en portaels, jae tot de fy Altaercn 
" Men fiet in fijn Schildry (bo 't leven uyt-ghebelt 
Al oftmen in perfoon waer inde Kerck ghcftclt. 

THE O D O R BABUER 

Van Hoüandt. 
E Conft van Tkeodor die thoont de Schilder-jeught 
En al die Conft bemint, hier een gheleerde vreught 
In fijn Conft-Tarereel feer wel gheordonneerr 
En op fijn maet gheftelt , die meerder lof begeert 
A1& ick hier fchrijven can, om dat daer niet ontbreekt 
Want 'tfchijnt in fijn Schildry het eyghen leven fteckt. 

" Vi . IAN 



D 



Digitized by 



Google 



IAN B.O.TH 

Schilder %m Vytreck. 

MEt wat een lauwer loof, ofi groen olijve (pruyten 
Dient nu het geeftich Breyn van onfen JBotb ghehult, 
Met wat Poëfij pen wil ick fijn roem befluyten 5 

Die fbo dpn lof en d'eer van fijne Conft vetvult. 
Therdencken gans beroert al mijne vry ghepeynfèn 

Soo ic^ mijn ooghen flaen op fijn vérheven werek 
En mijnen luft ontwaeckt jae doet gheheel ontveynfen 

Midts ick daer in niet als Naturas cracht bemerek, 
Waer uyt te fpeuren is het leven van ons leven, , 

Waer op ons leven fteunt, en t*levens hope baert 
Dat is het foet gheWas t'gen' daegtrlijckx wordt gbegheven 

Door Godes zèghen uyt de groen en vrüchtbaer aert. 
Dit wift 'Boib met t'pinceel foo wonder af te maeicn 

Dat al fijn maelery door haere geefticheyt 
Den menfeh (die Conft bêmindt}met jever can beftraelen 

En menichmael het hert tot haere deught verleyt: ^ 

De dreven des warandts veer uyt t r gheficht gheleghen, 

Het blader-rijck gheboompt , vauey , en hoogh gheberght, 
Het ftraelen vande Son langhs onbevolckte weghen 

En noch meer lieflijekheydt t'gen' jeders gbeeften terght 
Dit alles faem ghevoeght door cracht van <Botbt Pinceslen 

Wel op fijn maet gheftelt en fraey ghéordonneert 
Op eenen eften doeck oft fijn ghefchaeft panneelen 

Wij ft aen het uyterfte dat ons <Pi£lura leert." 
T'waer herfeloos ghebroet vol haetighe ghebreken 
v Dat fonder oordeel is van Midas overfchot 
Soo wie uyt bot verftant de Conft wou teghen fpreken ; 

Die ons ten thoone fteit den gheeft van lan de IBotb. 

Een 



Digitized by 



Google 



**7 




' 



/Google 



Een Conft die niet en foeckt van jemandt eenich voordeel 

Om die te prijfèn oft te blamen teghen reen, 
Maer midts de ooghen fijn voorloopers van het oordeel 

Soo dunckt my dat dees Conft noyt worden can vertreën : 
Schoon dat mijn pen te vroech laet haeren beek befiioeren 

Om meerder (naer verdienft) den weert befaemden lof 
Van (Both , om fijn vernuft hier claerder uyt te voeren 

Ter wijl my overschiet noch veel bequaéme ftof, 
Waer-in gheleghen is t'wit , om van hem te roemen 

Daer ons de daet hier gheeft ghetuyghenifle van 
Sulckx datmen hem hier mach wel een groot Meeftèr noemen 

Midts t'ielP ons daeghelijckx fijn werek bechoonen can. 



PETRUS TESTA 

Van G{pomen. 



** 



A%$l)ctmfct vermoert $oomcn langen t#bt berooft Bob getoerd ban 
^►cïjilöcc-rmitl / mibts? Oen jeberber #cbilber$ boog Marris mapm-roon 
©aitf berbojt en ban lult ontbloot toajf. i£oo $ eben teel boet naet boo; beo 
fepepbe Cfaecftc beefïonben en Soomfcpe <©cc (tot bet feü»e feebcrom in fleur entte 
todjlant speBjocpt/ nl# bon Pcetcr Cavallini Giocto , enbe meer 3mbcrc/0peI$(R 
Petrus Teih ijaccen roem boo? fijn nptnemrnbe Confï ooefe bermrerbett enbe om 
bcwisrocpm öccfe/bicrctrfriipijÊfabftoccflin o?bonnonticn noer tleben/enüe 
met eloeeneri Siert tipt te belben / gpetyclt ober al in 3[toïicn en bier te Eonbt oom 
bed te (ten fnn/befonbee oenfiijn finten bic fip felfg met fufencn toonber gbee» 
(lieb>pbt©öeetfï8ecft/bat fu boa? ff er frffaem enbe ongpemepn op bc lief* 
Beöftcrje? mojben o&ebouben. 3Beh ïact ben ïefcr oojbeeïm poe bed te meer fijn 
j$cpilb?p in toeerben toojbt gbebouben boer be farm in $ebrrïonbt norp al landt 
of fol ghebencnen/oenoeften bat upt geetde finten en onbert ^jtienen bic 
moerofcfrpobumen bonPiauramfpn) 6p eewnGontl-ftenber ooöpfchimcütf» 
ton gpeoojbctlt too?ben/ met mot Wepfimriobe metenftpop ben principalen JBo> 
fbxmoctfiegoeftlpWgpenjtn bm boojfj. Tefta alnjbttf 0t)ctoceft/ {mi* ft* 
Öoomcn oberleben / boeft, in mot jocc «* mp otMent. 

CHRI- 



Digitized by 



Google 



y» 



CHRISTOFFEL IACOB VANDER 

LAENEN, 

Corfterfatie - Schilde? l>an Antwerpen. 

DG BanbeÏMH$en tut &tfyi\1xc$ ftfn beelbedep en bjempt / aï^ toanneer ben 
$cg}tlbec boo? ben $atuer fcarc toe ööettociien toojbr / ent» niet boq? een 
bebtawnggen onbcrtoijfmelje be fcïbe geeft oöeleect. <©it DIpcRt in chriftoflei 
vandcr Lacncn , öic feer berbaïfcn flof st)cUiec(l op be «Tonberfatien ban bjjjagien/ 
balletten/ en anbere öïjctiucijtïijchc t8bt-berb$ben ban malle gfonefterjef enbe 
3oufb?ontoen feet acrbuijumtibelben bie feec amgïjennem en Ueffelijcft jjïje? 
fc&ilbert fiaen/ en meefimbeei niet anbettf en fteeft g&efcötfönrt afe? be gtjene : 



Die met mallen en met rallcn 

Brenghen over hunnen tijdt 
Jn balletten en banckettcn 

©aermen geenen coft en mijdt. 
Hier- met danfen dacr met fchranfen 

En veel ander fotterny 
* Hier met lonckcn en met proncken 

Tuffen beyden vrijery 
Siet de SpceÜie voor de Eellie 

Toetfên baffen , en viool 
Daers'op finghen danfen foringhen 

t'Schijnt het is een danfers fchool 
Schroffen broffen, fchincken drincken 

Sonder reghel fonder mact 
Nijghen ftuypen , droncken fuypen 

Soo't al inde wereldt gact 
Hier Monfeuren , daer Monkeurcn 

Hier wat praten vandc min 
Hier wat pruylcn daer wat muylen 

Jedcr naer den tijdt en fin. 
Hier wat vrijen daer wat lijen 

Om te winnen Joffers hert 
Hier wat daghen daer wat ciaghen 

Vande liefd' en minne fmert 
Hier wat wandlen daer wat handlen 

Van het rijeke Coopmans goet 



Hier wat fpelen finghen quelen 

Tot trooft van een Iwaer ghèmoet, 
Hier wat clappen , dacr eens tappen 

Van het befte kermis vat 
Hier wat doppen daer wat foppen 

Tot datmen is vol en fat. 
Van te fineren en te teren 

Van te clincken op den pot 
Van te cannen en te pannen 

Van te maecken heel den fot. 
Van te tuyfen en te ruyfen 

Schoon dat Godt den Heer mishaegt 
Van te boeven en te troeven 

Daermeri naer geen geldt en vraegt. 
Van te koken en te finoken 

Van te fwemmen in veel quact 
Van te flaepen en te gaepen 

Van te leven boven ftaet : 
Wift fóo loflijck en foo höflijck r 

Soo bifaert , foo doeck en cel 
Vandcr Laenen uyt te maencn 

Met fijn liefelijck pinceel, 
Heel mahierich, los en fwicrich 

Daer Natuer maer in ontbreekt 
Soet verdreven , tTchijnt dat t'lcven 
In fijn ecl Schildrijcn fteckt. 

DAVID 



Digitized by 



Google 



;.. iü>: H> A? V 1> Dl ; B E C K - . . 

Sctilder 1M <Defö 

SOo veel vermach Pictvr' door onghemeync trecken 
Die fy met deel pinceel weet daerelijck t'ontdécken, 
Dat fy al mehichmaet een manlijck hert beroert % ; J 

Wanneer fijn oogh mier eens op haere Conft en toert, 
Wanneer de Acrdicheyt van wel gheftelde leden 
In wefen en ghedaejqt vol ghemanierde fed.cn 

(Befondcr in een vrouw ) bethoonr wordt op Schttdry 
Daer dickwils nev^n ftact het leven als Copy r : 
Soo fchijnt dat jegaahdt voelt Cupidos minne fcaeïen 
Soo diep doet u t'gheficht den lult in't herte daclen 

Ghelijck akDA^riD Beck heeft met pinceel ghedaen 
Waer van den Roem qioyt lal verbijten oft vergaen. 
Daer fietmen een Pourtrét vol Mcefterlijcke douwen 
'T geen wel een Kéyfers oogh mach om fijn Conft aenfehouwen 
'T geen wel mach fi)n ghefien door al den doecken aert 
Die ons den gheeft van Beck daer in .veropenhaert. 
Een wefen heel volmaèckt; ghemarbert mét twee bloolen 
Jae op-ghepronckt ghelijck ghefermüioende roofen, 
Daer op de borftjens naeckt foo menich croltjen fwicit 
En daer t'heel lichaem is op t'fchoonften op gheciert, 
Vol bagghen oft ghefteent en dalderfijnfte perels 
Ghelijck een Venvs oft een Afgoddin des werels 

Daer t'lcvcn maer ontbreekt foo gheeftich weet t pinceel 
Van Beck, naturas cracht te brenghen op't tonneel 
Dit wift Christina wel, de Coningin van Sweden 
Die foo wert in't ghemoet van Davidts Conft beftreden 
Dat fy hem in haer Hof heeft minnelijck verfocht 
En hem tot gtoote eer en hooghen naen» ghebfocht. 
Óm dat fijn rijp verfta^nt dcf Conft wift uyt te vueren . 
Soo dat fijn weerde Èaem ial eeuwichlijcken dueren 
En nimmermeer vérgaen fchoon t'lijf in daerde leyt 
Sijn werek verbonden blijft aen (fc onfterfflijekheyt. 



NICO. 



Digitized by 



Google 



Ki 




DAVIT BBCK 

rPemtrê,tt <2)ateti t de ChamWt dl la 'ötrtmffïme / ^Hc$ne M 

cS&eedt, tnuou de Sn Jnaijpaur peinare y tes ^pcrfonncs 

Itlüftrea de U Chrcfiientc. nattf xlt T>*tft en Mottandc. 



pam*3*Ajmmt 



Mt. C&tirfufatt 



I—*. Mijjjjinr cxt. 



W 



Digitized by 



Google 



rtfc 

NICOLAES VANDER HORST 

Schiller ïctn Anftoerpen, 

\V7 3CjBf cm feet tfceïent <Scgilbet foo in «©jbotmantien al£ «otttetfepten / bic 
W ggrieect geeft np Rubbcns, enbe baec naec ggetepfi naet beel Comn& 
rgcften/ £onbmen£teben/ baet fUn ganbelingg ingcoote toeecbe roojbt gge^ 
golften. «Bnbe toeberotn fteetenbe geeft gem tanggen tgöt tot 25?nflcl ggcgouben/ 
altoaer gp neel fraep moe nette €eecftenmggen ggemaecltt geeft foo taan €ptel$ 
atë anbetflntje? Die in pjtnt uptgaen enbe ggefneben jgn ban Comclis Gaikbm 
Ouben / aljS oorft ban meer andere. $p ij* #artftec ggemeeft bannen SIrtjS-l&et: 
togg Albertusenbe b'3Infante Jfabella ciara Eugeniafatiggec ggebaegteni0. $00? 
tanen gp bee! fettifaeme enbe cloecne Cmnentnggen ggemaecKt geeft / feer aerbutj 
tnbefciepftnniegggeganbelt. fjRggfotftoibmtat&iufiQA Anno 1646. 



MATHIAS KAGER 

Schilder 7>an Aufbourgh. 

D<& finten oie lan enne Raphael Saeddec feet uptnemenbe$et enbe CIoecEi 
ggefneben genden naet be bermaetbe Ceecfteningen $tgilb2$en'enbe$eget< 
fen banben ggerucgtbaeeen enbe jSoemtoeerbiggen Mathias Kager ggeben meet 
ggetupggen wat j&eefiet enbe ebelen geeft gp ggetoeefi # afó mijn pen giet 
tan beftg?t)ben tnaerin té ften ijl bat gp be uptecfle bobnaecEttgept enbe bienfie 
tnetenftgap ban Ptèura in alle gaet oeelen geeft betflaen / foo in't groot al$ int 
ftïepn / foo int ojbonneren al£ nopieten / in't bercojten al$ anbetfintg / toaerom 
bat gp $ ggebttefi $cgilber banben Hertoch van Bcycrcn bie gtooten ïufï enbe 
negaggen toa*r fcgepoenbe inbe eeïgept ban jgn $ineeel / enbe niet fonbee reben 
upt bien gp afle be Zanben enbe pteetfen be$ tomltjaf (nefonber baet be Cónft 
in tneerben ggegouben toortt) meeft ggefïen geeft met groote ftubte enbe bet* 
maecn/ ben toekfcen tot ^üu^bo^gg ggefiojben #. 

De doodt die fchcen jalours te wefen op fijn Conft 
Waer door dat JjjjgeV wirdt van jeder een bejonft, 
Want had (y hem ioo vroegh van t'leven niet berooft 
Miflchien had fijne Conft Naturas roem verdooft. 



THEO. 



Digitized 



by Google 



THEODOa ROMBOÜTS 

Schilder T>an Anftfeïptn ghebwn Anno ij?7. 
Bnde gbeftoiDen AjM i6p.' 

GeiQüi boojtito* be (rtjoone £tabt ban Florèatieh in ^talien bïartjt te toe* 
fen een Jütoebcr net Conftenattert / (eo t^e.tfk Jbebetlant bcfittffte $tabt 
ban Slntbierpen een opreebte boefiee batibe bomaentfie t (emmer£ ten beel) brr 
meed bermaerfte entie <£on1t-oefenaer# bic in Ptöura monbet ggebaenten ban 
febén bebben aengftctonit/öbenjrft befen nptnemenbeh Theödorftomtautsobfft 
een ban baet befte frotteren enbe boefïcrimgfmt i# gbebieefi/ boa? jtm groot 
berffant enbeneerfiigbe onbrtfoecbingbe bet gameren/ bie bp m groote figuren 
boben bet leben toifr upt te biereben / foo enbe göettjeft aen beet ban ft)n fhic* 
ben bier te ïanbt te fien^bn. 1$p beeft ^talien en ttieft anber Xdnböi bob? 
tepfl enbe tot bet epnbe be£ lebend be Confi met grooten jener beetgenomen/ 
jttnbe gbeftojben binnen 3ntmerpen in bet jaee gbeujeb bootfept #. 

HENRICK DE CLERCK. . 

N9fet min en Ut begaeft gtpmeeff met groote mettn|tba& m $ti)i1ber -tonfi 
Hcnrick de Cleick &ct)ilbet ban 2fc?Uflel bie gbekm beeft bp" Marten de 

Vos , enbe bta0 feee aerbieö enbe fraep foö in't groot al£ in'thlrpn af te belben 
alle poèccry enbe ooeft bebotie gbeltycb m beet en berlrbepbe €acfercrlcn ban 
bem tot 23?uflel in berfebepbe iterrften te fien i£ / bie feet <fc?bonnanti- rt)eft 
enbe met neertfirb onftöt gbeinbentectt enbe upt gbetoerebt $tm. ^p i£ g&es 
(tojben tot 2$mflel. 



ANTHONI SALAR T 

Schilder J>an truffel. , 

HU $ gbetoeeff feer obierbtoebitb m 0?bonttantien/ fifffic bat in bet Ie» 
ben niet te binben en b)a$/ aft bp boft $et febJe toot $n erbarentfiepe 
met $mcerf boo? $n rrffltltttbeCónti upttnerenen/bienoei) tegbentooojbicö 
in groote aebtingge/cnbebdo? ftlbfacm gfjebeuben toojftMuant tfaenloebenbe 
bcgetrltttafoept bejt (beten gbebrinjtf enbe ben fmeetbenben lof (biemen bom Confl 
bercrijgbt met natuerenjene lief bc tot eenen onlterflTeïöeften naem) bjocbten&em 
bom een bUjtinbe oeffeningbe tot füUfttti bobnaeïbtbept bat ftp in $tm leben 
&iemant in ojbonneren / botojeren /balie (iellmgbjen enbe malftbept betf §Mn» 
eeeb* en moeft bttjenen. $p tf tot 23?uflcl obcftójben baet *ön Confi in't Ie» 
•ben $ gbebleben enbe fal nocQ bmgb tobe memorie be£ menjefien onjïerffelbcfc 
ebbe beftent bigben. 

VV i ' GEE- 



Digitized by 



Google 



GEERAERD HONTHORST 

Schilder Tm Vjtreck. 

O Edel Enghels Hoff vcrcicrt met feldfaemheyt 
Van d'Edele Pincccl vol vrome gheefticheyt 
poor Honthorft afghemaelt , waerin hy naer het leven 
Aen Coninckx ooghen heeft (eer groot vermaeck ghegevcn. 
Want al fijn werek dat was (eer aenghenaem en net 
Als hy den menfeh alleen mocht fchild'ren in't Portret : 
Waerin hy jeder een foo aerdich wift te vatten 
Dat niemant wie het fiet de weerde can ghefchatten, 
Soo gheeftich is fijn Conft ghediept en uyt ghehooght 
Vleefachtich fterek en foet daer veele Conft voor booght 
Soo als Italien en ander Cöninck-rijcken ~ 
Hem by AppeUes gheeft om fijne Conft ghelijcken. 
Daer hy heeft langhen tijt in't fyaujèn Hoff verkeert 
En in Italien de meefte Conft gheleert. 
Italien de fchöol van veele wetenfchappen 
Heft menich fray verftant op d'Eel Pihuras trappen : 
lek fègh Italien, midts fy ons can doen fien 
Een wonder vrempt Natuer, van Rotfen en Ruien. 
Hacr Berghen die fchier niet , als vier en vlam en fpouwen 
Soo menich fchoon Paleys , en koftelijcke bouwen, 
Die trecken menich geeft en uytghekeurt verftandt 
(Om al t'feldiaeme werek) naer haer vruchtbarich landt 
Naer %piomen , die de fchool is van veel vrije Conften 
Want die Kmn noyt en (ach, kreegh noot <Pi£ïuras jonften. 
De groote ftadt van G(oom , omringht van t'Tybers vocht 
Die heeft al menich geeft tot hooghen ftaet ghebrocht 
Soo als aen Honthorft blijekt, die om fijn trotfe wereken 
In't Hoff van Enghelant 7 tx\ oock van (Denemercken 
Werdt hooghelijck gheacht , en rijckelijck bejonft 
Om fijn verftant alleen , en weerde Schilder-conft. 

THO- 



Digitized by 



Google 



ï6 S 




Ö£BARD HOyjTHOlLS'T 

, E// nr* Vtnrekt tint 14 j*. mr t*n ******* *n ani ** * ** s *H t ri f**fém$s tr, s *fi* 'l*y * ** ** ** 
4 Itak* yfmpÊrt f**yïjfi*i*'r Cmdms*hc 2*s *U*/** ****éjfr, ****** sujjl ü+/+u* **A*f1* 
1 l*rr* J*s ******* fr*r MU* f*** t* K*y,t** **$' f ********* U ******* JÜyd*Z>***m***fK* 

******** J*J*st*lt**mx,tiJ*&**SP**/*ni é 'f*M*** sutfirms* J*J*n Ali*jrf* t* Prins* 

2pnmj*.J*n mm/b* *fl*ti AlmJL** &*mm***t* 
\' f****t~flr~**. **i.J,*J*/**ï. l*.****]/*** **„*«. * 



Digitized by 



Google 



THOMAS VVILLEBORTS 
B O SS AERT 

Schilder pan 'Berghen op /Zoonu 



vv 



' At aengenaem Pinceel , heeft W'Morts ghehandelt 
Én daer med' tot fijn eer al menich Rijck doorwandelt: 
Al wat hy heeft ghemaeckt was los en cloeck van aert 
Vol wijs cfl diep verftant, dat terghen heeft ghebaert. 
Sijn Gonft wordtgroot gheacht in Duytflandt en in Spanien 
Tot Roómen , Enghelant , by Princen van Oraignien 
Daer hy foo menich ftuck naer t'leven heeft ghemaeckt 
En is daer door alleen in grooten naem gheraeckt. ' 

Was wonder in Pourtret^ Hiftorien naer t'leven 
In't groot te belden liy t en goeden aert te geven, 
HéhrkusJFredmc Prins Guiliam en noch meer 
Om'fijne wetjenichap hem thoonden gróote Eer. 
Al wat |iy« -Ï0k j^cdaèl^f^ndcr aen te mereken 'f | 
Waer med* dat fijn verciert JPalèyfen en veel Kercken, *f 
Dfc &adt$erghen op Zoom , roempt tot ghedenckenis* 
Op fijn feer Edel Conft jaer hy ghebóren is. 

• l i :v *•".•' : .*; &»->v* • . • •■ ■ : ' •• •. ; ■■ 






■»'*'^*'^»'*iV 



&H&& 






5» 

••'i 



dani. 



Digitized by 



Google 



.1 i s Kj- wi *s ..l 




*6 7 



. THQMA^ ^WHXEBORIJS 1 .BO00A&BT 

fmeiJMre ir******* drf$*Cff,comtnr *fflï*njü'2,U Pfto*gumê9im*,mj/fiy0Hrdsu * 
irgg Mtmsiipvrjcn trvU/tre r/hit fiemnt éfejfrfj *Jfnr 21 £eyu*Ji*r U *Z.4jtrp 



-: r< m' f 






, i - : ' 



: f • 



Digitized by 



Google 



léS 




DANIEL VAN .AL SLOOT. 

Daniël van Alfloot (fefonbet ttl get nfepn met $bXt& 

)e gahtfebappen en g&efief|ten npt te tocrrfteri) en i£ met geen pi 
te befefggben a&f tod be baet baec Dan berbient tipt reben bat Jet kben inUe 
aerbtcbept ban #n. €on(l raaer alleen en ontyecftt. $n ïïecft bed feftoon bxp 
Ren ojjemattïtt tooo? ben SHrtjS-lettocb Albemis een fonberjmgft 2$eminbcrbat 
Pidurj ootft fceët : anbere felbfame (Men en ppeben geeft ftp gebaen boo? men 
anbtre jfBonarrfjcn br£ mecritf bie bun gj^egfmttbeptbnnbe «Confl qualtjdt 
gbenocfj en fcoflen berfaben om be feïbe te fien en booj bieren &#$ te coopm. 

Een Landtfchap daer m' in fiet een groot vermaeck voor d'ooghen 
Koft ons Van Alfloot naer natuer en leven thooghen 
Seer net in het gheboompt en licht op fijnen dach 
Soo dat fijn Conft bewijft al wat den aert vermach. 

I A C QJJ E S FOC QJJ IER 

i ; Laritfcbaf [Schilder tot Parijs. 

D<£ tbet £ePbrc-conft (boo? foo beeï raeefct be metenfto ban gantfdpp 
naer t'Ieben te-fïftjlberen / babbe Baer tocl te delgen foo ur niet ten boo^ 
frtjtjn en öptöt be fctnctjtigbe gjanbeJingb ban lacques Focquicr bie jpiemant 
in ong <$eu oft boo&aenbe geumefr (iongaetibeben maïfen mRtaefpigrn toet# 
ban maberen bctjeftfeten/ öeegljen en roetfen) en moet tofleften/ foo nengenaem 
en aeröifï) ftaen afle $n £rfiilb$en/bie ingrobte toeerbe enbe boojfelbfatm 
bp be «onft-Renbeeg g&ebouben toojbèn om be fupberbept en geoote» aert bon 
nettieïppt bie baer m te fpcuren $n. '>'■ 

Al wat de Eel Pinceel bracht van Facauier in't licht t 
Staet krachtich uyt jghewcrekt en loet in het gheficht, ' > . 
De gronden wet verdeylt, het loof heel aenghenaem r " 
En geeftich in't verfchiet tot lof van fijne Faem. 

GUILIAM MA -HU E 

V<N?ber$ foo iflét tot &?uflet ooen öïjetoecfl eeben fett nonfiig&en tfo* 
terfeptet bp naeme Guiüam Mahuc bie inbe feïbe $anbeïmgb ban #tottA 
fat cjccdent maj? enbe uptnemenbe toeï liet Ieben in $tjn 4Tonterfepten beöe ge* 
liknen baer beeï en memdjbuibtgge fittefcen notb gbetupgOeni$ ban geben t&t 
toaet &p «cR giiejtojben ifi. 

PEETER 



Digit-ized by 



Google 



g E E 3T* & j^yMNv L A JE R ( r 
Ghen&emt van Boets, 

•Schilder t>anVytrecbt, 

Dïe al te geren hoort den Lof van Schilders finghen > 
Beionder allmen (preekt van feldlaem oude dinghen : 
Van die de vinders fijtuvan Verf en Teecken-conft 
Waer in verborghen leydt des Schilders grootfte jonft. 
Dat hy vry naer den roem Van Laers Pinceelen luyftert 
Want t'licht. van fijn Verftant de oude Conft verduyftert 
Van Zeuxis en rfpel door al den ftouten toets 
Die ons Van Loer bethoont oft handelingh Van Boets. 
Die foo verliefelijckt Welwas Edelheden 
Dat ick wel fègghen mach met ongheveynIHe reden : 
Van Loer is die Natuer van t'levén fefcier ontmaeght 
Van Loer is t'Hollants licht daer hy den naem afdraeght. 
Wijns naem noch inden Boeck van Oio ftaer ghefchrèven 
Die op den Helicon fal eeuwich blijven leven 
Waerop Caliops dicht met reden roemen mach 
Door al den cloecken geeft die m' eertijts in hem fach. 
Want t'gen' Van Boets wilt met fijn eel Pinceel te toetfen 
Dat was vol aerdicheyt , vol wel gheftelde boetfen" 
Bandiets ; en Bedelaars , jae Boeven op Galey 
«Sulck-danich meer ghëwoel van ander fnaeckery. 
Niet min in't eel Mufijck en t' toetfèn alle fnaeren 
Daer was Van Loer door Conft op t'hoochft oock in ervaren, 
• Soo dat d'onfterflijckheyt van fijnen grooten naem 
Belóuwert is met eer' by d'alghemeyne Faem. 



BONA- 



Digitized tjy 



Google 



D 



170 , ■' * 

BO N AVÉ NlrtrUA ÏE ETERS 

Zee-SchUdèr %k M£9trfèA giffen Am> 1614. 

En (IrafFen Ho/w , die Godt is vande winden, 
_ ' Door <Bore4s ghehuyl ^ de Zee fchijnt te verflinden, 
En met t'grammoedich weer Me/jun' ten vollen ftoort 
Als maer den Zeefchen Godt de donder vlagheh hoort. 
Die in het fel tempeeft, en diepe water golven 
Doen menich kloëeke Schip verfincken en verdolven. 
Men (hijdt de Cabels los , hier worptmen Anckers uyt 
Daer ftrijektmen feyl en lul , men vlucht iri't achter éjmy t. 
De viflehen fijn vérbaeft en ftooren al de baeren 
De Schepen vallen om, en weten niet waer vaeren 
De Zee die faeft van fpijt, en ongheftadich flaet 
Waer door dat Lacht en vier meynt dat de Aerdt vergaec 
(Bonart>entura heeft dit alles foo ghefchildert 
Tempeeftichjcalm enftil^jaeiomtijts ooek verwildert 
Dat jeder fegghen fou , dat enckel water waer 
Soo gheeftich mals en los, ftaet elcke baer öp baer. 
Seer conftichuytghehaelt/ghedieptehfoet verdreven "•' 

Soo datmen t'oordeeltoft het is het tweede leven, 

Hier vlieffht een witte Meeuw , daer fwempt clen Wajlevis 
Hier drijft een koopmans pack dat uyt gheworpen is : 
En fomtijts is fijn Conft, verciert met zeefche haven 
^ Met fchip, pleyt en geley, met naeckt ghefchoren flaven, 
; - Vol dapper oorloghs volck, die naer den Zee-ftach ftaen, 

■^ Hier rotfen wonder hoogh , daer baerén teghen flaen. 
Soo dat zijn deftich werek wort over al gheprefen 
Midts niemant fijns ghelijck in Conft en fchijnt te wefen, 
Want niemants Conft in Zee foo op het leven treckt 
Als Peeters cloeck Pinceel , die t'leven gans ontdeckt. 

GRAF- 



Digitized by 



Google 



3* 




Tjtes 'hón T^nctte d*7&rs. Cajmes, et Ttncpestcs tOcnUnt 
tncftoM» naturel, üaUr&f, etJïahulits surtter. Ctyrwfi tertront, 
jesj^kwnemtnJïrsïTtt dL>ucès Pm faict bieti les Vdbf ( etChateaux^ 
ottvoif.ptrtiut, - " ■ "■ ------ ~ 

^tun^ujht, -il tri \ 



f Je Mr*ur&r, . 'dans Us74jais^ns des 

T*4iauu j*Qnwn. finxit êé éeémJi*,* . ;*• ' .^ 'V ± [ * , ** &lLr f**t, 



Xl 



Digitized by 



Google 



'ril 

GR AF- SCHRIFT 

Door fijnen Broeder Ian Peeters. 

Dees aert begrijpt een van des werelts wonderheden 

Zee Schilder en Poëc , fbo groot als d'aert oyt lede : * 

Teeters fijn toenaem was , den naem (Bontftentuer 

Sijn lof eeuwen verflijt, al rot dees (epultuer. 

<5noe om nact tnifr gfctaotlm tutt ftn te bolmaecftcn buntïtt tnp niet qua* 
Itjch op liet graff ban trien upmtmenben Zee #cbjlber enbe foet-bJorpentKn 

Poëc Bonaventura Peeters tC paflcil ÖU ntlCTbolfltjcnDf gtaff-ftt^tft CtlÖC l#Cttfai10&. 

Befprinckelt en bedauwt uyt een oprecht medooghen 
De doot van <Pallas Soon met traenen van u ooghen, 
Die hier begraven leydt , en is van kracht berooft 
De fackel van <Pi£hter die leyt hier uytghedooft, . 
Die Themis aen haer borfl met hulp van Thetis voydc 
Stilckx dat zijn eroot verflandt in alle Conften groyde, 
Die van Poëfis werdt ghelaeft uyt d'Hypocreen, 
Soo als een fchemer licht van d'aerde hier verdween. 
Neptm die in een fchelp van Tritons wordt ghedraghen 
En doet ghedurich niet als fuchten , ftenen , klaghen, 
De fchoon Kereides fijn inden rouw becleet 
De Zee benevelt is met droefheyt drock en leet. 
jfpoüo wilt fijn herp in Lethes vliet verfmooren 
Die over Teeters doot oock haer gheclanck lact hooren, 
Van Teeters die door Conft met fijn Poëtfe tongh 
Soo foet en liefelijck ghelijck als Nafo (bngh. 
Die oock door fijn Pinceel noyt heeft Natuer ghe weken 
En fonderlingh altijt in zee Conft uyt ghefteken : 

Waer van den hoochften roem door Faem noyt fal vergaen 
Maer altijt meer en meer ontfterfüjck groyen aen. 

n: L.YCK. 



1 



Digitized by 



Google 



LYCK-SANGH, 

Stemme : 
Le fiots n'auront point de rigtur , <?c. 

DE jammer klacht doorfcheurt mijn hert 
Die uyt gheftort wordt door de fangh Goddinnen 
En vande Zeele Mcreminncn, 
Met droef ghefchrcy en óver groote finert, 
Inden verbolghen Oceaen 
Daer al de water Goön verflaghen ftaên, 
Om dat de Son nu is verduyftert 
Van Pictvra* kracht, 
En haeren glans ontluyflert, 
Die dit graffverfraacht. 

ICk fien de aert in* t (wert beclcet 
Met druck bevanghen foo veel trouwe vrindeft 
En vrome gheeften die hem minden 
Om dat hy was klocck Schilder en Poeët, 
Den eérften Soon van d'Eel Pictver 
Vol focten gheeft , met nacm Bonaven tvek 
Die ons op d'Aert-rijck heeft ghegheven 
Van fijn Confteen deel 
Jn fchijnfel van het leven 
Door Pen en Pinceel. 

VC7T At treurt ghy Vrinden vol verdriet 5 

VV Staeckt uwen druck en wilt u wanghen drooghen* 
Vaeght af de tranen van u ooghen 
En gunt ghy uwen vrindt den hemel niet ? 
Den roem van fijn onfterflijckheyt 
Sal aitijt leven inder ccuwicheyt, 
Al leyt fijn Uchaem hier begraven 
En vergaenin flijck 
Sijn deughdeiijeke gaven 
Sijn iij't Hemel-rijck. 

E Y N D E. 

FRAN- 



Digitized by 



Google 



F RANCIS CU S WOUTERS 

Schilder %tn Lyer , tfxjhrïen Jroto i6jy. 

DE Edele Schildry can 's menfchea hert vermaecken 
En jcmants fwaeren geeft door haere Conft ontwaecken,. 
De liefde dwinght den luft als eenen drooghen dórft 
Die menichmacl beftrijt met bangheyt jemants borft. 
Soo port de liefde oock de noyt vcrfaeyde luften 
Van een Conft-minnend' hert dat nimmermeer can ruften 
Soo foen TiSker haer Conft de Minnaerts toeberevt 
En brenghtfè voor den dach iri overvloedicheyt. 
T'gen aende Edel Conft van Wouters is te mereken > 

Seer lierelijck in't naeckt en mals in al fijn wereken 
Scer los gelijck Van fDtjck > feer foet al$ Tttiaen 
Soo net en aenghenaem ded' hy zijn ftucken ftaen. 
Het aenfien gans becoort den gragen luft van d ooghen 
Die dickwüs door deP Conft valt in den fin bedroghen. 
Siet Venus by Adoon , oft : ander hcy Goddia 
De naeckte gratiën, ofteemch Saters min, 
(Diana op de jacht, oft daer (y haer gaet waffchen 
Oft daer den Satur Tan , Sieringa wilt vertauen, 
Oft daer naer t'leven compt een ftille wildernis 
Al wat hy heeft ghemaeckt hdt fthijnt dat t'kven i$. 
Daer veele Conft voor moet haer glori keten bnyghen 
Soo als ons Engelant met reden can bemyghen, 
Daer Wouters in het Hof heeft langhen tijt verkeert 
En van het Coninckx bloet wert om (Ijn Conft ghe-eert. 
Sijn foet vlammighe oogh en Conft verrijekte finnen 
Die hebben by den Prins hem hooghe Faem doen winnen 
Om fijn welfprekentheyt, gemenght met grooten gheeft 
Waer door hy in het Hof in aenfitn is* ghe weeft. 

LYCK- 



Digitized by 



Google 



*75 




TBANCOItf WOUTX&St 






ffXPM 

'J+Jgy-Jmpft-i S* gjtrtt mart tdn 1 A>*w *fr*rji 

_ . _ ._ ^— ... } *£sUér,s§*n§d*mni**s$ê*UiÊ+t*mpT4L,amJ**rfrrt> 

X*Ojte4ifatwMl* r srJlmf*t. r 



'fr.WnferrjnHmü. Psi^UliJ+ftulf* l*HU$£(0n.r ***> . 



Digitized by 



Google 



LY C K-DICHT 

Over de doodt van F. Wouters. 

DEn menlch fterft als hy meyndt het fekerfte te leven 
En (helder loopt den tijdt als wel een bie can fweven, « 
Söo als aen Wouters blijekt, die door fijn hooghe Cunft 
Trock s'werelts eer naer hem , jae Prins en Coninckx gunft. 
De doodt die heeft de hop' van meerder gunft ghebroken 
Als hy in't fterf-bed had fijn lefte Woort ghefproken : 

Den afghecnaeghden nijdt , die (chonck hem doen den vred' 
T'gen' fy uyt boofèn haet in't leven noyt en ded\ 
Ghedurichlijck nochtans fijn hert naer vrede trachte, 
Den vred' van Engelant was 't die fijn ziel verwachte 
En oock ghevonden heeft in't Enghelijck Palleys 
Daer noyt geen eyndt en is maer altijt blijden Peys. 



HE ND RICK ANDRIESENS 
Ghenoemt Mancken Heyn. 

Schilder lom Antwerpen , ende gheftofben in XeeUnt 'trit loer 16*77. 

A% i(t bat ben $aem ban Mancken Heyn aen een jcfi&dtfcn berac&tihjtR 
fal tmnc&cn te toefen/ enbe mn (uilen toilïen nefegnilbiafien ban batritbfpt 
unt bten Mancken Hevn fdjtjtit eenen naetabetoogun naem te fón gbffttcfi it& 
ooen oojbeel/bocft, té tooien ïjp feïbee niet en fc&aemben fnn Confn^e ftucfen 
met foo bnenigfien fctftel te terr henen/ foo en f»one niet te mifboeu / tint tefen 
toeft &n nn be Xief-beö&er£ alfbo befcent «f / enbe al i(È bat ben naem febjjnt 
manen te gaen/foo en ©aen jijn Con(i-r8tfte $ebilb$en niet nrcupel / toant 
allebeliilffaenbe bingoën bie fin met stoot betftant ^efcbilbett beeft toojbni 
in ntoote tomix nftebouben / boo w : bé nettit&ept en lebenben om/ bie baet in 
te fïen 38»». 

T'Pinceel van Mancken Heyn heeft foo veel voorts ghebracht, 
Dat fy niet om den naem , maer wordt door Conft gheacht: 
De daet bethoont het werek , het werek vetheft den Naem 
En blijven altebcyd* onfterff'lijck by de Facm. 



Digitized by 



Google 



«77 

.'t; B X - V O E G H S E L. 

H» «Et finten b> on* aengteftojen ente alk menfeben gbemepn. 311 tfi bat 
, Alounder ten «Brooten te beel a&erelbt {Keft in fön maefjt gebate / bp 
. i^gbeftogten. &lbabSalomonbegeootftetoitéfi^bt/bp#gbeflo?ten. 
311 bab Cwelüs ben oberbfoebigbfien rfleïtbom/ bp i? gbcfio?ten. SII bob 
Appeiles be teepfie Confi ban «fccbilberen / bp # gbefio&ten. 3EI bab Helcna be 
boocftftefcftoon&eptfa i*?gbefio?ten. SfllbabteSampfbn be b?oomfle (icrrftbepbt/ 
lm i£ gbefiojten. <5n al Dab jemanbt allen befe gaten alleen bp moet fierten. 9e 
baobt rotnpt gbeujeEt eenen bief inten natte / en meefï bp menfeben bare fp minff 
bertoaebt too?bt. 9en tierenen MUo bleef met (Dn banben tuffen eenen opgte? 
febeurben boom foo bafl gbeperfi en toegenepen bat bp baee ban bongber en pjta 
moefl fierten. Iten Foect tlchilus fittenbe m een telbt onbet be&onneom bent te 
bertoermen/ i# gbefiojben een topebe toote bom be&c|m^t-pab bieten Sirene 
op gta eael booft liet bollen mepnenbe bat bet eenen fieen U>a& ©en Conüicft 
ban £aborre op tweme carolus feer fteeb in al $jjn leben 3bnbe / toerbt boog 
ojbje ban te JBebetgnen / in een ujntoaeten laeeben gbetoonben bat in ben 
g&eb>utten toon gbetempert toa£ / en eomente toat te naet bp te nrerffe i# 
te blam int (alten gbeflagben enbe alfoo miferabel 0&efio?ten. Phiiewon (ienbe 
aen taefel eenen <£fel bomen bie be bpgben fotbt te eten bie baec op lagben/ 
«f ban loggen gljefio?ten. 9en Stepfer Tiberius toert ban $n &putoe Agrippina 
tergbeben en i$ gbefiojben. iulius Carter toerbt fouter acbterbenrben ban te 
boobt booj Bruto CaiTio omgfjetyoebt. Viteihus toerbt in ten Tybcr gb etooj p e u 
en itf j$efio?btn. «Den berber Crates toerbt in ben floep ban eenen &oecEi 
(bie |p met gto anbere $ef|apen toepte) gteboobt. Henrkus ben Uil. tforantft 
ban &janeftri)CH toert in 3bn <Cott& bermoojt / enbe meer anbere binnen in 
groot gbetat fou eonnen bp b?engbeu toaer upt men eau bctogfen bat be boot 
febee en te ure onfefter ijf / enbe bat be Coningfim en $?mcen be boobt foo 
teel atjer be arme menfeben onbertoojpen $n. Franchois Wouters bicn plaifanten 
écgplbet i$ boo? eenen pifiool ftbeut bp ongöelucn gbe(io?ben. €>ntalIi)rHC 
Obeeflen ter $cbiItee-con(t jim upt te toereït gbetrorfien enbe gbeftojten. 3fl 
ban toonber bot eenen menfeb/ boer op fomt$t$ todbeboo?be te bentnen/ toant 
tnt baec mjnfl op beneben bie toosten ban te boobt eerft befotbt jambonte 
befe tQoebe materie niet te bigben bangben enbe baer mebe be oberlcbene tloeefte 
IReefler^ ban i^ftura be eeutoigbe ruft te menfeben/ foo beb irb boo&enomm 
wtètt oinbeeten bén onfjerffelöebcn 3toff/ bie be €öcl ^anteerberir ter b^i 
$k)cêeH ( notb in't.lebèn 3t)»öe ) berbienen ■/: bie itlt met mijn ftoatbe pen / foo 
jarauet en caq bérbeffen / aï|f bunnen roem berepfi. %th foute bier meet 
neetftubept eiite bli^tigben jeber gbetyttpcbt bebben / om oocb int Hcljt te b^en» 
gben be uptnemenbe ^Eedbiemen te 3ItoIiaenfe jBeefteqai ban befe eeuto tube 
^t^ilbcr-eonft 'fcb'uïbicb i$. ^otb om in gfieen bcrfrftil te commtn met ttoi 
gteieerben jtaliaénfcben ^rf)?ijbec Georgius Valfari , ten toelcben bet leben/ Ge r?- 
manieren / enteontfierfféltitbe Confien / ban te jtolioenffïje ^ebilberjf in eenen Va " arl ' 
..,»..-- ^ befon» 



Digitized by 



Google 



*7* 

ficfotlbCWtt S^OOil ftaft MHbelKK/ «*e bat jCardvan Mander fón groot bttfiant 

jBeeftatf/ foo öcö goet gftebocht öare niet meec af te fcb#ben al£ i*°]ffiB- 
iwct / l^rcrr» jtaum tarotou mh ^wflWHn «** *» ^«"^J"?* 
tttet flfaoet ttbcn / aengMttn ie *cB»< «»ott itoW m mj^f m ftajia» to 
toto* g&ttoetttftm. 3e toenetianin «cftan haet boo?be *#fc**j N *W 
ttStt/ tut to ««ft Jetec JAwfltt ( Me tn WH Confr nat jtaecfen ) «M^tetf* 
Wn^N^C*** Cttftnen iattkjffir /* M*i**tt*J»* piefen *tq$ 
mm Ww«« B»i too«*n «ft P***» mwftten t«|wlten. «l* M*ci «futtyo 
ertfl iftefftoini toa* /geef»** benban* luims dm il 0» te«nen/t« fbn 
ttangfeit met ttaètttn bbcHKtften» «e tttoojt Kan Politoer geeft Oen *art*n 
fitomeu fbo bwgö op gUtotfneo / batlebetimoo^Bartfoofbjned^fcllH^ 

Oftbp ttttttl <OtfctCBOftlg|«DÏO$t©aito» BacdoSaftduieUi lOMltttfiKnMtf 

Gkméni den vu. (ö«j ft IwfW oie gptot btfe Conftipegbjftt Jttfcieifóab 
ban &. toeetet gftféletott / tfl Wiet WW ban Caroh» Qumtus ootfc Stift* «br« 
maant. <£n emin«o«&Jttdtfctt nftt tegaftt / mton*t#tKoï*rU»fteu / (bottS 
ictt fttoet ftectti tot te fcfftflWtjS teg$ntto;iii$ int Ww #«*/ Mc «* 
Meifatm $ttKtto*t {#enti$ «f %«1fen** / nm luWwi fcnfrr baa *off ca 
«er af ahffati^t ito fla tt Ï9Ki totoekiboi/itoo? ie befte SoeHw-fcjwöa 
Mr »#-eontien btopt i^utwn. <öntre al ifc bar Ptaura *etft optelt in 

5JM»ten IXJrtÖt«pptfm«ttl/enÖCtt6^ Miehici AngeIo } Tiriacn,ïtibe Raphad 

vrbiin , m«tt#uiflèrt ftMebt / be totfefte«?t***uie mftfen* toereJim gtogtn 
fbetften öebolmartfc^enw banbenattKir / tyengenie of een menirbtoiliigbje g|c< 
bpfKti iutaentch /föo ban gotttgiefneben / alp t$t toatmec en (leen ftc$otftom 
doir ban tofttt&egbetat / om W W<* «mfti / öpf «wtoimttö fetofti/ becl 
tffrontoftg/ enbt aniete beden beirttö&aKn$ eelt bolmattBt ïi$iwnto*iaeïiwt 
(mm fp «ér trt« tfdttft bet(iant Rebben gfjebaro) bet toch* ton gitten ie 
arafqitiftpt^oómiMjffKar^lwtoofÊ J0t*wIawfcï»e jKPiei#/al|lK«bbas, 

Van Dijde , Mlchiel Coxi , Flöris ,.«| ttttCT atlÖrtC ÖW? Otttl ttWtÖet MattÜMn/ 

mie ^eefü»|e jnbentien : ie i^e *ïfHl^t-fiwtl tot tneeütt petffCtie / ento 
HolnmtitoerMeüti ^m^W^m^/ oW ie «toe amipe Jtogifcetgt |*om 
OlpeiaMi / Wt ^em m «e iMHe *eni«#iet ftttfien I«t CD^wlm / aato «*a?> 
fWitfhe Eftraot ban Antwerpen Dct n?inctoaélfle ficrd)ttöt af ftotoe etttton «Öto. 
3(clt fcÊf^e Antwerpen öm iat fp öc nni^feifcfte Jtooriwt $ Bötfte MtecfRle 
ieeflanieniee i?n ConHen ioe^ te o^engen : enie met gaet natufwWjfteï»o?ftei 
ian toetenfc|dp *q telfcefieten / iafröct gtjetal Vtt Anwtrpfche jftegifeerje? tfp 
«PC^nijSnf 6^«ft. Antwerpen bie^ét^rtt i^ian3?aDam)M ooen traite 
Utoiit ian Piauras Uölmaertt&épt : Meüotn fMft ien ^eeto. Pwer Aénm» 
Vö&aspfflkttHJcu. Sodetcyt j fc w v féer jj^ltctOeljjfft in een ban jflne ft aK toP 
bc^rifenöc Ijet leii» MhïeH R*tói»a, e«te fenit^nito jtto «>omngö-8toepento 
Pocfi , befl «Mbgito «e 51» l&étoWert Oceft tiaec i)*t f%tft ban ben «et*. 

P. Sctibauas in 'Aötv^f» folip 13 6. WbnjS : 

Neder- 



Digitized by 



Google 



w 
Nederlandt, den rinck vande wereldt, 
ende den Diamant van defen rinck is 

Antwerpen. 

Nederlandt, de oogbe vande wereldt, 
ende den appel van defe oogbe is 

Antwerpen, 

Nederlandt, het bofch vande wereldt, 
ende den Lavrier van dit bofch is 

Antwerpen. 

Nederlandt, het Paradijs vande wereldt, 
. ende het liefFelijckfte van dit Paradijsis 

Antwerpen. 

Nederlandt, eenes* hemel yaöde wereldt, 
ende de Soa vanden hemel is 




Ende ick foude moeghen fegghen aldus tothaer 
meerder Eer, Roem ende Glorie. 



Yi 



Digitized by 



Google 



i8o 

S.Qq ïanck als <Phatbus&l, met fijn Vergulde toornen - 
Befchïjneri t'filvre nat van S daldis water ftroomen, 
En daelen met fijn licht üyt t'hemels claerfte wolek 
Op al de menichte van t'vredfaem Jnnoerps volck* 
Soo fel de fnelle Faem , noyt houden op van rafèn, 
En met haer hel trompet de werclt doorte blafen t 
Dat Anrtoe/peri.is t'hert van t'heele Nederlaridt 
En oock daer by den glans des Neerlandts diamant, 
Den toom des vyandts^cracht, door al haer ruym ghewefteo 
Be watert , fterpk Cafteel , en fchoon bemuerde veften. 
De rijekfte Have van , den grooten Oceaen, 
Daert'filver en hét'gout op t'cöft'lijckft' comén aen : 
Dat Spanien haer feyndt , uy t d'Indiaenfche Mijnen 
Daer fy haer waereh Veylt , en doet haer Conft verlchijnen 
En drijft haer coöpmanfchap, in overvloedieheydt 
Die over haere ernyn haer rijeke vlueghels (preydt. 

.•'.:■■...•. Et ND E", v.' -. ; . : ' 

het eerfte Deel. 





HET 



Digitized by 



Google 



>8i 

HET TWEEDE 

D E E L 

Jnhoudende 

den weert befeemden Lof vande vermaerfte 

SCHILDERS, 

Zijnde teghenwoordich in't leven, 

de welcke door hunnen kloecken 

Aert ende Geeft-rijcke Oeffe- 

nirighe de Edele 

PI C T U RA 

in Conft verftercken. 

Alles tot vermaeck ende luft der Conft-jeverighe Lief-hebbers 

ende Rijm-minnende Poëten by een vergadert 

ende befchreven 

CORNELIS DE BE, Notaris tot Lyer. 

Wnerbtydt hoert Ny<ft. 



Digitized by 



Google 



«8a 



Digitized by 



Google 




V O'O'.R.-g !j D E N. 

fcu - Luftighen Lefir aenghélockit fijnde door liefde 
tot de Doorlixhtichfte vry Schilder- conft lbo ca 
hebbe ick niet cormen loeten haeren uycftcckcndc 
Lof en Eer (die onftcrtfd^ck fijn) inde tegen wordige 
levenve GhecAen van ddèn tijt wat daerdef te bc wijlen ende 
hooier te verheffen , wel wetende dat het felve voor de jeoghc 
leenaem ende aende Schilder-confl-minnende Liefhebbers acn~ 
ghenaem wefen £d. Ter wijkn dat elcken Schilder «ode uytne- 
mendea Gheeft teghenwooidich vJamdt om üjn eyghen werek 
iade Couft te fien floreren , ende te eheraecken op liet Toneel 
vin de ow de er varen Meefters. Ende al ïft datia mijn voorgaeode 
deel eenighe wtpvermaerdeende Confhrloyende Schilders ver- 
gheteo üjn , ott dat ick in dact begrijp van dit tegheawoocdich 
boeck , fommigbe foo overledenen als kvende Gheeften (die de 
Conft oeftenen oft ghcoetifent nebben ) mocht voor by gacn, 
luk my gelieven «e loracfoiflyigen , ende daer j©ver niet beropen, 
uyt tredeoen dat ick my -hebbe ghcvoegbt , naer -den Plaetfnijer 
den wekken my ghoon platen meer als daer in ftaen en heeft 
gbelevert,.iiyt ooriaecfee ioock dat ick niet veel met de uyefte. 
kende Meefters en nebbe verkeert , en owetfolclcx ray ©nbdtent 
fijn, hopende dat fy dasrom baan t'ielve niet en (uilen aendragon 
aenghsfien hunne wereken ende loftèlijcke vruchten vanckedek 
Pinceel bunnen Lof tmeer fiallen verbreyden , als ick ibu coonen 
doen door de pen van Poëiis , jae waert oock (bo dat ick de 
moyt hadde ghenomen om naer ouderdom ende oorden alle 
de achtbaere Naernen ende verfchcyde iConftcn van -otffe -eeuw 
op te foecken , ick en twijffel niet oft de druck-peïffe foude «e 
fwack ghe vallen hebben , om lbo menighvuldighen LolFder 
overvloedige Gonftenaeeen ite drucken. Het dunckt my geeoch 
te wefen dac ick in het beghin van mijnen boeck hebbe gefeyc 

wat 



183 



Digitized by 



Google 



««4 

wat fchoone vruchten <fe Edel <Pi£t*r* is barende. Ende waeit 
faecken dat jerrïandt oock fich bérieerrtïchdë om haer dcughden 
in wijder materie te befchrijven , fou cjualijck een eyndt vinden, . 
maer wel een foete belooningh , vande ghene die haer foet aer- 
dicheyc lief hebben en beminnen; Overfulcx en moét niemant 
hem voor laten ftaén dat ick al. hergerie (tot lof van PiSfora hier 
in't licht wordt ghebrocht) fou ghdehreven hebben i om den 
Lefèr meer te doen verwonderen als te gelooven : dan alfoo ick 
-door beveftinghe van veel exempelen en waerachtighe teeckenen 
tan /bewijfèn datde Schilder -conft is de oudefte ende aenghe- 
naemfteConft, die by:Goninghen en Princen ten hooghften ghe- 
focht wordt ? waer mede ick. wil te kennen gheven de onfterffê 
lijeke Eer dk fulckrdanighe Oeffênaers verdienen, op dat inde 
■toecomende tijden de ghedachten der menfehen niet en fouden 
verliefen de Faem die de teghenwoordighe Schilders hebben en 
fullen achterlaten aen alle hun naecoemelinghen de welcke ick 
door mijn befchrijf, beftandiger ende vafter hope inde memorie 
te doen blijven ende verfèr voor ooghen te houden , wenfehende 
pverfulekx dat hier uyt ghecrien nijdt-barenden achterclap oft 
jelofie en worde ghetrocken , maer wel eenen nieuwen luft en 
fmaeck tot de Schilder-conft, die in het lelèn van mijn werek 
U. niet en (al óntbrecken , doch waertlaecken datter jemandt 
: {met een verkeerde oogh t*fclve werek aenfiende)my daerinne 
wilden berifpen ende verworpen , daerom en (al den glans van 
IPicïura gheenfints ontluyftert worden , maer meerder aencomen, 
en met den teghenwoordighen. vrede tuilen Spanten en Vranek- 
rtjck groeyen , door de menichvuldige gheeften die teghen woor- 
<üchopghe voedt worden inde Academie, ende fchole van ipiSvrt, 
want t'is met defè oeffeninghè.gheftelc, als met de fenijnighe 
Water-flangh van Hidra naer het Ichrijven van; den (bet vloey- 
énden.OWwj de welcke^als fy' vanden ftrijtgierighen Hercules 
- .. • •. ' ,.:.. . üVi ".;• :i : . v :■:■.';.' .-:'..'* ..-.:'. -eefl 



Digitized by 



Google 



een hooft ontrooft wert, 'wederom (even andere cregh. Gelijck ovid. 
t'fclve oock bltjckt ttide^Öeffenaers van PiShtra: ^ 9 ' 

Schoon clat Apellés is yergam 
(Daer compter ,fiïm under oen. 

T\s waer den vreeden oorlojghs God^ heeft door zijnen 
onrecht verdighën Crijgh de Teven vry Conften lanck onder de 
voeten ghehadt, Macr aenjghefien (y door eenen onbreckebjeken 
vrede wederom hunnen aedëm herfchëpt ende hun krachten 
hebben aengenomen , Coo is dit werek aenghevat pm de Confte 
daer mede te bejeveren inde eryaeren Geeften van 4e(e eeuw 
irit leven fijhde , waer van de uytfteckende ehdé roèmrucntichfte 
hi«r inne meeft fijn afghebelt, om te thoonen wat feldfaeme 
wereken hun cloecké Pinfeelen fijn vooni-brenghfinde , ende 
oock naer eenen onfterffelijcken naem trachtende , blijvende hier 
mede als voore Weet-lievènden Lef er. 

V. E. Dihft - willighen eh4e 
gheafFectioneerden Dienaer. ; 

Cornelis, 4e %e. 




• ■■>. ::• ■:. i •_.. ,\">'i3 v :• 



;-","' n; »:. 



EER- 



Digitized by 



Google 



186 



EER-DJGH 

OP D E POE. SI E 

'VAN'DÈ N'' 

Weet-lievenden ende Rijck-konftighen Meefter 

CORNELIS DE BIE- 

' ' .' . . Spelende op dë Spreucke; . •. 

De befte Bloem enplucktmen niet, 
Het befte Hout en fcaptmen niet, 
Den belten Voghel en fchietmen niet. 

GHeefl Maeght-eri-mónfter S/>Jky;tx met diep-yèrholen finnen fc 
Stelt u dit raedtfel voor om t'levèn af-te- winnen •, ' '"* 
De>v*aegh«ri drayght gëèn?döot- men waeght Üièf lijf nóch goet/ 
Maer fcherpt wat u verftandtjwi wet hier 1 uf ghemöeti / " 

lek feggh' : de befte Bloem die niqt en wordt ghetrocken, 
En t'befte Hout' dit novt ghékapt èri wordt tot blocken, 
Den befteÏÏT^/W^^CR^i^höytêf» vreeft den bout, 
Dat fijn de Terf&Bht&)W%ie en ïVVip\gaert-hout. 
Al ftont in uwen hof het puyck van alle bloemen, 
Waer op dat Flora felf hooghmoedich foude roemen •, 
Al broght ghyf' een voor een en fte]den^die ten toon, 
Het <Bloeyfel vanden terw* fpant boven al de kroon. 
Den Eyck,den Noort&hen Maft, de groen 'Cyprefsi-boomen, 
Den Palm in't jootfèhe Landt die boordt )de Ceder-ftroomen, 
Dees buyghen haere kpayxi voor d'eejTlen Wijngaert-ranck, ^ 
Die ons fchenckt jeught *$i vretight door fijnen foeten dranck. 
Laet vry.de trotle Paeuw me^bajren fteirt gaen fwieren, ( 
En dat den Nachtegael fijn ftemm' doet tierelieren, 
Nochtans de Bie verdient den eerften prijs en lo£ 
r X^f toonich en geel wafefc^voert in haer ftrooyen' hof: 



• 



Google 



En of dit niet en deed' een fcieken van Hümetten, 
lek weet' een iBiêtöt Lier die /oud' iele bóvën (ètten, 
i Een Sie die onvexmoeydc door-ylieght het heele Landt, V ) 

En foeter (uyght als loet uyt bloemen van t'verftandt. 
Wat dient hier noch ghefèyt ? ghy ftelt met jncVvoor ooghen, 
Wat met verfcheyde verw* PiShtra koft vertooghen: 
Ghy doot-verwt jeder een in uwen boeck met fwert, 
En uwe doot-verw' maeckt dat jeder levend* wert. 
Hier leefter naet hun doot, hier leefter in hun leven, ; 
Die naer den doot£pijl oock u penn* (al t'leven geven, 
fDe !Bie fteckt op de doot, en ftraelt dit maegher Dier, 
Dat het moet aen de <Bie ghedooghen den Laurier. 
En'waerom (buw(è niet ? Tiiïuras oli- verwen, 
En lullen noyt de Conft noch Meefter laeten fterven, 
Noch verder gaet u penn*, dat liun Conft toe-ftaen (al, 
Want ghy eeuwt in u wefck de wereken van hun al. 
Mijn Spreuke gaet dan vaft, dat voor gheen (Doot noch (èbichten, 
Den 'Beften Voghel oyt het iiekm en moet (wichten, 

Vlieght, vlieght Europa door, nóch ift een kleen Tonneel, 
Voor die TiftHr? fchonck haer Conft, en hacr Pinceel. 

Per Amatorem Piéturx. 

P. A. P. 




Zi LOF- 



gitized by 



Google 



I 

it8 "- I 






Tpt déii HiMnjgb-vloëyenden SchrijVéf * 

Op de ontfluyipnghe van iïjn Gulde t Sckat-Camct 

CÖR'N'EÊt BEBIB; 

Notaris endé Praftifijn tot Lyer. 

COrrieel den Hörén duydt ;van ovèr-vloëdt'erï weldeh 
Kan min ©e <Bïe, als t'foet des Hdmng'-graets'uyt- béiden, 
U weventróoftendt Ampt-, thoont d'openbaere Tfónw 
Waer-med* gby donrecht weirt ibo wel van Man ah Vrouw. 

LTer u gheboorténttplaets^hotldt groot ghewicht en maeten 
Dies vintmen wel <'serrechfti(in ipijfc vat* die u haeten) 
Een overvloedt van ghéeftyen foétheytinia dicht 
Met trouw oprechtkhcyt, en t'rechbe Lyers ghewichü* 

CÓRNELIVS DE BÏE. . 
ANAGRAMMATA. 



i. Nobile Decvs Rei. 
a. Bene dices Livor. 

3. Bene Livor cedis. 

4. LlBER VINCE DEOS. 



J. J RE NOBILE DECVS. 

6. E LVCE BONIS RIDE. 

7. NVBES COELI RIDE. 

8. DVLCI IS ORE BENE. 



„ 9. Relvcebo INDIES.' 
EPIGRAM MA. 

Nobtle pando decus rei j bene Lifoor inique 
ïDices , dum cedis quin beheyUfror habes. 

Vince fDeos liber, ipfe tónas , tibi gloria furgit, 
ƒ cito, re crefces; nobile & inde, deern* 
%ide E luce bonis } Coeli nübes quoque ride : 
Nam totum is dulci promis ab ore bene. 



Duyt- 



Digitized by 



Google 



Öuytfcfaè~ teöter-keerëri 

u^t defï 'felven Nlcm : 

G O RN E L IS DÉ B IE, 

i. Beeld -Ryc x Sone> | 2. Soen Ryc Beeld. 

CORNELIUS DE BIE. 

3. Sin Edel Bicorve. | 5. Belden Cjer Vois. 

4 Eel Vredens Bicoi. | 6. Levend Bi'ê crois. 

ÜYTXEGGINGH.' 

'Tp\ E ftté , ApoÜói Soön dóorfwëcrt gebloemde velden, 
I J' : Ötn voor haer ®ïehcbrf r tê demeleür Höningh-raet : 
Dac is dit edel Bóeck^föó^c^vari Kunft als <Belden ? 

Daer menich veers vol gHéeft eir cloe&ëh Sin in ftaer. 
Hier wordt clck <Be èh? gttekent dóór Rijrn.kurift duïènt jaèreh 

En jedérs lof ghehoórt v3Ln'Mufii : foèity r óis' 
Soo als S)e <Bie ons kan Teer Cierlffy openbatrèn 

Wiens perine^o^^^C^ 

Uytcr herten 

% de Ment r ; 

Air. ttt Anütcr$iri. ' 




OP 



Digitized by 



Google 



199 



OP 'T GULDEN 

CABINET 

DER SCHILDER-CONST 

Vanden Rijm - vioeyenden 
M r - COKNELIS D E B I£. 

TOen Mauórs Nederlanclt doojr wapens quam verdelghen, 
Wierdt é^edd Scfnlder-kfinft vertreden in't ghevecht: 
Maer nu Vulkaan t'gheweer (verzaadt van bloedt te fwelghen) 
Tot minne fchichten (rneedt , /worjdt zy weer opgherecht : 

W > ant-^ftt.2^on;dcurwOT^t ec ;^OR^4^ r ?«olchc Rijken 
• En Dochter van Wnüps, tot: fc^rick t van t'Krijghs ghe weidt. 
De min is machtieh om het Öorjogd te 4pen wijken. 

Dit wift fc>e <Bie, en teert xle JCunft hierop herftek. 
Wie dat de Kunft befchrijCt zal Jeven, door fijn blaaren: 

Dit is gheen !3?f>;die; pp ji^aetfyci -honing gaart, 
De flrijd&re^oi^/irzpo lijck-Van Kjw\ft als KerckrOutaaren 

Vertnoont hét oogh , eenBie van loffelijcker aart. 
Wie zucht tot Nflaai-kun ft heeft is waart om op tè roemen, 

Waer dat'Mècenyi fijn wordt alle Kunft ghevoedt, 
De ïïeet-(Bïe fiiyght ja^en zap uyt leveloofè bloemen ; 

Maer uyt befielde verffdoormenght met vlees en bloedt. 
De verven weeten t'oogh door Kunft naer fich te trekken, 

Al wat-aanminnig is , heeft onghemeene kracht : 
3)e !Bie komt haar, voor rohnen, met vleughels over-dekkea, 

Zy biedt De *Bie tot loon van fijn ghetrouwe wacht 
Haer gulde huUèl van Paletten en Penfeelen : 

Wie dat de Kunft herftek behoort met haat te deden. 



lm Vos. 
AEN 



Digitized by 



Google 



*9 X 

/ •'. A E N D F.N 

Qaefeerdep ende Konft-rijckeo . 
M fc GO RN E L IS DE BI E, 

► Op'hèt uytghëven vari fijn^Schilder^boècK "-' ~. ' ,'. 

DE Kunft ghcnootcn dienaerdcvólfflaeckthcydt trachten 
En d'edel Poêiy verr* boven alles achten 
En raecken nimmermeer het dod wit van hun hert 
Ten zy een houwelijck by hun voltrocken werdt, 
Een houwelijck dat noeyt d'Echt fcheydingh koemt te vreelên 
Van twee zeer Edele , dogh evenwel maer weefèn 
De Rij m-en- Schilder- kun ft, die fchoohe kindeis van 
Den gheeft , en wetenfcbap , cfvermaeck van jder Man. 
Die wondere ,. daer* zich Afyolk ' van laet 'troet'Ien, 
En fonder weick.ons doen verandert in een hoet'len, 
Verlamelt y én 'vereent in een jtechtfehapen breyn, 
Dat heden Akkeren al om: laet fijnen fchijn, : -V 
En yyaeght ghy. wie d& is? doorloopt dé boeckerijen 
Gact by d^wnoish^éft vanrKnnA en.Schiïderijén, 
En is u dit te' ver?zoo.lüyfleit'naer de Faem 
Die aende kinderf (èl£ gheleert heeft fijnen 'Naem. 
Jppelles , en Apjfoiff zijn by hem jnghefwolghen, 
Mjr <kojint : ^tn 'tienen , en den anderen te volghen, 
;v:>i v il/è'^)gne^ ,, ioö;ri8er by, dat ghy hun beyd' verheft 
><■'•' En dicicwïls de Copy voor t'Principaél verkieft. 
Het tó >die> waérdè -éie die Hibla, die Himètten, 
Met hunnen honich-fchat , ons komt als voor te fetten, 
Van wiens was ons wordt fbo lichten keers ghemaeckt 
Dat alle man daer naer, als naer fijn dachlicht haeckt. 
Die 't Gabinet ontfluyt van d"edele verftanden 
•föijp^naer den Lauwerier met open herten branden, 

En 



Digitized by 



Google 



192 

En t'edele Pcncecl in't,hflogjbfte glori-top, 

Door hunne neerfHgheydt, jjzhedreven r hebben op. 
Die foo eëh om^rcckhccffr^n-nuh bedrijf ghegheven, 
Dat fy , naèr hunne doot datir in^onffcerv 'lij$c lé^n, 

Die foo heeft afg|iefchet ft hun daden , en yerftandt, 

Dat hy het bloéyend* fchier ons voor ons ooghen plant. . 
Hoe ftaenick niet .Yedtolt wanneer ick kom te deneken 
Dat, ick jet levendighs jhem foude konnen {cbencken 

Iet daermen fijnen aerdr £ou kunnen inne fien 

Soo', als hy is bekent, hyletter-rijckielien. 
Ick treek my achter- waerts , mijn aderen vervriefèn,. 
En ftollen tot een ys , ten fy fy hun verliefen 

In hunnen eerftcn ftandt , foo word' ick roere loos 

En alle mijn beftaen is oft heel rot oft voos. 
- Maer houdt •> ick raecker door hy die t'al af kon maclen 
Liet in fijn maelérey den omtreck van fijn ftraeien 

En wefentheydt fijns gheeft , foo levend' als hy is, 

Sulckx dat ick hem dit fchenck , tot een ghedenckenis. 
Gheen douwen naer de Kunft , als die ghy kif kunt gheven 
En kunnen t'Taefèreel, van uwen gheeib, doen leve». 

Hy die dit wonder hem wil hebben voor ghefet 
. Gae d' eerdichten voor by , en lees u Cahinet* 

petoehtt Amkofw fptculi 
CLu^ius Je Grieck,<Pncor. 
Caufarw Fifcalium Cm* 



AEN- 



Digitized by 



Google 



»93 

AENDEN VROMEN 

Weet-lievenden ende Rijm-minnenden 
HEER ANTHONI VAN LEYEN. 

ALs jemandt dickwils meynt op t'hoochft te fijn gheièten 
Wordt op den leeghften grondt van d'arremoy gefmetcn. 

Wanneer men*fiet den menfeh heel dick en f wangher gaen 
• Vaafotte hooverdy, eerfucht en ydel waen, 
Soo fal hy anders niet , als (chandt en onneer braken 
ïae onder tTprocke rat der wree fortuyn gheraken : 

Dat is , die hem verheft , wordt meeftendeel verneert, 

Die hem het fterckfte kent is dickwils eerft verteert. 
Als Phaeton eens Cou den fonnen 'wagheri voeren ovU. 

En door de hooghe locht lancx de Planeten toeren hb *' 

Brocht fich , en d'aerd' in brandt , om dat hy quam te by 

Sijn Vaders heet Palcys , uyt enckel hooverdy. 
Gheüjck als <Dedalus fijn felven vondt bedroghen 
Om dat hy al te hooch was by de Son ghevloghen 

Die hem in't diepfte fmeet van Thetis natten fchoot -g^ 

En ftirf door hooverdy een grouwelijcke doot. 
Is niet den rijeken Vreck door fijn hooveerdich mallen 
In't diepfte vahde hel voor eeuwich neer ghevallen •, 

Heeft niet de hooverdy «yt t'hemelfche plaifier 

Den trotfen Luoi&r ghedceven naer het vier ? 
Dit leert ons d'oude (praeck : die hem tot t'hoochft wilt poogen 
Licht valt , «n die hem neert , die fietmen meeft verhoögen 

Den handel vanden Al, -den alghemcynen tucht 

Is t'gen'men (choutjons volcht^n t'gen'men volcht ons vlucht 
Om het oprecht bediet van defen fin te raecken 
Men hoeft maer in te fien den plicht van alle faecken : 

Dat is hoe -dat de Eer volght ftadich naer de deught 

Die t'üerfel en den glans is vande jonghe jeught, : ■ ' 

Aa De 



Digitized by 



Google 



i94 - 

De Eer volght die haer vlucht , uyc een oytmoedich leven 
Sy vlucht die tot haer wort, door hooyerdy^hedreven* 
. Ghelijck een fchaduwe-, die wandelt op den padt 
Van hem , daer fy het beldt'van fijnen lommer var. : - 
Iftdat den menfch die volght, fy fal (tets voor hem vlieder* 
Ht dat den menfch die vlucht i Cy fel hem naervolgh bieden,; 
En fchoon hy dapper vliet en neerftich henen fpoet 
Sy blijft hem even naer en hanght hem aenden voet. 
My dunckt ick t'felve aen Van Leyen fien ghebeuren 
Daer gheene fèhaduw' maer de Eere naer compt fpeuren, 
Waermed' hy deièn Boeck belommért en befchaeyt 
En door fijn deught alleen met alle Eer verfrayt. 
Tis waer hy focht del' Eer met foeticheyt t'ontfegghen 
En haren nieuwen keus met vlijt te Wederlégghen, 
D'oytmoedicheyt die was in hem lbo diep gheplaetft 
Dat hy def' nieuwe Eer eerft lanck had afghecaetft, 
Maer neen het was om niet hy coft de eer niet hind'ren. 
Oft haren jever door de weyghéringh vermind'ren 
Sy was te vaft ghebouwt uyt een verplichte jónft 
Op hem , die is oprecht Befcherm-heer vande Conft. 
De liefde vondt daer in haer uyterfte bebaighen 
Om d'eere van dit werck Van Leyen op te draghen 
Van Leyen die de cracht van haren fin verftaet. 
En beft is onderricht hoe 't met dé Gonit al gact. . 
Hoe compt dan weerden Vrint, dat ghy focbt at te weeren 
Het wit van mijnen wenfch en t'eenieh herts begheeren •,. 
Def eer die volght u naer al vlucht ghy, noch foo fèer^ 
• * ■ Die uyt oytmoedichey t fijt vyande vao de eer. 
Nochtans en cunt ghy niet den glans van, d'eei?e fchouwen 
Al ift dat ghy haer vlucht fy can n teghen houwen 
Ter wijlen dat u deught al meerder eer vereyft 
Den lommer vande e«r noot van if deugden «feyft. 
'i Waerom 



Digitized by 



Google 



*9S 
Waerom dan dit ontfèyt én vlijtichlijck öntfpronghen 

Iae ayc oytmoedicheyt op anders hals ghedronghen 

• Die eelder is van ftam , oft heeft meer wetenfchap, 

Die grooter is van ftaet,.oft fit op hoogher trap. 
Ick bid u fijt hier in in't minften niet vérbolghen 
De hoochfte weerdicheyt die can u noch al volghen 

Midts dat ghy fijt verrijekt met een foo cloeck verftandt 

Als jemant hebben can in't heele Nederlandt. 
Waer door ghy fijt bequaem om fteden te beftieren 
Door uwen wijfen raet en gheeftighe manieren 

Wat reden heeft de eer om u te laeten dan ? 

Te loopen buyten wet naer eenich ander man. 
Dié (fchoon hy was begaeft met d' hoochfte eer der .ftaten) 
Waer vyant van Tiftur en quam haer Gonft te haten, 

Daer d'eer van delen Boèck beidt uwe fchaduw' af 

Den oorfpronck dat ly haer voor u ten beften gaf: 
Die al de crachten kent die jemant uyt can legghen 
Van d'edel Schilder-conft , oft hareh lof wilt fegghen: 

Want al het gen' Pinceel , de pen , oft cool vermach 

Dat is by u te fien , dat brenght ghy voor den dach. 
En kent de Conftenaers elck aen fijn vafte trecken 
Die (y met cool en pen > oft met Pinceel ontdecken, 

Daer van gheeft uwen fchat der Conft.ghetuyghenis 

Die in u Cabinet (èer overvloedich is. 
En wijft my aen de Eer die uwen gheeft belommert 
Die uwe deughden vplght , en mijn ghemoet becommert 

Hoe dat ick naer den eyfch u Eer befchrijven fou 

Op dat ick üwén vrint en'dienaer blijven fou. 
Want die den glans van d'Eer gaet neerftich overweghen 
Moet lijden dat haer cracht is inde deught gheleghen. 

De deusht-is Voefter-vrouw van hare edelheyt 

■ En heeft den eerften fteen op haren gront gheleyt ; 

Aa 2 De 



Digitized by 



Google 



t$6 

De Eer wort door de deught , de deughe van d'eer ghekoeftert 
De deucht befchetmpt de eer , van d'eer wort deucht gevoeflcit 
De Eer aen d'edei deught alcijt trouhertich blijft 
De deught als d'oli oock gheftadich boven drijft. 
Ten is gheen rechte deught tot deught te fijn ghenegher» « 
Maer t'is een vafté deught de fuyver deught te pleghen 
Ghelijck de liefde crijghthaer voetfel door t'gheficht 
Soo wort de eerbaerheyt oock vande deught verlicht. 
Het gen' ick fpeuren can en clarelijck bewijfen 
Aen die de waere deught op 'thoochften fullen prijfèn 
En fèlfs ondeughdich fijn, maer die de deught bemint 
Is deughdich allmen oóck de deughden in hem vint. 
Def' reden ftel ick in de fèhael van menich oordeel 
. Het gen* my dienen can tot baet en wonder voordeel, 
Wanneer ick al dèn dach van d^alghetweyne' Faem 
Verbreyden hoor den lof van d'Heer Van Leyens Naem. 
Hoe dat den grooten Ai hem mild'hjck heeft ghegheven 
De grati' om met ruft in rijeken ftaet te leven 
Den welcken is ghemenght met de' oytmoedicheyt 
Vervrempt van nooverdy, wat dien ter meer ghefeyt. 
De hooverdy nochtans die fietmen ftlden wijeken 
Van menfehen die fortuyn met ïijekdora compt verrijcfeen, 
. Van menfehen die naer wenfeh ghenieten s'werélts hift 
Die vyant is van deught en mooïtfter vande ruft. 
D'oytmoedicheyt befit den hoochften throon der deughden 
D'oytmoedicheyt <lre baent den wtgh èes hemels vreughden 
Die in Van Leytn fweeft 'en aen ons allen leert 
Met hoe veel deughden rï«fer hy daghelijckx verfceert. 
Hoe coft my het gheluck dan meerder voordeel brenghen 
Als defe Poëly met fijne deught te menghen • . 
Te menghen met fijn jonfi die haer 'befchermen (& 
Dat Momus noyt daer op can fpöuwentoicter gal 



Digitized by 



Google 



' f97 

En (choon d'ootmoedicheyt der Eer niet wou ontfanghcn 
Den jever bleef altijt aen fijne deughden hanghen 
En heeft ghedurichlijck hem met ghewelt beftreên 
Ghevolght als eene fchay niet (onder groote reen. 
Schoon dat Van Leyen fbcht haer vanden pad te leyen 
Sy wou van haeren man noot fonder reden fcheyen 
De eer die bleef hem by uyt een ghetrouwe jonft 
Midts hy recht kender is van d'edel Sehilder-conft. 
Sal jemant een robijn gaen aende Boeren veylen 
Wilt jemant (die is blint)op zee gaen leeren (èylen 
Wilt jemant d'oorloghs volck in oorden leeren ftaen 
Die noyt en heeft gehooft trompet oft trommel daen» 
O* neen het is om niet van Schilder-conft te praten 
Aen die haer niet en kent, jae die- haer deughden haten 
En daerom weerden vrindt > de eere van dit werck 
Die heeft al lanck gehadt op u haer oogh-gemerck. 
Om dit befchrijf der Conft uyt jonft u op te dragen 
Midts dat ghy in TiSiur fchept d'nyterfte behagen 

Wiens weerdicheyt is weert met meerder eer gheloont 
Door al den jever die ghy tot de Conft bethpont. 
Die al PiSIuras cracht en haer verholentheden 
Verftaet, en geeft daer van een uytghemimte reden. 
Wie ifler die op d'oogh Van Leyen niet en bouwt 
En op fijn oordeel niet ten vollen en betrouwt 
Om eenich ftuck van Conft op fijn fcherp oogh te coopen 
Want (onder fulcken oogh men wel verdoolt can loopen 
Om voor een Principael te coopen een Copy 
T'gen' noyt ghéfchiet als is Van Leyens oogh daer by. 
Dit blijckt aen al de Conft die hy ons voor can fètten 
En brenghen voor den dach uyt fijn Conft Cabinetten 
In overvlocdicheyt, (bo datter niet een man 
Ervaren was in Conft , oft hy en heefter van. 

Gaet 



Digitized by 



Google 



i** 



Gaet: nasr üja. vreüghdich Hof, cUcr veel -fonteynen Ipringen 
En fiet wat wonderhèYt hj fel ten Voorfchijn bringen : 

Twee ftücken daermén op can fien een groot gewoel 

Van beeften., ende fruyt, ghemaeekt van Teeter (Boel. 
Die daer foo crachtich ftaen en fchijncn hun te nieren . 

Waer in Queüinus heeft gefchildert twee figueren, 

Seer aerdich uyt-gewerekt , feer los en wel ghedaen 

Die Ichijnen door de Conft fchier vanden doeck te ftaen. 
Daer fietmen noch al meer GonftWijck vermaerde ftucken 
Die fchijnen door pincéel het leven af te drucken, 

Waer med' van Leyen is leer rijckelijck bejonft, 

En daer by is fijn huys vol van PiSluras Conft, 
Die weerdich is befaemt en door <le pen te prijfen, 
Daer hy Schildry en print, jae T>eckeningh can wijlen, 

Van Iulio ^pmdm , Lanfimck en Titiaen 

Van Midriel Angelo ' Georgo Mantuaen y 
Van Tefta , Spanioïet , van Paulo Pberrinato 
Andreas Scbauim , Fraücifco Saluïato ' 

Van Paulo Veroneei 9 (Bajfait <tn Caftilion 

{Dominiquin , Cardts , van Franco en Corton 
Van (Bacci {Bandinel , éarots Term del Vago 
G)a7>inci. Tintufet , Parmenfts en Canjago, 

Van Tbeadeo en oock %ojfo Florentien 

Van Campegnola en van (Rjtpbael Vrbien 
Camitto Procafiin , <Pordenon , Guido PJjeni 
Francifco Primatris , Ventura Salimbeui * ■ _ 

Van %ubbens en laan fDijck foo 'Printen als Schildry 

En veel al oude Conft van eel Boetlèerdery, 
In Coper Hout en Steen gefneden naer het leven r 
Verlicht op Parcquement , en in het Gout gedreven, 

De wereken van Tempeeft , van Holbeen en Caht 

Van Alborduer. ■-, La (Bel , Focquier , Lomn ,-en $#. 

. . Van 



Digitized by 



Google 



19? 
Van I/rad e# v £«/^ yai> Stoaneptlf en ©w»y, 
Van iBreugheT, SMeer ? en noch veel (Jonft van Brotmer, 

Van <Peeters en varülBof/, 'va&Styö-* en Quéüien 

Ghelijck op't luftich Hof yan.Leyen is te fien-. 
\Jecl meet als Mu(a hier naer Conft in Rijm can fingen 
Veel meer als mijne pen u hier in't licht can brineen, 

'T Ghetal dat is te groot, my fou gebreken ft of 

Om eens ten vollen uyt te (preken al den lof. 
Die fijne Conft verdient , waer üyt men fou bethoonen 
Dat hy geen geldt en fpaert om d'Edel Conft te loonen. 

Die noyt del' Conft en heeft by {Jomtenaers geleert 

Ts met de wetenfehap der hoochfte Conft vereert. 
Die naer veel Schilders doodt , thoont t'leven in haer wereken 
Daer hy al menicjimael can d'ooghen med' verftereken 

En openen 't verftant aen die del' Conft befiet 

Midts (y door haere crache en wijekt fchier r t leven niet. 
Mijn Muifa .ftaet verftelt , Sy wilter uyt gaen Icheyen 
Want al de wetenfehap van haeren Heer t>m Leyen 
• Die maeckt haer boe en ftom , midts dat PiShtras geeft 

Soo wel (ghelijck van hem) noyt is doorfien geweeft. 
Een* Man die haet en nijt can door fijn deught. bedwelmen 
Die de rechtfinnicheyt met reden can behelmen 

Want fijn genegentheydt geeft aen <Pifiur een fpoor 

Te worden heel vemaemt de ganfe wereldt door. 
Die ons bethoonen can den wegh van goede redert 
Door wijfe Raeclaemheydt en fray geregelthcden 

Die de gheveynftheydt vlucht en boofe ontrou haet 

Begeerich tot de deught , af-kéerich tot het quaet, 
Leeft dan Apettès vriendt , die door ü Conft vermogen 
Schijnt lanck <PiSluras borft te hebben uyt-gefogen 

Op dat u liefd' altijdt mach groyen meer en meer 

Met jever inde Conft tot Mulas grooter eer. 

U. Ecrw. verplichten Dicaaer C, de B ie. W4trbtjt batrtn^t. 

Mengel- 



Digitized by 



Google 



100 



Mengelrije op de verjfcheydentheydt 
der Schilder-Conft. 

Lief-hebbers van Pictvr 1 die haer pincccl bertiinnea 
Ea die haer eer bewijft met op-ghetoghen finnen, ê 

Jck wil u voor het left noch brenghen voor den dach- 
Dat u nieufgirich hert tot vreughden trecken maeh. 
Daerom ben aengheiockt om'noch wat meer te fegghen 
En om def ' wetenichap ten vollen uyt te leeghen» 
want al het gen' ghy fiet in Conftighe Schildry 
Js fonder fiel en lijf, maer ftorarac Poëfy, 
Die menichmael de pen der Dichters can doen fpreken 
En leyt u conftk^i uyt wat daer aen compt t ontbreken. 
Soo heeft van nieuws den luft my virich aengheport 
Soo (eer dat mijne pen daer toe ghenegljen wordt. 
Om dat haer cel Pallet <ler Conft niet fou verdrooghen 
Soo moet ick even-wel my noch tot dichten poognen 
En brenghen op't Tonnecl de Schilders van dit Landt 
De Schilders van öns Eeuw , ervaren in verftant. 
En fegghen (kt de Faem voor eeuwichlijck (al dueren 
Van Rvbbens en van Dyck fraey Schilders in Figueren 
Van Craeyer en Qvellin , Jordaens en Langen Jan 
Van Willeborts en SchvT , van Floris en Bassan. 
En in Bataüen oft vremde Vechterïjen 
'Leeft Palamedessen , en Snayers wonder ftrijen, 
Sijn Ordonnanti Rijck > daer by oock \4oleneer 
Vermevlen en noch meer , verdienen groote eer, 
jn Beeften Boel en Fyt , in latte Boeren , Brovwer 
En in Verlichtery ,. Frvytiers , van Dynen , BovWer 
Van Delen tn Colon feer net in Metfelry 
Maltees en Snëllincx oock in fchoan Tapecery. 
Sict Snyers inde jacht met qp-ghefpannen netten 
De Heem > van Es , van Son in aerdighe hancketten : 
Artoys en oock de Wit in Landtfchap leer plaifant 
BronckhorsT , Gerbier , van Heyl leer aerdich inden brant. 
De Dvyts , én Wovters in het naeckt (eer cloeck van gheefte 

Van Kessel , Savbri in cleyn cruypeode Jbeefte, 

Beck, 



Digitized by 



Google 



"*tl 



Beck , Tysöjs en Gonsael tctt ghceftich in pourtret 
Verbrvgghen e'ü QvELLitf , die fnijden wonder net 
De Keyser , Nievwelant feer fray in Architeften 
Saft Leven , keucken goet , De Vries in fchoon Proipe&en. 
Jn't fnijden pp de plaet , de Hondt , Label , de Both 
Bosboom , de Cort en Wirckx , de Jod' en Jaeck Calot : 
Niemant in Zee-conft can aca Peeters Conft ghecomen 
Van Thielen en van Neck , en Zeghers inde bloemeö. 
Dat dan Pictvra leeft in t vredfaem Nededant 
Nu fy haèr vint verloft uyt Marti s wreede handt 
Die haer foo langhen tijt heeft trachten te verjaghen 
Door fijnen oorloghs brandt en vcci-der-hande plaghen 
Die haer foo hnghen tijt benomen heeft den luft 
Door ai het krijghs ramoer gheftoort in haere ruft. 
Poëfis (bete Conft gheen voetiel coft becomen 
Uyt t'fiiver daer Criftal der Hypocrcne ftroomen 

De boosheyt was te groot, wat coft daer tcghen ftaen 
De liefde was verjaeght > men trock gheen Conften aen* 
De werelt was vol nijdt door t wetdraents Voefterlinghen 
Men hoorden gheenen rijcp meer vandc Muien finghen, 
Het dulle moort trompet verdoofden hun ghekiy t 
En *t fchrickeiijck ramoer van t* fchroomich dondercruyt 
Verjoegh de liefde wegh , den nijdt befat haer ftede 
Het gen' nu is verkeert door eenen vaften vrede 

Ghefproten uyt de trouw, die heeft ghebaert den peys 
Die ons ghefonden is uyt t'Goddelijck Paleys. 
Appollo ftelt fijn herp en menght fijn lauwerieren 
Met groen olijven loof om d edel breyn te eieren 
Van onfe vry Pictver (foo langhen tijt verjaeght 
Verftooten door den krijch en met onluft ghepiaeght, 
Die nu eens leven ial en haere deught bethoonen 
Aea die haer weerde Conft naer reden wilt beloonen 
Die nu bragheren £d, in pan en Jacht flauweel 
Door al de Edelheyt van haer bifaert Pineeel 



f I Hl $. 

Bb Aenmerc 



Digitized by 



Google 



zot i 

Aenmerckinghe op den Peys, 

Dienende tot jnleydinghc van dit volghcndc 

DEEL. 

Aïfoo ien fitcc boo? datreujeft $eb bctoefen bat jemanbt<mepiieiibttr 
fitten op tien booebfien trap bon eer enbe gïo?ie) bichtotte get ktgbffc 
balt. #p too?ben menicb mad om ïjoacb gbetrorften op batfe eenen 
(VnaerbCten bal fbUben ballen. Tolluntur in akum vc lapfugraviori mant: 

ciau- naer tfeggben ban ciaudianus. $00 en ftfffie niet tonnen boo? bp gaen brt 
duo. tegbenbeel oft be toeberp?oef banben boo?g. ftn gier ooefi boo; ooggen te fidkn/ 
bat i$ toanneee ben menfef) mepnenbe te toefen in fbnen grootten noot bent 
aljffban naccfu bet meefie gbeutcn. 3Mt bebtnttnen feer toel inotujij&cberlanbt 
liet toeftft foo langben ttjt met bet $ou-decbt ban oo?bgb ¥ gbedeebt getoeeft 
om bat ben moet-bo?ftigben Mars al te feer baer paelen befat/ niet boo? boer 
epgben fdjult maer bom bet mfeftaet ban tjaet jntooonber^/ bat \$i be fonbe. 
Gcn.i 9 . hw fbntfc banben menfdj toa$ b'oo?faedt bat Zodoma en Gomorrha in Wam 
en bier (t)n bergaen/ enbe be fonbe i£ ben oo?jp?ondt bat be Xanben ban 
Beigica ooo? bïoebigbe aalteden fijn gbecomen tot grootc atmoebe / bie te boop» 
boo? be groote toeelbe bon b?utbtbaerbcpt en ober-bloet bc menfdjen B?orbteit 
tot booberbp / oberbaet / toelluft enbe olie foo?ten ban ïmoj^eöcn / bie be geonbt 
ttcenen gbetoeefi fijn bat Bclgica ontrooft toert ban ruft en boo?fpoet/ enbe bot 
bc bertoeerbe ttoijl danrnen berboofben ben gjan$ banbe reebtbeerbiebrpt/de 
flaet-giericbept berfitet be ïiefbe en eenb?acbt- £00 bat jpeberlanbt mbjtf btr» 
b?ontnen tn een rafenbe jee ban oo?Iogb / bie niet anberjt upt eri fpoogb alj* 
febnpm ban alle boojftebcn / bie niet anberj* boo^er en b?arfjt / aljS een tnobber 
ban brtgiegbeUjdtbept enbe rooberp : bet fcBten bat een rtieuto Megera toa£ 
opgbdiaen om bet xanbt te oberlaopen met ben bloet ban groutoeltlcRe ongfc 
ludten / bloetfterp / b?anbtfrirf)t / gbetodt enbe onretbt. <©e £on me febeen te 
buptnen en baer te berbo?gben inbe toolcnen boo? allen bet gberapj* / ntbommrf/ 
gbefmoo?/ gbetier en gbebonber/ ban Martis berbaerdbdt ftanon/ enbe boo? 
ben ftancH ban alle be boobe lidjaemen baer be aerbt ane bagben mebe bxr&t 
Bebedtt. $et bier ban bten onmenfrbdgdfen oorlogb fïoegb obeeai baerbrttc 
Wammen : be toraedt toa*S foo ontbondtt batfe niet te bluffen en febeen te 
toefen / enbe fönbe alfoo gfjefielt inbe grootfh benautbeben om feflfen* m gtonbt 
te gaen xjbc in baeren meefien bjndt gbetomen tot baer grootfte gbetadt. 3110 
toanneerbenalftenben $eere be oogben ban ftttonepnbettjdtt b er mb er ü ggept 
beeft gbeopent enbe bet Sanbt befegbent met eénen pep# enbe b?cbe/ bie niet 
alleen in otut £eberlanbt / maer in bed anbere gbetoéflen beier toerdtjf op co?mi 
tbr gbetomen ij*/ tenen b?ebe bie met be ttefbe oegofi beeft tn bopenbe Dat 
bpmetliefbe fal epnben op befe torrdt enbe in bet eemjüdjlebm/fonberepitM 
naer bit kom beginnen, 3>eli*foe beeft Oobt onfmgmbectordtt tot berm* 

fprtigbcpV 



Digitized by 



Google 



lertyjfent/ ente tefetttftettig^ * 

fcanbt betgunt ccn landt gbetoenfie wil. 

Qüo magis jnteritumfibi quifquam inflare putabit, 
Hoc magis accedit profperitatis opus. 
• Die meynt dat hem de doodt nacckt door Veel pijn en druck, 
Oijght dickwils inden noot een onverwacht gheluck. 

3te Befte / We boo? «Bobt* febtotmgbe $aer tooonplaetjof beeft gaen nettim 
in bet bert bonten albercrillenjcnftcn üontncn ban ©jancfatJcft / epte betelfte 
$?incefle &opael jnfante ban #patrien / beeft bet ftoeett ban ftraf (baee ben 
menfrb om ("ttn boo£ ïeben mcbe gtetyepgftt torn) bom opffehen enbe bet 
Xante boen befegbenen met b?ete. SH0 ben ftonmeft Afluerus (fêjnte 09 fjet 
jobtjef gbeflaebt boo? bebalfe oo?blaefmgbe ban trien boobetbigben Aman, tenEfterj; 
untetften bergrampt) 00 ben bal** berboten baboe / ntemant önbet f#n oogben 4. *. r. 
te tomen fouter bat bp gberoepen toette ofï te flirtte roete tot teecben ban«p. 
goitertterentbept tot bent uptgbefienen fae& / om alfoo te totaecn ben bollen 
toom te gbeten tot terbeebingte bet joben / i& notbtattf boo? ftm gtbte 
Stotutgbjnne Efthcr (bie fonbet ggeroepen te fijn) bn ben ftonincb $ betfcbenen 
met b?ëe$ bante boobt te moeten ontettiaen bolgben£ fpn gtobobt / berfoent/ 
aljaf (b bet bben ban baren #om enbe 5$eboebet Mardochcus enbe bet beel jobtjf 
gbeflacte tratfpe te berbtbten / gteujcn (b ootft beeft gbebaen. &00 i$ oorft 
boa? te uefte ban bk ttoee ma#ticf)fte jBonareben te* toeren*/ te toeten/ 
ifcpanien enbe $?antfirgtn ten pep** enbe b?ebe aen £eterlanbt enbe meet 
atttert plaetfen bergrot : a$ bte uptmuntente enbe teugbt-rgrne Sfnfante ban 
&paigtrien objt een ttoeete Efthcr boo? baer toetet-ltefte tot ©jancmtJcn ten 
betgromten $eere onfen ^aUebmaner beeft betfoent/ bet betoutnt bert ban 
$eterlanbt met b?ete berffertnt enbe baer jntnoontetj* boo? ben bpte/ ban 
meertee ftraf berbeten/bte boo; ben toreeten oojfogb gbeftbapen tooren tot 
bun opterfie beeterbmgfte enbe ruïne te tomen. 

Tempora qui repuUt fua trijii plena dolore, 

Gaudia multa loco fiepe dohris habet. 
Die meynt dat fijnen tijdt is op het leftc endt, 
Crijght d'aldergrootfte vreught , die d'eynt is van allen t. 

3ftf0 ten $epligben Petms 3fpo|W met onfen £alieftmaetner mix antere 
Stpofiekn op ^feftipbpucb leten/ (b?$bente op te ongteffabigbe baeren ban 
ten b?eefeUJc&en fotngb-bloet) met b?eefe bante gtont te gaen/ toette Petrus 
met fijn mete &ifeipejj? inben meeflm noobt ban bet ontoeer beelofi/ enbe 
raecfit in fljjn grootfle bjeugftt/tomtt ongbettoöffelt en tan bentnenfeb gbeen 
metrter tojugte tenten o$ betloft te toosten upt een bcrbaatf #eb ongtelucn 

2$&2 bot 



Digitized by 



Google 



*«4 - - ' 

bot bei» met te boobt ijs bjepgbenbe/ fbo geeft Jfebcrlattt 00* tftbpbttifet 
be3eebanoo;logbmct b^ffban te gmtttgam/ en if boog beu tyete batte 
grootfie tniferie gboomen tot baer gooebfie gbtfwfc. 

In maxima miferia, 
^ %ecepit fumma gaudia. 

Daniel ftttenbe inben btepen Inrol ber geeutnen met tgeej* ban allé oogtou* 
fiutften berflonben te toojben to«M in fijnen tneefien noobt enbepeeibitelbejS 
Danid boobt £ ban Habacuc (bie eenen ïftonbeet in giubccn ma0) boo? buipe banben 
«4. engbel bes* peeren gbcfitfHt/ toanbe bongberigbe Xxeutucn gfiefireelt fonber 
&em te btnberen / eftbe boo; <5obt£ bulpe berlofi. $eberlanbt gbefiett jönbe 
inben nupl ban alle b?oefpept/ inben put ban alle mifene onbec be toretbe 
enbe Starbariftne Seeutoen ban oojlogb enbe bieren t$t om berftaiben. enbe 
baer $oomf$e Scligie banbe ftetteege berbnitfit te tooien / Rrngbt inben 
meepen noobt booj «Sobtj* fcbjelung&e ben bujben &$$ enbe tyebe» 

Qm magis mterkum fibi auifqmm inftare putabit 
Hoc magis accedit profperitatis opus, 

Die t'nacftc meynt te fijn by ^'onverwachte doot 
De^meefte welvaert crijght in fijnen grootften noot. 

W$ be typ jobtfe jCBanncn Sidrach, Myfach enbe AbJenago gbefWt toorn» 
Danid w &** &?nn tKnlK f outnaijjj boot bebei ban ben Conimfi Nabuchcdonofor , om 
, bat fp be giflben $tatue niet en babben toillcn aenbibbm fijn in bet inerft* 
pertfend bc$boobt# ban Bet biet boog be butye bonben toaetatjtigftcn OoW 
bebjöbt gbctoojbtn enbe bttloft. titbripefi jpebcrlant (inben ifyanbenben<Pbm 
banben lantitburigben ftrpg& gbefiett #Jnbe) ijaf booj be bulpe <Bobt£ (inben 
meeficn bmeft) gboomen tot bare grootfte gbeutett ban pep£ enbe b£b«. 

Tempora qui reputat fua trifti plena dolore 
Gaudea multa loco fitpe doloris hakt. 

©e Itinberen ban gifraeï banben Bertncrftigftcn enbe bloetbo?fhgften Pharao 
berbolgbt 30nbe/ fijn in bunnen meefien bjuth enbe bjeefe be£ bootjif boo? ^obbl 
bmpe betloft alftoanneee be 2ee bare feiben beeft gbeopent / enbe aenbe 
Fxod. fcinberen ban Sfarael bpogben boojgancn bedeent/ en toeberom tocfloat 
14. afc Pharao met alle (ün oojlogfjjtf bolcft baecimte #nbe berbjonefc. £cbetlanbt 
banben m^eeben Pharao bcjêr oo?logb£ becbolgbt j^nbe / beeft baec be betbactt* 
lt)cne Zee bec tribulatien gbefeftepben bie ben ocjlogb $eeft beröjoncnen enbi 
boo? pepjf en b^ebe J^abcriant bcriolï. 

l^ebetTanbt ij* gbetomen tot baec grootfïe gbeuitB enbe ftooröfle tQeugtt 
booj ben bjebe. i^ant aenben mrófcH niet gftducnigbee/ beter / nutter en fauv 

gbe» 



\ 



N 



Digitized by 



y Google 



»oe 

l^mtmiobettömrnflTs*ö?bcfebJetettb^te|eb^ 

beu eeutoigben tojebe te gbcratfen. üNerop tod-te pajrf cotnen bé tooojben 

batltmi $cptig|m Auguftinus/fifcefettbe Bitnat T<*/f tam» */ï jwrt* w i» re*» 

# foirff nU ftUM Mdbi grttuftu* , »if drieöabUius etneufifci & ml Vtüius ptfiieri : bat 

j£:Den peys is (ukken grootcn gort, dat in gheluckfalighc faceken niet gratieufer 

en can ghehoort worden, niet licfelijcker beghcett oft niet profijtelijcker en can 

bsfeten worden. Wact.op ben ^epligbra Contatft David fmqfot altnuar tot pgiw. 
4tot*t <0tootenb?cbe lebben fp$eere/ bie utotntotbe lief lebben. <Cnboo*"9. 
ftoact bie ben bjebe leeft met be toerelt en niet met «Bobt/ toaer bctec alt^t 
gbepeeff/ betfiooten/ berooft en gbrbannen banben Rrög| ofte tgbelgcue 
oo?Iog& oljSt tjier 09 befe aerbe ruft enbe b?ebe te lebben en naemaebjt be eeu». 
toigbe oojlegb ton berboémeni$. &aerom bebo^ben be menfc|en boog booberb? 
totïluft en ongbetoombe fonben ben tajebe niet te m$bnipdten 00 bat ben 
$ecte ( bie ottf ben b;ebe gbeeft ) m# niet befoerftt met bieten tobt/ peftilentie 
enbe attbece plagben/ gleujcfi |p gbebaen leeft aen bet boten ban zenacherib 
atytoanneee 09 eenen nacbt foo bed bunfent menfrben toeeben tint be toerdbt ' 
gbcmtnt om bat fn gbefbnbicftt lobben. 3|ft bat ton #nen bjebe lief lebben 
enbe niet en b'tooelen upt be fpo« ban fl)n g|eboben/ foo fal |n on£ m tuft 
en bjebe loeten bolberbm enbe glebenebgben / foo fal |n onjgr gbeben een lanen 
burttb febeh enbe 1alig| tteeben. #00 fulien be bmtltbaer acfcetë een* met 
suil booarioegbt tooien enbe bon óbrebleebig|e bnu|ten ftoangber gaen/ foo 
fbllcn be £r|epcn boa? be onbeftenbe boeren bec Zte mogben féplen en met 
rif ene fcöattcn g|daben toebrrberren : foo fal ben $eer ober bet bee enbe b?uc|ten 
fijn benebietie fentiben enbe befonberlficft be b?n tfonfien loten in acbtinglt 
tomen/ foo jüflcn be <8e|ilbce£ bon alle Confi-mmnenbe peeren etnen onftcrflpw 
njchen lof crÓgben ift bot fn «Etobtf bienfl enbe be neerfritbrpt lief lebben/ 
nu tUHen fp bun Conflen ten |ooc|(ten g|cbjcerbeert fien tec tollen olie be 
Sanben 00 eenen ecoten tobt booj &obt $ beftiermgbe, m bjebe enbe ruft g)u 
gberóttïu. g[cft fcgg|e on eo?tcn ttjt / unt rebenen 09 ben 18. *ar| ban jpBeert 
1660. ben tyebe' tuflï&cn. Hifpanien enbe Vranckrijck in &cbetianbr toerbt g|» 
publieecrt. ^0 ben £efben ban iunij toerbt |et ftoutoeujelt ban spanien ett 
Vranckrijck 0|econ(umeert/ enbe lm 7. lunij inbenfelbenjoere toerbt ben b?ebe 
tuffen be ttoee Croonen ban Denemarcken enbe Sweeden met alle b^euglt bet» 
fonbicöt. <®$ ben 8. bee fdber Jföaenbt leeft lacobus Stuam Contneft ban 
Engheiandt An 4ncomfle 0|eboen binnen Londen, altoacr |n metgrootr Dl|J» 
fe&ap banbe ïntooonberjöi t# mgleboelt. 

Wanneer ons NeerLant ftont VersLagen Door VeeL DrVCk 
BroCht haer een foete troVW een onVerWaCht gheLVCk. 

Men (ent boo? cm f^eeen tooojt battet fdbm ojelucft oft ongfteuun allee» 
comut/ foo tanmett öetoöfen bat met alken jfcéberianbt boo? |et o|e# 
bteft ban bet |outoel$tft en «tf begaeft QlebKubm met tien pep£ enbe b?ebe/ 
maee ooeft be booj bee|aelbe Xanben/ bie anberfhiqet boo? |un ttoifien enbe 
Wotbigbe etaneelep ^ebedon&t grooten afbjeutn inbe Coopmanfcban enbe 

biet' 



Digitized by 



Google 



tóerg&dgtfK melbaere fouben berme&t bebben. $e €r«u alleen $ boojfoem 
Hat aüe bondot fuflen opgbetroefien ode ten bootbften gbeftcbt mojben/ ta 
tollen tKmacttigftc Conu^f&cn in plaetjS ban gini^teïiai ai beupteefie patat 
met oogogög boïtlt enbe cbeggbji gbetupgü te brrfien/ bun $a!epfcn/ te 
«BöecftdijcMjept bun Herchen/ Hen £belman en Coapman bun £a!etten/ enbe 
Hen 25o$f}tt $tin gjupfen (uilen bercieren met Oen cottcltjc&cn #tbat ban Piauras 
Conft/ mét be «o»(t öte be naerbolgbenbe bermaerfte «Bbeefien met eenm 
gberuften bilt fuUen afmaelen en ten bootfcttfjn tyengbett. 3taerom gbp Cond» 
bacenbe bcrftanben en Iaet u niet meer botóftaen om banben eafenben bbebt 
gonbt Mars obecbaUen te biojben / óft boo? ben (oberen tüt tot armop te tomen 
i(t bat utnen <&&ee(t be neerfticbept lief beeft om be gaben ban u berftant 09 
boetH oft paneel af te belbcn. ©e neerfiiebept moet toefen urnen éenigben fcbjegt 
om te fcbieten naet bet mtt banbe onfierffHiJche «fier / Jtien tan fien boe bed be 
neerftirïjcpt betmacb lbo men be bjembe toereftcq (bic ben Jlatuer boo&J 
tyengbtj aenmerc&t. &iet be matte b?uppelen bie on be bette (tenen ballen/ 
enbe boo? ben fleet uptbollen. ©et pfer en eoper berft#t boo? bet gbcburieb Bon* 
beien banben menfeö. 3Me be beeft foeefer moet be note tranen/ bat i£ bie be 
«Ber foeebt en moet gbeencn arbept (baren maer be nercfiicbeptfammnenente 
be lebiebept berfbpm: mant bie altüt lebitö enbe boemrieten $8n (niet anbn0 
boenbe atë ben obcm upt en in ben monbt laten gaen) gbeUjcb be beefien/ftjii 
mifujupcKer* banben eofteujeJten tobt. ©e Seegb-gangber# bie te uto te 
toerthen maeren enbe be gaben (bie 45obt bun babbe berleest) mijibpiptbten 
toerben eerrttfg boa? Dracus aBetb-gbeuer ban Athencn ter boobt bertoefeu. 
©e peerben foo bie ban jangbj af met arbepbt gbement #n / toojben ben 
menfeb gbeboo?faem/ en feo men bun niet en teemt foo maffen fp foo tont op 
batter gbeen nut oftbienjt af en tan tomen, q&e Poëten feggben bat Paiias&e 
Oobbinne ban tobf&ept gbeen beboegben inben menfeb en babbe/ om bat bp 
fcöoon / ctjeft oft flerefe toa# / maer om bat Ön m#£ / reebtbeerbieb en neerfRfl) 
ma$. ^aerombeboo^beneenett ^tbilber be neerfiitbept meefttebcminneti om 
bat bnbaee boo? bemeefie$erfooin$bn Itbm abjf naer $bn boobt can betomen/ 
allmanneer unt jttn mmic&bulbig&e eonltigbe tomben naer be boobt gbeflen 
ean toogben met-tont een eloeefi berftant / neecfiteft opjïcbt enbe biepfumigbt 
gbeefiicjjept bp be félbe beeft uptgbebelt / ftoc bafi bat $bn figuren gbeteee&ent 
(iaën / boe mal$ bat fp gbeftbilbert jttn / boe frapberlitbt /Boe net berbjeben/ 
gbefc&aept / gbebooebt en uptgbebiepty boe \o$ en aerbieb bat alleir bS op fijn 
plaetjÉt gbeffelt/ toelebe Conft al^ban in meerber aebtingbe enbebemaernifle 
fa! obtbouben mo;ben abs oft bp nocb leefben / mibr^ be boobt bet befetfel i# 
ban niet meer fultben monberbareh €onfi ban 5^1 banbm te beeomen. 3Bm 
> npt compt anber£ befen onflerffelbtben lof boojtjö abjf booj neerfiiebept bt 
melebe ben grootfien bienjt aen bet becflant banben j&ebilber boen tan. «flbt 
gftdijtft be befte bjuc&ten banben bttjngaert meniebmad onber be tartten enbe 
blaberjei berbojgben Jttn btboegben batmen bie niet en ftet / foo f^nber ooeft mbe 
leffen enbe ttgfycl& banbe #cbilber-tonft teel nutte/ ber|olen/ en noobig^ 
maerfeboutoingben bie eenen ^ebilber ban sim feïben niet bekeuren en tan/ 
maer moet bie boo; neerfiiebept foetben om be upterfte bobnaeebt^ept ban bet 

lebcn 



Digitized by 



Google 



*«7 
feben te binben enbe natr te brigben/ noot bare afunjeftmbeiittuxbtiflanbidj 
bnjibcnbe in alle bienfbabe fetteten met neetfiicbept te binben/ enbe $im fdben 
alfejba0fa^ ineetm meet te bei&etetm/toam noot m can bm j^lbetinfim 
t toeten bolmaecut toefen/ upt tebcn bat hp alle bag$en meet en meet meuteet 
bounaetittbept can binben tx^te baetom i^a? Ptöura bp on£ gljenoempr een b?p 
Confi. üPilt jemant be nterffctbept ficb laten betbneten mepncnbe bat befe 
brrftanbigbe <tonfi bon al bjoomenbe enbe met lebicb te Jijn / fal aencomen 
ijf mbev toaetfppt al beet bctboolt. Pictura $ gï)eI#cH een $?gfiet bic uptct 
maten föoonfjffbeboenbe bed ©?ijer0 om ïjaet bolmaccntbept te tonnen gbe» 
nieten bie fp aenbe ftoaeimoebig&e en ttanfje &lpeften niet mebe en beplt/ 
inaer fêbcntRt aenbe obene biegbem moptoftacbtpt en (baren om baet ten 
leftoï int berflant te batten. jBen leeft bat iacob Laban feben jaeten gpebient Gen. 19. 
babbe/ om bat bp be fcfcoone Rachael tot fijn tyouto foube crijgben/ en om bat 
bon naet ben tnenfl ban feben iaeten Ua mm otjeggeben/ bent nocft eenjt 
jeben jaetenin Ubambienft geeft bertonbenombat pp kachel fou tonnen minnen. 
«Baet jemant feben jaet be ebel #cbiIbet-conftbanteren enbe Ptèuras bolmaedtt* 
ftept ttarbt te (genieten / en fcgeebenbe ban fijnen jftecfiet eet bp be fdbe op?edjt 
betflaet oft be bolmaedtte feftoonbept ban Piftura can minnen/ en tan &n 
leben maet een jBattdaet bet Confien bujben/bie quahjen aenben fobeten 
tofi fal tonnen gbetaecnen om bat bem be tuetfticbcpt ban boojbet onbetfoeefi - 
enbe ftabie beeft betbpten enbe niet en geeft tarihett/ om tot be bicpfieberijft: 
kwbtpt ban Piftura te gpetaecnen ten fp bp boo? be gtootfie neerftidjept nbeenen 
bobbelen bienft en omfïet om be befte bmegtenbet €. onflen op 't lefl te batten, 
leeft ban ggp ebel £cbtlbet£ be ncetfiiajept lief Rebben enbe be lebicgept baten 
$o lanen ben goeben l^eee n betleent berflant / (taeftbent enbe gbefontbjêpbt/ 
toant bet leben njf top enbe oUbt ben oubetbom eompt bttbticgbt be toctenfegap - 
enbe ben uifi betgaet/ ter toülen bet Xanbt nu ngeficltijtfin pep#enbeb?cbe/ 
fooeont ggp boo? Confl beel febatten betgaetcn bie inben oubetbom u fnHen 
taenfiict) toefen/ enbe fint boben bien achterlaten een onepnoeujene jpaem. 
Daniël Arts Sftflcgop ban Ments enbe lteutbo?ft b«jBt t#cftr gob met fpn epggen 
bantrt in fïta gftebebe boeenrfien gbeftb^bni befe tooo?ben : liet leben ijflf co#/ 
be föoongept brt>?iegbcujrft/ bet geit betbliegbt/ be btetfingb $ patdgen/ 
tfobetmmnmo^ onfenet / ben oubetbom allmöicb / be boobt jriJducRfaligbv 
be farm ban tortjjebept gbeöuntf). Jatter bed befe le$ inöet Botrftrltni ban 
bun memojie prenten fp en fouben ggeen moept oft neetfiitgept fpaten om 
bunnen cofknjcfcm t#t betet obet te bjenggen bie fp boo? febirijept foo iitgj 
booj bp toten loopcn/ baee fc op petepnbe ban bun cojt leben (uilen moeten 
Kftennigf) af nttcben/ fp en fouben bun fnmmop befrb^onenpbdmd(ufien' 
bt^ meteuit (bie foo beönfgbdijcn ijf) foo bafl niet fieHen/ fp fouben meet be 
Sabm (bie 45obt bun betleent öeeft) upttoeteften enbe baet boo? eenen onfletffe* 
lötfwn naem cttJohen alp gfjeburich ttaebtenbe naet öoogbenflaet om (jeöer^ 
ten blepn ojebiebt bebbenöe) lebiel te naen enbe met bunnen tütgeennjof^t 
te bom/ niet eetu* pepfenbe bat alle btttfino^en febabeltitfi enbe^atdtitlifpn. 
giemant en balt oom bén oubetbom fdo ftoaee en allenbicb bie m fijn jontn^ 
\m OU neetflitbept Heeft gbebaen om {j^t$tnw,m^mmttmtftt 

' enbe 



Digitized by 



Google 



ende doo; lebic&ent altijt gom fieenen treden. iBtenj? doodt at? dan tccfbnt 
M betgdéten/ maec de doodt don een rioecft becfiant die ffttbe boo? werpt* 
Dept attiH beeft doojnJoeobt ende öftrfwfu acgprrlatcHde deel bptfeten bon 
3#n neetfiebept / laet acfpec een 0be&urtg&e jfaent om altgc inde abebaröte» 
twc tnenftöen te ieben. $ier mede tnütcft doelen op de etac&t der berden ban 
de <£onft-baeende *c&ilöcr£ mtrabebi banden' jpanier f$$ne» dooj. beeft* « 
brenggen/ dienende reenen taeoben tot een feflfc boa? deleetginabe iengbtottt 
eentnb ondertoifc* te binden boe fr befdbe baden ende eoknwn fkl gjKftjiiprtien/ 
ende met neerfttcgept bctbeplen. 

1 ' ' ■ . ' '., . ■ ■ ~L *9 ' * ■ J 1 ■ ' 

-Op den Natuer oft Cracht 
der Verven, 

AL t'ghene datmen vindt oft op de aert can fpeuren 
Heeft fijn befbnder cracht , verfcheyden van coleuren 
Tot voetfél van 'tghefichedarGodt gaf aenden menfeh 
Om dat hy hebben (oh fijn vollen herten wenfeh. 
Tgheficht verlicht tVerftant, wanneer het luft mach rapen 
Uyt menich aerdich dinck van Godt den Heer ghefchapen. 
Als jemandt overleyt wat dat de vruchtbaer aert 
Uyt haren fwerten ichoot al wonderheden bacrt, 
Tis buyten óns vernuft, vervremt van ons ghedachten 
Hoe dat het aerts ghewas gheftclt is in fijn crachten, 
Ghelijck voor cerft de verff met haer cokur beduyt 
Waermed* een Schilders handt werekt groote Conften uyt. 
Wacrmed* een Schilders handt can aende menichen gheven 
En thoonen op den doeck , een fchets van't s*menfchen leven, 
Dat menich edel oogh verfaeyt en gans veraoeght 
Midts alles door de Gonft is op fijn plaets ghevoeght. 
Netnpt op u plat Palet van alderhande verven 
Goet en gheringh van aert die nimmermeer verfterven, 
Met olie ghemensht, als root oft fermilioen 
Wat omber, nuftkot , wat oker , heylfaem «oen; 

tacfc, 



Digitized by 



Google 



Lack,fchetgheel,en feruys,oulter marin en fmalten 
Afuer en menie, loot- wit en oock afpalten, 

En noch veel verven meer die ons den Schepper gheefc 
Waerin dat jedcr een verfcheydë crachten heeft. 
» Sult vinden dat daer in fijn aenghenaeme jonden 
Die dienen tot een beidt en hulp der Schilder-conften, 
Laet ons wat voorder fien waer fy toe dienen mach 
En wat de edel verf noch meer brenght voor den dach. 
De verf ciert oock de ftof , de fijd' en t'wolie laken 
Sy can het coopmans goet daer door fcer vendtbaefmaecken, 
Den Eelman oft Herhoult daermcd' fijn wapens menght 
En thoont wat jeder ftaet daer door ten voorfchijn brenght. 
* Voor eerft het gheele goudt (chijnt eeldom uyt te belden 
En de gherechticheyt door wit en filvere velden, 

Het blau de weten(chap,het root den hooghen moet 
Tpurper oytmoedichey t , jonft en den overvloet. 
Het fwert by fimpelheyt , by t'groen de fchoonicheden 
De goetheyt en de vreught de fterekheyt en de reden, 
Den Minnaer die een Maeght uyt groote liefde vrijt 
En om haer lieve fchoont wel duylent (brghen lijt. 
Die doet tot haer vèrmaeck veel pacht baletten (pelen 
En tot haer meerder eer veel nieuw' ghelanghen tjuelèn, 
En lèhenckt haer een adres van alderley coleur 
Om dat hy winnen fbu ted leften haer faveur. 
Om dat hy fijn Meefters ten vollen fbu behaghen 
Door t'root certijnen lint fijn liefde op gaet draghen, 
En met het edel groen de hop* van fijn gheluck 
Met blau de jeiofy , met tTwert fijn vrees en druck. 
Gaet Fomtijts oock fijn pen' een gheeftich rijm -dicht fchrijven 
Tot teecken^at hy s haer wilt onderdanich blijven, 
Sal hy de <Póëfi gaen menghen met fijn min 
En al het gen' hy doet dat heeft verfcheyden fin. 

Cc Soo 



Digitized by 



Google 



aio ' , 

Soo can de edel verf oock t^childers gheeft verftereker* 
Op t'menghen van t'coleur in fijn lpf-rijcke wercken, 

Wanneer hy kent de cracht van haere Edelheyt 

Die hy met alle vlijt naer reden onderfcheyt. 
Om dan met goet verftant tot d' eel <Pi£luf te comen « 

Soo dient de Schilder-conft wel vlijtich waer ghenomenl 

Nempt aenden lincken duym u platte fijn Palet 

Hout u Carnati fchoon en u Pinceelen net, 
En wilt de naecktheyt oock met enckel wit niet hoogheD 
Want anders fou u werck mishaghen aende ooghen. 

Menght oker met het wit , en weynich fermilioen 

Maer geenen maftecot om alles wel te doen: 
Stelt purper by het geel en t'geel by blou a (Turen 
Het wit met lack ghemenght, verciert oock heel Figuren,. 

Het blou by tTuyver wit dat belght Ptttura noot 

Het groen by t'wit en geil, en t'blou oock by het root; 

Mijdt lamfwert als de peft, want fy de Conft doet fterven 

- Te veel fpaens groen can oock de eel Schildry bederven, , 

Soo fult ghy op het left gheraecken eens het wit 

Van d'edel Schilder-conft daer uwen gheeft op fchit. 
Siet hoe het blom-ghewas fijn felven can fchokieren 
Dat door fijn foet coleur heel Hoven compt vereieren, 

Als een tapijtich deedt van Godt den Heer bereyt 

Daer hy med' naer de Conft de fwerte aert befpreyt 
Soo moet de- Schilder- jeught met gheeft dei' Conft dan vatten - 
•Eer fy recht vinden can <Pi&uras rijcke (chatten, 

T'verdeylen vande verf Pi&uras Conft verfraeyt 

Als elck is op fijn plaets, en gheeftich uyt ghefchaeyt. 
En wilt met geele gout u ftucken noot becladden 
Midts t'gout de Conft onteert , daer Conftenaets op finaddcn, 

Maer vry u werck verciert met Leyften heel verguit 

Want een volcomen leyft de eer der Conft vervult. 

|sj acr 



Digitized by 



Google 



Naer dat de Conft vereyft, want (choon en lichte ftucken 
Die fou een gulde leyft verdooven en verdrucken, 
'Maer aen een bruyn Schildry een gulde leyft gheftelt 
Èn een fwert ebben leyft dient aen een lichte belt. 
Soo (ai den Schilder aen de Conft het leven gheven 
Soo fal de cel <Pi£lur op t'hoochften fijn verheven, 
Den reghel vande Conft wij ft felf haer cel beleyt 
En voeght haer met Natuer wat dienter meer ghefèyt. 



211 



F I N I S. 




Cct 



DA- 



Digitized by 



Google 



ai2 

DANIEL S EG HER-S 

Onder het ghefelfchap vanden H. Naem fc&s. 

'* Confikh fBlom-Scbilder J>an Anftoerpen geboren Jnno 1590. 

ALs ick tpiiïuras Hof met vreughden had doorwandek ( 
Al waer de Ichoon Pinceel der Schilders wort ghehandelt, 

En dat mijn liefde had haer Conften verghefelt^ 

Door d'aenlock der Schildry én menich deftich belt. 
Den gheeft verhonghert bleef om noch wat meer t'aenlchouwen 
Midts mijn Conft-gierich hert van Flora wert weerhouwen^ 

Die daer de gulde poort van haren hof ontfloot 

Waer Gloris al t'gheblompt met water ftaegh begoot. 
Dat fy aen^een Fonteyn met filvre gieters haelde . • 

Om dat het fonnen licht t'ghe was te leer beftraelde, 

Den fchoot der vruchtbaer aert was heel ghecoloriert 

Met alderléy eoleur ghe verft en opgheciert. 
De rooien Honden daer als gloyende robijnen, 
Die t'glanfich hemels licht fèer conftich quam befchijnen, 
, Al waér dat Zeghers fat in Floras luft Prieel 

En boetften aerdtch naer t'gheblompt met fijn Pinceel. 
Vol Ichoon vermenght eoleur heeft hy de Conft ghedreven 
Al oftfe had gheweeft in't bloefem van haer leven, 

Want hy wift door den gheeft te maelen alles af 

Dat hy een jeders oogh haer volle voetfel gaf. 
SijnAnimonien , Pinceen , Tullipanten, 
Renonckels en Garhaet , jelmineri en Tillanten, 

Harlfouwen , Collcbloms , jenoffels en jenet 

Picenen Leliën , Acqleyèn en Filet. . 
Lisblommen Winter-roos , NarchTen , Hiacinten 
• Doorweven met groen veil en helle fije linten, 

Trompons, en Ridderlpoor, Violen Maternael 

Regatten en Ionckils Croonen jmperiael. 

Sijn 



Digitized by 



«3 




DAMEL SEÖBR0 FRERE ï E$ VITJC 



rM 



Vn *Upnmiftrp*mttr4rJe nostre tempr,etiflei*H' rutw>elés>.ü afairtfctt^emi/lae che% 



._. . , ^ -jt rsucüuyaejes — -, 

d'Orsiame znenHFrrdenpi %j afmet deux jpefinto fovt den 7 fêteer de Ja m*m,unr£mfé 
me et fme craie dor maffihmut ae&deamaegatewMtet'ftfmaifiUnantJa rv/Uence en 
tLsmffivdt. Am/etr daneU maijonilU frfffjrfi > Jétferes lejuite*. s.Merfpn**nnJit. 



. Digitized by 



Google 



SijnCafsidonien, Maeghdlieven Affricanen x -.. *.. 

Eul-blommen , Simbolins , Felicrcn en Pavanen, 
Staen altemael foo foet en acrdich afghemaeit 
Soo gheeftieh , mals en net , jae grondich uytghehaelt. 
Soo fraey ghecoloriert dat t'leven fchier doet wijeken 
Door d'edelheyt der Conft, die t'leven fchijnt te gh 'lijeken, 
Vol cloecke fachticheyt feer aenghenaem en (bet 
Dat <Breugkl vol van gheeft daer voor noch wijeken moet. 
De fnel ghewiechte Faem met lof fijn Conft beperelt 
En maeckt Freer Zeghers naem feer kenbaer al de werelt, 
Het edel Hollants Hof dat gheeft ghetuyghenis 
Hoe t'Princen Cabinet daer med' behanghen is. 
Heprkus Frederick fijn jönft oock wilde thoonen 
Aen defe fuyver Conft als hy haer quam verfèhoonen, 
Met meqlch fchoon juweel van lauter gout ghefmet 
Als hy aen Daniël gaf een aerdichi fraey Palet. 
Een Thientien met een Cruys en twelf Pinceele ftecken 
Waer med' hy Zeghers Conft quam tot nieu' luften wecken 
Een MaeUtock van fijn gout, dat d'èel Princers hem gaf 
Daer op een doots hooft ftaet , tot téecken van fijn graf. 
Tot een velt teecken dat het leven vande menfehen 
Moet als een weecke bloem in corten tijt verflenfèn, 
Ift wonder cloecken gheeft terwijl g(ij| al t'gheblompt 
Met veel vervich coleur foo by het ïèven cotapt. 
U weerdicheyt is weert naer alle recht en reden 
Met grooter lof en prijs of ghiften aenghebeden, / 

Ghy hoogh begaefc verftandt van Prinsen weert bejonft 
Seer mildelijck verrijekt van t* margh der Schilder-conft. 
Uyt muntende vernuft, u hooch verheven finnen 
Doen u door defe Corift de grootfte eer verwinnen, 
Ghelijck de blom verfoet de locht door haren geur 
Soo is oock u Pinceel in haren hoochften fleur. 



Soo 



Digitized by 



Google 



:i< 



Soo ciert oock u Schildry des Coninckx Cabinetten 
Voor d' aenghenaemft juweel dat jemandt voor can ïètten, 

T'ghcvoelen en den reuck «ghebrecken maer daer in 

Het leefden anders al naer jeders hert en fin. 
•De biekens fbuden ftrackx naar hun volcomen luften 
Met groote vreught dacrop in volle foetheyt ruften, 

Want fchoon den levens aert in fijn Schildry ontbreekt 

Tis meerder als de Conft dat in fijn blommen fteckt. 
De Conft en can ons maer een levens fchijnfèl geven 
Maer die fijn blommen fiet die fietfe aen voor t'leven, 

Die gheenen worm oft mol in't minft befchaden can 

WantTy is afghepluckt, de wortel ifler van. 
£n (bnder wortel wort ghelaeyt op fijn Paneelen 
De wortels moeten dan fijn Zeghers eel Pinceelen, 

Dat is den rechten gront, fijn doode verf bethoont . 

Dat door Freer Zezhers Conft het leven in haer woont. 

Cot ten teee&en toat toen (beten aert bet Mommen Die boa; toefen gotottyue$» 
tigïjen entoe €onft batentoen Appeiks tffleel $etoerkmtot tooo? bertyept Jae in 
toerfe&epbe Coninch - rgeben bebent i$ foo en geeft toen s&eleerben entoe toer? 
maertoen Poëet toonentoe tot Amitdredam in foliant top naeme Joos van Vondel 
niet qualgeb tot lof ban Zcghersupt toe pen laten ballen toefe beecfai luptoenbe 
iu coaten fm altoitf : 

DEn ghceft van Zeghers is de Bjr 
Wacrop de Neerlanders roemen 
Sy fuyght haer honingh lackerny 
En geur uyt alderhande bloemen. 
Een Bie quam op fijn Schildery 
En geur en kleuren aenghevloghen 
En riep Natuer verghevet my 
Dat Blom-pinceel heeft my bedroghen. 

Wan te$en toe $etoerïantoer£ oocb met boQe reeftt tot fónen lof mofftm 
feggfjen entoe (ing$en a!bu$. 

Arte [na baud Jimiles Flores pinxijfet Apelles, 

Quos toto acceptos Daniel Orbe dediu 

IOAN- 



Digitized by 



Google 



il6 ' 

IOANNES DE HEEM 

FruytSchilder ttan Vytrecht. 

GHy vroukens gaende groot en wilt (bo (èer niet kijcken 
Op het ghefchildert fruyt dat t'leven fchijnt te g'lijcken, • 
Op dat u malle oogh u herte niet en quelt 
En voor u teere vrucht een (èhets daer van en ftelt. 
W^nt t'aenlock van dei* Conft lal ftrackx den luft beroeren 
Als ghy de wereken gaet van Ion de Heem beloeren. 
Die hy afmaelen can (bo foet op effen bert 
Dat fy een fwangher Vrou beroeren tluftich hert. 
T'is wonder dat hy weet met (bleken wonder trecken 
Het leven foo het blijekt in vruchten te ontdecken, 
Sijn Kriecken ftaen (bo foet , (bo rijp de Mufcadel , 
Garnaed , Pers , Abricock en alles ftaet foo wel. 
En foo natuerelijck al oft het waer ghewaffen % 
Soo wel doet hy des' Gonft op^'eyghen leven pafTen. 

Den Gouverneur van t'Landt , en Hertoch hoogh van macht 
Die. houden defe Conft in groote eer en acht. 
Sijn werek is meeftendeel een glas vol wijn ghefchoncken 
Waer in dat leyt de ichel van een Lamoen ghe(bncken, 
Daer by een Ceteroen , Oragni , Druyf , Granaet 
En alderhande Fruyt dat naer het leven ftaet. 
Veel fchoone filver werek gheftelt wel in fijn oorden 
Een taefelcleet van pan met louter goude booden, 
En daer by oock een Luyt beftrickt en wel gheftelt 
Op eenen bruynen grondt in d'ooghen vlijtich (pelt. 
Des' Conft wort foo gheacht en wonderlijck gheprefèn 
Om haren cloecken aert en liefelijck net wefen, 
Die door haer malficheyt Natura niet en wijekt 
Ghelijck aen haer Pinceel en edel wereken blijekt. 

Dat 



Digitized by 



Google 



ai7 
,pjft ":"wjjc fcaer vrachten fief moét Éjch daer in vernoeghen : 
' J ^^^ { Mt3ixt, fciet fö6 .Wél can b^ )aet lcyèn voeghen, ; ; •, : . 
ffiy t'levcn wan nctftuyt oft cenich blomghewas • ' 
Des' Conft trenght alles op het leven wel te pas. 
• Men (iet ghemeyneüjck,dat jemant (naer hec derven 
Van fijnen 'naeften vrint) wd fwerelts goet can erven, 
■'.',:.. Maer noot de gayen van de diepe wetehtheyt 

Die jemant crijghen moet door groote neerfticheyt. 
Ghelijck de Fleem nochtans doet in fijn gheefHch leven 
: Die heeft aen fijnen Soon veel wetenfebap ghegheven, 
. Van d'ëdcl Schilder-conft , en menich fraey Fecjcet 
Vol (bete aerdicheyt het gen' den Soon oock weet. 
" Hier leven twee door Conft , den Sone en den Vader 
Die nieraant can foo by in't leven comen nader, 
■ • Waer door oock mijnen gheeft is virich aengheport 
Öm dat de werelt door hun Conft verheven wort. 
Den Soon doorploeght (bo wei , (oo (uyver en foo wacker 
(Ghelijck den Vader doet ) PiShras vruchtbaer A cker, 
' Waer op ons Nederlant nempp daghelijckx ghemerek 
Op d'edelheyt van gheeft in al hun Conftich werek. 
Die t'werck van Vaer en Soon gheftelt fiet by malcand'ren 
Can geenfints (peuren dat (y in Pinceel verand'ren, 
Pe blommen , filver-werek en fijde drappery 
ïae Lantfchap , vis en vlees, en alle fruyt daer by. 
Seer net gheordonneert op doecken en paneclen 
En aerdich uytghewerckt met hunne ifijn Pinceelen, 
Sijn weerder als het gout, midts al de edelheyt 
Van Conft, die met veel cracht in hunne vruchten leyt. 

JBcn tejl bat te outK &tefto& bpmpVban tonbnimtoarm m bacrfi» 
toontot ban bctftant om batfo g&tcn nacntrcfijtfa trmg&cn m bebooi nare* 
(fttboctil oft den ffttft f|Jn \xfotitxt jfatfbccit gf)ibftbt. ©m otootcn $c$i1bct 
Giotto frttffoeibt ittbt eftoffew^ept ban ftjn Meeftn ren bürjj&e op ten na$ 

9b bon 



Digitized by 



Google 



2lB 



öat^cf4cbcn,&aömacrbMiöt{Mbö(l)joabai. jèia-tnftt toitoenfip ttplptibtn 

bat mmfmmpM m'^m^M^ë^mm^mm^^ 



niet laten Wjftaot twftfr óicmaiit Jja letorolfoenaerr»! tm> temen 3n£ bp. 
«Ênbe öbejbch be i&cbiïber-eonft foo allrafbeufiVtf opgbetlommra tot bc bobo: 
mentbept enbe bedjeben boo? bujtigpe 4£effenaer£ / foo tanmen (ten bat Joanne 
<ic Heem fut) niet alleen en tjeefe berooegbt / om te toefen bennpperfien .-Phenix 
ban aUefeuptetvaf te bdben/ maet bé feibe <Con# om fptmi ^pur cwüsde 
Heem fob irigbeftojit bat bji haejl fpnen &aber baerniiie uumant in Jpcbcrlant* 
en bepoeft te n^cnén: toant ben tfrabet toeft &èm mét ïebenbé 9f batrtnebe 
negift / tnelcftc gift alte giften te fioben gaet toont tf£ een gift b» torn ntenaitt 
en ean nemen alpbeboobt/ een gift bit bmiontflc^ellitnfalmaecften/f^looii 
bat bp be felbe boo? f firrben faï bedatrn. «Êcnen Francüco Monfienori gepoft 
ban Verenen brift foa natutelrWt re fepilberrn bat bp eenen <€o?tbxtn boot tne 
aenben Jtfctrqubji ban Mantua bnnben geaotrn €o?cn tooo? eenfdbfaem gift 
toatf beteert / fjab gpeconferfept tcgbiu eencn tnuer op eenen gfteftftilöftöen (ben/ 
cnbetoojeMbotoelgbebaén bat eénen anberenlebehbenbonbt bieop Dentopfyht 
gonbt feer bpanbicb toa$/en 6p bet boo?ö. beft gbdept fijnt*/ enttrothftjn 
felben W I en ijS met ren furie naer be boojf $. frtjilbetp gbeïoopen mepnenbe bat 
pp teefben om betn te berfrpeuren/ tnaer toert feiber berplet met bet booft tegbtn 
ben mucr> Citf te neöutötcn toaert batmen etngi tegben ben mner JBoojbe öanöt 
ban biebermaerbt &ebjlberilbe Heem ,ïiet ftbtlberen eenen totbigaect met bate 
rijpe mufrabeHcn gbeujth ten t#be ban Parafius, enbe zcuxis, oft bebogpda'oofft 
bun niet en fouten betyoggen bmben mepnenbe bat bet leben tooit. Ven boofó. 
Francifco Monfignon yab op eenen anberen tt)t gbefeljilbcrt een jBarien bdt 
baer bet $tinbehen ben arm om bóodj fjeeft om fgn jfBoeber te ombelfen toatr 
bp bat een fe&er Jofbjou quant tro baer bebbenbe baer eïepn gommen bie op 
een eruebjene» bab eenbogbeltien mt ter banbt quam/ enbe t feibe onrebeUjcit 
bogbeltien tfenbe bet Marien 25clöt bloogb/ nare ben arm ban bet fcinbeben/ 
mepnenbe bat bet ooefi leefbe / enbe bat meer ijertot typ repfen toe. £ enen Joannes 
van udinc bab in jtalten tegben ben tnuer ban een gaelberp abefebttom een tapijt 
foo namcrettjen bat (ben $au£ inbe , felbe gadberfte eomenbe) een ban fpn 
§&oïpbenierjfSboo?lieö om bet #aph>deebt op te beffen op bot benfp"au*?foufe 
baer boo? pafferen /boeg bdnbt bem beb?ogben / en meer anbere foobanigbe 
gbefebiebeniffen foumen tonnen fep Jfeengben / tóaer booj te (peuren i$ bat te 
j&chilber-eonfi groote tracht beeft, Ctibe aengpeften batter merngpe ftoanobtt 
©jouto (icnbe een aerbieb fhipt-fiucb/ oft afbelbmbe ecnieb gbebogbelt f ft» 
©atrijfen/ ©itwhen/ <auat6eW / ^neppen oft anber aengpenaem eebtbaer g$e< 
biert boo; uiffen toojbt gbcneabcuora tfeben baer ban te ggemeten / toebbe 
<Conjl / ftbjnenbe te ïebni / per boó? flcnen niet en tan bienen : oft batt 
lUfiniberfoben/ enbaer bjutbt ter toerribt tomenbe/ baer ban emmert&enjtft 
teetbcn faï b^agpen/ gbeïötfimenicpmael boo? be natuerdiiCRe Confl ban be 
Heem gRcbcurt/ ieft feggjenatuereïijeft upt bten (p boo? ben barnet niet tn 
tor)cnt en üacrom onf£» befe Carmma f«t tod op ftn «Confl. ^eggpmbe 

D'Hccm 



Digitized by 



Google 



4 

Vihciy^f^es^/^ampdmr 1 ^ ^^ -' 

Artificem. dextram , quis Twriare poteft* 

a&aet ban men ben fin albugf tan upt ïcjj[8öcn ,enbr in onfc tael tot fónen 
Stof enbe <£ec feggben. ©e Heem $ fooöamrt) fnnlberenbè' bat ben &atuet 
(torn f&ct mibtjS jlfn f nipten boo? Ritueel {ptlebrri fëicr overtreffen. 

Wie canmen dan meer lof op defe werelt fcheneken 
Als daer de fnelle Faem ons lanck doet af ghedencken, 
Die finght gedurichlijck met eêri fèer föepe, ftem. 
De gantfè werelt door alléenHjckvancJe/i&w ■> 
Alleen om fijn vernuft , de negnen (angh Goddinnen 




ighek>ckt eh'dpb^ fijn Conft gketeirgl: 
Die met hun hel ghedanck 'der (bete jjhftrumenten 
Met groote vreucht.en eer verlaten al, hun tenten. 

Om oock tot fijnen, tof *ë maken feén .gheluyt '.'. . '"f ' » 
Alleen om dat den gnéeft (pp werekt fijn Xjonfteri uyt •.-; 
Soo dat ick (ègghen- mach dè Heem met fijnen Sóne 
Verdienen alle twee een groene lauwer "Croone^ ; 

Om dat hun edel Conft (bö pp Jipt [éyeri jreckt. , ....',, 
Die raenich menfeh tot luft en óock tot finaeck v^weckt. 




-i. 



Ddt PEETER 



Digitized by 



Google 



120 

PEETER S JST A Y E RS 

<Batali-Schilder l>an Antwerpen , oudt 68. jar?». 



D 



Ie noyt vier (pouwen (ach uyt d'oorlqghs wree Canonnen ^ 
Oft in ghclitten ftien des vyants Schadcronncn, 
Daer den verwoeden Mart niet eet als menfehen vlees 
En menich anxtich hert bevanght , met naere vrees. 
Daer heele velden, fijn befaeyt met doode peerden 
Met menfehen vers ontfielt, en gans bebloeyde fweerden > 
Die noyt een CrijghCman ooek, faéh houwen over t*hoot 
Oft vallen achter-xugh door eenich hitfich loot. 
Weet Snatjtrs met Pinceelnochtan$ foö^af -te belden ^ « 

Al had fyy : fbdjchlijc^ verkeert mét 4*oorlöghs Helden, ■,;,.' ' 
Waert 'i^hj : mtt:.^^f)a : j^^yain fïin Palec) f u 
Ghedrae^hen had altijé *eéri $Wert oft Hellemet. :U 
$00 coft hy door de Conft niét beter afghémalen 
Den handel vanden 'crijgh /die. jemand t tan Verhalen, 
Soo coft hy cleof de Cörtft Van d'edelé <PiFiiter ' ' y V 
Niet beter volghén naei? hét r .wefen van Natuer. . . £ . 
T'is Snatjersëvt nbyt (ach een ópen ader leken r ' , ; 

Noyt Man fach fchieten, èoot öft met t'rapier doorfteken,,! ' 
Die noyt en is gfiéwéett met wapens in het Velt " ' :j Il .'X 
Al waérmen plondert en Vermoorde menfehen telt; ' ! 
En daer (bo menich Vorft (door t'treffen vandc ballen 
(Irt't (cheut vry ftael-^iecleet) moet vande peerden vallen, 
Daer Waghen noch Caros half dood' foldaten mijt 
Maer (onder om te fien op hun lichaemen rijt. 
Daer veel ghejammer is en crachteloos ghefpertel 
Sielbraeckingh en ghefchrey , veel droefheyt en ghemertel, 
Veel fuchcen en ghekerm , ghekreun , en bangh gheween 
Soo dat fenier berftcn fou een hert al waert van fteen. 

' f - • ' Hier 



Digitized by 



Google 



121 




J>. rmMd/jm$nf- 



Ccrm- CrttJ&rch* frrt . 



Digitized by 



Google 



aw 

Hier leyt een Edelman gheqnetft en half gheftorven 
Met eenen arm ofr been miimaeckt en heel bedorven, 
Daer jemant fbo ghetreft dac hy fijn jnghewant 
Voelt fincken uyt het lijf en taft met fijne handt. 
Hier eenen lbo gheraeckt doorfchoten en doorfteken 
Dat hy niet anders wenfcht als om fijn bicht te (preken, 
En niet en rieckt als ftanck, en niemant laes en hoort 
Midts al die by hem fijn , fijn jamerlijck vermoort. 
Daer fietmen jemant noch fijn bleecke lippen rueren 
En fwemmen in fijn bloet, vol vremde avonturen, 

Hier leyt een cloeck Sóldaet met handt en voet vermenckc 
En fterft van pijn als hy op Vrou en Kinders denckt. 
Het fchijnt dat daer de doot heeft t'leven uytghebannea 
Iae niet een fier ghemaeyt als onghevreefde mannen, 
En die dit droef vertoogh wilt fien ghelijck het gaet 
Dat hy maer eens fijn oogh op Snayers belden flaet. 
Die (èhoon hy noyt en was ontrent de Legher tochten 
Öft teghen het ghewelt des vyants heeft ghevochten, 
Die (al u wijfèn aen op doeck oft plat paneel 
Hoe t'met den crijgh al gaet door Conft van fijn Pincecl. 
Die heel Velt-flaghen baert, Batalien, en Steden 
Die vaft beleghert fijn, en worden ftets beftreden, 
, Bevochten en beftormt , begraven en herent 
Met vreetheyt opghehey ft , befchoten fonder ent. 
De peerden als ver wilt, door t'briflèn, flaghen , crabblen 
En daermend' Helden fiet in't vyants wonden dabblen, 
Daer t'al is op de been te voet en oock te peert 
Daer jeder fijnen moet bejevert met den fweert. 
Daer al den dicken roock fchier Son en Maen verduyftert 
Daer al het dul ramoer naer Weth noch oorden luyftert, 
T'Canon gheduerich niet én baert als vier en loot 
En is van t'poyer ftrackx befwanghert even groot. 

T'fchijnt 



Digitized by 



Google 



«3 

Tfchijnt dat aerfbevingh is van. boven en yan pndcr 
Door t'vlammerv vah t'^hefchut als blixeraen co ,doodef, 

T'is t'VoqrböiJgh vande'heli, ofr dfoef oqrdeel$ gheyaer 

Daer fy malcandcrcn fijn gheclift vaft jn het haer; 
, De furi noyt vermoeyt , de moort is uytghelaten , 

De ftraf is los ghebraeckt , fiet hoe de vree Soldaten, 

Daer vechten handt aen handt, al waer het roode bloet ; 

Vergoten wort ghelijclc een ftroomend' water vloet. 
Daer fy malcanderen fien knerflen op de tanden 
Verftooten üyt de (ael en brenghen t'al tot fehan<Jcj&,; 

De wreetheyt noyt en flaept, foo dat ick fchrijyen mach 

Al t'gen' in crijgh ghefchiet, breright Smyers vooï-^ dach. 
•Weet Snayets- door de Conft lbo grooten cracht te geven. 
Dat al fijn wereken ftaen ghelijck het eenjeh leven, •.., ., ; 

Dit wift Albertus wel Artshertoch van het Landt , 

En Prince Cardinael,die Smyers eel verftant. 
Om fijn diep-gheefticheyt en wel volmaeckte Conften 
Met Princelijcke Eer begaefden en bejonften, 

Iae creegh lbo grooten Eacm èn weert verdienden lof 

Dat hy. den Schilder wert en Domeftiq van t*Ho£ 
O dat den Gardinael noch eens uyt t'grar mocht rijlèn. 
Hoe fou hy Snayers nu in fijnen handel prijfen, 

Wanneer hy quam te fien met eenen nieuwen moet 

Een ftuck van hem ghemaeckt , lanck meer als yiertich voet. 
Daer hy met d'eel Pinceel weet aerdkh te ontdecken 
Hoe dat de Erance Macht naer Valencijn gaet trecken, 

Daer fy haer Tenten ilaet in't midden van het velt. 

En meynt dees ftereke Stadt te' dwinghen met gfrewejt; 
Daer lègh ick t'France Heyr leyt onder aende wallen. ., , > 
Begraven en yerfteickt pm ons te overvallen,, j 

Van alles: wel verficn.van Bommen en Gajnaet: ( .„, 

Soo dat het Landt (chier.hQögh aen s$nen lijden 4raet, ' ; 

Daer 



Digitized by 



Google 



224 

Daer onfèn Prins (Don Ion gaet fijne proef bethoonen 
En wik de ftouthcyt van den Frans met (lach bcloonen, 
Wanneer hy met Condé huo macht gheheel verplet 
En des 1 benoude ftadt van dit belegh ontfct. 
Daer fietmen een ghewoel van moedighe ibldaten 
Die door dé Spaenie Macht des* edel ftadt verlaten. 
Die fwèmmen door het nat van menich water-plas 
En loopen tot den hals door vrees in't wack moras. 
Hier fietmen Prins Conié vcmioeyt door t'houwen kerven 
Die menich JFrans Cap'teyn van onghenucht doet fterven, 
Het geen u Snayers thoont feer aerdich afghebelt 
Seér ordónnanti-rijek , (eer fray en wél gheftelt* 
Seer foet m fijn verschiet j meer als ick can beièhrijven 
Waer door hy by den meafch ontftérffèlijckfal blijven, 
Want Snayers thoont daer in dóór fijnen cloecken. gheeft 
Hoe naer dat Valenajn heeft t'vyants buyt gheweeft. 
Die defe Gonft bewaert tot (pieghel van haer lijden 
Tot een ghedachtenis van die haer quam bevrijden, 
lek laet nu Ynkncijn en wil eens vooider gaen 
ïn't Princèn Gabinet daer Snayers «rieken ftaen. 
Ey fiet eens op't portael wat firay en nette dinghen 
Dat ons fijn cloeck Pinceel hier compt ten voorfchijn bringhen, 
In een verheven belt daer t'gildt dein voghel (cfaiet 
En daer den Hertoch (èlf een groote yreught ghenier. 
Als hy behaelt de eer , niet dooï een -anders gunfte 
( In't fchieten met den pijl) maer door fijn eyghen amfte, 
Want^dié den voghel treft en drijft van boven neer 
Moet Vaft gaeti ihefe Gonft y de Conft gheeft hem de eer. 
Siet eens htt groot 'ghewoel van menichte der menfehen 
Die Leopoldns daer gheluck en vooripoet wenfehen, 
En grabbelen naer' t^geit dat by ten beften gheeft 
En wörpt daer ondter t'vólck, Jat in veel vreughden leeft. 

Den 



Digitized by 



Google 



* 2f 

Den hoop ont^baer^ijgc vao dieiwiysolleü (pelen 
Van die fijn argfiemaelt door Snayers^d Phiceeleri, " 

Noch vcerder taofcfijttOttift en btenghtens voor den dach % 

Al t'gen' de vvf^fóur met haer Pinceel yermach» -, ^ 
. Dat is den foeten aert die Cy onsiaet ehenietéri" ' '.;.". ^ 
ki Laritfcnap bfirlatidaiü Verdért 'niet veer vèrrciijeteh^ 

In rotfen eri ghéberght téodèrn èh £o"ck' Aloudt' ': "'■ ' r '" '1 

Waer in dat Svtykrs '^céft'föo' cftchtich fich vëHtöut. 
Dat al het geri' hy maeckt en moet Natüer niet wijeken 
Die hem met defe Conft op tlioochften compt verrijeken, • /. 

Soo dat ick niet gheiioch fijn <Cónft afpaélen can ; 

Want d'edel QruJJets Hof , bewaert clén roem daer van. 
* Men fiet nóch daghelijckx fijn wetenlchap vermeeren 
En is ghecomen op den hoochfteri bergh van eeren 

Daer hem 1 het joete vocht van Hypocreen befproyt 

Daer Tkemis Snayers^éSs aeri hare borden voyt. 
Die Volks ftadich compt met hare wijsheyt laeven 
Om fijn welfpreckentheyt , het wit van alle gaven, 

Soo dat fijn groote deught gheen lof-trompet behoeft 

Midts dat fy door de Paem wort daghelijckx beproeft. 
Die lanck naer fijne doot fijn deught noch op lal halen 
En fijnen weerden lof in eeuwicheyt doen pralen, 

Hier med' wenfeh ick hem vréd' gheluck en falichèyt 

Soo jet vergheten is vergheeft mijn bbtticheyt. 




Ee IACOB 



Digitized by 



Google 



2ié 

IA G' p.B VAN ES 

' Fruyt-Schdder ym jJn&erpe*, 

HEt fruyt van ïacf lm Es oft een bifaert bancket 
Dat ftaet foo wonder fray, fbo aenghenaem en net,' 
Dat al het gen' ghy /iet is puer het tweede Teven 
Iae can licht aenden menfeh een watermontien geven. 
Den Greft, Garnaed en Crab die fchildert hy fbo raer 
Dat jeder fègghen fbu dat (bo ghewaflen waer, 
Een fchoon gheröockte tongh op groene wijngaert bladen 
Moerbees in porfeleyn > in dooien marbeladen. , 
En alderhande vrucht wort van hem fbo ghedaen 
Dat menfeh fïecken menfeh tot fmaeck fbu locken aen > 
Natuer ftaet felf verftelt om dat (y door Pinceelen 
Soo aerdich wort ghevat in al haer malfè deden. 
Om dat haer rondicheyt tot op de kern r en fteen 
Soo diep wort uycghèhaelt en compt wel overeen, 
Met al haer rijpicheyt > want fiet de mufcadellen 
Hoe levendich (y ftaen y men fbu haer kernen tellen t 
. Soo gheeftich can de Conft haer voeghen naer den eys 
Als fy de vrucht ontdeckt en alderhande fpijs. 
M die beluft fijt op Pomonas horen-fchatten 
En foeckt daer uyt een vrucht nae uwen fjn te vatten» 
Om jemant een vermaeck door dele gift te doen 
En om daermed' den luft van jemants oogh te voen,. 
Coopt maer een ftuck vol fruyt van Iaecf J>an Es gemalen 
Daer u Conft-girich oogh veel luften uyt can halen. 
Veel luften tonder fmaeck die jemants tonghe proeft 
Maer geeft den vollen fmaeck fbo veel als d'oogh behoeft. 
Leeft dan geeft-,rijck vernuft van <Pallas fbch gevoeftert 
tPiSluras eyghen Soon van Ceres op-ghekoeftert^, 

Potöont 



Digitized, 



tby Google 



«7 




IACCXBV^ YAN EvS 



Petncire Cxceaent ervjrti^cts \ voisfim? aisemzL dtjteunp. Ur . . f 
qi&ltcs^ilftuct extreme nuni- btmau wtturèlil demeure aAriturjr '» ] 
jr esiantw, i - j 



' I**MHAr2Htyjsrw pt/tx// *t excuJtt, 



U>*rt>ÏLrJecih 



Ec i 



Digitized by 



Google 



Pomona vlecht een crans van Palm en Roofmarijn 

Oranf en OTjFvtiör ü véiftancftcir Breyn. 
Ops opent haeren fchoot en fchenckt u al haer vruchten 
Om dat ghy daer in fchept u üyterfte ghenuchten, 

Om dat ghy t'leven brenght in onfè vry TiEluer 

En oock daerin öhtdeckt de deughden van Natuer'. 

ADR IAËN STALBEMPT 

Schilder 1?an Anftoerpen 3 oudt 80. jaeren. 

Dtë ebeïe jêcëiTöcr conffc ij* gbeïijcfe ent feftoon jongfte ^Dotfjtee bie otet 
toep S^ijcr^fftr jrioör^i^/ toarit ttietfaer toet ïitctflirg m jbe$t We 
en falafjaer itiei bmben/ 'erf bie l)acc gbetroutót geeft 'en niet en ocflfait/ nod) 
en bemint / beeticflfe* moet bie bacf uef bceftmbe gbettouto blijft aen Die fal 
fp baer gbemiUteb ober gbeben enbe baer gaben laten gbenieten. £p4ff ten; 
öatrcni üJiU|5t foetdijeft e^cïjDubcIt toefen/ gtjeujtR een cfoiliclöncn gW/öat 
ij* met tnpe enbe gbefiabig()ie fmnen / met berbulbiebept enbe', neérfiief) opftcfct. 
CnödaDflntbmni gbemepneujen aen ft)n 25?upt optyaegbt emjttocd-coftt 
&tt melen ijS bfltciert enopgftepjbneKt met berfehepbe feboonbept ban cofldtjrfw 
jumeeien/bie te 23?npbt/naec bet boleomen tjoutoeltjcH totg&ebac&tentfban 
barmj&^npbegdnf ij$ tyagfpnbe : foo ifl bat J/i&ura ( bie be 2&<mpbt mo?t met 
een «tanfi-mmnenbe berftant liet toeïeft aljef tenen S^upbegom baet beugbbot 
enbe bcrïiolcn goiifienttaebt te gbenieten enbe baer ihne met Iiefbe te boüjcrfrn) 
banben felben moet bcnatff tooien met ent jutoeelftifi toaer in geen co(ldÖ&e 
fchatren en mogben onttyenen m foo manneet fijn 23jupöt (bat ij* Ptöura) 
(barrvjemantbem mcmlntb beeft aenbetbonben om tot bet epnbe ttt£ ïebenj* 
ftcij boec in alttjt te oeffenen) ccri ban befe gaben eompt teberltefrn/fbo bet* 
floubtt be Iiefbe/ be beugbben enbe berbolen toetenfebappen bergaen. ©e jutodm 
ban baa Piftura fijn epguentlijeft befe : fitpberbept/ neetfitcbent/ ftantbaflicbept/ 
berbulbiebept/ goetroilüebept/met Iiefbe/ jebee/ gbenucht en fonbet berbjiö. 
jBet.befe gaben ij* ban joncRp af altijt bcreiert gbemeefr Admen Staibempt 
eonfneb j&ebilbet ban Antwerpen gbebo?cn int jact 1580. op ben 12, Jumj baet 
bp tq^enmoojbieb noeb ij* toootwnbe enbe befe ftccrdtjcfic tfonft oeffénenbe/ 
baer §p foo fraep / g^eeftieb en net in ij* bat fdben Conftenaee bem moe Confl 
foo naer bet leben eomen ean/ nefonberttjtR in SLanbtfefjap enbe eïepn ftgutt* 
nmötóc foo aerbieb tn lebenbtcb ffaen/ bat ben «Conintb ban €ng&elanDt 
ïKm ijeeft becfoebt gftdjabt om teeomen naet Londen , attoaet bp tnonbtr 
. bingben beeft met $ineecl uptghemerefet/ bie ontoeecbeerdöe» fUtt boo? fc 
gcoote Conften enbe (helle aetbiebeben öicmen baec in ean ften. 

Natuer ftaet (èlfs verbaeft en voor fijn Confte fchroompt 

Midts Staibempt net Pinceei foo by haer leven compt. 

LUCAS 



Digitized by 



Google 



219 



L U CA- S E'NDï e O R N E L I S 
1 DË VV~AEL "' 

Ghehroeiers rnde Schilders Ttan Anntetyeri. 



Lwm de Wael geeft «fijn Jomftftipt gpórt Bfi ben bermaetben ^ftifiKt 
,} an BresccE,*aergpfee fjórft aenggenéme tr enbe fp felbén'féo öcncctflictrt 
aai te nytit j U eraebt bee £$ilber-conff re batten/ Hot lm in #nen jonggen 
njt fl^MUiifr^di entte SJtalim geeft fcoojrepfl/ almaer fin teel fraep ïanbt* 
ffcgnpnro in Frcfco a$ ooeft in <®Iie-berf geeft ggemarenF / bte'bp De 3ticf- 
gi*Ê«# fret ggefbêgt enbe ggemeerbrert mo?ben om gunnen taffen aert enbe 
fóttt toerftfjteten bie fp gebben/ #n retfentnbe ggeberggten met gunne betoafien 
ftgomtnen / vn fraep mater-ballen / (imfte boo?gronbro / rn nette ggettmpterbe 
teégren / piime feggneu en meeriicgten/ en tonnen niet brrbetert toojöcn mibt$ 
fn met groote fwbie enbe bfgrfgge opmerrningge ban gem ggeftgilbert fijn enbe 
nocg &aggri$jr&r; mo?ben ggeganteert binnen Antwerpen plaetfe ban 5tm moó? 
róHgïje/Stflïbenu oubt 69. jaren. 

j^nen &?eebcr ComeKs <fc Wael ig ooen een bermaeét «frgilber mftn£/ 
benbet ©aöer $ ggemeefi Jan de Wade, Die int jaer »6^. t£ ggefio?bcn oubt 
7f. laren baee teil in Het eerfle biel af geftbe ggefrg?eben. Surfen Comeiis # 
tenen uptfléRenbenggeefr en Conft rijen $egilber in rlepn $ifto?ien/ 2$atalirn 
foo té büater a!$ te lanbt/ en befonbee in onb>Ringgen ban legger^/ in 
refreffén bet Welbaten tn bterggelgefte aaien/ bit feer grootrn toelffanbt gebben 
m tori uptggegaelt ft}n met get t&inecri ftjnber Confïen/ fret melen $ifóanien 
enbe ooeft geel Staken tupggen tan bare fijn merclten in groote argtingge tnbe 
boo> felfaeni ggegouben mojbeu/ aimaer gp beel ggefcgilbert geeft/ namens 
Ig» booj fnne jBaprftcpt ban &nanien PhiJippus ben nr. al£ oojcr bom tm 
$trtogg ban Aerfchot boen trrtijt in $patgnien mefenbe : i£ neeg in't Ieben 
enbe moont te Roomen oubt 6». jaam 



Wie can mijn gheficht bedrieghen 

T'waer door Conft van toovery 
Doogh en 'can nochtans niet lieghen 

T'gen' men fïet in deel fchÜdry 
Die 4e Wael ons compt verthooghen 

Daermen óp een deyn Panneel 
Siet verfchijnen voor de ooghen 

Wonder wereken van t'Pinceei 



CrJjghs ghcwöcl vol vremde ftrijen 

Daermen niet als dooden telt 
Oft des Leghers pelterijen 

Die eerft comen uyt het velt 
Daermen t'oorloghs volck liet trêcken 

Naer den flach oft guarnifoen 
Dat can ons de Wael ontdeckén 

Dat can lijn Pinccel al doen. 



ADRIAEN 



Digitized by 



Google 



2 4° 

ADRI AEN DE BIE 

Schilder yar Lyer , oudt 6Z, jaere». 

DGJm Adriacn de Bie ben ©ÖÖrt D# gltt&eUC* IWö bit maAmMA 
-n-J 1 ?" ! £8!N«oten «Pt ««» cerclbcft g&effacpt Binnen te 5ST5S 

«gbet inaj* cm <goopman / rt>pfinmcï> enbe goet ban lenen/ bie nmcntt 

ffi&S* K?^ W£ï*f2* ***** ***« ö***# «teSSJ 
Welben int reben gbeblebcn/ fierbenbe in tebelflcften miberbom/oabtnttKnt 
80 jaren, «Cn om bat felben *cbitoee tot fioogben naem compt oft oe *ÏÏ 
«Monjt opjecftt can batten bie Roomea (aïj* ftnbe be eecfle A<afe*feZ 
,P«aura ) met en beeft gfteften/ fod # Adriaen de Bie ban jjjn acbtfitdi kSn 
^etrocRen naec Parijs, altoaer ftp bp eenen Rudoiphus Schoof «anf-titt 
WUbec banoentfonincli ban a^ancêcgtH 2. laren fceft gftetooonc ente teft 
hSÜVJ 1 *"' fïfr*«fr« enbe ban baetq^m»cRen«aeR«5! 
S22. 8 l? fli r? WB &"* , 9 nm töt *&* wbe upterlteWftt twn beftittfr 
me toetenfebap te onbecfoeeften / bp beeft op ben ttjt ban negeen tartS 
be bernacmpfïe plaetfen ban St««en beften enbe bed (rap bingoën' W 

ipctte (lecnen feoo? tfatbmalen enbe Cameriing&en banben ttauft aht 
ïï?5 r !? ö ?? ot öe & a öbm babben out be fiinbecftept / netticöept en5 
aert bic be Bie bate in Beeft betoefen/bp fo int jaec 1613. naec r 
toebec gbefceect/ aïtoacc ftp beel fcap «eontecfeptfcfc f «afeteete» 
X"IV?? , !! ö,,tic,, f™ boo?<Stebenaljf ^o?pm beeft gbemaec&t.» 
bat befe bolgbenbe beecfen niet quanjefc en paffen op ftfnc CopfUtt 
lof .enbe eet ban fijnen $aem enbe familie, * ! ■ ■' 

Dat Cypres foo derft op Ariftomachus roemen 

Enïatien Ththifiw een aerdich Biemao noemen 
Js om dat defe twee gheen moeyc hebben ontficn 
Om te betpieden hét huys-hóuden vandè Bieti :. 

Want fy vermoeyden dat den Schepper der natueren 

Iet feldfacms had gheftort in des' cleyn creaturen, 

- Als fy aenmerekten met wat aerdicheyt en Co'nft * 
Dit cleyn ghewormte hun Archite&ur begonfr, 

Sy maeckten korven van (èer dun en ciaren horen 

Waer door fy koften hun Gouvernement befporen, 
En faghen niet alleen in defe Republijck 
Eén opper heerfchappy en ftatich Coninckrijck : 







Macr 



Digitized by 



Google 




AüRiiór vs de 3ie, 

Taititrt bien e/Timc enarandesjigures et auhres ordtfnrt&kces, 
JPere de V^iuctheur 3e ce Uure, au 'il at de me ure long terras 
en Italië etc M . ne dans la vitte de Juüere en tan 1594 • 



Edrms JCetrt jrinxtt- . 



Z#avVorJ&rms*J turner Jcufas*. 



Digitized by 



Google 



2 3* 

Maer oock goed' policy en borgherlijcke wetten 

Waer door een jeder moeft op fijn ampt vlijtich letten. 
Tis vremt om fien met wat een onderdanicheyt 
ïdér volbrenght t'ghebodt van fijne Majefteyt : 

Dees bouwen het Paleys , en woonplaets voor den Coninck, 
: Enander öock hun huys de fchatkift vanden honinck: 
Dat alteiaemen wordt foo conftichlijck ghedaen 
Dat het kloeckfte vernufc daer op verfteit moet ftaen. 

Daer fietmen aen de poort de fchiltwaclit inde wapen. 

Om niet betrapt te fijn. door roovers, als fy flapen, 

Daer vlieght een machtich Heyr te velt op cruyt en blom 
En fwaer gheladen keert met honich wederom, 

En foo daer jemant wordt ledich oft traegh bevonden.: 

Wort uyt ghebannen en in ballinckfchap ghefonden. 
Oock is dit edel dier van fulck'nen fiiyv'ren aert 
Dat hét tot gheenen tijt met eenich mann'ken paert, 

Maer broeyen uyt het wafch hun jonghf-kens al-te-gader. 

■Ift daerom denck ick dat ©* !Bie oock fijnen Vader 

V Niet fchijnt te kennen in fijn Gulden Cabinet 

Daer hy elck Schilder heeft foo fraey ten thoon ghefet 

fcn d'edel Schilder-conft foo hoogh'lijck heeft gheprefèn 

Oft en foüd fijn Pinceel loo veel niet weerdich welen, 
Dat s'aen hem gheven can ghenoeghfaem re'en en ftof 

' Om hier met eeren oock te dichten fijnen lof. 

O neen j iet weet hy dit alleetj heeft laten mijven 
Op hop* dat jemant vremts foud' fijnen lof befchrijven 
( : ; : Hy^wif): wel dat dep. nijdt hem foud' begrijpen licht 

;• j^^iy fijri Va^rs lof woud' ftellen felf in dicht. 
v yyti|ejfè reden qüarn my mijne Af«/2t quellen 

Dat ick tot fijne eer hier foud in rijmdicht ftellen 
Hoe dat hy eerftmael heeft by VVmer Aks gheleerc 
.En by ^udolpiusSckoff langn tot Partjs verkeert, 



Die 



Digitized by 



Google 



Die aldac; Schilder wa5 van Xol^w den de^biendea .. , r . 

Wiens -cloeck Pincccl men nu noch in fijn werdc can vinden, ■■•* 
In hec achthiende jacr van fijnen ouderdom 
Trock naer Italien dees* (bet ^prilfche b)om, . 
• Daer hy ginck fijnen tijc feer vlïjtïchli^ck belleden, ,. 

Soo langh tot Aan de Son bad achtraael doof ghereden 
Den groocen Sodiac, fès jaeren gheftudeert , 
Tot Zoomen en foo voort door al het Landt verkeert t 

Daer hy (eer conftich werek tot lof beeft haer gfielateni 

Ghelchildert op pannjiel op goud' ,en kóp're platen, ' . 
Op jafpis, op Porphier^ en Marber , ebt al om 
Seer hoogh verheven wort by Prins en Edeldom, 
'Tot dat hy weder k. van Italien vertrocken s ; 

Want hem fijn Vaderlar^ (eer/foetbe^ 
V Naer fijn gheboorte Stadhouders, én 'v#sji$w. t jlfc • :.!i 
Óp't hooghft verlanghden naer de comfte van fDe !Bi&, ' r . 

Wiens naem de JFaem aldaer.terftörit Ccct hooch verheft* , 

Om dat fijn cloeck Pinceel ïuer «Ue^en conftich trefte-' < v.i 
Soo in het cleyn als gróót "jfeèr' los en 1 c{lpic.|:gn^Reii; 4 '^ ! 
Sijn Taeifereélen oock (eer con&ph, uyt ghefeeiir. . < ' i 

In Brabant ciert fijn Conft veel Huyfen , Cahiers , KcrcKeh ; 

Ghelijckmen can tot Ljer in Sinte Gommaerih^^j^: -^,, t 
Aen Sint ËUgs Altacr , daer by de edel Gqldt ;v> :'\ï r . f : y-\ : i 
Den groyenden boom ghenaempt , is mét r fjjj(i 'CÜnft vervult 

En noch- veel plaetfen meer, foo dat ick wel» mach radio* ? 

Met reden fijnen lof , en fijnen Naem oock ftellen ; -''/ 
ïn't Gullen Cahimt\ en ïègghen yoor ghëwii ; f '.'• 
Het werek -bewijft alcijt wat dat den Meefter is. 



■r. 1. . - . :. ■ 
i , :. 



. i 



Pf ••"»' ; * ADRL 



Digitized by 



Google 



a d r i a jgM tótó Ê'tf ï#je,n n E 

SchtMnépan^eift i gheborenAié»i^.. < 

. .,-ig . •- ;. .. ■ .-. ■ . .; . .... . • ... 

D«B loffdtJffeC tttatttttftcpt batl Adriaen vande Venne en beeft tUCt gftcbOOfifit 
aebt(C<te laten be b etonoetb e bMenftbap bet &bilber - tonfi boer öefa 
banben Venne mebe ijl bengel* gbebxeft/ bic g&ebopn bftinbe roem tortrfc 
ftabt ban Delft boe tod bot fönc ^uberjr (be tedrbe ae&t&ore Jfcbcn en ban 
bermogfren maren) g&efooten ftjn upt Stya&ant. Cnbe öÏKlöeW bc ïartfoft 
flubie nrootelben? btcnftidj i£ boo? «etittt *cbtUKt/obeanibt$ boer boo? ba 
bctfiant gbefet bjo? <nbe aberbloebig&ec ojbamanden tan boojt&jenoben «$ 
jemarit bic ( tot bé tfoint natuerelbtb actiabctaem ftjnbe ) 0been fiubie en geeft/ 
foo iffc bat Adnaen vandeti vénnc'metbe gatfbiflHtubie fön berfianbt beeft gaen 
(roerpen enbe.irf boer böo?. abeboOsfa mbcnftöiot banonfe ebde PiAuea, toan; 
ban bent be fbnbatnenten, eeöt oenafKtydrii }bn ban tmm^t. Simon.de Valck, 
«Boutfmiot cribe #röilbét tot -lieyaéa: ',a\toact ïjp eertf dein neérftelbcfi &$ffc 
g&eoeffênt met teeenenm e«bfc bertiebten eböe böetnaer be fdbe£(|tIbct-confi 
grootelb^ bpbdajftfnbe en teafjjte^ibe bouwen «tnber banbeltngb te fienbMt 
tgue&ten enoebèt^oïch féccéteii.tntóé 4t onfi waren feWenbe ƒ benaf ban 
baet boe* Sp^Wnen* JeifoinW^fcM uptnemenbe frop to |et ton eb (toot 
te (rüJtbcwn/ffBbc ra? bot öp bem baec t# tewabmjtbt* tfte&orfbeh baboe/ 
beeft bon &aer na?c; ïjot>#ei ojpoefféttf bp fijn fdben.fonbet Jfteefct / «ut 
neerfritf) onbcrfoecH 'ban be nntrttie etaebteubrt ebefe ;$eptoct copfl Dow bi 
bulpe bangmtaétèi^pbtt^itg^ 

f)ab inftteQwteni-Otifcban tot eta l^fpu^wxcwcatjatt^arpotbctflant 
foo moet iel&'b^oehmwmeen b?ucpf bte^nmcloeebm^eeltgbebagt beeft 
toaet upt tébe$étfëm4? eengroot -tiiftn ban ttetenfébap/tè^eten een afbd> 
b^ebjblbeii^fb^lt b^bettM bc* müifiöi ftrtetibol iwreh. «eaxbjeéïmi 
met büt en fb»t nfiefcpilberr ben beeïen (lam -ban bet j£un# ban Naflbu ban 
ben ouben^«^^Tife,totbefen ^injas totf^a^ht^imörè^ièaig^A 
te ften i$ inben ttaegfó. jgtarfjom ttutno^bnfcbotbai bttttftenbe pifiaeebiab 
• sfrebonbdttóy moctittt.bjetin't ftebt b^ufl^ wbe iatt$ttocabicö mocrftni 
bat m böof ftWe <önïheïiïfjcïie jl&aiefièpt ban ücnbmcrcken geeft g&onaecftt 
metxöfM^Be tthflanbieftept/ baerben teebe ténptaftebett met be gee&oulten/ 
enbe alle $otaifatfrbon €^fle>rtHn bat fcre ftai* ente me^aroot berflant 
Obebaen tjtf bét bxïcft inbe Guick fitébt te ften i^. ï|p ïjeeft, nocd beefebepbt 
Ouchen obco?Dotmfnrr/betftftt enbe tiptn^eto^Rtbooja^ere^ootbniacörige 
l^eecen/nomemlbtR oo^K eengroot beetöjeh fhicli beo? ben ^aebtjeil^eec Reyniec 
Pauw enbe meer anbere ban groote nualitcpt baet be tfonfl berflanbtnbe af 
Obetuptbeb in ftecfcbepbe Sanben en jSteben. <©nöct anbere i# ooeb een ftttcü 

ban ftfrl banbt te ften binnen Antwerpen fip ben j^ette Francifcus Enghclgraeff 

of belbentieben Trcvis met bed derdbebe iiptbdbmgben en bpfeserdten b'ttwfcR 
Bticmaec&r i& in't iaer i6t6. bibber^ foo en beb tdt niet tonnen boo? bploopd 

\ : een bjonbee frap ftucb ban tbjalf dien Iancb baet m ben floep ban ftlocn; 

— '~ berm 



••* 4 



Digitized by 



Google 



ht 



-* ■« 



J jv: 




^••♦w ^ A^^iAUN VAK VUNKBftr© . # 

^-S/éLhgf dé J>em en L*ti tSya a-vris^tn Cemmencemenè vuxrm de Sim fin Vélck* 
éL Lprdeti eèieta. cne*2er*mnlM* pknDtei £xceiUni J\unire en bbnc\din*ifr,fmJ*nt 
Sen 7t<usire, s 'e*t oxeme'de êcUeJ*aen en sjpn sfiude ^uil Afaict lerChtfcJkmurtrptisr 
Ie Xsy de J>eneme*G* aast %$bmMhfr* ' UjPrineê d'Ör*»tfe * Jegbeiles €n*f* desa. mam 
et&e+itc&up deivttY>r jfrtftcdr, ctyrv*tj&£uefhmf&, vuu* ces vlus betiej+moret enijssie' 
en hUnce eénayr tl esi • e*n peeè» eet anen êtvue per eee liutrsr e ui i/afmct il ttrttt 



\ïA**m»~m. 



^r**^ 



M>,tUMmrf*tt, 



/-Myytmae ****&*. 



Ux 



Digitized by 



Google 



«f 



• i 

fcmn&p Nicu P oortupt0fci"?udtt¥/tKwt mpt 

ta 

tt 

ten 

ttt Ödfc fó&l» ÖV öt foëev 

bj*nTOftpfc}, bijrol 



I mft 






bae&tta bet 3uef-p 



ï 



iutnfwÉ 



Jet ^W fc^Tlé^s^fWtt oft 
bfc}T Iffitttel taÉa^t 
rwfji bft ten acn 

'lAéfi&èh vaiidert Veime fctC 

.. _. „j|S ^béfrutoegfiai/ hi 

iétfföft £*o öat 
TftTrtleratnbesfic; 







MKteïaejbenboojbe 



Pih^lUtèfe»; 

fffpiiinuu w iBcten> 

IÜN [ kq onbtftni 
nc ? t«n wm\m tor ijr bpfon&ft 

tjag^fttw Wi rt comrn tot tefe 

ottt OlfBd ttïflht tt) Wrtt tal iwfltt 

r jöchfyiw bè fyurfftftt ton &un i#t> 



£dS& tó Huift in Vlaetóltrên. 







tf ente'bëtitoiétYaöWtec ÖtlÉeffett/ 

Uninncn&e peeren g&tupggoiijr turn öörcft/ otocttfób&'oe' fclbe Tett op fjrt 
Jebm treeften entre met goet bctftant ftjii nptjjbctoewHt / rtfeft ban ojboraiaittim 
enbt boïlöbicö 0f)efcbilbert : baet <fcpanira / «Duntflanbt en anbere <8omB&> 
ebenen cfjenocl) af eoneen ööetu&jöen/ bie beo? <pt fccpftrüjt&e jBajeftept 
enbe booj ben bwaö» Conintit ban ifcpanien/ oodt bao? ben $ertofl| b*> 

' ~, Aecfcta* 



Digitized.by 



Google 



*37 



4erfchot ;grei4a9mrtttn met fijn Conff Beef* g&edert/ fultftjc bat fjp eenen 
bande n«ï>tööf c jtc enbc ötootltc jpöftjlcrp inbê «fepber-confi tegbentoooj* 
bigbij. .;.-._)- » ,;/ ".''..' • 

Roempt vry Natura roemt op d'Edel Conft Pincecl 
Die u foo wel betreft op doeck oft glad pineel, 
• Dat daer niet aen ontbreekt ak t'ieven en de ipraeck 
In t'gen* de Vos uyt-beldt tot jeders oogh vermaeck. 



SYMON DE VOS 

Schilder 7>m AntTverpm. 

M«Ên beboeft gbeen fantetnngfte ppebe oft ggempgtientf te fepbén / om 
toaer » maechm moe te betboonen dat be oeffeningbe ban bet Ritueel 
fort enbe befftujen #/ om alfoo oen jeter bet jonrkbept dacr op te oom ber» 
lieten / tftpmeccht bc feite niet ban een aengbepojt terffandt moer ban «Tonin» 
gben en $?mren too£ gbeoeflfent enbe met een bermaecHelgcft bebaegben aen* 
ötefien. «©efe €on(i ijl foo eel bat fp niet alleen bon bermaerbe Po&en, gfie* 
leecbe Phiiofophen en anbere tyome beefianben en i0 gbebanbclt enbe baer reatbt 
met be jpentte ban gbekerrfjept befti^rten / tnacr banbe gootje Jlhuiarrben 
tetf toerelrjei $ bectyept gbetoogben. «Den ftepfer Adnanus $ in fijnen njtecnAurdit» 
uptnemenbe $t$ifber gftetoetft/ Marcus Amhonius Philofooph , ben ütepfee Nero, via«. 

Vaicntinianus,enbe AJcxander Zeverus OOCEtttepfer0 ban Roomen bebbm 01 befe § • • 

IoffH$cfie tfonft ooen groot beftagben gbebabt enbe felter gbebontcert. 95oten„ES. 
trien ben itcpfer Conftaminus bm vin. ban bten jftaem/ jtjnbe upt bet Jftrp* « Lam- 
fer-rgen ban 4$rieenen berb?eben int jaee $egbenf)onbert aebtbien / jjeeft fftn pnd. 
feiten met te oeffeningbe ban b'ebde top jfcc&ilöct-confï onberbouden / en meer j? 1 •«**' 
ontere uptnetnendeende gbedenefttocerdigge fulcndanige boojballèn fou eonnen Jf-JS? 
bn bjengben toaer boo; gfjetboont ean toojden met toat eer be feite Coufi niet c. 3. 4 * 
alken bp gfemepn $erfoonen/ moer oom fip fnlenen potentaten bermacb. ma», j. 
ifcnUfir ean ooefi toaer matchen Symon de Vos bienacb tegbentooojbitb binnen fig»* »> 
Antwerpen ijS moonenbe / gfiebo?en int jaec 1603. enbe be Confï met gotbt Crowc ; 
fondament enbe tfoecnen aett i*f gjanterenbe/ foo tn't groot nb# int elepnbaer pï n '£J; 
gin torrenen goebe gbetupgtenbjr af tonnen gbeben/ mibt*? be feite feer tocI 55>caMA 
g&eeolo?iert / boft gbefielt m tod gbeganbelt 5#n : aï£ te fien i$ aen terftbepbe 
ftjetot bie bp met groot berftanbt en gorten gfceeft foo tot Antwerpen ol£ au» 
bete pfeetfen geeft gbemaeefti te lanen om be feite fret aen te topfeu. 

IACQüES 



Digitized by 



Google 



I A C.QJJ-E S IÖ RD A E N S 

Schilder Van Jnrtoerpen , gdeboten den i$*Mey 1794. 

Die aenvanght d'edel Conft, fiil alles wel doorgronden 
Wanneer natuer en luft t'gheluck hebben ghevonden « 
Van neerftich onderwijs , verftandtch , cloeck en vaft 
Daer meeft de jonghe jeught fèer jeverrch op paft: 
Ghelijck het aen Iordaens ooghfchijnlijck compt te blijckch 
Die niemaac in des 1 eeuw en (al in Conften wijeken, 
Soo crachtich , eel , en cloeck is alle fijn fchildry 
Befonder inde Conti van d'eel Poêteiy y 
Want d'eerfte fondament heeft hem Van Oort ghegevcn 
Daer hy by hééft gheleert te fchild'ren nacr het leven. 
Sijn liefde tot Tiftur, heeft hem tot min ghéport 
En crecgh door fijne Conft, de Dochter van Van Oort. 
Ift wonder naerdemael hy met fijn fpete trecken 
Can menich edel Prins door fijnen gheeft verwecken 
Ghelijck hy heeft bethoont in't njeke Sweeden hof 
Dat door fijn Conft-ciraet Iordaens begaeft met lo£ 
En t'Holtants cel Palleys mach op fijn eer wel roemen 
En hem den derden gheeft van defe eenvve noemen : 
Om dat hy is vernaempt door fijnen vaften aert '."'"■ 
Die hy in't Princen Hof met cloeckheyt heeft ghebaert, 
Die %ubhens niet en wijekt in fabels af te malen 
Die d'edel handelingh Van &(jck can achterhalen, 
Is crachtich in fijn werekjheel ordonnanti-rïjck 
Seer cloeck in drappery, in't naeckt oock lieffelijck, 
. En in hiftorten naer t'leven nyt te drucken 
Daer hy af heeft ghemaeckt veel fraey en (èïdtCiem ftucken 
En in devotie leeft oock fijn eet Pinceel 
Waer door hy is gheraeekt op t'Schilders Conft Toneel 

LUCAS 



Digitized by 



Google 



*S9 




IAXCQtT 






F**.J, J*l,frulffU 



IORDAEN£ 

f rtr/r*rji hftts nunirre dt rrirulre, 
éifp*ti*n*t dautfrr,il7$fkirt 




Jr. 2*L*nfl1ms sxiW*> . 






Digitized by 



Google 



24° 



r.-p: 



LUCAS VAN UDEN 

Schiker tan *Antt>er$en y gheboren den lÜ.QFhbef IJ9J. 

OIB te BetBöfeii bat Lucas van uden em banbe tetmaerffe öljrattlK&wrfie 
entte toeect Befoeml» *aritofrf>ap£#^ 
fco*? Wit bommclacötit^^ cnöe fwte i}ant*Üti0$t inimt toestem ten ItomnV 
cconöwy bttfrtitcten /loeten / en al öet M^.ttt tierföt^ too?»t / naet 
Det Ifttn met ïroeöcn «eet ctibc fcerflanf af teiWömytenifro^tc totfcftm/ton 
toelcfreii tecljcntooojWcö tam toe £trtt tot* ^n^^ot^^tM^tttt^ i* 

Ift tóhtat *»*ct^ ïv>witeei»:«itj«rowff -Jprttfctotwi 

, jdojjöcit;» tjottOttijM^ 
bic ew^fctoimir* Wfcjidtt : &ihwt ia ftfn becffcwr fitfroogbeti oen « ïcttte 
nen rhöc fóri <tëófl(t Mc fi uwet fcp: frlbct tipt t« toerdien gfcigeft Ua* m 

Uden tt«<l é^tt fklCtBcn^^ ^ftpCM^ > ^ : -' 

* v 5pïe&heit haer in beeck en bron* 
Daej^ncn fiet t'Palet btiteydén & ; ' 
En de verven onderfchèydfen " -^ 
Dacrmeö fchikècrt t'Wöut fp^i&cr 
Oft;c«ngpoencwercldt Waeif. iJ ^ * 
Gehjes met toet rijpe «^t .v. .ur 

Ops( met; al lïaer groco^|i8Ht)N?tt «* 
TEUiVs <K)ckibo Titowhipt^öt^ 
En het Schüdcrs^ 
Met Jjacr Qngb^btmdra^ieèhfe^ l 
Die des' GpafUiier opiik^e6* r 
Thopnt .l^n'wei^^^ao>lrif?..j. ]' ! l 
Om tje (h?fl fotd ecl Schiklrf. $& 
Door t ■ vern^ttdiren en VcïcorttJö 
Sictnpci* 4Q&&Mift iuytftort<jtt, :c ^f ' 
Door het foetlcti veer vcrMriöf/^ 
Andqr» wntufa Cortó aiqjiett i^t<öca 
T voj^yrersl* dact.t't^dUeè vwdwij- 
Schbqn^WCvhflie üwme fcbifïica 1 ; 
En VcrciettrOdck ibkwtaJkku*'-- i h» 
Met ^on^eynoft watieri vakn 
Somtijts dpr>r 4en reghtn vochtich 
Door het onweet dowkcr^ochtich ; 



Die een Lan^t^hipvwiltgaën itiehtcü 
Moet het levens aett befïphteo, r s -■ 
Moet gaen ^tiytcn fiaer t het wouwt 
Daer het groéa'èKeloovert jhoü$ , (( 
By de blau en|hoó^hc berghen 
Can de oogh*der |thilders f (;e!^en 
En t ghebeclpè ^ü^'clc'^a^r hy , , 
Thoont daérTófckcn mclocfy. " 
Dat fy qualijck ccjrin^n ruften j 
Door de aeiagfjèdtóvcn lufte^ ; l , 
©ie hun ghceft tf^^ ,',' 

Midts hy t'SchilBérs gticc^ft yerplijdt, 
Den biom-rija^tötó 
(Vyandt varideft^aéren Dijqwii^t ', 
"Die de langde Iföéöluft mint) 1 , . \ ] 
Js des Schiidci^^^n Vru/t ^ ;'," ' 
I)ie hacr wefei>'af^E .belden 
Jndc groen BcWa^coP Wldcn ,. , : 
Die vroegh mqtAvkèy opftacn - 

En naer JEsT^i wöóetfrïgh gaca>. 

Efeicr t ghfcdicrt iêer vrolijck huppelt 
T gras is vanden daü bcdruppelt 
Daer de clacrheyt vandé Son 



Digitized by 



Google 



Somtijts hitte fomtijtskoü 
Somtijts fpet en fqmtijtj joir i 
Somtijts aenghenaeme daghen 
Somtijts droef door reghenvlaghea 
Somtijts finoor van dicken mift 
Alfmen Cabeljauwen vift. 
Sneeu en haghel , büxem , donder, 
Hyfel > rijm , ten is geen wonder 
Dat hun crachten der Natuer 
Staen ghefchiidert van Pictver. 
Die haer ecl Pinceel ghelijcken • 



141 

Rots en Bergh , oock Heuvels Doeken 
fiüyfen, Steden oftCafteel .' .. 
Wort ghefchiidert van Pinceel 
Als van Udbn can bethoonen 
En door fijne Conft yerlchoonen 
Want ai tgen' Natuer vermach 
Brenght van Vden voor den dach 
Jn Landtfchappen en Waranden 
Jn vfcrfchieten , Bcrghen , Landen 
Jndc Velden , Wout en Bofch 
Wat hy doet t'ftact even los. 



THEODOR VA N T HU L D EN 

Schilder Van s* Hertoghen Bofch. 

HGt tëtoecrbM) te arnfeïjoutocn en neerfttcf) m't gljemoébt te BdiOMften 
met mat fcljoon |eg&enteceftenen be brrmaeehcnjcBe enbe bernuftbarrubê 
Pidura beroert ijet/ bc mei ene be «Hel #cpbcr$ boo? fjun €ontt eonneti g£entetcn 
tttbè fee bjuduen baer ban achterlaten tot bermonberingï>e.ban alle menfrf)en 
ttrte felbe tomen te aenfcBotitnen tot bjcugljt ban öunnc nctercomclmgf)cn oft 
erfgenamen alotoatmeer fp foo lanen naer be toobt ban bun oubrtf oft nae(ie 
bjinben fbie *cöilb«t#^n gBebjeeff ) &oo;rn föjcfccn/Det fpjecchtooa^öt fept 

Udïtu tft Women \fottkm qnam &v'rti* mulu , Beter ts cenen goeden Naem achtertelaten 

als veet öjekdommen ': 3Me ttbee gaten tan eenen $rf)ilbcr arfjtcrlatcn / bat ij* 
rgrubom bie btfgaet /tribe beer ban jtjn «tónfl bie nopt en Iterft. 3&ejé eer 
can ootlt achterlaten Thcodor van 1 hulden fienbe frifëboo^oog&enbengroOten 
laf bic ïmn aléectj* ban alle €onft-öerambec# gïjegeben toojt / booj be geetfige 
teerenen bie -fr? beeft uptgfpbeft enbe notö bagbcltjcnje i£ oeffenenbe/ be mrlc&c 
tal in f$n ïeben toejbm in gwóie toeecbe gfjefjouben fjbe beeï t e meer Tullen j£ 
naer #« boobt mo?ben g$eacbt al$ be üanöt fulchbanigbe <gonften niet mees 
en faï connen in't liebt bpngben / genjjehje ften ï$ acn berfcDcpbe 3Bltarr(ïticfem . 
(bie neerfiicb enbe met bctftanW g^cp?bounerrr en bon tem gncmarcntjön) 
%lft ffcgö ieft te bemeecnep i& jpbe gcejfitiflöe baetfergen ban JOterrcmiflen 23oc» 
ren tyupioftcn en anbere aerbtgfte jnbetmen / al£.te amfröpirtöen ié.aen ben . 
mgtbermaerben SBrcfe Criumpia^-ftoeirft af beïbenbébe jntomtte tetëben Priocc 

Cardinael , Jnfante van SpanicnTfefoaÉ^i^^m&»toftt'««en «lÖWftttt nm Wtk\ 

be ^jincen ( fiaenbe in't felbe boecn ) naer be tcecKcningöcn ban Petrus Paulus 
Rubbcnsban fjcin $n gbcetfl/ alfmen oocu fat ben uiHces van Primautcoban 
Bolognien ben todcKnt tot Parijs ban Bern ijj gljeetfl enbe feer toeï gïjebaen/ 

beffn van Thulden ^OUt 3011 toOOtlOlaetfe nu iCgtjCntoOCgbUl) tOt sHcnoghen. 

bofch bacr &p om jt)n Conjï in groot aenften i£. 



Gg 



IUSTüS 



Digitized by 



Google 



IÜ S T ü SS Ü S T ÉR MANS 

ScUUer Tpm AnOHrjxn, 

IUftus Sufterniam jtCpjfoer batlben $ertOC0 ban FJorencen irf ffe tmtnetttentt 
fraep in itonterfrpten entre anbere ojbontiantien/ tóe bp f« agrfftdi-m* 
^ enbe naet proportie Keet npt te bdben bat ben ^ertafft ban Ffcatnon 
(afertorfenbe een uptneraenbe groot <ronft-2&cmtnber) ben fdben SuOermans 
tnerc m toeerben bout a$ jraiant ban fön <gbd-Iieben oft jfeignton* j tod 
toetrnbe bat Coningfitn ftaneen en $ertoaï>en tod «Cbd-lieben tonnen ntaet: 
Ren maer obeen fukhbaingle «baren oft anbere oftemepn £röflberaf / nbdtidi 
Fr^T?. 1 *? ^"B^ant anttooo;be aen eenen ebden «Braef «e ara 
bera cïatöndj bid ober féüer affront bat bej* «ottindtj: £cbUbee öp naeme 
, t S a f Holbee ? tem & 001 * 8W«/ « berfottfeenbe bate obec infrttte oft atol* 
aerdighstrale tojreme gfpbaen te bngben / anttooosbe bat ba fou bcrbuïbitn «tin ra 
Sn"r Mabjenen Jraejf te berftefen a* fooienen ug^elnenKd^aUflfï 

<*** ^^S^Jiy^iP m mtKt ^ «* *» *** ^raeben ma» 

van En-Rf» waer 0t)ecn #rftüberj*. <&oo? be eer ban bte befen Suftermans té ofiente 

gbeiant. trnbe met te toefen ben ^omeflita,. énbe édjiïber ban bén nroot mac&frra 

WPflte ban Fiorcnccn $pp gbecomen tot ben boof öjlcn trap ban (Sn jdte 

taft/ J-todcft niet te bertoonberen en *. atoiafiemcrdit befen SuftcnElK 

fljn oabomiontien geen nutte en omfianbigbe beelen be* epefaentfopt ban natUT 

2 52 EïftV "PI 1 * V*!* «^«rt^tóftentn^^te^baff 
8LSELÜE* ' ftJSK 0ï,fcn " öaere «nanteren/.maer boo? be berfriKPte 
SSr? 1 ^ "">**» Ityont «i * fcöuplcn/ enbe bat be gbdfrReraS ban te 
SR ba ? ï Ü f ^ *' Wörttt * «PW ^ bkefaröS»? <To^erfSfl5 
SS 1&SS22&SL "T^f^ te "f*"*»/ KbetóatSi/ tertenK 
JPtteeeröïan^ *» fmt f tauren/ be bjapoer&en tod tfepJbpt/be Seuwn tori 
SSSIfiW"* 7 öteT^Wert fbaft gbeteedient rtbt gMlSftS/ ™ 
«T|^m^7^^ , ^ ,WÏ,ttfeöcffc *** woterenw in/ SI bS 

De vafte Schilder-conft van luflus Suftermm 
Verdient een lauwer croon oft een olijven crans 
Midts fijn vernuft oock is met Poèfy bejonft 
Die rechte Suftcr » van d'edel Schilder-conft. 



ÏOAN- 



Digitized by 



Google 



J O A N-N E S iL I E V E N S 

/. ,» Scbiuler y$t JLeyden, ,■.;•,.' 

Het i*f toonber bat te b^ Pidura ban (bicncn eracbt enbe beugbt $ bot 
(p niet alleen boo? be tfonft ban gaee $int eelen en bicpfïnniabe toeten* 
bent on£ en boet fien en boo? oooben boubtbe abbnturen en b?embe gbeballeir 
(oo ban bijlopen/ ab* anbet afjefebiebeniffen bie obec bupfenten meet jaren/ 
jae ban %tt begin bejf toerettf gbebcurt #n / bat fa ffcab «*7 (t'gftene u een 
pen neerjïiab heeft bcfr&ebm) t'feitt nVt toefen. en gbtbjen bet tebrn boet 
fteti. jBaer nocö meer i# te bertoonberen bot befe Contf ban füïefetnen aect ij* 
bat fp ben menfeb op plat paneel oft boctft foo boet betfebbnen oft ftp int 
Ieben toaer / QbettftR ieft liet boo? bib bebjefen in beet efrmpeb?/ boe menige 
berjlanben boo? be toaeracbttajbe gbefiekentë fonbec Ieben noebtanjf/boa? be 
<Tonfl beb?oabeh toaren aï£ fpöacr boo? bet febct Ieben bebben acnfien. 31 jï 
niet een fraep abebaebtentf boo? be Itinber? en bet tbientfr ïibt ban bun ## 
(omclinoben/ boo? be eeatpt ban befé tfonft te tonnen ften bet toefen / abc 
1ielteni0/ manier enbe ben aert ban #n boo?ouber$ oft anbere b?ome mans 
ncn bie naer tleben ober bert jaren abeftfnlbertgta toaer boo? niet alleen bun 
Boet Ieben / beuabbm en banbelinabe ban boen / en too?ben inbe abebaebten 
obebouben (bie boo? ianebbept ban rtjöt unt be memone berbteönen) mare 
0§ebueriebboo?oo0ben tont firn be febabutoe ban gun Ieben oft fp tot lebeti 
noeb toaeren lebenbe / mat een fraepe abeanoloaie oft tooeraebtigben boom 
ifi te flen be €onterftntfelen banjbn abeflacbt/ ieft laet ftacn be toapeneu 
oft teeencnen bie fp in bun eatbetten gbeboeet ftebben/ icfe laet (iaën be nae< 
men/ bie maltanberen nacr ouberbom/en flaet betbolaben/baee niet in te 
ffen enig al£ be letterftbienaHeen betboontnbe manieren enbe (laet ban bint 
feben enbe niet bet toefen ban bun epaben lebcn. ®it tupabt onjS be ebel tfonfi 
ban Joannts Licvens,be todebe foo in o?bomianticn al£ conterfepten feer ejts 
teHent j&bitbcr enbe aroot bon abeelt \$ / ebeujefr meniabe ebel bnpfen in 
foliant tonnen betunaben bie met #n (tbilberp bèreiert gm/ en in aroote 
bxecben too?ben gbebouben om be lebenbe toto?irinab,e / en bïeefntbtiabe (be« 
titbept biebaer berbo?gbm fón. 

~ S Y M ON V O V ET 

. Schilder ton Parijs* 



**i 



Die vlijtich wilt de Conft bttnereke 
In al de cel en fuyver wereken 
Van Simeon VbvEt ghèdaen ; 
En moet niet fecr verwondert ftaen 
Dat hy door cracht van fijn Pinceelen 
Pictvra foo weet te verdctlqn . 
Wanneer'men fiet in fijn Schüdry 
Devoti en Poëtery. 



De Icughen can met deüght verkeeren 
Nochtans dacr door geen fonden leerc 

Als hy Poctery ontdeckt 

En met fijn conft veel deucht verweft 
Die hy weet fulckeo cracht te gheven 
Dat fchijrit Natuer daer in te leven 

Daer tTrancc Hof op roemen can 

Midts hy den Schilder is daer van 

Ggi GASPER 



Digitized by 



Google 



244 

G AS FE R D E OR A Y É tt 

Schilder 7>an Anf^fehljffihiirèk Anno i$8f, 
; ' *" tfiÓonendetdt $nt/fet . : ;;•■;; ' 

RAs op mijn Sangh-goddin en- wilt de luftcn drijven 
Om hier tot Craeyers lof een gheeftich rijm te fchrijveh:- 
Ëcn rijm en foet ghedicht dat fijne Faeme raeckt 
En hem in d'edel Conft noch meerder ruehtbaer maeckt;- 
Want al het ghen' hy doet is lieffelijck ghedommelt 
Seer fwierkk fott en> mals , verdreven en ghefchommelt 
Die in devotie ai menich ziel verweckt, 
Om dat hy door fijn Conft daer toe veel heiten treckt,. 
Siet hoe dat fijnen gheeft tot 'Bruffel'is Verheven 
En wort van jeder- een den hoochften lof ghegheven, 
Om dat fijn- lofsicheyt is <%Mens wel ghelijck 
Sijn ftöutheyt in Pinceel treckt op de Conft van jpMcfc'* 
Het blijekt dat menich gheeft moet voor fijn Gonfte buyghei* 
Ghelijck het 'Bruffèls Hof can,claerelijck ghetuyghert 
Dat van fijn eel fchildry is gheeftich opgheciert, 
Daer fietmen hoe fijn Conft foet in malcand'ren fwiertv 
Den ouden %a$had Coxi. quam met des' Gonfte ' 
Sijn nieuwfgtrich ghemoetvan jonghs af aen bejonften, 
Waer by dat Craeyer heeft feer neerftichlijck.gheleert- 
Die nu daer door den Naem oock van Coxi vermeert* 
De groote Stadt van Gent roempt op fijn eel Pinceelen 
Al waer hy heeft gheftelt. veel fchoone Taefereelen, . 
Seer net en cloeck ghedaen, ghelijck tot Naqtret 
Gheleghen vaft by Lyer daer hy, oock heeft ghefèt 
Al menich conftich ftuck, fbo groot ghelijck het leven ; 
Waer door dat fijnen naem noch hoogher wort verheven, 
Waer door fijn weerdicheyt is weerdigher beloont 
Met meerder lof en eet als ick hier heb bethoontï 

PEETER 



Digitized by 



Google 



MS 




$\iïèjf'2Unum m Van j 5 8 f.a'tTtedtejpJe ZeRajfoul Capif .„..„ „ _ 

fèmfetles,et at ieïïement Jfrpafé' fpn M^jTlre en Vart ' de Runcture, a'utj 
flst ren Ju vn des muieurs n&iftres de néTlre deelt } , lont ces /^««Sw 
j«>«.^ m.~%u ~~ **..*> ~\Jont uf tefmmnt, rnncivalement a Jfy(fcttej,iAae 

v , .,.„.._ 4UJk*i* UU ' % ' ™" 



1m*+ Jüyui 



Digitized by 



Google 



a-JÉ 



PEE TER SAENREDAM 

Gheboren int jaer 1597. den 9. doch t>an Imj ) binnen 

bet Dorp Van Jffendelft int Graeffcbap 

Van HoUandu 

t 

Dgfttt Peetcr Saenredam bttlOO? tyoegfi #nen &0ÜXX ben tOfltBün fbcf Ö01 
6. 9p2ü 1607. enbe quaem baet naet tn't jaer 1608. met $n JBodw 
moonen binnen be #tabt Hacricm enbe i£ albaer gberaeent bp eenen JB«(ta 

Frans Pceters de Grcbber fcOflCt bp pp |)eef% ïtttCtl tCtthCtlCn int jatt i6«2. C? 

Hen 10. bacb .iBap / <5n boo?t£ ooeft bp ben fdben tot ftpilberen gbetonten f4» 
bc beeft dein traer in foo netofiiep gpeoeffent tot pet jaet 1622. bat bp gtp 
onbcrtoijjÉf meet ban boen en pabbe / enbe fepepbenbe ban jtjnen bootfc&ófi 
jBeeffec peeft be jfcepttbet-confi bp fpn felben foo blgttrp bjaergpcnomniW 
bp int jaer 162-3- op ben 24. baep banbe maenbt SBjpjiï al£ b?p jfBeefletin't 
• Oulbe 2$oertt i£ opgpefepjeben / enbe begaf pem epnörincft ontrent ben jam 
16*8. gfiepeel tot fcötfberen ban petfptctiben / Rerenen / faelen / gaïberpw / # 
bouwen / en anbere bingpen foo ban bupten al$ ban binnen foo naee tyt iebw 
boenbe / bat pet leben enbe nature gpeen meetbec bolmaeempepbt en totwn 
öctpoonen abjf bp met pet $inred feer eonlïitp meet ttpt te tyuthen ? g&dij* 
be jstabt ban Uytrechc tan gbenipgben altoaet pp ben ttjbt 'ban ttoiutigti 
toetenen met gtooten nbet befieebt leeft om befe Confl albaec te bottmta 
gpeUjcn aen fpn teeeneningpe en fepilbetijen (afbelbenbe feer ftpoone pfrfpcc 
tiben / üetdten / en faelen ) met bermonberingpe te fien ij? / enbe bp alle W 
bn# (eet gpeelttmeect enbe boo? bet turhifie gpeojbeeü hwben/ toaerom i» 
met bolle reept fou mogpen feggpen: 

Wat hoeftmen pen oft inck op wit papier te (ettert 
Om door de Cijffer-conft vaft op de maet te letten 
Van eenich groot ghebou , wat dienter loot oft ty 
Dat thoont ons Zaenredam ghenoch in fijn fchildry 
Hoe lanck hoe hoogh en breedc dat ftacn de Capetcelcn 
Van Kerck oft PerfpecTrif , dat wijfen fijn Pinceelen 

Dat thoont hy door de Conft, fijn Conft die wijft u aen 
(Eer t'werck noch is begonft) hoe dat het werek (al ftaen. 



ABRA- 



Digitized by 



Google 



M7 



ABRAHAM VV I LLARTS 

, " * ' Schilder \m Vytrecht. 

t £ een ftaep jfccüilbn enbe €cctftföacr / gfiebo?m tot Uytrecht üft fact 1613. 
Jj)P ^ceft ftjn eerjle fbnbamenten gbelent op fanen iteDtt Adam willam, 
enoe Dan nan een Jan min oft meet fin Jan Bijim, enbe repfenbe na» granen» 
rijch beeft finten ti)t neerlhtb toactghenonmi on eehen simon Vovct tot Parij» 
boer ie» Din bo« ^efine tem ghefcfteben/ enDe baebetom non bup$ ghennét 
$nbe i0 ban jtjn grrelentie tèraeff Maurus in Brefeï ontboDen om alDan 
aUebiembicbebentetnehenen enne n jthitbenn/Dm&raeflf fonDt fiem met De 
©loot naer Afrka moe mattbeetbe oeneffrn$ De #olboten nan De £tabt s. 
Paule in Angoola , Dan; bp tenteen ti)t De bjetnbc manieren ban bet Sanbt 
enDe conbitie Dn nptlantfe menfcfien gfiefien en lenen Hennen heeft. $an Dan 
toeoetom eomenbe quam inbm tnénfrbanben boojfenDen 4Ptacff/ en toert beef 
aengbenamn enbe toittecommer bp bem onthaelt a!0 te bop / upt reben Dat fbn 
berfantboo? fgbeftrbt Dn b?embe plaetfen / al typ mat frberpet enDe doetnec 
' ggeb»?Den ma# / bp geeft langben t#t ghefctnloert te Ameriforc onbn bet Ment 
bon De $en ban Campcn enDe De toetenftbop Dn «Tont! foo mangbenomen Dat 
gbeen Con(l-minnenDe <&fieeften (De felbe fienDe) fnn bflïcbept in $mtnl/ donne 
ojbonnantkn en bafle tncbenitigben moeten lief beboen enbe (lellen onDn het gbe^ 
tal banDe betman{le en ftceutbtbanfte gteflen betf mnelt0. $p i$ tegentooojbieb 
notö moonarbticb binnen Uytrecht Dan bp De ert w&ura bltytieh. manneetnpt. 

IAN THOMAS 

Schilder txrn Ypren. 

D< pen en beeft ooen niet brillen bergeten te beftfeöben enDe. gin mn reben 
mentie te maecnen ban Jan Thomas ghebopn tot Jpren bie De eOel fittyh 
Dn-eonfi gbeleert beeft op Den bootfepben aubbens ban bP Jonen tflt foo maer» 
gbenomen enbe Dan nan in berfcbepDe lanben foo Diep en beet gfjefoebt beeft 
Dot DemDe ftytupn bet ghenicn beeft gbejont om #ebilbn ghemeeffte hebben 
banDen 3ftflebop bon Ments enbe nu banben üepfn Uopoidus , ieft loet ben 
tefn oo$eelen oft fnUnen jföonareben enbe ebel potentaten fuflen begaben 
ma foobatiigbe en enbe ghelutH eenighe £ebilbnii bon nlepne tnetenjcbap/ 
ttr toökn bp hun geen febattenfoo cofleUjtlt en ?tjn om De felbe mebe te breien 
om De be|le tfanjtenaerji gftehjtn Oefen Thomas eenen i£/ Die boo? gbeen n» 
baten jttcejletfban b'ebeïe $mteel en moet tobben/ upt reben fón torrchen 
lbo hi 9to!ien/ ^panien/ ^uptflanbt alff i^ebnlanbt ggenoeb aenhnjfen toat 
foflrüjcfee toetrnfcbap Don in berbojg&en lept. ©e f aem heeft mp men ban- 
fën DaDenenDe mereben boojgbefpelt aljet fönen ouDeroom mp onbebent/ Die 
nocb in't leben i^ en tnoont int boofö. fecpfnjS ^of. 



BAL, 



Digitized by 



Google 



248 



BALTHAZAR GERBIER 

Schilder %tn JnWerpen Anno 159*. 

DE lanck veroude fpreuck van over hondert jaeren 
Schijnt weer een nieuwe proef in defè eeuw* te baeren 
Hoe dat in ouden tijt <PiSturas Conft Pinceel 
Het hoochfte wert gheachtin jeder s'werelcs, deel. 
Van daer de Son oprijft met haer vergulde ftraelen 
En daer fy wederom gaet in haer ruft-plaets daelent 
Ten is niet wonderbaër, want niet in't ooghen fpelt 
Sdo aenghenaem en foetaals een goec Schilders belt. 
Dit is in <Baltha%ar Gerbier ghenoch ghebleken. 
Die inde Schilder-conft heeft wonder uytghëfteken, . 
Wanneer hy Schilder wert van t'Huys van ftockingdm 
Daer naer van t'Enghels Hof tot vreught van iljnett jftaöï. 
Al waer hy Meefter wert der hoflfee cermonien . y -; -£ 

Helman des Coninckx huys , Baron -in Normandien .<.^ 
Die oock ten tijde van den Prince Cardinael 'J% 

Door fijne wetenfehap van alderhande-taet : : \v 

In't edel faruffeh Hof is wonder opghetoghen 
Daer hy om fijne Conft oock had een groot vermoghen,. T J- 
Al de(è hooghe eèr vercreeghliy. door PiStitr : - , : >:;^ 

Want hy oock Meefter was in d'eel Archite&ur,, 
In Mathematica, en in Gheometrié, 
Seer fraey in Perfpecïief, en oock Cofinographie : . . • 
En in Geographi een wonder jnfeigneur 
lae in veel Conften meer een gheeftich jnventeur. 
Soo dat in't cort ghefèyt fijn conftighe manieren 
Noch fuüen t'hienfte lit van fijn gheflacht verderen 
Om dat fy metten glans van Eeldom fijn ghemenght 
Het gen' de fuy ver Conft van d'eel Tiftur med* brenght. 



f"Y|. 



SALO- 



Digitized by 



Google 



M9 



f 




BALTHA^Aft. 6 E RB r ER 







J*MfM*ï0lmr nruJlt. 



Hh 



v> 



Digitized by 



Google 



3J9 

SALOMON CONINGH 

Schilder ban Amftelredam. 

Hg i$ gbebojen int jaer i6o$. tuiend $abee toaje? Peeter Coningh jnteriw/ 
ban Antwerpen gbeboo?tieb He jfctfjilbtr-ronft fee* toegbebaen $nte/ fe< 
flcbe hem Anno 1621. om ftfn begin inbe €eecKen-conft te netnen bp Da»a 

Colijn , £cbil&er tOt Amftelredam , etlÖC moe #Cftilbcr tOn|l gberontittlKCrt && 
fienöe bp Franchois Vcrnando en epnbeI0CR tip Nicolaes Mooyaert, en bOOjtgityl 

fp-felben btginnenbe te ftartiferen i$ in £tbilber£ «Biïb tot Amfterdamg^ 
eomen Anno 1630. fijnen Uifi meefr tretftenbe tot bet bifio?iae!/beneffiR$$it 
conttrfepten nacr liet Ieben : bon jön banbt i# tot Haeriem bp ben feenLo- 
dewijck van Jacrfveidt 23alltu ban ftmiemerïanbt een $i{to?ie/ baec Pikusta 
§&barif*en enbe 9foben toepgbe rt te herfrb&ben bet opftlfeift be0 CrupjJ cw, 
<Cot Antwerpen bp be Ij^eee Taxis bermaert Sieftebber ban Pi&uraen Floraijl 
oocn een oubt &?outoen 2$eeltie/ en eenen jfctubent metboeeben feee aerWofr 
gfiefthiïbert. 25p jttne JH&ajefïept ban 3Pettemattnen twee groote boecbnitol 
torren^/ ben ingoubt 3#nbe oube jmiftlhe gbeftbieberaffen : tot Breda tot Wii 
ban ben $erc Thcodorus Huyghens faligber gbeboebte : (in #n Ieben €01» 
manbeue aïboer) ober be brrticb Contetfrptfeijf* ban berfrbepbe aitmttfW 
en tfanitepnen. €ot Amfterdam tot ben $ett£fbepenJohanHuydecopcrram 

tOmcUJ(HCn bOftft/ $nbe etnen Tarquinius en Lucretia: tOt Lodewijck van Lu. 

dick befaemt liefhebber / onber berfebepben anbere eenen David en BerGba, 
toefeft flucn nu i# in 's Graven Haghe m banben banben Sltttbaffabtic ban 

Portugael: ten ÏJUpffe batl Tan Pceterfen Bruyninghen 10 een fhttfc bÖeC lu&iX 

bertici pmningben booj br$J boogbe $?iefier0 boeten nebertneept. <ftt Dei 

<Ton(Stcnncnben Martcn Cretler een Ceres bp natbt ftaft &Otbte? Proferpina 

foeebenbe. €ot ^eecian Tingnaghcl, ecnenjeronymusinberemitaoiefteptt 

Ol0 t'Ieben tOt Sr. Anthoni de Brul Cflï Danaë mibtfgabetii een Bcrfabe fcfflftt 

eenen bjief. Cot Sr.Geraerd Luyckeeen fuitfe ban rebeujcht grootte/baas»- 
iamon be Stflgoben offert / enbe cpnbeïötb int jaer 1646. geeft bp boojtw 
€onfi-Iicbenben <fcr* Joannes de Reynealmo gbemartht ten (lutft met Wfptt 
bett>rjen$ tameujeb bol torrenen/ ben inboubt/ Dart Christvs Matheus W> 
ben t&ol roept/ mibtfgaberj? een Marien belbt/ met eenen lofeph raS.Amu 
lebend grootte/ enbe. notb beo; be $?ineer0 ban 3ftnemareRen in 's Graven- 
HagHe ten tf uefi afbribenbe eenen ouben man / ailejes foo froep en etetb # 
, baen bat*bet Ieben baec in moer en febgnt te ontboetten / tooonenbe noc$ ttBJH* 
woo?birt) binnen be £tabt ban Amfterdam tot groote bjtugbt ban alle Kif 
bebbeej* bie Hhtefcbjlojp mtt groot beftagben baegbebjeb^ aenfrboutow. 



Stcrcker als de macht des Coninghs 
Socter als den graet des honinghs 
. Js des Coninghs eel Pinccel 
Als (j maelt op het panneel 



Die de Coninghen beminnen 
Met hun hert en ganfche finnen 
Midts dat vanden Coningh compt 
Dacr des Coninghs Faem op roemp*- 

-• IüSTüS 



Digitized by 



Google 



I ü S T U S DE GMONT 

Schilder 7>an Leyden Anno 1601. 

Ttfn ijf niet te betmonbetcn bat ben tfonindt ban iftytntEt- rijdt Lowis 
ben xm. oefen Juftus d'Egmont boo? frtmn #cbiltet bid enbe in stta 
{onfie groot bcljafgbenbabbc/aengöeftfn be felbe b)a£ oberfoopenbe gbelBdi 
een 2tyon ban oberbJoebijBfte btttenfebapnen / be toclchc in Ptöuras Cabmet 
tarbojgben $nn. ©act torn tertgtj* een tnubbe bol gout boo; een fturtt ban 
Apeiies berept : op eenen onberen tgtboo? een fcbilbeep bte Timomachus gbeftbik 
bete babbe / gbegjj e ben tacbgbenticb talenten enbe meet (UUnfbanigbe giften jön . 
beteett aen betfebepbe €onfieoaer0. #00 ifl bat d'Egmont oortt in l^ancb rtjcfr 
fbo bannen Comndt al^ anbete ebeie peeren niet alleen met gtoote giften/maet 
mette boogbfie eer enbe p?tnceli)c6e iortfle (bte alle rgriibommen te boben gaen) 
begjft i$ / en ter mglen Statten / &2andt-t#dt / en anbere plaetfen bie met fijn 
€onft berdett #n / göctupgftenijJ gömoetfj gbeben met mat taffen am be feïbe 
boo? &e ebde $inceden ban Egmont (00 hit groot aïjaf depn ttf uptgbemerdtt/ 
joo bogbt mp otmaobitb enbe om tojtbeptf mtfle belfdff f$ilb$eu naet ben 
-• fm enbe toefen biet aen te mftffcn / ben mddtcn om #n erbacentbept inbe oefffe» 
mngfje bet fdber 4onfi notfr tenfienmooabttb i£ «écbüber / enbe ©omefiu) ban 
bit ƒ tanft-bof onbee bet gbebiet ban Lowis ben Xim. almaee bp baegbehjicfó 
bom betfebepbe afbdbmgflien bet bifionen en anbere bootenen ben $bdbom 
tot rammen wft bermedtt om fönbanbdino&tc bnninnen. 

j. ; . : — , — .. 

CAROLÜS CR ET EN 

Van Trage. 

T€n njbe ban bien uptnemenben £cbnbet Willem Bouwer , bte feer ftaep 
enbe aetbidj in betutbtetn bja£ / gbrttfcfc m't eetfie bed ijS beebaelt/ 
beeft Caroius Cretcn met ben fnben Willem Bouwer gbetooont in 3Nfen-en 
.treegft tot Roomcn boo? fonen nenbt-naera liet siach-f weert , ben mebtien feet 
ftaep ij* m't febiteeren/ ojbonnantien/ eonterfepten foo groot al& depn/ bat 
fbn tfonfï ban bed $eeten bej* £anbt$ toeebt onggetrodtm enbe in groote 
tmetben gbebouben moonrobe.tegjienmoojbitb tot Prage , bace bp in groot dtime 
ijl enbe bêfe bm ^cbilbet-eon^nodj baeg&ettJtftjSoeffent. 

Die (beckt (PfHur^'crkchip ^njejdet^yic 

Die fy den Schilder fchenckt, en mildelijcken geeft 
Ontdeckt , en üet maer aen de Gonft van Corel Creten 
Die wel het meeftavan Piiïiirt vohrtaécktheyt heeft. 






*%» Hhi LEO- 



Digitized by 



Google 



*5* 



LEONAR DU S BR - A M E R 

Schilder J>an ËMft Jhrio ijy&. 

GHelijck het ronde wiel vetancjbyt door h<t dracyen,. 
En oock den kouwen wint mst ftil en fette ^ w^cy.èn» 
Soo spget dickwils oock met laenick lofl^p aic^fchL - 
Die fijn gheVoekn volght en uytweeckt fijflstK wenfcht 
Dit compt ooghfchijaelijck in Brambr wel te htijdktny 
Die heeft met groot vermaeck dooMsyft veel Conkick-rijcfcen. 
Daer hy de Schilder-conft ftet neerffcth heeft fleert, 
Waer door hy over al van j$dw wertfc ghéeerty 
Als hem van aththkn jaer den jev«r vUjtich porden 
Om Rqom t$ gaen beficn en uydaodidï te worden- 
Den wenfeh verlockt dea gkeeft thieamaet op eeoea doch 
Die menichmaet veel meer als haeren wil 1 vetmaeh, 
ïïy had veel wetenfchap in fijn vernuft ghccpfjGhft [\ 
Die hy brocht in het licht en heeft aen Room $ux^t& V 
Van At&echt in Axtoys ttock hyaaer Amjens 
En om Parys te fien dat Was eerft fijnen wenfeh. 
Js van Marsellien te Genva ghecomen 
En tq Liqornèk oock > en foo tot binnen Hoojwèijj; 
Daer hy gheteeckent heeft ruinen wonder net, 
,Daer naer oock menich belt op het panneel ghefet 
Als hy het Rooms ghebpu en yeei at oude wereken; 
Met een vcrwöndeïingh ginck ne<?ftetijck bemweken* 
Soo wett t'verftandt verfterekt in Conften door i'gheficht, 
Dat meniqh Conftenaer in fijn ghemoet verlicht. 
Hy heeft voor eerft ghemaeckt een Lasarvs venyeckingji 
Heel ordonnanti-rijck > met wel gheftelde treckingh, 
Oock eene loocheningh van Petrvs foo ghedaen 
Dat aenghenaem beviel aen menich Jtaliaen $ 
Soo dat VenetiekVFlorens en MantvA 
Seina , Bolognien , Napels , en Padva> 

En noch veel plaetfen meer vermaeft in tTOnytflant 
En pock het HóU)Wts-lK^wdkei»cn £jn verfto. 



UN 



Digitized by 



Google 



*f3 




N^é/rDrlfit *i Van ijj <T. Ha 



J*rtnc* Marie J^ernffè, ou il sjiiet heaucoup is*/** cmvrrr enaranJ.,* 
il A&ict fuffi furlfurx fisse* pour U CtrJt'tuü Sc^Aali* . d*ltan* il f/l ré 



tenpettt. 



revenu a 



T)elfl,et il ajéiict fucïfue* pircêr s J^Jet^e peuf>fan Altefe te Prmce dOratg* 
Tfedrie Htnri: *t pourjen &xc c *Cont*M*uric* Ae NafcH,ft*uh>*e Prinses-*. 



l+*ffn • Brmmrr ftnxit 



Digitized by 



Google 



*54 

IAN VAN BOCKHORST 

Ghenoempt Langen Ion, Schilder 7>an Mmfter. 

G^rfijcït nocft bed jaeren inte raetno?ietet mmföm faï bigben fet ten* 
gtemenfcbt gbdutft bat onjtf te £tabt ban Munfter fteeft gfljcoaett boo? fen 
ballen ente ontyeltelgcRen topte gtefloten rufltten te ^adjtioQe Croon bqn 
spanten ente foliant / bic in befe $?meel$cfte #tabt tot bnjbfï&ap ban afle 
25o?gl)ccjS / tot toelbaert ban bet sanbt / tot meertett teug&t ban alle oecftri£fc 
tent / tot troofi ba nenoutobe en bcbpidtte betten / tot ruft ban bet buptm 
bolcft/ tot bulp ter tyemteungben / tot ai-gbemepn pjofrjt ente tot nrtwfep 
gbing&e ban alle bfoetfo^ingbcn tiet opgbererfjt (baer top te bjndjten af gSë* 
nieten ; ben y. Juni] int iaer 1648. gfidrjcu tot gbebacbtenijtf niet mJaüjkhoatT 

Op en paft bit ttjöt fc&ift Oft Chronicon. 

Inter Hlspanlse RegeM & Vnltas proVInCIas 
paX Ifelta qVInta IVnII DenVntlata. 

$00 ijl bat te boojfj. eteï £tabt ban Munfter ooeft tod roemen man) op 
Ontren jngbebogen jan van Bockhorft ban cernjc&e ente trrffélgcne «Putetf/ 
miötjef rebenen bat ftp boo; #u seoote toetenfebop inte banbeiingie ban P&ua 
niemantin befeeeubi m&J^ te torenen ^toant te nettietent/ fUpberbept enfe 
bafie gtefietteni*? (bic te beugbten ter ^rijilbct-conjt #n ; baec in te ficn #. 
©aec menicb $2incdt}cK tfabinet ente lofltüjcfee fterenen foo tot Antwerpen 
al£ antere $pbintien ban becffen en ten boog&fien opgbep?onrftt|ttti. ®« 
niet alleen erbaeen en i£ in tceffdgefte qboraiantien/in coffelgclte «aféndm 
tint te toetenen met foo nrooten eraefit ente (toeft* jfrntettngb al* van Dijck 
oft Rubbcns ont öeBöcn tonnen boen / maer toog doch m tonterffepten gfe&odbn 
boo? een banbe aibeebefte jBecltojef btemen tegbetitooogbicb jeberj? te laött 
ean binten/ foo bat fegbien te fianbeüngö ban Unghen ian , notfj langfl op te 
tocrrlbt fal bemint enbe om baec Conft gbcfocto toosten bic gödtttt beeft ty 

Jacques jordaens. 

Die thoant het gen* hy is door cracht van edel Conften 
Die fietmen vanae Faem verheffen en bejonften 

Dïe langh ghedenckt , fchoon dat de Conft al dickwils lieght 
Ghelijck de doode verf het leven wel bedrieght. 
Dit comt in Langhen lm hier metter daet te blijeken 
Die noot door fijne Conft en fchijnt Natuer te wijeken 
Want niet foo crachtigh ons Natura thoonen can 
Oft tVort met doode afch verthoont door LmghenJbn. 

*FRAN. 



Digitized by 



Google 



FRANCHOIS EYCKENS 

E N D E 

IAN'EYCKENS 

Schilders tot Antwerpen. 

A%$ te jftatuee aen jemanbt goetertiereUjttt te 8anöt repttit mte öeljuTp* 
faem ij* / foo tan ten ^rfjilöcr met groot melbaet ent» gaten bante $$n> 
tm tej* lanbt$ öegift tooien ente 000? Jtjn bolmaecnttept inte rel $incee! 
tt tymtelen achterlaten teel loffeujcne etr / gtelütft Franchois Eyckens, Die in 
tet ftupt/ bloemen ente antere (nlflaente töngten een groote f arm geeft mitejl 
jjp te feft» bagtelgrnj» tot groot teïjagften ban afle Itmter ft coaten toert npt 
ternerenen. JHet min enijtooclt bemaempt ten boojfj. Jan Eyckens, öie eerff 
ent 95eWöontoer \$ gtemeefl/ ente niet tegtenftaente &pbaerin groote tfonfl 
fetaef engteefttt& te feite «onfl mifl npt te toewften: foo teef t tem Piaura 
tertor&t (al* fefnjnente jeïourjS te #n on te eteï «ettRcn-ronfltee een 95eït- 
tattner moet ter jiaen en met te <6cfitlter-eonft Wt treeftenen ober een tomen ) 
SÖ oefen Jan Eyckens m*t o?bonnerm ente roïtojteren ban Piftura foofraepij* 
fet jjne bingten bante «onflüebente grooteÏ0t&$r mo?t gtearfit. 



PEETER VANDER BORGHT 

SetiUer yan truffel. 

AXfoo tefen Vander Borght fp-fcïbfti in't eerft langft terft gteorffint int 
femfteren bet figuren bie öp met groottn toeiffant ente met gctfligte 
manieren tmtmite/ ijl ten leflen berbawn ente inten gtecfi 0003 te naroerc* 
fyefe gtenegtentfiept aengtebjeben tot tet Xanbtft Bap / baer öp frer fraep ente 
«pmtmente it iijtf gte ïijtnmen aen bee! en menit|bulbigte totrtHtn c ban te» 
gpcbacn) can oojteeïen. 

PiSlura fcheen jalours oft belghfiichtich te wcfen, 
Dat Qeeter Vonder ©wg^gheftadicli was voor defen 
VcrvaUen op Figter, daer t'levcn fchicr voor weeck 
Om dat fijn Schüder-conft het leven gans gheleeck, 
Daerom heeft fy den luft van hem foo aenghewackerr, 
Tverftant met Conft doorploeght en wetenfehap doorackert 
Dat niet een verr' gheficht in eenich Lantfchap is, 
Oft t'fchuyit in fijn Pinceel en Confts ghefteltenis, 



COR- 



Digitized by 



Google 



^CORNELIS POULENBOüRGH 

Schilder l>an Vytrecbt. '. 

E4Ênen banbe ggprutbrieblie bon befen t$bt $ Comdis Pouienbourgh^dwotn 
ban Uytreehc , feet erbarm om met Oc #imeel tn't eiepn te fqjtlbeien jbo 
figuren aljsf fieeften / en befonbec naecnte Rinbeenen* / {co fn|aect en fteep oftfe 
fct|l inbeïiaïiewnatboo^be ïboeftetf tttel gbetcoetelt enbe gtbebiett moren/ f» 
matf/ poefeïacbtttb / fmrcicb en loj* fiaen bun bott&bigbe ücbaanra / fl» tod 
glKlklt en bJeeCatbncö j$ebaube1t / bat De natuec geen bofmaetfttet ftboonfjepöt 
int leben en tan boop bjengben al# Poulcnbourgh met jbn $inteel meet «ff 
te &clben:|p tfoocft Jeec sbeeM in tuinen /lantfcbappen enberfebteten/ bit 
op aHe Canft-Rcnttttff tn fpoóte meerben obefiouben mptn. jNfam npnTf 
naiben öN(ï en ma£«om niet beataetfbt/ enbe in end o&eftelt boójbn en ba» 
be fcftool ban aïfe tfonffen (bat i# Roomen en meet bermaerbe ptactfen ban 
*|tahen ) befbebt baee Öp lanaben tjjt befe trejfefflcfie Conti ffóeoeffettt Heeft/ 
eube ban bed Cacbinakn en ebel tyecen meet befoebt om be mtrafcdra batte 
$atuet booj #n $ince«l babe$cit te <ien upt belbeu. %n1 Jaec ié,n. beeft bm 
Conincn ban «Bnobelaut (boa? #n ebel banbeunal aengbelotbt gmbc) bon 
naec Londen ontnoben/ albiaer Pouienbourgh tot groot eontentement ban her bed 
Ij^off beel 4aftreelen enbe nnbece nette tomben |ee# gbemaccftt tot bar bot 
lufibem bjeef naet jtyn boflgfc&eben gbeboo^t otaetji/ en moont notb tcgbjeumoo?: 

.*fc&tOt Uytrecbt. 

Ghelijck de waerc dcught verheft: des menfehen Naem, 
Soa wordt de Schildcr-conil vervoórdert door de Faem. 
De Faem is rechte (por* om jemant aen te wack'ren 
Die neerftich met Pinceel doorploeght <PiHttm ack'ren, 
Ghelijck als $<mkïik9urgh 9 die lbo de Conft oatdeckc 
Dat Fama noy t en fvvijght , maer van fijn wereken (preekt, 
Van al fijn fchoon landaitw ien bee'ftjens wonder crachtkh, 
Van naeckte Kinderkens fèer mals en potuelachtkh 
Vol cloecke aerdichcyt , föo dat Natuer niet geeft 
Óft t'is daer in te fien , en fchjjnt dat tleven heelt. 
Deftadt vari ^oowim heeft dk oock al kngh^heweten, 
Ai waer hy open vont den fchat der Conft-fecreten 
Die hy aen Bngkelant oock heeft veropenbaert 
En daeghelijcks bethoont noch fijnen cloecken aerc 

OSTA- 



Digitized by 



Google 



*rt 




tnj tnytr eniun*;rt rn Isn jGjj. 



,0V i 

tljeft refire m 



Ii 



Digitized by 



Google 



i%% 



OSTADI 

Schilder ^an Haerkm. 



T%$ toonbrr bat be$ menfcpen oïjttff aftobt jebttjf tw «ftenegljtn^Qi 
in öct een meer fal uptfïeftln aljtf in &et anbft;/ gMcEi tnbc nieutóntigfjc 
cbeï bertfanbcn bet ^cftiïöerjS te bemercfien i£/ bic Iwo? bunnoi jcbtt ent* b|t 
!)un in eenig&e beeïen ban nieuto£ nut b^mbf rnouoöcmcj?titölKöafntcn ban 
toereft Fiftura bercieren ent?e ftackrtacfft bq^fjöcren/ gMfch befen tormarc 
Hen oftadi ban Haerkm Ha^el|)tf(jc ijtf tuientie two? tie upmetnentie oratie Ue 
in ftfnen g^eeft te bitiben ij*/ tiibe tfclbc met ©meeden foo iipt toer chenbe/ bat 
fijne ^röilber-tonfi bp be €on|Mitbenbe öfjeefien om fcaerenbjemben aert robe 
goebe glKfttltcni^ orooteïijthj: flftefocïjt enbe in toterben gfc fyguben toojt. £tjn 
C&eneoöent&ept tot befe b?p Confi i£ meefï becballen op 25om ftermtfTtn/2fr)e> 
ren ööenipoö/ llupfcu/flaUinötjen enbe onbete fnaeehergen rot lanbtBoutotrp 
bienenbe/ allen ïjet torich ï)p foo öerbicïi enbe aengtjenaem toeet te ft^ilöcK» 
bat be felbe niet té btrfcteren en ftjn off naerber &et kbew en tonnen tornar 
toaerom tot fffelen foff niet quali)cft en paft bit bolgötnbe beerjef. 



Hoc neerftich flact Ostadi ga 
Het Boeren Nut , en boetft het na 
Daer tTchaepken voetfaé graskens weyt 
Oft daer een fneghè boerfche Meyt 
Haer vuyl becrofen ketels fchuert, 
Oft waer dat Fop de meftkair vuert 
Oft brenght de peerden op het landt 
Die hy daer inde ploeghe fpant 
Dat wijft Ostadi met Pinceel 
Soo aerdich op het fijn panneel 
Dat buyten fchier niet can ghefchien 
Oft t wort in fijn fchild'ry ghefienu 
Daermen hoort t' kermis veelt jen gaea 
En op de trommel wort gheflaen : 
En daermen met den ftandaert rijt 



En hier wat danft en daer wat vrijt 
Vol uy tgheiaten , heyi en vreught 
Naer de manier der jonghe jeugfrt 
Een jeder maeckt een groot ghefdial, 
Men is daer vrolijck over al 
Daer jeder pap en eertea fineert 
En daer den fpaerpot wort verteert 
En veel verwaende kueren doet 
Met pluym en veeren op den hoet 
En fbo tal inde kermis gaet 
Hier wonderlijck .ghefchildert ftaet 
En naer Pictvras Conft gheftelt 
Soo jemant fiet Ostadis belt 
Dat noyt door Conft en fel vergacn, 
Maer door de Faem meer groyen acn> 



HER- 



Digitized by 



Google 



H EtR MAN S(VV A E N y E L T 

. Gbenoemt \ aeri;~fleremijt tot Tart^s. \ 

Hier ruclct een nieuwe épaen haer befte wiecltén uyt, 
Daer fy het (achtfte hayr der beeften in befluyt ; -i' 
Op.daVdoor ! $JW*jfe9te& ontdeckt fou. worden t'leven r ; x 
In't gen' den Somövtijt cai* aende menichen geven, 

Om dat fijn edel Oonftibu worden eens ohtoompt 

Om ftets daer in te fien den aert van het gheboompt . 
En ander groen ghewas van t'Somers lichte daghen . » 

Daer SbamfrtltdoGx tSonft den menfeh meet' can bchaghen, 

Het gen* hf altemaelfeer werckelijcken ftelt 

En crachtelijck bethoont in fijn fPiïïuras beltj 
Hier eenen Heremijt met wortelen ghelaeyen > 

EJaér eenen die 4iet velt oft fijnen hof gaet fpaeyen', 

Hier eenen ikh caftijt, daer eenen inde JCerck} •.'■!• 

Hier eënen fit en vift oft doet een ander werek. 
Soo datter niet in't wout van Clüyfneers wort bedreven : 
Die Jaer ten dienft van Godtin d'eeniaem plaetfèn leven,. 

Oft t'gen' men /fwüceh xan in boffchen oft warandt, :. : 

Het wordt by hem vérthoont door Conft Van fijn' verftantf 

HANS HA RING H 

HEeft Praegf wel oyi een gheeft van beter ConfUchildrijen . 
ÜytKaeren fchoot ghebaeit , oft wel foo veer fy paelt . 
Als i^/»£$r<fce^en lof met üjn Pinceel behaelt? , j 
t)eConfidie^i««>piach in d'oud' Verloopen tijen . 
Te brenghén in het Hcht jdie was feer wonder rraey 
Naer t'fegghen vande faem, maer als ick gaen door-gronden 
Dat d'oli-verf alfiloen noch niet en was gheyanden, a 
• Soo is hun Conft gheweeft aen Haringhs Cortft een fchaey. 

Iii ERAS- 



Digitized by 



Google 



E R A S M Ü.S. QJJ EELI jï Ü 6 

Schilder Tran JntTfierpen Van hfi jaer 11607. 

TIs wacr , Pythagoras befchrijfc de deught der feden 
Met een volmaeckt verftandt en wcf gheraemde reden ' 
Daer by dWfterftijckheyt der zielen oock bewijft 
En hoe den ghceft van d'een in d'andcr lijf verrijft, 
Maer lbo den rechten fin van fijn ghcvoelen waer is, 
Oft want fijn oordeelt wit waerachtkh en feer claer is, 
Soo dunckr my dat den gheeft van Zeitxis oft Vrktetr 
Ghemenghc is met de ziel in't lichaem van QueHien. 
Uyt reden dat fijn Conft heeft fulcken crachts. vermoghen 
Oft hy het eerfte foch had uyt TiShtr ghefoghcfl^ 

Soo wonder fchemer-ooght fijn Conft op t'puncY van d'ce? 
Die hy noch daghelijckx doet groeven meer en meet, 
rn't cleyn en in het groot vol gheeftighe manieren 
Vaft> inde teeckeningn , en deftich in't verfieren, 
Waer van de waerheyt ftets hét oordeel grieven can 
Wat dat Quettitos is voor een Conft-barend' man, 
Dacr Griekenlandt voor fwijght foo fy op Conft wüdt ftouflen 
£n meynt de werelt door de Schilders t'overpouftèn, 
Om dat Protcgates in niet een Comockrijck 
(Soo 'tfcheen ) in d'eel Praceel had niemandt fijns eheUjek. 
Waer neen , Era/mus can hun roem-luft ftil doen fwijghen 
Wanneer men van fijn handt een proefF-ftuck op fiet ftijghen, 
Daer hy Natura's kracht (00 werckelijck in thoont 
Dat daer van noyt ghenoegh den eyfch can fijn beloont, 
Soo alfinen fpeuren magh en wefëntlijck bemereken . 
Aèn printen en fchildry en noch meer ander wereken 
Die van hem fijn ghedaen , en in het licht ghebrocht, 
Die worden over al ghoeeit, en fèer ghcfocht; 

' " "'" - Gheen 



Digitized by 



Google 




J**K J* tijk/rui? . la. HLewffinr nc<**Jü , \ 



Digitized by 



Google 



i6i 

Ghcen Lic vol ieverfucht ofr hactighe Momiftcn, 
Gheen Stouffers Tonder Conft , onwetend' Zoiliften 
En connen noyt daerin bevinden eenich ftoff 
Om foo door fout der Conft te hind'ren *s meefters loffl 
Den nijdt moet croppen in haer fpijt, en ftopi haer kaken, 
Midts dat des* Conft van nijdt haer eyghen fchaey can maken:* 
In defe Conft verfchijnt het leven als het is 
En blijft naer hondert jaer noch in ghedachtenis, 
Die ons Queüin herbaert , en thoont ghclijck het léVen 
Waerin het leven gheen volmaecktheyt meer can geven 
Als/t'gen' men daer in fiet, vol crachten der Natuer, 
Vol gaeven vanden gheeft die fthuylen in Piiïuer. 
Sijn lettér-rijck vernuft en meefterlijcke toetfèn 
(Die hy weet op t'panneel met d'eel Pinceel te boetfen) 
Die wijlen erter aen den Philofophfchen aert *" 
Die foo wordt door fijn tongh als int Pinceel ghebaert. 
Midts dat iy haere^deught foo wijt en breedt laet blijde en 
Tot in het Noort-quartier en Indiaenfche rijcken, 
Alwaèr de heete Son verkeert doet haeren loop 
Daer fietmen fijne Conft verheffen over hoop. 
Daer wort fijn eel Pinceel gheacht in Tukken waerde 
Als oyt de Conft-Goddin tot lof der Schilders baerde, 
Enfin Italien , daer hy noyt is ghe weeft , 
Daer leeft bock inden Soon fijn hoogh vérheven gheeft, JjJJJJ 
Dié t'leVen door de Conft ten voorfchijn fthijnt te brjnghen Qoeiii- 
Döor al den aert van fijn Schildry en Teeckeninghen ^b* 
Dié hy oock met Pinceel ontdeckt foo wéfèntlijck ' ™£^ h 
Soo los als oyt ghedaen heeft %iihbms oft T>an §)tjck. 
Vol fins en defticheyt , vol onghemeyne vonden 
Die hy al menichmael naer Neerlant heeft ghefondenj 
Soo dat Quellinus naem ontfteffelijck blijven moet 
Door al de groote Conft die Spon en Vader 6öct. 

Wanneer 



Digitized by 



Google 



Wanneer t'ramfalich fpoock van tweedracht moeft verdwijnen 
Soo haefc -in; <BHgic& den vrede quam vericjiijnenj ! 

Doen fachmea oock des' Conft vbprtbrenghèn oppanrièel 
De gfaufaemheyt van Mars ghcfchitdert door Fihcccl, • 
. Die ons Era/nuts wïft foo aerdifch voor te fetten f 

Ak uytgheblafen werdt den peys met veel trompette»' 
Daer fechmen Marris druck en uyterfté alïcnt 
Het loon-recht van fijn quaet dat hem uyt 'Neètiant fènr, 
Daer fachmcn inde Conft fijn- wrectheyc vaw ghekctent 
En fonder meer prediet fijn dach-ghek afgherekent. ■■[ 
föeüona fucht en fteent en haere handen vribght . n I 
En meynt door kille vrees dad haer dé fieb ontfptónghti.1 
• Hel brandicR bloet compt uyt den neus en monde ghedrigghelt 
En t'filtich tranen vocht van ipijt uyt d'qofghen bigghekj 
De Furi Mars noch eens met dkoefheyt wedetooghi >•.'..' 
Die haeren Ichralep neck oock voor den vwdc boogfit; 1 
. Hun luften die vergaen , hun (ènuwen verftijvcn, r 

Midts Venus wicht hun compt met fijnen boogh verdrijven 
En jaeght naer Candien en heete Moörenïandt, '{■ l : 
Alwaer dat fonder eyndt het oorjoghs facket branie. ' 
Tot trooft van Nederlandt en haer welvaert befbrghers j 
Tot ruft van t'buyten'Volck,en veel benouwde Borghers, 

fBellon is troofteloos , haer wangb^en over weent 
, Om dat Cvfïd'.Qp Mars blijft even hert vcffteen^, 
Wiens onghebrcydeït quaet had foo veel moort vergadert 
Soo menich arme Wees ont-Moedert en ont- Vadert 
Om dat de dulle wraeck fijn tyghers hértbefat 
Die niet als bloet en. dronck , en- vleefch der menfchen at, 
Soo dat den hemel noyt onf wokkten vande plaghen 
Die fijn trompet* ghcluy v e veiweckte om te flaghen 
Die al'de Landen had bereinraelt en door-rotft, 
Iae met ^etyjöeckf ^heclrey^ ichier jeder een ghetrotfl, 



s;VA' 



Die 



Digitized by 



Google 



Die Jonder vrees van tïecht vrou, weef en maeght ontfchaccktc 
En menich anders goet t'fijn onrechüveerdigh maecktc 
löoor allen het ghchuyl en vreefTelijckghebas : 
Dat.op-dès' droeve aérd' in Mortis bloet-hondt was. . 
DS fachmen alcemael foo van Quellten óncdecken . , 

Naer t'leven .uytghewerckt door fijn Pincecle trecken 
Dat niet op:t'ftuck en ftaet oft treeft verfcheyden fin. 
Het ichijnt dar fijn <Pi8uer heeft Mortis leven in, 
Daer by hoe dat den peys compt Nederlant beermen 
En haer jnwoonders c'faem van alle quaet befchermen, 
En noch veel wonderhey t , feér vaft naer Conft gheftek 
Dat coftraen op ; tToondel (ïen in dit vredens belt. 
' ift wonder , aenghefien QuelBni Conft ghcdachten •. 

Sijn o verhoopt van gheeft die Cy ten voorschijn brachten 
Van over dertich jaer als hy.des* fi>ete Conft 
Diepfianich uyt den gheeft! heeft jevcrich begon ft, . ; 
By ^ubbens voorts gheleert , ghelijck Wel is te mereken 
Aen iovërvloedighéyt van al fijn trotfe wereken 
6*00 dat fijn edel Faera (al nimmermeer yergaen '•■..-• 
Maer (fchoon hy fterft) (al door den $oon noch gtoyen acn. 

AdÈundem. 

VOs 6 Cafléides, facro defiendhe. monte 
Et tn Lampoten* Mufarum ÓtjBor 1 adefto, " 

l$ec non Sicetides Nymphse Driadeique Pueffa 
Toiftte in afira fonos , jucundo plaudite cantu, 
<Ple£tra moïete Ijrx, Ctb date tntmera laudum, 
Laurifero ïatis cbrcumdate tempora, firto, 
Fert animus laudés artis cekbrare decork, _ ( 

Quam Pi&ura parit penicilk fitriper abvndans 
Et fuperans Intan coloribus ; ecce fluerikm 
Viximmd* manu, *t magms ttftatur Apelles 



m 



Digitized by 



Google 



\ 



Qua Natura Jlnpet profmdens ornnia finui 
Nam Pi&ura docet faüacis tempora ynu 
Mque hominls mores qua Jmquam dotlrina per artes 
Vt patet. ex multis formis fculptoris abenis . 
Et tabulis piflis Qucllino vtaxiïnè fiSüs, 
Guus bonos nutto efi ïmquam periturus in JEl>o t 
Lablea aui femper bic TaUadis ttbera preflit 
Quo %get injignis fut forps <? fatriagaudet. 



a6f 



GLAÜDE LORYN. 

tA <£ aroot-babigge en tornKmbe $Qtmt inbe jongfce jeusftf i& ben c^ecH 
U anetvftengf enbe ganfegeujicR boojtb&benbe met fuJcftot ceac&tbat (fe tTaebt 
(batfe in (bJeltenen doefem geeft g^efto^) nart gfieujcRt mtttfjept met toafbom 
etibe bjufbtfcoctbept bottboojtcomen / en ojpenbaérujclt oecujben. j^ct beje ga* 
ten enbe gulbe jonfi tjf oom ban jonen; bereiert oetoeeli Glaudc Lorijn gtnliacng 
£r&iIber/Die norf> be naelm ban Statiën met groot contentemmt $ nemoonenbe/ 
fónbe beroert met uptnemenbe metenfe$ap in Pifturas eraebten te onbecRennen/ 
BbeüftK ftttjmt aeu aHe fim fraep en eierelgtRe Zanbtfóappen bie ban fiht 
Sittced boojtcomen (eet doettt en jBeefferujcR untobetomnt /. baes ütne te 
jtei ijet/ al &et f$ene be #atuere/ oft iet leben ean ggeben en boo? oonfmt 
(UHen. 

Ghelijckmen 'smorghens vrocgh den nevel fiet verdwijnen 
Soo haeft hee gulden licht der Son begint te fchijnen, 
De kou vlucht voor de Lent, de wreckhey t voor de jonft 
Soo ift dat hier den nijdt moet buyghen aende Conft ; 
Moet buyghen haeren neck , voor d'eel Pinceele trecken 
Die ons Lorijn op doeckan't Lantfchap can ontdecken, ' 
Met (ukken gHee&icheyt en dommelende cracht 
Dat daer niet anders in als tleven wort verwacht. 



Kk ' IOAR 



Digitized by 



Google 



2lS6 

IOANNES COSS IE R ?> 

Schilder f>an Jnt*erpen Tm bet jatr i6öj. 

AL die Schild'rijen mint en fchcpt daer in ghcnuchten, 
Proeft hier mee u verdane de (èld&em rijpe vruchten 
Die ons Cofiiers ontdeckt door cracht van fijn Pinced 
En brenght ons daeghelijckx op Fama's Conft-Tooneel. 
Hoe mals en wel gheftelt, hoe fterek vol rraey manieren 
Seer cloeck gheordonneert, cirfbet in't colorieren 
Staen al fijn wereken niet,begaeft met groote Conft 
Die van veel Princen wort met loff en eer bejonft . ? 
Meeft in devoti wort fijn eel Pinccel verheven, , 

Om dat fy fchier bethoont m haere Gonft het leven; 
Waerom oock fijnen Naera (al nirornecraeer vetgae% 
Maer neffens fijne* Conft larick op ; de wereit ftacil, 
Naer dat hy heeft gjxereyft in verr' e» vremdc Linden, 
Is hy verheven van Conft-minnetKie vevftaiRtai 
Die kennen al de denght die dfeel fci&ma heett,. 
yXfzm die baer kennis draeght r dacr van gott'oo«deeI geeft 
Sijn Conft is inden fleur , om door fijn wetenfehappen 
Op't rijck <?&&'* TooneeL hnckx Fam* gptde trappen 
Te dimmen, en aidaer se crijehert meer en meet! J 
U'ea naem die- ahijc leeft en iwemt in loer en> der.. 
Men fiet m ? t Hoff fijn Conft den Eeklom fter behag&tn 
Die hem van allé eanc compt groote jonft opdiagnttOy 
Als hy oock heeft bekoelt op't groot BegftatirJtoft* * 
Tot Mech'kn inde Kcrek , daec roempt. éjof Conft met loff. 
Fn op veel plaetftn noch, wat dienter meer te fchrijvea? 
Den naem van Ion Cofiers fel oock onfterflijck blijven : 
Die alles blijeken doet niet met den naem oft fchijn, , 
Maer inde cyghen dact, geen Ichijn is Tonder fijn. 

Mercke- 



Digitized by 



Google 



rff 



f. 




J " IOANNES CÖSSIERS. 

Tïeinctrtj naturel JlAnueri, e$t nee Van ïfoj. Il a eu au commencemékt Jejirn ar.tr. \ 
'*' ^w matftrt Comd, Je "Vos. Il c/t Jevenue^fert excellent. Ce jut tcsmojpnent af!e$Jes 
• £em£twes juil f/uit cnjilufUws Jtyjhsc- tont jour U Bjy d'Jbpatfru, jpiejaur leïnrue 
| CarOmaletjiouc lïArctiauegZegoUeJ/ta&ame erjfg/^^ , 

\^J,mm*j -Citers p*r* ' Trtm, èj»*/*±*t : Itmmtt Mtytau *< j 



Kkz 



Digitized by 



Google 



zft 



:>' 



Merckelijcke Aenwijfinghe 

Vandc Excellentie , Deughtfacmheydc , ende 
,. ^^i^eyé vp Pï.gtva^ , 



•.'p^ftt ? 



G^rfgdt ton ^icf H^oHefóefea $ ftaetenHe gut Bcftr / (bo 
feHidjepbt bc 05ttrttM/ or jfeningbc ai Hen arbept. <(&e gro< ., 
dttc fonHen tipt ro*«wi |$untenj & He löw^KPf/Ofi*»^^ ;j^ 

de iedicheyt i$ het aortu/fca vanden Duyvel, euHc He gtQOtfte HCMT 

raeeft feftaegHt/ i£ He eförttte o# errltlcae ocffemngfie Hic tnrtjjij 
Hept enbe op ftfnnr titf niaei o&banreert enbe toaergf 
ent bcpatlingge matter gbefiacn oft gbdatcn moet (ött 
iKtt een rocpnitH naer jut glpboelen en fept Hat te ' 
matt moet toefen ban oHe birigben/ t'flen' Hen men. 
toe een jeber toeHeelt Hat Hetn toêueg|oo?t / .en leert toótuieh 
moet/ foo Hat He boo;fwftucoept enne ectlijcfte oeffening& 
gljcfïdrcniflfti banHe boomaotute Heden He*r gbanocHti 
nïö een ttptu {fcri bon '£ utenfdjen nj^enertenh>ben 
«fclhen merifdi Hje; fp fcïbch oeffent hi eenidj bannt' — 
bÉUjjftt ton uiebe Hoen / moet flMtïben nfcelurfncü 
beef mtnfcfcn «nét .öumien atnépt j^oföt jgtionetetfe 



# 



OOCK Of 

Se (Hoer 

tó.Want 

ne <6oHt 
?fkbut; 
Hottf 

Citca 

miHHcfc 



HiAt 



qratbngHfb 

Hoen* 

enHe 

botter 

brttocdien tpr jj^ïtpcmnd ban Juniimlbcn tiaeften ei^ nerfjMm^ ban 
HunepgHén Jeroen. %&\t& inbe fcHigbe roerenen oft MomJu ^ap^utarebus, 
Haer $p Qanbeft b*mfie fonHe enHe HeugHt/ Hatmcn niet bettp^bert en mort 
fyn ober bebrttthett öcc Cimmetlieöen/ ïanötbputoct^/^jjwt^'en toer: 
C^ArWf önièöbchjctt bbltnactnt én mibmftacr fijn ƒ en mm f$nk pHtot 
en DdToo^liJthlKpt fliKftÖkftt gbebouben toojbeii/;Wt bare tobe^jföt booj 
ï)et lir&ami en beo^ He fide te toinnen \$ / en nv tegbenncri 'aljÊ -M 
en bcrbaliHjt roepben met nebpe!) ( cben alp* eengoèOebairfit metbin 
ban torn boetfel ontfteft en beHojben roojt , foo eanmen Haer Hoo; Hoornen ent 
ttföcltjcRc .fdjanbe booj bet Jitöaem/ enHe een eratoigfte onrufl boo? He jtrL 
ipoe tnenicb Confienaer bie erbaren t# int fcfitlHérentan boo; Hebpte af tjelbniefr 
menigbe gobtbuuHttgbe ftd berocgben tot ovronro ban fOnHen en tap? fp fel» 
ben bcrer00ben groote beeHienficn tot brrlicbtingbe fenHcr fate/tóe Inrit !>p 
ooch met eenig^e licbtbeerbigbent / onnutte tocHufien oft naeentef 
te febtlHeten / meniglj fupber Hrtt (al becrupfht en beei fiden boen bffflen/ not 
Hten He mmiirfKn two; i Hunne arme trantnbept 'Haer booj brrtoérnr InttHen tot 
fonHrn (Haer Hen ^cinlöct oo^faedt ban i#) en fp-fciocn Haer boo? uaent Hm 
{rffdjen toesH ban eetitotg^e berboement^/ foo bat eenen #cHtlHcrmet Het 
$imeef fonHe enHe Heunljt can bom. &Hcft)tR eenen ff heten ^taliacn/ Hteidi 
om reoenmet en terf noemen/ Dab in ^jtalien gbefrmlbtrt een fdjilberp boo 
naeente en ontupfeye j^aunenenHe^mitom/ unibtlHenHe een onnut SfatHtri 
Haer Hu foo. beel fouben Hoó> bertorehte aen alle He gbene Hte t'felbe quatnni 
te aenfdtouroen / Hat Hen guit? ( luiehjr ter oojen gHeeomen ftjnHe ) f felbe fturl» 
Heeft Hoen berbjanHen ; ala Heu ^rfjuöer ot)eroaerjtHout m$/ enHe aennuRi 

bmHt 



Digitized by 



Google 



fetfte bob? te tamtte mnttrr etmfrientie bat aBen befefatben gcm naermaebtf 

ftuben toe-ge*cftent too?bcn/betft toéberott eennnber gaen fe{nJbcren/maer ganjl 

beefönlenbe acn get eerfc/ in toefen ftitóh gp geeft afgöebdt on feer bebote 

[ möebjoftetapfïctUbcr #a|Ti£ ehrifti. otoelrbfoon^bei^cHenbeupmemflibe 

f brorftritftft gbcfebtiDett toajfy batter niet ten berfieent geet in cenen fbnbiggen 

P tncnfeb ggebonben en eoft too?ben oft &ét moeft ftrb octoeggeu/ fbo toanherr 

f jmtant r^toe bxrbe bertgoont; toaennebe befen <&tb»lber fao bed beugbbeti 

1 bertoeente afj$ gp te bojen met b# eerfte bab menfegen tot fbnbcn bedepbt. 

: jtublten berftgil iffcr te bintim in fÜUbbaniglje hanteringen bet Conften aljsE 

; ooth tnbe bebfrajerije/eu fubRbauigge eaniiptggetoerent too?brn / baer in get 

! berbe bed tyeeber ban ggetraeteert too?bt. jéchecen Franoicus «rarbmad ban 

| Verons» , bie ban een geplifb leben toa$ tn bnanbt bon alle miaet/ geeft in 

f $nen ti)t een groot Stief gebber ggetoeefi banbe ebde Htfura , bie gp mebe batu 

feerbe enbe int $inted fecr erbaren toa£/ boef) en toilbe nopt ernigbe liegt* 

bterbiegrpt/ oft toereltlgene bingben uptbclbcn/ fegoon gp meniegmad baec 

toe ban oroote potentaten en toerrïtfe&e peeren i$ berforgt ggetoeeft. $p baboe 

eénen Sloeber ggenoempt Jcronymus predichecr ootn bertoantban alleaertfebe 

bihgben enbe eenboubigb bon leben/ bie ban ggelgeben een bermaert #tgiloèc 

ifi ggetoeefi. tfpnbenjcn en ean ieft niet booj-op gom eenen Jnnocencms van 

Tmüla , Joannes . Anchontus Sogliani , enbe ben tf ertoeerbiggen $erre Don Bar?ho- 

lomt-us stbt ban Sinte citmens , van ArciTo, be mdcRe toaeren ban eedgeh enbe 
btugbbehlth leben/ enbe bermaerbe&egilberjEr/ bie nopt ernigbe pbclgept be$ 
toerdtë en nebben ggefefnlbert/ maer tod bede beelben ban gotobnugtidKP'/ 
out baer booj ben menfèg tot <9obt te treeften enbe tn't aenften oer fdber te 
boen betoegben enbe baer uptbe beugbtte teren. 3Deerbieb i$ te noteren enbe 
neerfüeb b.(W)t te nemen op be bermaerbe enbe alberebelffe $cbiIber-ronfi ban 
Petrus cavaiiinus £oomfegen jtcgilber bieoochbaneen geplieb robe gobtbjwgs *&//,,,;,, 
tigb leben i£ ggetoeefi/ ben toetenen ggemaeeltt beeft bet Crunfir in Nmte *&.»» 
Paulus fterche tot Koomco get bieïen tegften be gepligge Brigicta gbef&onen*''»*'" 
beeft / ggdgen in baer leben ift te binben. * *"*': 

»aer tipt te mereften 10 bat ben opperden $ccre ^nfen «Saligbinaetfier R '^' 
J e t v s chriitus befe €on(l moet aengbenann toefen / aengbeften bat fbn <Bobbe= 
Igcbe jpftajcjkpt enbe ^pperfte <Boebtgept gbelieft fyeeft in fultnen 25clöt fijn 
JBirohei te tboonen enbe baer booj (bnen bepbgben <6l)et(t te openbaeren/ 
goe tod bat be Otoalenbe ftctterjei (ideftbanigbe gbefebiebemffen niet en gbelooben/ 
loetenbe gun boo;(laen bat top be Welben aenbiboen en alfoo afgoberp gge« 
fijupeften / btoelth noebtan^berre berftbilt aen bun obftinate opinie/ bie bn!0 
enbe ontoaeraebtigb ijs/ ggebenbetc Rennen boo? fuleben berboembe laetbnne« 
bentgept bat fp anfen <Bobuei btenft met berbeerbe én bobbelbertigbe Judas 
oogben aenfegoutoen / enbe ben upterulCHen nort) intoenbigben lof enbe eer ban 
$obt niet en eonnen löben/ aenggeften bun met ggeen reben ban berflant en 
i$ tob!* te moeeben bat top be felbe 25elben maer en gbebjupeben' tot gbe? 
batbtenijt ban «Öobtjef #a(fie enbe #n gcpütb kben / baer fp gun booTouberjtf 
25dben en Cóntrefeptfemi noebtan^ ooeb tot eén memojie bom gunnehinberen 
in grootetoeerbeijju goubenbe/ en foo jemont bitberfiont teggen te goimen/ 

en 



Digitized by 



Google 



«7° 
- «i ffrlbt MOM tató* m Mm öfrtaf*/ ÖÖlOT* tfca ****** « 
fön opinie/ bie maa naatfcafetfcb fefetbKO l*t j$ rëft tets <& t*n 
en boa? fijn esaragfoniftm IgMK fitófe^ Wff« ffifeil^ IW 
j«mania«& niet e&itaaben iirm wimif TITtm «| Üw mm tmlÉ&mi 
bie inoet flotetóöUi niet toeten bat «N* iflittarbjgi|ift / ia* *bm fat I* 
ij* teaftenföeRenbe ben eeetfen articuU taan fbn gbrfftf. H dumü u rtX ba» 
bot mt)n toeren niet en b* in beftmoteró ie bértocrtm m nawfbtt fttotte tee 
Dan te abebeu Dbdijrt antalhjcbt eremncfen en befcÉtóngbmtat «mftaffe kt 
fttftaql / ban tfc&ene boofó i* / boa» becftKpfee tffeiftflbefccifcr Jfemura «* 
gbebaen / (ba bitnt befe materie boa? b» te gatn jjnbe tt baeb» op bet ba» 
balgb banonfé b?p jfcrbttbcc tonft/ bv ootft toflubrcnjcfe wtmmo^f liwflM 
beeft ben «BoöMumnaüro 25?oebec loanpcs f .dok $njrtK$*to9l*ba/ ben 
v toetenen/ eet bp. brood te fcbitorröV atajbfc ectftf&i n$tjbebt fl&tt/in nopt en 
maeente eaurb beboot tf cuafft «ft antei* Jftpfkeiê banbe frpMste Ptfit 
on.ö £aUgfunaecttK* / aft $8 bebnuteb* iüa toonabea met obretrtctt bef tta* 
g^„ nm. &oo?beHt ceutn 33joebre üar*hplon»eus gbebo^n bon Fht&^tu» ujet min 
r«j^ri bon een foo bepligb frben ofó ben baotfc&s- ioanna Fk^oIc, $ gbeJfcK<$ een 
■** «'"becmaert éegübee bonbe oogben bec <ëeeto. $am# $je&t|e*$ai /ba» &n 
'"'■ feiten Laucemius Lotto ban Vencticii , öjc frcelknt £rb#*i- tong in bebtfie/ 
boet 6p bed beuajtoa» mebe beeft obefaepr onbjtr be menfebert bie be €on|t 
Betogen/ ben toetenen ooifcitrt epnbe ban ftfn leben fic& tcentniatf^pabt »* 
épofaeube enbe üf inben $eeK fabnb 8tKfto?ben. 3£nec webe fcfr tojl betonTra/ 
bat befe Conti bejiaet in b& nuafitepwn ban ^beftp**/ boft ^ P0fei«/ na= 
turelgtft/ enbe gbeeftéintfty gbfïÖdirombef jn,brt ra?#c b«el bebt^Hf/ aW 
ttnllenbe met be boojf3. ktle quobtept «o* bft&aqngv bo< bje (cïftc <on« bon 
öbcclklöcfte enbe bepUgbe ^ecfoonen tëgMjanteert/ ft» wj^öö^ö^ be&te 
aoeftban «bfl-lubni enbe toi^fe ^bJtofiofiben eec^bjf ajK«!ffirat bwbt. <enöe 
eomenbe boo^bctjtf naer onfe ecub) foo |«ft nün WU wp aen||<ao|t om bier 
te fieftb$ben be toeect befaembe ComÜ bie David Ba% jtcbjbei ba« Lc y d< ^ 
bacobclöfb^ tjj npttoecebenbe in bet caafó&tften leer arngbenafmcijte bjonöft 
om ^en/ (bo feec te toectbctai boo? b«i ctwdw «art m (ibjbecê abf^dtra?/ 
abl be ntttiobept bie naer bét leben, boa inoe ttsfegojtan. i^«n \?oo? bet Ubm 
mentgftmael toojben aengbeften / tooceomicb \hü mfmfMm f 

Ift wonder dat den menfch fija wcfent af doec beltkn 
Om lanck naer fijne doodt van fijn gheflacHt te melden, 

Soo alfmen.in4e : QmSi V*» ®<0*¥ *B0fy, v»W 

Die door den levens ae« de hooghfte eer verdient, 
Midts ky, den menlch fóo naer het leven doet; gheljjfken, 
Dat wie het ftaegh bemerekt, voor t'ievcn fou^ bekijeken-. 

Het wefen vanden men(ch ghefqhildert op pa^ineel 

Ï6 een meraori-lluck en lofFelijck ju weel, 

Het 



Digitized by 



Google 



271 




f ■ PAVID BALLII r - 

T > Af rufenöneine a LeyJen au tl H ent ene ar Ja rejtden**. 
•\ 'S // ^J tèn&fi 'tan ?e4ntre> *n peurtraicts, et en v$e coye: f 
I - eftanifffri en U dejjeinne a Uftume etc. 

A '■.-*••* D*+JJ B*tfy f'mxit. Coent^^étumsnt fifidf. T0. M ryffms* exc > 



Digitized by 



Google 



VJ3. 



Het gen' men keten can aen fijn Erffghenaemen 
Om noch naer hondert jaer hun leven te befaemen, 
Wat cander .ft&yfter ^iljn tot een ghe^achtertis 
Als daer eèn rïjèKfaifct leer fchoön oehangneh is 
Met alderhande Cöört Van eettapiflènjen 
En conterfeytfósjin verheven IchiWerijen ? 

Waer uyt eèri teére kindt onnoofel (peuren can 
Wie fijn voor- Vader was , en thoont een fchets daer van 
Die t' weten eïi ghedaent can kennen van fijn vrinden 
Dat lanck > naer hunne doodt is in fchild'ry te vinden, 
Als {DJiufWafy. can bethoonen inde Conft 
Die om naer edelheyt gheïocht wort en bejonft. 

Betrachtióghe. 



m compt tot irofooèttüyrf* *ui rfu^fójéii 



booten 






&Wk 



IKI 



itbaét 







aértfoóVfiM-Afctf , . 
é tictt Qdctueteii bat 

*atnctnf 



toon? 
tgfMüfcf 

(déti$biè^rartira|hj^i|(f ._ , 

tónir > ; e#f «tóf-w* to&Morjrvftto! 

^flf^^WPfpAjt/»nfltó/itföptó( 

a»faï*4^fttt46ft totlttfltf» toéöjièfal,, , , 

bat taan Scfttlba: nootfaccttdtfeh mebe moet Dcclarfjti^ tocfm tartte botew» 
firn bte föncn eben-naeftm int aenfien ban f$n toeten tan üetotttcn/erte* 
bjuc&ten bic ftp tot pjofjjt ban (Dn pel ( a$ cenen fometfrfjen <$ojjft ) tgaüMüar? 




,Ühi*&mcnW 



Digitized by 



Google 



ante. »«etmete oterWoebnffiWi öknotó tetoe|en tojo^bt bat te fe&ateji nut ^ 
tan? te (iel #/ ali* ik feite ivtanftt ÉqS0taHÉWW8*«» fm/ ente fc|a» 
Mfcfi $ foo toanneer te fel** npflfett nmiinVttf ttetdtefcte pteltept / fit* 
fyugftente b'een «enten l&eete onfen #aü0ï>-raaetfter / ente Panter aenten 

\teptet.' '.":":'': •'* ."' : '""' .'''■"* "'■' :: '*"•'- ;>- : ^" 



<-: --;- •• • >: ;, v 



'■ p h ii;ïi^ 

I* fat npöwmtnte in (antetfepten ente elpe^ft ió*t oftgrnierft ett gtatfar 
teftiJteven upt ten «6ee(l enjwe* tet leten öat tem te, f <mfö'Q& 
W# Wf (Aetoetd «n* jWWtec te tjguq^teea banï»ett«i?o^maja®TOe^enteJ|g 
öeeeöfteiöelifkn Cwinefc ban ^«njWW iwtt fe Rgtlf ntoo^i^ »^, t>fi 
-V tooottente» ■■<..-? ;''"•:■<'* ■.■•■;.•■ "■'->.■ : ■ -.■• : 

. Nu vintmsn in des* ccuV ful<i «ft èonftrvroedicli gkeeft .-., 

Als oyt in hondert jaet in yr^iipkrij4 ** gk c W£jqft .. ' 

Soo als C**w/ww cloor fijn clöccfc vi&ftant .k$t$<*ont , .:.-,.. j 
ÉHe in het Coninckx Hof al$ (^iritH* S^iléw.wöör^ ; nj 
Wat dicntcr meer vcrhaclc oftwt 0c peii' ghefeyt 
; jn fijn fchïldrijen fchuylt Naturas gheeftkheyt. 



■ '■ • ■ ii ' r i\ .. i. 



i:&&X A:VN.O-E ft AD ftLA.EltfSE N 

-: ; Schityer ï& Antwerpen. , , .; 

jPlr&ft hj^tttct tK3on4Pinicfl^ ten voortehijn weet ie feflnghen 



' Bëfóftö^i^fcn^ 4n 4$*ffg^d^ to. jü< ito- ' 






Digitized by 



Google 



*74 



?:-J \J""-:JJ' r -'ï '; 
IJ.. 



i'i 



D; 



m«tt onoerffrofeetre onfcn *aïu$maeektbt«eutotaöe <b«t$c»t en tobfr 
.«-J hcpt pmïtt bat fnn «tnbbe boo? He oeflfoóngbe ban betftgepbe eonttieöt 
toertberi ma* gjftehcöben tot liefbe en beuBftt bie aeti||acc epgben «tben aa* 
- flöenaem ty nbctycfc bp»m't «ut» «cdament.-Bcfebeei upt bat O^aebtbJ 

B»tf.«*. Wd» £one ba* Vrihuls, OlbC Olliab lipt be* g&rfïaC&tB l>*> met f$ne« #ttfl 

3 ». berbult ftabbe / om met berffant / tottefbew cnbe hemtifle m alberftanbe toer* 
te betbeneften alle bmgben biemen confletDcii maecnen mat|/ (ta teecftenjat 
fcera be «ontf acnabmaem itt) &oo i(t oom gftcbeurt bat bm »m* onrai 
&tïwtoec oo befe tocrrit toanbcfenbe cnbe (ïenbe be liefbe totbe|M»Jbe*-ttnfl 
noen Amflehm inbcn Comncfc Abagarus , bie een betmam &bitoertoa£ / en» 
bntó J^eete bao ontbeten met tenen bjtef om tófón ^aHepjtf ttjctoenncmw 
^ ■tfihöbftem cnbe tooonolaet* met gbeioffc ban bent baer teöebjöbcn ban 
fKtbertnortiicbbetboïflbbet ioben/ bm9Mmogbenben$c*c (tó^gg-JJ 



bet i# ban aUe mcnfcijcn.) ftenbe be fltoóte liefbe bahben $< 

betnebctt te gacn logeren in bet $4feg>0 ban a^ws % «b,« 

ben felben groofe liefbe bab tor be &c(jiïöer-«mlr/ beeft ban L .., 

feöilbeet te toefen / baer ben «oniridi ffctbet optflef tctftont tt%i 

en bewpt^eboenbc eenc* boet*,/ om bat. «obbeüjcft jMfMibe*j 

te contctfentcn / beeft tön üjMcrifce beemóöf&en gtybatn om iTeïbe^r 

K«/:«.toel té treffen/ boe tod bat bo let carttócö Itbén bat beojbenM 

« • c ** en cofl naet boetfen até jinbete &tbilbcrjt toe! tonnen boen bc* 

7 -*°?f-ïeben / t$ tfbebeurt bat Abagaras fcfwnbe (ultnen sobbdgeftttt 

^ .; BÖtbaente joe onuptffccbritttlif (fcboonbent boo? ooo&cit) oml 

?S • ffetornaec te feöiïb/ten/ boo? be bottnaeefttbentbie-baec in te 

- ^otataeeBte feboonbept te bobt* gaenbe ) mbêi# me* W^t 

Tmpub en betflancbelörfte toefen^N? allen f feïbe met tonnen najt 

x. c*fü. bat fêjinen nebet baer toe grootet al* be craebt fijn^ betjtanl . 

**• toarf. Usaec ober onfen iWtob-maetnet ben boecii nam en.bm 

ötjebetitööt «enfcÉm bjbebte (oo bat fön teffitb »etew^t# 

be tottf*nbe manie* ali* ffdbe o&tnucttt öèf (faerttabm"* 

a\$ boi Bbebenebgbot »eete too^ bjaöftenbe Jet «tppjï 

tónben / foo aenabèhaém Mf be JMtfbct-cónft aen Oobt oje 

bie Heeft oo foobania^ toanié¥^b> boölè. # oftcoeffent tbbt ,_ -^-jr u 

laten tot een ceutoio^e öBebatfttenij*/ toaee tmt biecht bat befe €on|l oom tf 

betciert met cbiefteïöeBen ebelbom bic atte «ébcibommén booj be betiabbm b 

bobmöoet. ^üt mebe toil idt ten^r aento^fén enbe tot betbofeing&c bang 

toeren in t litbt bjmnöen be . nptnemcnbe en bjembt matötjc ban P«4u« w 

Hemun Herman Saftleveft ^djilber ban Rotterdam notb DOC flbettjcfcx i& b00WjS-b?ettgfnW 

sanfcrf. m tt bet Ibinctd bet uvtftde toeténfdjap baer niet anber* a$ betlrtwi tm 
$ntüct in en abeb^efien foo aengbenaem (laai alle (line binoben befawt» 
, - Snoeren buofm/ (laflen / frtjaenen en anbet bee/ oocli m Xantftbao/ P»«gwt 
'■■* tafcbietttdoefuMbani^ 



Beeft bgn 
tenbtbot 

itoSt' 

toa# 

fennflrt 

betJetat 

foonitt 

fttaeimtx 

bMjl 

toa^(alb 

„.. Ipanbto 

7 bottod 

van ooi* 



Digitized by 



Google 



*7f 




'au comnunüemtoi il yjaflitifaffi 

mats ar- f re/ene UdJaJwkdtltciaUon^ tzjutenfè) 



r rxrvA/. 



\ * k - • - - 



i . . ji 



'ülin Uti'i «i ^ 



LU 



Digitized by 



Google 



& 



tttf in fuïcfitjarag&en ftfll obeetreffenbe. $p $ tfpfam in* jaet i*>9- m 
gout fijn tooonplaeti leöbcntooojbitfo tot Uytrtcht Uaoc fón tfonfi in gtoo» 
efltem enbe toeerbe ij*. 

Wat heeft Tiblur' verholen weghen 
Wat is daer in al moyt gheleghen 

Om haer paden in te gaen • 

A\$ Saftlel>en heeft ghedaen 
Die in Landtfchap , Bofch , en Landouwen 
Wort door Conft feldfaem ghehouwen 

Die het leven overtreft 

En als t'leven fich verheft, 
In bergh en rots in water- vallen 
In alle Vee en Boeren ftallen 

En t'gen' raeckt lantbouwery 

Thoont Safrleïen "in fcjuldry, 
Datmen £fchier fou voor t'leven achten 
Door Conft en d'eyghen levens crachten 

Die Saftkïens cloeck Pinceel 

Ons can thoonen op't panneel. 



IA C O B SAN DR AET 

.,■.,.,. Schiller yan Jmfterdam. 

Dtffcri San^t i^S nb^ tcB5cntooo?bigf| £eftiïbet banben $èttog& tan 
2&cpétJrtlvf]^ft Den booten toelfiant bié in fgn banbeïingft ban Pi&m 
te firn ig / foo in't o^öettneren a& tonteefepten boet ben natuet en Icben {too? 
be betbeben <$0nft: bie baet in te fien i# fcfrönen in te Jtooonen/ fufefcytet 
niemanttt «be bxéetoeenigbe Rennijet ban Conflm bjaafienbe/ en r an &v 
bonbm toojben/ oft 6p nfoet titlgben bat Sandradt* een banbe öbeeucbtöanlte 
$cfttlber0 ban beféecttbJi£/ foo bat feefj ie»/ ben obetbleet banbe eecenbe 
rijene towft foo bee^toint ban omftatfeujcRen roem int fepl banbe fem 
blaett bat bet omnoabeujcR $ bet Compaq ban ft)n gtope te berliefm/tó 
Dn boe? befe ebeï b?p $cf)ilbet-confi öatgödrjc&jc cotnnt te bunnen foo bat irt 
be bolcomen fupbetèept tnbe bounaeentgjept bie in 5t?n $ineeeltn berbo^jtn 
StJn foo feer niet en tan naet ben botten epfefc befcfi#ben/ aljef fp berbitntn. 

GEE- 



Digitized by 



Google 



«77 

'} <3ËERAERD' DAÜ 

Schilder J>an ïhïïmdu 

1T7 J At foct en leerfaem vreught (vol HefFelijcke wiedden) 
» • vv Schept <ralè Schilder -jenght ia d'aenghenaemc beelden 
Xïheroejft van Geeraeri 'fDau , door mebt van fijn Pinceel 
Dtc daeghelijckx PiSluf brenght op het Conft Tooneel, 

Die al de donckerheyt van het verftant ontwarren 

En voeren s'menfchen ghceft fchier hoogherals de ftarren, 
-5©o raaer de oogh befiet fijn Conft fcer weert befaemt 
Midts dat fy <loor haer deöght fchier den Natuer befchaerat 

-Door xToaghen leeft den gheeft in't 's menfehen teere leden 
' Soo en ghëlijck oock wel wift den Agent van Sweden, 
Die duylènt guldens s'jaers gaifaen G er ar dus fDau 
Om dat hy tJ'eerfte oogh van fijn Conft hebben £ou, 

— u i, ■ — ,i , .... i ,. i ii — — q^w»» 

IAN VVEEN.INC.X '. 

Schilder TtmiVytrecht. 

GHeen Landtfchap oft perfpect , gheen Arcken triumphalen 
Gheen metfelrijen van Palleyfen , Kercken , Saeien, 
Oft ander Ichoon gheboirw', gheen beeften oft Figuer 
ALtfgen* dat werden can bewefen van Piclun 
TYy water, vier , oft locht, de vruchten vander aerde 
Goudt ., filver , en ghefteent, van cleyn oft groote waerde 
Al t'gene dat beftaet.in eenich werelts deel 
Dat wort ons voort-ghebrocht door Weenincx op panneel 
Dat can fijn cloeck verftant ons wefentiijck ontdecken 
In d'eelheyt vande Conft met fijn Pmceele trecken, 

Wat dienter ; meer ghéfoyt , fijn Conft foo veel bethopnr 
Dat in ft^Gad&/({oo:Mi^k:i) .^t^ede^ven-woont; 



Digitized by 



Google 



Ian van bronckhorst 

Schilder 7m Vytrecbt t>an het jaer 160$. 

AS0 befttl Jan van Bronckhorft riff factm OUÜt bJOJf f00 10 gp btfc*< 
bp een goet «Nacf-febtfbec gfjebeeten Jan Vcrburgh om te leecen teptacnf 
mibt£ bat De €cecften-conjt ben eecfïcn gcont-ficen $ ban Pidura , atoaft ta 
fijn jonobeicug&t met gcoote neet(ticbcpt ben tgt ban een jacc en balff (tft 
flfteoéffmt en ban baec bp tmee anbcce gbemcpn <3laejMtb$bcrjf foo lantft 
tot bot bp in't jaec 1620. bein bequacm bonot om naec &?antncbcti te rrpfoi/ 
altoact bp obec pabont mcpnbe teeomen/ boeg) ij* bp gbtbalonbec bxjjfim 
gbeblcben te bieten tot Atrechc > altoaet bp bp eenen Peaer Mathijs rFcdknöt 
4BIae?-fefgbbec / oorit ontrent een jaec en half beeft gbdcect/ enbe bed fracp 
btagben (in't gta£ fcb&ben) naec be Cotifl uptgbetDctcbt? ben boojtettnluö 
bon befe teeffdgene Inetcnfcbap troeft bem naec Harijs baec bp oodt bp urn 
goeben jBecjter i& gbetacebt gbenoempt Chamu enbe ban baec tnebecotn ma 
$oHanbt gbccoinen te bieten tot Uytrecht, altoart bp met gcooten jebcr to 
tfonfl ban nja£ febftben beeft bebtytteftt. enbe- ter ttójïni jijnbafh ««e 
ben-eonfl bent ben lu(i foo aenbpef enbe ben nbeefl bermeecberbe om boajtat 
bxtenfrijappen te onbecfectbcti / toaec toe bcm geooteujenje bienfiicb toajpfte 
trejfemebe conbetfatie ban Comeiis Pouicnbourgh , foo i(t bat be banödmtf) 
ban (tbilbecen (bie befen Pouicnbourgh babbe) $}n gbcmoet beeft gbetnctai 
«ra be felbe Conft te ocffenen abdijen bp beeft gbebaen/ ccrfl becfe^epöeto 
fbtn etfenbe tottec t#t toe bat Sr. Fouicnboucgh naec «Sngbelant tco*/ in't 
iaec 1637. onbertufleben banterenbe notft bet gfa0 fcfijijbm/ enbe cefoltenfe 
epnbebjê» bet febilbecen/ gbelgcftbp in't jaec 1639. met eenen onjeefiten jdxt 
beeft bego(ï te boen bp fijn (Hben fonbec ecnirb onbertotjjt ban ÜBctfïcr/ (te 
bat bp tegbmbJoo?bigb anbcrj* niet en bl boenbe / blijcnenbe oen betfdjepfe 
trroote (menen bie bp gbemaetht öeeft enbe nodj bagbeUjcbjC i£ uptbombenbe 
met fulebm becfiam/ etr goet ob(ïegt bat (lm figuren en anbece (nïftenfe 
bp-bKceben boo? bun bóunacente abeffeltenbl geen perfectie banben jj^amec 
oft leben en biijcitcn. £ijn gcoote neccfiiebept ij* eenen feiegbd aenbe jonrftbept/ 
om be ebel &efnlbcc-conft met neecfiitbept en blgtig&en jebec naectebrigbn* 
Önbe al i(l bat bp noot m #n kben een bolmaeebt en ttptfienenbe jBerfbc 
en beeft gbebabt/ foo biect bp niet $biccd foo teb^nbelen / bat aftoaect jjinn 
bet obcuteh ban bet e!oeeh(le bec(lant inbe onbectoöfinabe/ haö moabai $r- 
beuren niet betec inbe uptecfie tnetenfebon ban Pjdura en (ou ronnen fbn erbww. 
$p bjr tegbenbioojbiab oubt ontrent be 58. jaecen. 

T'gcn' aende Teeckcn-conft beftaet in eenich deel 
Dat wort terftont ghemeyn en vrindt van d*eel Pinceei 
Ift in Geometri , Borduren , Glas te fchrijven 
Oft eenich ander werek , men ilee de luften drijven 
Ten leften tot <Pföuer die fy terftont volmaeckt 
Als hier aen fironckborjl bliickt die haere vruchten imaeckt 

Goa 



Digitized Jsy 



Google 



*7* 




_EAN V^N BRONC HORST 

l&siÊfsfts vifU/* VhrcfU m fan j fcy^aiJMtU jfriz. fhn. psintr** *n vrrrr. 






x J*/tiftÊ*ur.é 
Jhté. B*R*u Jlulf. 



msif 






-•**. 

,-«* 



WM^jtI_ 



Digitized by 



Google 



i8o 

GOOVAERT FLINCK. 

Schilder Turn Cleetf, Anno ióiy, 

TEr wijl dat u Pincccl foeckt t'leven in laurieren 
Soo moet mijn fwacke pen oock haeren glans verderen j 
Door jever van mijn jonft in u af wefentheyt 
Die door u edel Conft foo menich gheeft verleyt. 
Het ftopfel van u eer, wil ick dan hier ontfluyten 
En t'oordeel van u werck tot u gheluck wenfch uyten, 
Óp dat ghy leven mooght , op dat tot voor de poort 
Van t'Holknts Cabinet dit lóft-dicht wort ghehoort. 
Want d'ordonnantien van al u eel figueren 
Veel die de Conft verftaen in hunnen gheeft beroeren 
Om al u cloeckicheyt en fraey ghefteltenis 
Waer van dat jeder-een al even werck'lijck is. 
Sulckx dat ghy trotft den Nijdt die noyt en can verdraghen 
Dat jemant inde Conft fchept vreught oft groot behaeghen 
Die altijt is vol fpijts , en door den haet gheperft 
Als t'duyvels broodt pp tVeldt daer menich menich af beril 

PETRO DE CORTONO 

Italiaenfcben Schilder. 

HOe menich cloeck verftant en ftaet niet fteke-blint 
Soo haeft het maer de Conft eens van Cortono vint 
Soo haeft het maer de cracht van fijn Pinceel beooght 
Daer al de wetenfchap cler menfchen fchier voor booght, 
Om dat fijn handelingh heeft fulcken foetheyt in 
Ghedachten wonder fraey en vol verlcheydcn fin, 
Sulckx dat Italien op hem wel roemen mach 
Door al de wonderheyt die hy brenght voor den dach. 

DIRICK 



Digitized by 



Google 



Oi 



Schilder Imk tltufdcn. ' / v--:- 

JBot QbeMtQc oft jpMnogic •carnet' btt tb$tftetut$te jf arat Iwöj ttntDitf} 
1 te vertieren uwc Piöwas €onften op bar baret bnÉr (qpfertt tra#t ctibé 
toten beflaemDC-eee tumttttrméet en mogben üianbtn rtjt Ttei^ctmtoffibcrt. j$tio 
fieefrmpbtn Jebetfeet Wfttlcg acntfgépop dm trtfteift m't fiefy fet^öói 
te eroaren Cétift ban Dtttck vin Deten , bic tcöbcnwbbrtirh trorf) cm utltnmiciii 



Confienaer enbe $c&tlbcr ij*/ fob fttt te meerbercn bob? jtjn j$rtttrtöröt afc 
om #n bonbclingfj mbe eöet gmtect / tooonende tidcè tegftcnmwijoïtffj tot 
Armuydcn in SScefanbt / boer &p ?»öart)emerftcr af # ütytokèftj tntjttt rjccïfcrit 
enbe etbaerrni** m't fcfnlbercn Den yrt^ecfetiijtn/jlftttfHcrötri/ Strcfcircftifcöi 
moe ruttnbamg&e tomftm/ fulchj: öat trfcniet eit niatt) octroèan nip Bell 
te boen om Ben reiben met oe rec&tfmnigbr enbenaedtte toaerbept ertoe tiartob 
mactl0cm)ept moe <Tonfl te berbeffen cside naet fint bcrbtmficn .te p&fttL £n 
op afdien ir* mp erobmjff naet jemantj? ooped ( (00 in't berprffen ban oefen 
uptfieEtenbcn &beefl aUef het boen bon meet andere «onfl ïjdnteetöeïjBf) bet* 
loopc enbe niet en btybe inbefpoie banbe matirfjcpt boo? te jropfen jibcrblöcbt 
bon eet enbe lof bte te» flffi int fecfonbet toefefttif : bat fal mp bergbebcn moe» 
tcii tobben enbe nicmanbt a\& mnn floebe atmft/ eieen ttennifle bet bpenben/ 
enbe gwote ItefBe bic irft feit tyfttfbe/ moeten bccbwtén toojbni / tierftopenbe 
bat mi)n betbéffenbe pen nfcmanbt onrcbclgrft enbe fioben moten op(ït)Q&cn 
m fai / tec tollen be mmfte Cenfl ^ e ff enoe t^ ban-fbo ebden Sflmpt meet bet* 
btencn &\ft ie» bun can toefcb#ben. aicngbeftm oocft&un eer ontfterffenjcR ijl 
enbe nopt en ean bergaen. 9e bm rafenbe f uricti TiGphone , Phano en Aledo^ 
bic gbetoobectt üfri op ben ffcmeftenben Sttx alp föhbc gjjéttfrfc een Slenter- eamet 
bejl petten / en ÏHllcn banben mag&eeen enbe bett-Bnan|enben Jü^alen $#t foo 
feer niet opgie(totRt tonnen too?wn om inbenpotï beeacratétentttflt be f nmt 
bee €on(ienaer0 te öoldctv bit 2frö!th mo#*»i ümoempcttle^ben d# quafteó 
Sbcbaehren / en die* bert fitten en Ofb$t| tndt «ei\ft-^aetcnöc ntenffjen i»p| 



toerrnen/ baet beelemenfcben mebe ïiefctenjttn/ mant fifcijjtejefl^w naet 
be &róe-tacl Wn&k, i»h«ios mobjt/ Mcgcratenöbén/ b'a^i^oltntibtribeConlt/ 
beemoo^ben ben Sof enbe torowh te nemen ober oie bob^ltei Piducral te (aA 
bp boociimoggenbe ^evfonègien / Conroriben en IB^nt en / berbetaen enbe opsb^ 
togben mo?ben / flltelijf* at öitftmiljtf gïj^ctfirt / IjoprtWe frdf af » ^ene bié bte 
inbouben mnn^ ft&a^vu^tftï^ bamb^ 
Cficb:cl«n fultój betbjemptfö» |nbe rn^t ^ ooeft |Ö#ci) jwöfm be ebel Conft 

bic Fhilippus Wouwcrmaa ^t^ltbft bOR HaerJem bncg§flt)tnj: bOO? beh borg Phik'p- 

b;en]jbt enoe tot nèo^t bewnottfe ban aHt «édnft-ftenWr^ ij» umtectcnenbe inpuswou. 
peecbeften? tefteflmnfbt off pevffctihpj^ birtr ftolbaten? natoliéii en (üWfta* v^ 1 ^»»' 

uteetoet bottnanntQepTfn t-teuen eft tan otiboont ofi liemeten mo?o7/oft rijs oaec 
i»-boo2<reeu>pt banf^n ^inteel al te {ten. $p bteft öbciettt bp Franchoa Hals Fmnciu 

mm ooch 1 ** 1 »- 



Digitized by 



Google 



3»i 

«otft npt& itt't fcben ratte tot Ha<ïlenitoootiatffitp tó bie teonbttimtftoftt int 
fcöiiömti ow gputttct r m m 4wctfatm ït&ttlm oü m wfc / bnjtig& 

CÖetoetfl en tod opefielt / pJoifant en öbct(litö om bon beer aen te ftentott 
niet oijtf {iet Ie ben en ftpgnt mi otfc&pfctn/ ooen foo geeft be boojfj. «ontf-fc* 
renbe £tabt ban Haesicm oocft boo^tggebjocftt eetttn bertnaerben en fcct rot: 
c van nemenben «ètüilbet bji ttaeme c. van Becchen», feec toonöct robe ejKeüent injct 
Bachomfc^iJtwtn ödtt Berften (Üq ojptënV tomméten / hopen /óflèn/ peetben enbe al; 
onbete (otyten ban biet-boctict> j$ebiett foo fraep cnbe bifaett bat öp bot üi 
niemant in #eberlónbt en móet boenen om ben doecnen nxfytanbtbiebafcin 
te (ten i£ fcct obetbloebirg in inbentie gfpnjcnmen aen fnu pinten cf}ctiot| (un 
can baec eenijjöe ban upt comen/ bie bp petn, gljccttf 5tjn / juich* bat (jet groot 
nbetoin / fgöene om be ttptnemenbe Conft (bie inbefcgiIb$enbanbeboo?bft< 
paelbe ffluótxg te ften ijaf) enbe niet fltoot g&enocf) ftjnbe/ bun niet fult&mm 
lebct aentoathétt tnbe öaegtKltjcht nicetbet bolmaccht&cpt acntorjft / bat &ö 
onmojjïjeltfcn ijtf noch »o, jatten naec ï)un boobt be eet te bctliefrn bie bc ftm 
aïttjt oiuiïcrffclikh fal gouben enbe upiblaefcn ekn naet f$n bctbienfUn. 

Soo lanck de wcrclt fel door Godts ghenade ftaen 
Soo en lal noot den loff van d'eel fiftur vergaen. 



FRANC IS CO MALTEES 

: Tapyt-Scbilder Van Malta, 

DEn Roomfen Paus fou gaen een Schilders huys belichten, 
En lijnde aen een fchoon befèhilderde gaeldry, 
Wou fijnen Hovelingh een Torckx tapijt oplichten, 

Die fich bédtoghen vondt midts dat het was fchildry. 
Soö als oock Zeuxis wou gaen fchuyven de gordijnen 

Die hem <Parafws foo wefentlijck bewees; 
Maer fiet den cloecken aert van drappery verfchijnen 

Uut de Pinceelen die ons thoonen can Maltees 
Soo febijnt dat haer Natuer niet meer én can verheffen 

In wefen oft ghedaent , fpijt Wevers eel ghetou, 
Om dat fijn Schilder-conft ichijnt t'leven t'overtfefrcn : 

.^at dienter veel ghefeyt oft ick meer fcgghea tyou. . 



Digitized by 



Google 



BARTHOL0MEUS VANDER ELST 

Schilder tan Hterlem f Afïno 1613. 

HOe macckt de raflé Faem nu foo veel hel ghefchreeu w t 
En roempc op al de Conft des Vredens gulden eeuw 
Als Vonder Elft beleeft , die door fijn wetenthejrt ; 
De dachten van PiBuer door fijnen gheeft verbreyt : *■ 
Die met fijn levens fchijn (foo langh de werelt ftaet 
Schier maecken can door Conft dat noyt den menfeh vergaet 
Uyt t'menfchelijck ghédacht /wanneer hy op paneel : 
In't leven fchijnt te fijn ddor clóeckhèyt van PinceeL 
Waermed' dat Vander Elft fijn Faem béglori-rijckt 
•Soo als ghehochfaem aen fijn edel wèreken blijekt 

We rnenieh Princen oogh geeft vlammich loeken can . 
Soo dat fijn weerdichèyt te kenbaer alle man.; /. ' ; - 

IEAN FRANCISGO DATSENT 

Italiaenfckn Schilder' <i>an Cdtf,- '. v\ vr o ,7 

H Et is van oudts bekent dat Schilders fijn vdcoren, ' 

Van jonckx af uyt denaert en met de Conft gheboren, 
En niet door Conft gheyoedt oft daer van op gheoyeckt ' 
Soo geen volmaeektheyt in hun diepe Conft ontbre^t': : ; 
Befbnder als in't werek compt van Datfent te blijekeri r> 

Tgen' geen Hanteerders van des' fuyver Conft moet wijckeiv 
Uyt reden dat de dacht van hae'r ghefteltenis 
Bethoont dat ƒ }eyen fchier daerin verborghen is : . . -^ z r l 
Niet dat hy t'levens vier gaet uyt de hemels'haelen 
Om foo daermed r fijn Conft ten vollen te beftraelen. 

Tot fpijt van al de Goon ± 6 neen , al wat hy doet <w ; t 
Wort door Pinceel en gheeft van hem alleen ghevoét 
• Mm 2 ABRA- 



Digitized by 



Google 



a8«t 

& BR AH AM 4 P If J?B .K ft B;JRC.]t 

Om dat h^, TOS^f^^ . . 

Die ïfo^dagfclij^* «fcop^j^ i^ % gl^fehfe _ 
Dit ampc ma^ckt menich eei, gh^lijck frjer wo*t bevondpn 
In ^r*?. Pléfe*iMck frhatKii5<li ^b»W^5 g*QiW&ft. 

Die èerft met ^yyef.gla%.fter-g$^p$ff^jïftlK<k^ . 

Als hy: mfö fijn ?')&$$ èttt Pfrfeef; ró#fih fthrasffi : 
En is daer dooi gherj^ds* pp. iteWityw* wapp^ni 
Die van hacr h$2ft g&ïe$rt 4$ o&pfe w/?tfinC4hf$p«ni 

In't hanj^skmejii P<i&#&^ #ft «nfleifc «tffcQflj* ?©i*9pJ: 

Al oft hy wae.fgkYü§Kfe^ 
Seer gheèftich , foet en net ftaen alle fijne dinghen 
" S09 .datnicn^ pye r. al, van keo\ fcpprj;. lofïaqck fingheq. , 

in die jnventietv van teWk'rién atdermeeft 

Wort hy in Nodadant^henoempt den i clöetkften gheeft: 
Heel mals in't fchilderen , fcer ip» cn poefelachtich, 
Al t'gene dat hy maecktyhet ftaêt al even crachtich 

Sijn' Meeftet %ièbehs 'was üaer hy heef? by ^deert 

Waer hf ty rüèt dcei 'éóhft ten fioochftèn weit vereert. 
De oeflfönifigfr daer van Kern' daeghKjckx eompt verwecken 
Om meerder 1 wetenfehap met jevejr te ontdeckén 

Gheiijckmen (peuren ca,n aenal fijn edel werek 

Waer mcd' dat t hy verciert fop menich huys "en Kerck; 
De Ghecfteri die op p\aet fcer aerdich connêri fnijden ; 
Die moeten altemael > en wel met fedtt belijden - 

Dat fDiefcnbteck alleen den jerften is i van t'^andt 

In d'edel Teeckcn-conft ,,door fijn .fin rijck vejftandt* 



Digitized by 



Google 



rff 




•I 

i 



ABRAHAM VAT* DEEPÊKBEKE 

M,0t m/s Btirlf/MCfsAfMt *y'éUp**t exm/p**r éftvfyusUmfr Vort éUfsmJrrJm' l*r pürer, ] 
t$*B*Jsf*fijé*srsA**rrr. f 



Digitized by 



Google 



<&&eujtft oHe binden (upt ent depn Begin boojttommbe) ten Iepen fHtfen 
taolmoetfu&ept aenneemt Dat be jpaem nopt betmope en too?bt om t'fHfe tot 
bfctoonöcttnötje ban alle menfefien met tof enbe eet te beroeren. £00 ijl bat 
be ebel tfonff ban Pidura oom aflengRettf met een depn begin bom bt ffyt> 
bucsgbe ocfltrangöe enbe aengbebpbm gbeefi romnt tot bm $ootb(ien xm 
ban gto?ie bie ontflerffcujeK &ït)ft en nopt en fal bergaen/ gbeltfm be torn* 

fê0ap ban glajff ftfttybm bm bOOJObenOembm Abraham van Dicpenbeeck oxr 

gbeopcbt beeft tot ben boocftien trap banbeboImaetfnt>eptbiemPi6utasiKr' 
5oIm €onften te binben tön toaer boo? be eer &em atttfbt $ bolgbmbt ent» 
tjaee foo cöcbelürft en opggepjontRt ban alle fetretm metenftbappen beelonftot 
oenbe faem tg beetboonenbe bat nimmermeer ( emmert foo loncfe barclicf» 
fjeböccjef bee Conften inbe bwrelt fuflen te binbm #n ) bm tof ban Dicpenbeeck 
en fal bergaen/ aï ijl bat fijnen gf>eefi emjf boojbrtftbepbenban betlit&atm 
fal berbUnjnen booj bm roem bie be f acm nu baeg$e1Ötn£baerbani0iitt> 
blafmbe enbr berbrffrn fa! fonbee opt te fterben. IBaerom bat ben &oorf)#> 
ieerbm Joos van vondel ttptgbemunt Pocèt ban foliant fijn pmne met m Nt 
tonnen bebtoingften om t'felbe gfjcïijcft boojfj. tjf tot meerber tof ban Diepw- 
bceck te betonnen ; (bpftenbe albujsf. 

Dus teeckendc Abraham fich feLven naer het leven \ 

Wy kennen handt en gheeft aen ommetreck en ftreeck 
Sy vloyen even ri jek , ghelijck een ïDiepenbeeck 

Twel fchicken van Natuer aen weynighen ehegheven 
Ift velt waer in hy weydt met fijn begaeft Pinceel 

De vondt van 's mans vernuft ontfiet gheen fonne ftraelcn 

Hoch (èlfF Apettes oogh in Kerckcn en in Saelen 

Laet tuyghen print en doeck, en koor-glas en panneeL 

FRANCISCO ROMANELU 

Viguer Schilder tot %pomen. 

SPringh-ader vande Conft, die foo naer d'eere ftreeft 
Beaefempt doch met jon ft des' mijn onrijpe fchriften 
Op dat tot meerder eer daer in u Faeme leeft 
Die niet als gheeft daer uyt tot uwen lof lal fiften, 
Ghemerckt u eei Pinceel foo veel in Conft vermach 
Dat mijne fneghe pen haer roem wel voorts can bringhen 
Door al de fèldfaemheyt die fy brenght voor den dach: 
Ontfanghc het proefftuck dan yan Mufas leerelinghen. 

AN* 



Digitized by 



Google 



;,.. AND RE A S V.ACA R 

Schilder tan %pomen. •,'.'.' 

P#rV al menichmael beftrijt tVerftant van binnen, , 

Als jcmandt haere Conft met onghetoomde finnen 

Wilt onderfchoren , en hacr edelheyt verftaen: . 

Daer hy naer reyeken wilt als by de bleecke Maen. 
Want de verborghentheyt van al haer wetenfehappen 
Heeft foo veel ommeganghs en fmal verheven trappen. 

Dat meeft de mentenen die haer niet en fijn gheweht, 

Oft haer verholen aert in eenich deel bekent. 
Noot'moghen door hun bot vernuft Pitlura ftooren 
• Om niet als Midas eens te crijghen Efels opren* 

want die de Conft wilt fien die ons Vacar üytwerekt. 

Moet wei een Kender fijn en met oordeel verfterekt: 
Midts al het gen* hy doet met groote cloeckfcheden 
Is t'leven gans ghelijck vol deughts begaefdc leden, 

In ordonnantien (èer wonderlijck en vrempt 

Sulckx dat fijn werek door Conft, de Conft- Debaters tempt, 

N IC O L A E S PO SS I N 

Schilder Van Vranckytjck* ' . " ' J ' t ' J ' ' 'l " "! . \ 

T 'Gen' is met fchoont begaeft wort altijt meeft gheiocht- 
En vanden menfeh bemint , beTonder fTeel IchiWrïjefl 
Die worden van Pinceel naer t'leven voorts ghebrpclit > 

Al menicbmael het hert van Coninghen bedrijen. "''.'.' 
Dit blijekt wei aen Pojiin die door fijn edel Conft: . 

Den <Paus ert Cardinaels jae Trincen can behaeghen , . r . , 
Daer hy al rhenichmael wort rijck'fijck van bejorift '."'. 

lac oock met volle recht den roem daer óp mach' dfaghen. 

PEE- 



Digitized by 



Google 



PEETER DANCKERSE DE RY 

Schilder 7>4n Amfitrdam, Anno ioof. 

O Wijt befaemde Conft die menich Rijck doorwandelt 
Als ghy u cel Pinceel wel naer het leven handelt 
Ghelijck iri't Polfchc-Hoff heeft menichmacl ghedaen 
S)e 0{y ,daer van fijn handt veel edel ftucken ftaen. 
Daer fijne Majefteyt was tot fijn Conft gheneghen 
Om dat fijn haridelingh in cPeel <Pi£lur te pleghen 
Is aenghenaém' en Toet , jae hem lbo wel beviel 
Dat hy <Dt %y al langh voor fijnen Schilder hiel. 
Ghelijck den Sweedtfchen Vorft hem groote eer toedraeghde 
Om dat. fijn eel Pinceel op t*hoochft hem oóek behaeghdp. 
Waiit fiji^ bëgaeft verftant in Confte van T'tBuer 
Conipt ïèef wel over 'een met tleven en . Narüef . 
Daer ick in 1 letter-drucÈc niet veel en. moet van fpreken 
Midts dat fijn eyghen ftrael compr als een Son uytbrekén, 
Die heden-daeghs' verdert al menich Cabinet 
Waet onder eenich werek is van fijn fiandt ghêfet, 
Want at het geen hy doet is als het enckel leven 
Befoadet in ^Pqurtret , ^yiens Conft moet fijn^ Verheven 
Tot acn het Firmament , al waer Latonas Soon 
Sijn peerden alle vier te toornen is ghéwoon, 
Soo. lanck .de Sonne ftraelt , en dat het vier. (al barren 
Sop tocfc qen Sodidc verciert is met de ftarren ': ' ; \ ' _ ' V 
Soo lanck" de, bïéecke Macn verfienten lal den nacht 
Soo fardééde^ ;6ón;ft der SditersM^<^t x .[.y ■ ,' 
Soo fal de foet^' pen hun grootë eer 'uyfci viièreri ! ' : * 
Soo lanck fal d'édel' Faèm van fDanckers, Wijven, dueren r 
Schoon dii^Ardme Iponwc.haér fwadder rttét veel ipii't 

De 



Digitized by 



Google 



a&9 




JRXSJUUfc ÜAiïCXHUM J>M ÜY, 
*Mati/£ i+Aitóttrd<m tan ïfof. Puatre enjrourtraict 4e cfa %M*/- 
fVtadiskus jtk. Ja mm Jhy J* Tol^ru, et tfwede, etc. 

4 Têtr. JimmJutft Jt J^jêméf 



JrsmMrjmm* trtm/. 



Nu 



Digitized by 



Google 



De Ghccftcn van des' eeuw die fullen haer doen leven 
En door de Conft Goddin een helder weerlicht gheven, 
Waer in de groote cracht der vry PiSluras Cunft 
Soo diep is inghefcherpt in Natuers milde gunft. 
Dat Momtts noyt en can uyt haet hun ruft verftooren 
Om dat hy is becroont met "Midas Efèls ooren ^ 
Want die de Conften haet en daer op fpouwt fenijn 
Die moet met volle recht van E(èls afcomft fijn. 



RYNBRANT VAN RYN 

Schilder tot Amjierdam. m 



NAtura ftact beichaempt root-vervich in haer wefen 
Om dat (y noyt fbo wel bekent en was vooj^efên 
By eenich Conftenaer, oft Conft verrijekt verftamf 
, (Daer tVier der wetenfehap ftaegh inde herfens brant) 
Als wel by d'eel Vernuft van Q{jjnbrant (die haer fchoonheyt 
Soo gheeftich met Pinceel ons daeghelijckx ten thoon leyc - 
Soo aerdich uytghewerckt,fbo itiyver, net en reyn 
Dat fijn Pinceel al veer vervrempt is van t'ghemeyn. 
Mijn pen ftaet roereloos, (bo ick eens gaen befichten 
Sijn ordonnantien , die jeders gheeft verlichten, 
Sijn Conterfeytfels die naer bleven fijn ghedaen 
En door de vafte Conft ghelijck het leven ftaen, 
Iae tot de proeven toe die \ijnbrant weet te fchetfèn 
En op de copre plaet met groot verftant te etfèn 
Be wijlen wie hy is, fbo als het werek bethoont 
Daer niet als levens gheeft van binnen in en woont. 



PEE. 



Digitized by 



Google 



PEET ER t VAN AELST 

,-■•: Schilder lm &&t»4t* 

AL t'gen* Natura can uyt haercn bocfèm dringhen 
(By onfc Conftenaers ghenoempt ftüftaende dinghen) 
Wacr in een Ie ven fchuylt dat gheen ghevoelen heeft 
Een leven fonder fiel , doch in fijn felven leeft : 
Als in d'aerts vruchten is te fien met open ooghen 
Dat can een Schilders handt met haer Pinceel verthooghenr 
Iftfilver oft fijn gout, iftyfer ofte ftael 
En eenich ander Sof, van op ghemaeckt metaeL 
Daer fich de Conft in thoont , ghewrocht van menfehen handctl 
Daunaeckt Van Mft bekent, in veer gheleghen Landen 
«oor Conft vau fijn Pinceel die tleven gans ontdeckt 
Die fonder leven is en op het leven treckt. 



A L B A EN 

Schilder Tfan <Bohignietk 

*\!Tr At heeft Boloignien niet federt vijftien jaéren 
W Al gheeften op ghequickt, die fijn in Conft ervaren, , 
Daer al de wereken van ghelijck mirakels ftaen 
Soo als te fien is in de Confte van Mhae n : 

Dié al de eyghenthey t van t'gen fcldfacppi mach heeten ; 

Weet wonder met Pinceel en door Conft af te meten. . ^ 
Sulckx datter niet en wort in d'eel tfatuer ghefien 
Oft t'wort feer wefentlijck in fijn <Pi£luer ghefien, . 

Mals, fuy ver, net en fchöon en wel gheftelt naer t'leveo. -..1 

Al wat de wetenfehap can aende menfehen gheven. , ~~ -. ? 
Hoe can dan öyt vergaen den luyfter van Pinceel • 
Ter wijl haer eelheyt groeyt ghedurich op paneel» . : 

Nni '" DANI- 



Digitized by 



Google 



3?* 




DA NI E L VAN HEIL 

ScWer Thm Sm/ftly Arno 1604/ 

1 *Schijnt Trdyén wordt noch eens Vernielt door gldende tanden 
Van t'onghcnadieh vier, men fiethaer torens branden - 
Verbrijfèïen t'ghebouw,vergaen in droóghé afth 
Tfchijnt Troyen noch ghevoett de vlam ghelijck't eens was. 
En aenden and'ren cant fien ick Gömórra roocketi 
En Sodoma vergaen, door tMammich fólpher önoocken 

Ghemenght met Godes ftraf , daer r'vier den menfeh verfenghc 
En al wat datter is tot cool én aflenbrenght. 
Soö groüwelijck om fien dat ( wie t'aeoiehouwt) moet beven . 
Tgen' ons l>an Heyl bethoont en fchildert als het leven/ f 
Soo veel ift dat de Conft in fijn Piriceel vermach 
Dat Phenix maer de vlam m fijn fchildrijert (ach. 
Hy fbu ghewis daer op fijn lichaem laeten daelert 
Om fijne doodt uyt Conft (in fchijn) van vier te haelen. 
Soo wonder haer de Conft in plaets van vier ontdecke 
Dat daer in (ioo het fchijnt) de hitte maer ontbreekt* 
Hier leeft fijn cel Pinceel als eenen Salamander 
Gheourich inde vlam , en dan weer Op een ander 

In't lieffclijck ghewas van; t'groen ghelooft gheboompt 
Tgen' fy oock door de Conft het naeft by t'lëven compt. 
Daer fietmén feldfaem groen ,-en omghédraeyde weghen 
Die fchijrieh door t'verfchiet heel uren veer gheleghen 

T'ghebérght van achter flauw ;, den voorgront uyt gheweeckt 
Waer in men eenc Conft van gröotcn gheeft bèmerekt, 
Daer fómtijts Sephyr blaeft , en maëckt een groene coeltc 
Somtijts een foete lócht 'die gheeft een fomer fbelte 
Daer fómtijts Pkebus door de fwerte woleken lonckt 
En t'onghetempcrt weer tot natten reghen prorickt. 
* .1 »'■-■": Soo 



Digitized by 



Google 



*« 



1 




HMft 

\istre 



' ■■ DANU^ -VA* HJtIL . 

y^Ttairvtp J* tatfaux 4*» '* friet. 



> 

c 



r . 1 



Digitized by 



Google 



*94 

Soo dat fijn wercken al (ben door de Conft leer crachtich 

Somtijts niet als in't bruyn, bofch ende heuvelachtich 

En (bmtijts fuer oft foet, licht, ieelijck ofte fraey 

Tfy op den morghen-ftont oft favonts doncker fpaey. 

Oft daer de gulde Son (den fchoonen Daduverlengher 

Verjaghcr van't gheftarnt, en heeten Somer-brengher) 

Verlicht den Orifont en treckt de dampen op 

Die tot een Ipieghel dient van Ops bewaflen Cop. 

Soo dat al t'gen men fiet in't fomers daghen bloyen 

Dat doet Van Heyl door Conft in fijn Pinceelen groyen 

i Soo datter niet een plaets oft wonder fraey gngficht 

Is buytens huys te fien oft t'wort ghebrocht .in't licht. 

Op doecken oft panneel door Conft feer net verheven 

Van Daniel Van Heyl> ghélijck het enckel leven, { 

Vol rijpe gheefticheyt is't al het geen hy maeckt 

Waer door oock fijn Pinceel in hooghen naem gheraeckt. 

CAVAILLER CALABRES 

Itidiaenfchen Figuer-Scbilder int groot* 

Die (èlfs Natuer braveert fbu vyandt moeten wefen 
Van t'gen Natura baert en mildelijcken fchenckt 
. Soo reden plaets befadt,- als menichmael voor defen 
In Siehiljders is ghefien dat t'leven wort ghecrenckt 
(Soo tTchijnt) door hunne Conft , en als hier compt te blijcken 

In Cdlabres , die op den doeck oft fijn pannêel 
Naturs vólmaecktheyt foo doet aen fijn Conft ghelijcken, 

Dat fy als een copy ftaet neven fijn Pinceel. 
Den foet en loflen aert die m' in fchildry fiet fchuylen 

Het leven fthier verdooft, jae wefèn en ^Jatuer 
Die daer by ftaen ghélijck verflenfte blommen tuylen 
Soo alfmen can ghefien in Calabres Titbter* 

GIAR. 



Digitized by 



Google 



GIARDINO Dl FIORI 
Alias Mario de Fiori 

<Bkm-Sckilder t>an (Roomen. 

' ' ' v 

E En roeckeioofe handt can licht een bloem bederven 
Door t'treeken vandé ftruyek die hare ichoonheytdraeght : 
Een wormken , mol , oft ma ys die canfe oock doen fterven 

Als jemant van des' dry eenshaeren wortel cnaeght. 
Maer hier in teghendeel ift wonder dat de wereken 

Die Mart de Fier foo fraey te faemen jsaert, 
Den mift,noch kouden vorft en connen oyt ontftereken 

Om dat de Conft alleen hun crachten ftaegh bewaert. 
DatTpjn de bloemen die hier vloeyen uyt Pinfeelen, _•* 

Uwer een cleyn honingh <Bïe al dickwils teghen (weeft, 
En meynt daer uyt haer aes en lacker (bet te ftefen, 

Dan valt bedroghen midts dé Conft gheen leven heeft. 
Iac ichoon t'geen leven is t'gen fich verthoont als t'leven 

'(Dat is de fuyver Conft die op het leven treckt 
En t'leven naffl; beftaet) foo ftaet Cy óaet beneden 

Veel meerder als de Conft , die t'leven gans ontdeckt. 

GA SPA R D U QJU E 

- * Tapijt-Schilder Van %pomen. 

HEt leven wordt foo (eer van Schilders handt vercracht, 
Dat niet op d'aert en (chuylt (bo (choon om naer te (peuren 
Oft t* wordt al van <Pi£tur naer t'leven voorts ghebraeht, 
Soo alfmen aen (Du Qué (iet hedenfdaeghs ghebeuren. 
Die t*levens fchijn foo fraey door 1 Conft brenght op 't Toneel, 

Dat ick wel fegghen mach den luyfter van fijn jaeren 
B eftraelt fijn wijs' vernuft , en (chuylt in fijn Pinceel 
Die ons TiBuras gheeft compt daeghlijckx openbaeren. 

^ ANDRE- 



Digitized by 



Google 



ANDREA& £ A C K 

Figuer-Schilder tot $j#mfiu - 

PISluer die wort ghcnacrapt de fchoonfte Condens bloem 
Des Schilders hoochfte eer en hertens glori roem. 
Mach wel mee d'eelheyts glans en luyfter fijn beperek 
Midts (y alleen is de croon- voerftcr vande werelt. 
Want aenghefien den menfeh (ghefchapen naer Godcs belt) 
Ift eelftc datter oyt is op de aert gheftelt, 

Soo moet de Mael-conft van des Schilders fuyver wereken 
Wel fijn van grootc cracht , die t'wefèn can bemereken 
Van al het gen' den menfeh in eenich litmaet heeft 
Daer u den Schilder ftaegh een volle fchets van gheeft, / 
En voeght die lbo by een , en (amen by malcand'ren 
Dat t'levcn en des' Conft by een niet en veranderen* 
T'gen Sack tot %pom bethoont met ecnen grooten aert 
In fijne Schilder-conft , dat fijn verftant ons baert. 

1 ■ — - * " . . T r— =— — > ■ ■ • 

B 1 B I A N O 

Perfpe&uf-Scbilder •' Tm Napels. 

HEt Rijck van Hapels dat een voedfter fc van Conft 
Heeft <Bibiano oock met groot verftant bejonft : 
Want fchoon dat Hapels is op t rijckelijckxt verfien 

Van trotfe metfelry , en blijfiels van ruien 
Al oude wereken , die by naer fchier fijn vergaen, 

En daer veel feldfaemheyt van fchoon Paleyfav ftaen. 
Soo can fijn Conft-pinceel ons brenghen voor den dach. 

Al wat oyt mentenen oogh in Napels bouwen' (ach : 
Wat netten Architeckt , Pcrlpecl: oft gaeldery 

Can worden op ghebouwt , bethoont ons fijn fchildry. 

MICHIEL 



Digitized by 



Google 



MIGHIEL ANGELO DE BATAJLLI 

lUÜétnf&t* ScUldtr. 

Die liever hoort t'verhael van vremde Oorlooghs ftrijen 
Als wel de daet te fien des crijghs volckx vechterijen 
£n moet maer fijn gheficht op Angels ftucken flaen 
Wacr op men fict dat niet als legher tochten ftaen. 
Het gen' den mondt verhaelt oft jemants pen can fchrijven 
Van Ridders vromkheyt, die inde daghen blijven 
Oft ander ongheval t'gew* inden ersjgh ghefchiet 
Dat wordt ons door t'Pinfeel van Jngeh bedier, 
Pat wordt ons door de Conft van jfttgel af ghemalcn 
DatTfietmen fijn PiEltier naer t'leven foo verhalen 
Dat geené ruri oyt hacr cracht fbo thoonen can 
Oft fijne Conft-fehildry is dacr de weergae van. 
Siet eens hoe menkh Helt met opgheflaghen armen 
Bejevert fijnen moet om t'Vacrlandt te befchermen 
Daer fchijnt dat elck foldaet een Jkxaxde r is 
Befwanghert met gheen vrees oftherts befwarenis» 
T'lèhijnt datter Etna fcheurt door al het fbiver ïmooren 
Door al tfghedommel dat het fwaer Canon laet hooven 
Daer bock elck peett fich dracght afc eenen <Bucêpbkt - 
Om dat de wraeck alleen is Meefter boven al. : 
Hoe fraey en vaft gbeftefe is alles nier te mereken 
Door Conft van d'eei Pinceel in Angeis cloecke wereken 
Dat jeder Jèegben fan tis t'hrven en Natoer " • --•; - 
Den ftrijdt d£ wort bethoont in An$ek$ W£ktr[, 



Oo COR- 



Digitized by 



Google 



GO RN E LIS IA NS SE NS 

Schilder tot Amfterdm. 

NU Mars Pïftura üez op 't fop van d'glori dimmen - 
En met den glans van eer haer edel Conft beglimmen 
Ontfteckt met jammer dacht al fijn mopft-dotftich bloct 
En dondert met fijn (tem üyt een vergram t ghempet, 
Om dat den blijden Peys heeft fchildt en fweert ghebroken 
En teghen fijnen danck haer ónghelijck ghewroken, 
Hoc wel dat al t'gheraes van fijn wraeckgirieheyt 
Hem helpt ghêlijck het vier dat in een wonde leyt- 
Den Pey&laet hem nu voor haer doóve deuren doppen 
En al fijn eyghen fmert en raferhy op croppen, { 

Die d'eel PtHwr verheft en haer Pincéel fbo mint 
Dat fy (al die haerConft met vlijtich wéfen dient) 
Sal fchencken alk jorift én nimmermeer van wijeken - 
Soo als hier; wei. te recht aen lanffem compt te blijeken 
Die oock (alt'gen' öna van Natura wörtontdeckt) 
Can thóonen'dati haercfadit in fijn Pinceelen fleckt. 
Seer ordonnantie jek in gróót en deyne ftucken : 
. Jn't t'coptcr&yteri meeft,'weet t'levën uyt te drücken 
Dae£#jn.gheboarte 4>laets; wel vry ap roemen mach 
Want t'geq ons ladfendwéét te brenghen voor den dach 
h vol van gheeft en fuft, jaé als het eyghen leven . 
Soo vefMUt'leven fetfs'can van haer fel veri gheven, 
Als Vranck-rijckiEnghêlandt^ItaKen Ncdérlant 
Ghetuyghw moeten dat £ ja Conft is vol vernam. 



'< > -'\ . IAC 



Digitized by 



Google 



*99 



"« J 



f' 




pAmtrr fat* e9***ti*nt <ru9r*nJrr,rfpstti*r embwmcer.msi* tm* U/b* Je fShrdtrU 

0vrca madmimki* *nUnfltm*mt.U viUt /'Amfuhwuism 4/ Uhanktw Jr isuiréUjL 

frr/Sm» dad****** t*m Umprr* Anftrfrffr, 014 tt+Jmict flufbmw tetUr ét admthahUr 



s r 



Ooi 



::}i 



Digitized by 



Google 



IAC QJÜ ES D'ARTOIS 

Schilder ton Bmjfet, int jaer i6ij. 

HOe praelt de Schilder-conft op 't puyck van at de ftucken 
Die ons tTArtois weet naer het leven uyt te drucken 
Daer wel een Kenders oogh van bijes op loeren mach 
Om al de fèldfaemheyt die hy brenght voor den dach. 
Tis reden dat den gheeft van Mufa wordt ghedreven 
Om lulcken Conftenaer een hoogher lof te gheven 
Die wonder fraey bemaelt, de boflehen > wey , en veldt 
Het gen men Landtfcbap noempt, feer aerdich net gheftelt. 
Den eerden van ons eeuw in wijt ghetackte boomeh 
Daer niemant hem foo naer in't leven can ghecomen, f 
Die fijn Pinceelen fóo bejevert met verftant 
Dat hy den cerften is in Landtfchap en Warant : 
Sijn cloecke handelingh haer nievers en laet belghen 
Als (y haer jeughdich loof van al de fwacke telghen 
Laet glijen naer de aert^en fwierich dimmen op 
lae dringht haer groene cruyn om hoogh naer t'hemels top. 
Talurich veer verfchiet deyft fchier uyt 's menlchen ooghen 
Die fich fteirfichtich wil naer fijn fchildrijen pooghen. 
De lolsicheyt die hy oock in't gheboompt ghebruyekt 
Ts fwirich ront, en los, om hooch niet toegheluyekt. 
Seer wel op fijnen dach , befchorft en fraey ghedommelt 
Becnockelt en bemoft,en liefFelijck door-fchommelt, 
Beplaeftert en beveylt, feer aerdich uyt ghewerekt 
Den voorgront hert ghediept, die al de Conft verftcrekt. 
En tPhtbus ftralen licht is rontom licht en lackich 
Een blou-lijvighe locht , de woleken purperachtich 
Die inden vroeghtijt fchiet uyt fijnen heeten vaeck 
En gunt de ooghen van de menfehen hun vermaeck. 

Soo 



Digitized by 



Google 



i 



;'-• j f.; .' *d:r.oe<\b. !r ; ?•■ -,o [:..-;>» ril r ,\ 

''S 



301 




cm» 



frffifH&LlOto 2 n, 






jrande et £ettte Jirtne JSnt tenuz entre Uaflujt^l^/Bng:^^'^*^ [ 



\liin.Jfgjttmjm*** txcml. 



■ ■ >, J» . 






; nu ! : -; :.. 



: i-\: i'.'Q.'irii "r?-Xi 



Digitized by 



Google 



1 

Soo als oock inde Conft is (van tJrtots) te vinden 
In fijn gheloofc gheboompt van cyck oft hooghe linden 
Daer c'helle Sonnen-licnt van alle cant op daelc 
En d'ongheboomde vlack, van fijn PiSluer beftracit. 
Daer <Pan hem fpieg'len gaet in Tbetis water-cruyeken 
En waer dac Ceres oock haer terfFghewas doet ftuyeken. 
De beeckxkens wel belift en liefelijck becruyt 
Vol aenghenaemen geur door menich fomer fpruyt, 
De aert heel bloemen rijck, en fracy in haer verfchieten 
Al wat Xjtrtms bemaelt doet groote vreught ghenieten 
D'welck alles lbo bifaert ghetoetft wort van Pinceel 
En gheeftich af-ghebelt op doeck oft plat panneel 
Al waer hy op ghevoet in boflehen oft in canten w • 

Niet beter föu Natuer daer in het leven planten. \ 

Want t'wefcn en den aert oft naefte eyghentheyt 
Van t'leven , in fijn Conft op t'hoochft verborghen Icyt 
Iae alles ftaet foo fbet oft t'waer het tweede leven 
Soo wel gheordonneert en naer de Conft verdreven, 
Dat hy in*t Princen HofFde grootfte eer ontfanght 
Om dat lbo menich Heer naer fijn Pinceel verlanght. 
Sijn dreven vart gheboompt en crom-draeyende . weghen 
Daer fich een Dorp verthoont veer uyt t'gheficht gheleghen 
Sijn ackers , vruchtbaer velt, landou, en t'dichte bos 
Al wat $ Artois ftets maeckt het werekt al even los 
Sijn efmaraldich groen , (aphirich , fbet en deughdich 
Befchaempt lchier den Natuer, lbo aenghenaem en jeughdich 
Staet al het gen' hy doet , dat Momus noyt vint ftofF 
Om eens door haet èn nijdt te krencken 's Meefters loff. 
"Hier fietmen Celadan by fijn ghewolde fchapen 
Daer fietmen Coridon by Amariüis flapen 

Hier wort het landt gheploeght ontrent een Boers ghehudit 
Daer maeytmen t*coren affen alderhande vrucht 



Digitized by 



Google 



3*3 

Hier blaeftmen op de jacht de tromp ofr jaghers horen 
Daer fietraen windt en brack Vhett en conijn naer fporen 
D'ecn Herderken daer fit op fijne flu^t en fpeelt 
Ontrent fijn geyten koey , daer fijn Meefters op queelt 
Hier gaet een boerfe Meyt die t'pijps gheruys naer luyftertj 
En drijft haer vee naer huys om dat de Son vcrduyftert. ^ - 
Vol fchoone vindinghen ift al wat hy bemaclt • 
Soo dat SArtots daer in de gtootfte eer behaelt, 
Om al den blijden aert die fijn Pinceele trecken 
Seer gheeftich weten in de Schilder-conft t'ontdeckeri j: 
Die nöyt vergaen en fal uyt t'menlchelijck ghedachr : [ 
Soo lanck fijn vrije Conft behoudt haer levens tracht ' 
• Sijckx dat hy leven fal naer t'fterven langhe eeuwen 
Omjrdat de Faem altijt fal fijnen loif uyt ichreeuwen - *' ) 
Leeft dan op dat ghy leeft en u hier naèr verhéugh? ' : * '»' 
Niet door het 's werelts eer maer door een fuy vër^eught. 

, SALVATOR R O SE ; v 

Schilder 1>an Ftorenüen in (Batalien ende Lanjifcfiaf)/' ' : ' , ' ■'" 

SOo feer verliefelijckt Safoators Lantfchap t als 
Sijn crijghs gevecht verfchrickt, t'gen' fchi jnt door Conft te leven, 
Ia niet als fchroom en vrees ean dringhen op den hals -. ••/.'- 1 i:': 

Soo aerdich (taet den crijgh in fijn fchildry ghcdwven. .•:.? ' 
Die tfnijdich harrenas van Mars foo blincken doet '< : / :.. 1 ■:". 

In't vechtende ghewoel van fijne Ooreloghen, 
Daer jeders korflelheyt ghethoont wort heel verwoetj - i ^ 

En niet als vlam en vier wort t'alle cantghelpg^Ken»; °°- 
Dit fietmen altemael als in een (pieghel-glas 

Verlchijncn op den doeck door Q{ofas edel treeken 
Hoe't inden crijgh al gaet en hoe'toock eertijts was 

Dat weet fijn doeck Pinceel ons aeidich te ontdecken. 

' -DE 



Digitized by 



Google 



£> E CO L ON N EN 

GhebroeAtrs in ïtalien. 

E En ront verheven glas, van cleyn begrijp nochtans 
Heeft fomwijl groote cracht r als jemanc fich wit poogfren 
Om eens de vreemde detighc van haeren lichten glans 

Met een verwonderingh van by te gaen beooghen. 
Die (iet daer in fijn belt als Goüats Poftuer 

Oft dobbel reufen hooft, (èer clochtich ^achterhalen : 
T'gcn* door fijn rondicheyt en oorfpronek van natuer 

Can boven t'leven veer flets aller dinck afmalen. 
Maer t'gen' noch vremder fchijnt in 'smenfchen oogh-ghcmcrrk 

(Als dickwils door de Conft ghechoont wordt met Pincfelen) 
Dat is een Perfpe&irToft ghepileerde Kerck, 

Pieichijnen uren veer, en t'fijn al maer panneelea. 
Het glas gheeft luyfter door fijn helle claericheyt, 

D'welck niet gemaeckt en wort van eenich mentenen handen: 
(Piflwr* die de oogh (als fèhijnt) fbo veer verleyt 

Die wort ons voorts ghebrocht van Schilders traey verftanden. 
Als de Colonnen die in d'eclheyt der fchildiy 

In Conften oft vernuft mal can d 'ren niet en wijeken, 
In Perfpectiveri , oft m ander metfèlry 

Maer doen bun eel <Pi£twr met t'leven wel ghelijcken. 
Sulckx datter niet en wort ghebouwen foo galant : 

Van Hoven , Salen , oft Gaeldrijen , en Palleyfen 
Het ftaet in (tnotie Conft als t'leven foo plattane 

Soo gltjckjryjfien: can dk eens wik nacr Roemen rcyfen. 



-..!,, 



-),::) 



,-» <s ♦ r> - 



ian 



Digitized by 



Google 



IAN, BENEDETTI CASTILION^ 

Schilder Van Genua, f oo in Figtren , Landtfehap ah in iBeefteri. 

Die tot d'eel Schildcr-conft in (onder fijn ghcneghen 
£n willen als in fchacl hacr krachten overweghen 

Tot voord'ringh van haer deught : en moeten d'oogh raacr dien 

Op Cajiitions fchildry , foo (y de Conft verftaen. 
Want al t'gen* %oomen can Voor feld'laem ons bethoonen 
In haer Conft-camer ( daer TiSluras Vooghden woonen 

(Ah voedfter van t'Pinceel , en woonplaets vande Faem ) ^ 

Waer fonder luyftcr foo daer by ontbrack den Nacm 
Van <Benedetti> die het leven naer can maelen 
tittel het levens aert nyt doode verwen haclen, 

Dit met een grooten luft , al wat verborghen is 

In't weien van Natuer oft haer gheftcltenis, 
Can brenghen aen den dach en met Pinceel bewijfèn : 
Waer uyt men daeghelijckz Natuer (chicr fiet verrijlen : 

Sijn eer is (onder eyndt , ontelbaar, onbepaelt, 

Door al de groote Faem en lof die hy behaelt. 

HO s c OF 

Schilder Van (DuytS'Landft 

• 

Die Hofeofs~ti)ckt Kunft wilt fien in fijn fchildry 
Moet wel met (cherp vernuft op haerc Eelheyt letten, 
Een Conft die uytbelt veel ftilftaende fnaeckery: 

Waer op men can den luft, verftant en finnen wetten. 
Midts den Natuer fchiér wbrt van Hofcof overtreft 

Waer op het Ehiytfe-landt wel roeme,n mach véél jaeren 
Soo langh de^olfcverf PiSluras cracht verheft 

En can haer -door de Conft als t'leven openbaeren. 
■*.■/■ T Pp PEE- 



Digitized by 



Google 



O Oo r noch Mfffcfiffl 'Wmh.&flf, $ fm^ l;/ f . | l 

. Voor een fchildryuyt jonfl: ac^eieh^eefter gjievén, . '\ 

AU hyx>yt heeft ghedaen voor t^tóc'ck $ula#J* jbelfc'/ j 
Het gen', hy teghen t'gout in fchaten oproecjr Vegliefr ' '■''.". ' '[". 

£n fchonck t'gewicht van ^göut yóor t'Jfaick gsiijclclièt woegln 
. Soo was f des Coninckr jonjft cot .Cpn]{6|iaei%'^CQ^|6i|'' 

Dat hy meer liefde tot .dp.^óR^^c^9^r<f]^^Ii,'.'.^ 
Doch waerom niet > want fthoon Het" ppu.t J§ $<& Qmr 'gfjjjg^pu, 

Noch dierder is de GouA; om liaqs yérheveo cracRi "': ** 
Sy doet den ftoutenroecn dèr ^^ Goik!> vergaders fwijghefl. .« 

Want t^ene. g^t 15 _wee r| ^ Wprt .boven t£ouj pea^fe ",. ,, 
Des' edel Conttenwer^ r 

Midts fy on(ié}uÉa>r \s i'6y ^']^r!^^'^fjfii'{^^. V 
pie niemant als.ië^oöit/alleen en <ca^ verrafön ., l • 'V_ : 

Soo langh fy inden mèhïcn in volte vrijheyt leeft. 
Van Lindró&e weit bemint in d'jtaUaenfcheiLarrden- 

Daer hy was op deti jthrciph vak, d'eej PiStiki gheraeckt 
Maer fi ; ne Faem fopj;Tcheen , die wqu noch yerder ftranden 

Op dat de wcrelt döpr fijn eer fbü fijn volmaeckt. 
TConft-gieri<:h T Nedejlajs de heeft- hem van, daer ghewp^eiy " ; 
x Om met '.die vruchten van :$*/<&& WW^Ï-^\// \. 
Dè gir'ghe' Cohflenaers tot iï jn Pinceel te lockqn • , ; ; » ;■ 

Daer niet (door haere cracht) als tlcven in en. leyt* - - 
Die menich Kerck;, Ajitaer o/rHöven^aayejcicrfia// 

Door haere aerdicli^t^wettnfch^p^^Ö' I r ;' ra 7 
Door den verholen gheeft en levens ij^rftéW! 1 ^ :. 

Oie in vanl,«& vernuft teiaemen JSjp^^fi», . 

DAVIP 



Digitized by 



Google 



ft. 




Jrmimtk en^smJ cïreu^cttt aiixpourtraktura.èn CHSfioiret tdktj/jnrttuUki fU£fjfimé9 • 
'Ui Ajend JtTemtrc au CarJmaf~ffeuafia *3)oyen , ttJEiu/jut d'fyhc 9 j?& ttface £jegt om , 
comnu mfö o, d'm4trr$anmè ^^Mta^.^peèut atli^tt^ l(i Jéif -.f.'.. 

UChapèët é baatte L^^ en LB^ Jc^k^ulotUf. JtlTqóio tUme . c/g, ar myLyjmr xrnx 
taltm £dkttl*£ftu. w/b* tjrdmt Jefopitcts teïty Jt 4)amrumatc. Ól ns^ m t tam *frj 



Ppl 



_f 



Digitized by 



Google 



pm> 



D A V I D RYCK.AERT 

Schilder 7>an AntTterpen, gheboren Anno i6ij. 

OP Sufters van harnas] laet eens u ftemmen Jdincken 
In d'ooren vande Faem en in ons boefèms fïncken 
Tot lof van %jjchterts Conft en fijnen rijeken aert, 
Die hy ons met Pinceel feer gheeftich openbaert, 
Op dat fy wort bekent van die hun luiten letten 
Op Teecken-conft en verf, Pinceelen, en Paletten 
En achten voor gheluck te fitten op den trap 
Van d'eel <Pi8uras jonft en diepe wetenfehap. 
Die Q^jjcherts handelingh foo aerdich weet te volghen 
Al oft liy uyt Natuer hun cracht had in ghefwolghen : * 
Soo vrempt en onghemeyn (bet t'werek van fijn Pinceel 
Het gen fy ons verthoont op doecken ofc panncei*. v . 
Vol ordonnantieh en vaft gheftelde trecken 
Die feldfaemheyt ghenoch iii fijn fchildry ontdecken, 
Midts ttechtfnoer van t'vernuft daer in verborghen is 
Door haerén cloecken aert en fraey gheftclténis. 
T'gen' jeders gbeeft verweckt en can t'verftant verlichten 
' Als jemant defè Conft met fmaeck 'eens gaet befichten 
Die oóck belijden moet, tot alle Haters fpijt: 
• . Dat daer in fchuylt den gheeft van overvloedicheyt. 
Die nimmermeer befwaert t ghemoet van ; jemanfs finnen 
Door al den nieuwen aert die daer flets fchuylt van binnen 
Want fèhoon men vyftich jaer des' Conft gheploghen had 
Soo vintmen daeghelijckx daer in een nieuwen fchat. 
Tis met des' Conft gheftelt als met Medeas faecken . o*a. 

Oft haere toovery, die Gnjfaerts jonck coft maecken * ' 7 ' 

In haeren pot op tVier, waft beeft oft ouden menfeh 
Sy ftackfè af de keel en werden jongh naer wenfeh. 

Soo 



Digitized by 



: y Google 



^■hsvocn Tjr.i! h: f:o Joq t>.T Tl 2-.:i ?T\. 



3*91 




M QnjLkiffi fcpr trials IlArehiteéL*mU t I/* témiSs fm pitetg ttiqhj., 



■rpi^igsg^ 




\ tümigrt, ftf fhktMhr. 

1 ^ AM** ****** 



"ÊUteZêm&Jtitt* : 






! ■." - -• ^v 



Dïgitized by 



Google 



3 l ° 

Soo gaeghet met Titfuer in haere Conft fchitdrijen 

Als met Medeas pot en ai haer tooverijen, 

Want fchoon een Schilders hant door ouderdom wort ftijf 

Soo brenght hem defe Conft een jongher hert in*t lijf. 

Een jongher Oei (lbo t'fchijnt} die wort in hem gheboren 

Als hem een nieuwe 'Conft met kiften compt te voren, 

Waer uyt hy nieuwen aert van frandelingh can fien 

Soo alfmen rrienichmael en dickwils (iet ghefchien.* 

Soo, alfmen in het werek van <Ruckaert can bemereken 

Hoe ecl en rijckelijck dat ftaen fijn trotfè wereken, 

Waet in te vinden is de Keeft van alle Conft 

Die weerdieh is met eerden h ooghen lof bejonft. 

Siet eens hoe hy Natuer van alderley ghewaflèn *** 

En alle keucken goet op fijn Pinceel doet paffen 

. y En in hun ftil gheheym des levens aert bethoont 

Sulckx dat den gheeft is weert mét louwcr-groen becroont. 

Laet roepen eens by een TiSluers ghevoeghde ftemmen 

Om den bevrofèn gheeft en fteeghen wil te temmen 

Van Momusj die daer in altijt te vinden fchijnt 

Tot <}{jjchtert$ achterdeel jet dat fijn 'roem vérclijnt, 

Ter wijlen geen Figuer van hem wort afghematën 

Oft fy en is bcgaert met tweede levens ftraclen, 

^4et de volmaecktheyt die Natura gheven can 

Sóo als de d$ct bèwijft en gheeft daer re^en van;, •■ 

Noch een béfonderheyt moet ick . in^^il^liierferenghen 

En met fijn ander Conft in «les' 'pSlicntcn menghen, 

pat is het vrempt ghewoel van alle fnaeckery 

, Die hy fecr aerdich weet te thoonen jn fchildry. 

Dat is tVanfchapen fpoock des afgronts wtee ghefichten 

Tgen* quelden Sint Anthoon^ mefrhehe wederlichten 

Vol furi , vier en vlam , vol vreefelijck ghedruys 

Tgen fbmwijl fijne deught ded' vluchten, door het Cruys. 

Voorts 



Digitized by 



Google 



•^Voorts andir to6veryieft*vilm4e stfc&itircty -i A . i 
Weet fijne TJ^wnfchap iböcqixftich iayt'tc.ifi|ei^y,. 

Dat niet van hem en corqpc , prV t'heeft befonder dcught 
En t'levens ctaehtètt tri i'tót leeringh j vandë I jèi!^<& -' "•'/_ ■•' 

Di^nlèten'^vet^oè^iednY feffs derteófl(t éSé-^egirti iJ ' j 

Macr is. oock bóvtn al tot : d'eèl Phifceel gtóeghë«; ' . ' 
Van ander M<etes<Jieny feéefé iri«ovefVléeif; ' 

Waer ^ hy foftïtijts 'felvet^ fijK kiftèttetï ghehioeti ' 
Daer hy de fchaftéh van^fijiiPViJéferbégaëföe^fefwh'. - '"; 
Tot cittfcl van ftjri '"Faiafo» ëetf Hoé^^'ffl^ttctö Wanen 1 , 
Waftt noyt en bftnght hy in het licht eén cöwftich belt 
De gaven van den jpiéeft-'d?e ( fljftü*r in^h'éftclt; 

MONSI EUR H A N S', B E R N A R, 

E edel fuyyeiheyt der wondcrbaer lchildry 

' Die H<w, jen £^^ ,4por 4c vry PjnfeeJ bethoonea , 

Met lijm pit ^^ye^^h^^e^t ^J^hj^.j _■< 

En is met t'fijnfte gout pft fiïver,wet telponen 
Soo aenghenaem en; IppdocQ % hun^Cpnften ftaen» 

<Pat$.fy$x tyd^igr^ptj ^o^aiMfcliap % Figuren 

Met o^ytrtghec^'e^^^/n^p^v)? «V8f>«* 

En vèelê^eeuwe^lafl^ .^ ■? 

Gheeft aencjo Facm ioo veel materi oïté ftoft 
Om te v$rbrey4e& &#x óqc Franee Confyenaren 

Dat fy met t\aer jtrpn^e^ca^iqi^ij^ ^1 dqi Ipff . \ t - 
DerF£j^S<&&efs^r^ 



D 



Nica 



Digitized by 



Google 



f N I C O L A E jS^DJB. oHMLX S T0 C AD E 

Scbijder %tn Hiemneghen , gheboren Anna 1614. 

SEght Mifo ip?t wat jof fat ick d^ fölr. bcgyoetca ■ ■- • 
En f met waft $m-ghe#.cht wijl iele fijn Conft verioeten, 
Gheeft npy iPoëfy pett op<dat rek diebeftier 
En fchrijven mach fijn eet op wit verguit papier. 
Ter wijlde -fnell?,JFae^ t fli)f coW* gMu«ch qucllen , 
Om fijnen wesfflen.j^acjMafr -W? 1 ?; in njro te ftelléa 
Die beeft- van- jpflgr^f^n ! met dkel ffiElüer verkeert 
Die hem het innich mergh der Conften heeft gheleere. 
Tis waer dat^r^/f ^a^, inde C3onft ervaren • 

Tourbus en ander meer van over langhe jaeren, ^— 

öe HW* noehtans-in't^ninft hun handelingh niet wijekt 

600 als ooek inder daet- ae^i al fijn wereken blijekt. 
ïtaiieti, Vranckerijck' en no^R meer ander Landen 
Ghetuyghen dat hy^is het4ichfc van veel -verftanden, 
Hoöghvlieghende van gheeft: en fdhraoder van ghemoet 
Door al de wereken die. fijn cloecke. handt al doet 
Seer lieflijck in't Pin ceel, heel aenghenaem en crachtich 
In fijn Figuren vaft teer mals en póüfëlachtich 

Sulckx datter hïet' 'ontbreekt al$ 'tleven en den aert' 
In alle d'eel Schildry cRe'hyaóor 'Conften baért. 
Het moet wel edel fijn ^ nét" een 1 men fiet beminnen 
, Van t'nieufgirgh- Vródw^n'i^^^efonder 1 ^^»^^! 
Als naementlijck'mV.'HctfW 
Daer fijne wetler^ï^j*heacht ! woirr Tonder eynt, y - .\ 
Wat wilt de jonftal rneér aenfuTcfcén gheeftetï fchencken 
Om hun ontftérflijckhtytvecl jaerén te ghedencken' '-'" ■ 
Soo als de Hek 'begint t6 riijghe^dpor fijn. Cbnft : ';/■-' 
Die Faem en rijcJ&om crijght en 'boVen al de jbnft;' ' ' i 

CAREL 



Digitized by 



Google 



m 




VICOIA8 DE HELT STOCADE 

XfMt fa naiCm^ d Mfamwen e+l!** ifi^iï * Aenuwre fuètfue t*mf&*3tame 
et érfyenïk etAe is tiert venu f nmdrïj* rejuUnre enffimnee oU il*J*ieè> 
desjl Vetter WPt*s> eu4 4/ eeté e/fcme Jiane Jesrftr receu Peinire *Je <S* 
jKdteste Treft- chriftiene 



Ql 



Digitized by 



Google 



CARELVAN MANDER 

J^pnjlkh Figuer-Scbilder J>an Flollandt, in' t groot en cleyn. 

JSt wonder dat het Rijck van t'ftrijtbaer Denemercketi 
Vindt groot behaghen in de hooch verheven wereken 
Ghefproten uyt t'Pinceel van Manden kloeck ghemoedt 
Die is van jonghs afin de Konften op-ghevoedt. 
Ter wijl fijn Vader was de gen* die mceft de krachten 
Heeft van <Pi8uer ghekent en fchier al de gheflachten 
Van haere afcomft foo befchreven en verbreyt, 
Dat daer door wert ghevat <Pi£htras eyghenheyt. 
Daer fijn doeck Schilderboech af gheeft een waer ghetuyghen 
Midts onfe Conftenaers daer uyt veel leerineh fuyghen ^r* 
Die foo wei met de pen , des* Konft heeft onderfochc 
Als hy met d'eel Pinceel haer dcught ten voorfchijn brocht. 
Bekent de wereldt door , fulckx dat hy naer het fterven 
Liet aende Faem fijn eer en weerden naem beerven, 
Daer niet alleen den boeck en is de proeve van 
Maer t'blijckt oock inden Son' die t'fèlve thoonen kan, 
Door fijne weten fchap en cloeckheyt der Pinlèelen 
Waer in men daeghelijckx van Moeders gheeft fiet (pelen. 
Van Mander hout den naem van fijnen Vader ftaen 
N'en naem die door de Konft oft pen noyt (al vergaen. 
N'en naem die foo t'gheflacht der Schilders can verftereken 
(Om dat de Faem en d'Ecr fijn Manders bolle- wereken, ) * 
Dat (foo lanck als de Conft van jemandt wordt bcmindt) 
Van Mander we(èn (al <Pi£luras beften vrindt. 
Daer <Denemarck op roempt, befbnder Coppenbagben 
Al waer men noyt en fiet de oeffèningh vertraghen, 
\ Die Mander in het Hof des Coninckx daer hanteert 
En wort om fijne Conft als eenen Prins gheeert 



Digitized by 



Google 



'*v 



Een Conft die bleven fchijnt in hacre cel figuren 
Te brenghen op panneel, en fchijnen hun te rueren 
Soo vremc gheordonneert en wonder uytghebelt 
Staet al het gen is in van Manden werek gheftelt. 



d o mi n i CLU in 

Schilder 7>an 'Bololgnïen. 

Hier fien ick weer een gheeft op Faems vergulden waeghen 
Met lauwer groen omringht en daer een croon van dragen, 
jae rent de werclt door tot daer de Son op gaet 
Om dat fchier over al fijn Conft verheven ftaet. 
Een Conft die uyt t'Pinceel met wijsheyt is ghefproten 
En wort van d'eeuwichcyt met Hebesdzu begoten - 

Die op gheen Ntjdt en paft , die haer can doen vergaen 
x Soo lanck haer compt te hulp de dochter vande Swaen* 
Dat, is de fneghe pen ( in't fchri j ven wel ervaren ) 
Die d'eel TiSfura can doen leven duyfent jaeren • 

Waer door het comftich eeuw veel dienft en vruchtbaerheyt 
Sal vinden in het werek t'gen hier de pen verbreyt. 
Dat is de Schilder-conft vol meefterlijckc trecken 
Die ons fDominiquin can wefèntlijck ontdecken . 
En maelen aerdich af^ vol gheeft en levens aert, 
Net , (èldfaem , cloeck en mals, als Faem ons openbaert. 
Al watter wort ghebouwt het moet al eens verdueren 
Hoe ftereken ftadt oft veft,Cafteelen,tor'ns oft mueren 
Maer t'gcn de eel Pinceel treckt uyt een wijs verftanc 
Blijft inder eeuwicheyt in het ghedacht gheplant. 

Qqi \ GON. 



Digitized by 



Google 



w 



GONZALO COQJJES 

Schilder Van Jnïtoerpen , gheborm Anna xoi8, 

At wilt de rüchtbaér Faem foó op Jolles roemen 
En hem alleen den Prins van alle Schilders noemen, 

Die fijn Benijders had verraden door fijn Conft Leeftdk 

Jn hun afwefcntheyt, en creegh des Keyfers jonft. „"„5,* 
Jae fchoon een rouwen doeck coft Coninghen verlocken 
Als die Protogenes een weynich had betrocken, 

En wert veel meer gbeacht als al den rijcken fcbat 

Die Cefir in fijn Hof by een vcigadeit hadt. 
Soo dunckt my dat naer recht en vaft ghegróndc reden ^^ 
Des oude Schilders roem wordt m des' eeuw vertreden 

Door ander handelingh. dk onsGörifatl bethbónt 

Waer in een nieuw Fatfóen van hoogher'gheèften woont 
Laet Enghelandt al vry op haeren Halbeen itoüffen 
En Neerlandt .op van iDtjck die tM fchijnt t*overpoufïen 

Soo als t'waraehtieh is in't groot , maer in het cleen. 

Daer in behoudt Gbnfiét den hoöchfteh lof alleen. 
Daer al den ftouten toets van (Dtjckh in te mcrcken 
Jae Hotbeèns fuyverhey^en Qtybbens vafte wercken 

Vol vremde vindinghen en fchoon ghefteltenis. . 

Soo dat het leven fchter daer in verborghen is? 
D^Aenfchouwei is vcrbaeft als hy Go>^/j.pourtretcen 
Siet brenghen voor den daeh en hem voor ooghen fettenv 

Om al de malficheyt den cloeck en loflfen aert 

Die fijn Pinccel daer in foo fraey als t'Ievea bacrt* 
Den Hertoch LeopolX, Dort Jan en ander Heeren 
Die in het Princen Hof met grooten ftaet verkeerea 

Beminnen fijn ichildry om haere edelheyt 

Vol diep verholen Conft die daer van binneirleyt. 

THup 



Digitized by 



Google 



3*7 




GONZALO COGYES 



JVfc en A+uerc, Uhjójê. mt epriz^Jon JLrt Ctex^ leVieur 1>*%U 'Ryckesrt Jon oeau 
Ptr$, ou tl atfUenunt auanêt'Jhn e/tui* ju* U Kfijf dAngleter f e Co* €nfloye'four 
nuotr de (et jneces. Ie duc de tr*ndenooro /en deUcteitfirt et te prince Deranoe en 



nuoir de Jet jnecer. ie duc de tr*ndenoorf Jen delécioitfirt et te jrrtnce jyorange en 
fiijirt jratU Cëêi jee ofdonmncoJtJomt ence%ent$t, et Jes pourtrwt* rn jrrtit, admtuUet. 



J99K&1» £*jnurj*9X\ 



it. 



jmdme jeeêmtjMmlgflt 



I»*mtt m$j0»éi 



Digitized by 



Google 



3* 

THuys van Oraignien heeft dit oock wel gheweten 

Ms haeren Prins hem fchonck een dobbel goude keten 

Voor al de fèldfaemheyt van fijne Conft-Pinceel 

Doen hy t'Naffbus gheflacht ghebrocht had op Paneel. 

THanrtoerpen d'Heer T>an Byck, Aelmoefenier , en Schepen 

Had fijn verftant oock foo op defe Conft gheflepen, 

Dat fijnen luft noyt was in volle ruft gheftelt 

Oft fijn afcomft moeft oock van Cocq fijn afghebelt. 

DHeer éax tot 'Brujfekn (een van TiSluras vrinden 

Waer by veel edel Conft is van Gonfael te vinden, 

Van Converfatien en andere, die hy 

l^aer 't'leve'h thoonen can in Cocques puyck fchildry. 

Wat wil ick verder gaen ; om d'eere te verclaren /■"• 

Van defen Thidiasytn oock te openbaren 

Den overvloet van fijn PiBuras edelheyt 

Die Faem aen jeder een onfterfrelijck toefèyt. 

Jft wonder i aenghefieh hy met de verf laet blijckcn 

Hoe menich edel Maeght hy door de Conft doet g'lijcken, 

Die als een leydt-fter ilaet in d'ooghen vande mans 

En fchijnt door Conft te fijn de lèhoont des fchoonheyts glans, 

Daer fich' in fpieg'len can dèn dert'len Minnen-ftoker 

En fchijnt daer in te fien fijn pijlen , boogh , en koker 

Daer hy een JMinnaerts hert fomwijlen med' beftraelt 

En uyt fbo ic^^.b^ijp al groote luften haeltj.. 

Ddor at den uiy^nji^dic daer in leyt ghecoffcrt 

En wort door d*èet#inïbéel op 't plat panneel gheöfFert : 

Natu'rs volmaeckte deüght ghefien wort in des* Conft 

En wort daerom. op 'thoochft van Coninghen bejonft. 

Dat dan den Meefter leeft, veel eeuwen naer het fterven 

Die meerder gheeft vergaert als jcmant goet can erven 

Die door fijn Conft alleen fich foo gheruchtbaer maeckt 

Dac wie t'Pinceel bemint naer fijn Schildrijen haeckc. 

En 



Digitized by 



Google 



ï\9 
En waerom niet. ter wijl hy door fijn we$entheden 
Schijnt te beficlen al fijn verf met bloet en feden, 
Die nemen can de fchets van jeders fchoon gbelaet 
Het gen foo wefèntlijck ghelijck het leven ftaet. ' 
' Sou dan de Faem hem niet een eeuwich luyfter geven? 
*Om altijt by den menfch te blijven in het leven? 
De deur van fijn verftant lal altijt open ftaen 
Dat is fijn ecl Pinceel die noyt en can vergaen. 

■ ■' ■ ■ , ■ ■ ■■! ■ ■ ■ ' 1 ■ ■ ■■ |l — I I m m . ■ m m 

CAVAILLER MASSIMO 

Schilder Tran Napels in gróote Figuren. 

«3C17T Ie ifler die foo by Natura can vernaed'ren 
^V E n *l h«t crachten foo in eenen hoop vergad'ren 
Als Mafitmo die door fijn fwangher rijp vernuft 
Al menich fterek ghedacht van Schilders maeckt verfuft : 

Om dat fijn Conft foo veel Lief-hebbers ftaegh aenprickelt. ; 

Die in't aenlockfel van <Piiïura fijn'ghewickelt, 
Befonder als fy maer hun ooghen eens en flaen 
Op fijn Figuren , daer veel Gneeften fiom voor. ftaen. 






DE B R U Y N 

Schilder Inm Tartjs? 

ROeme-ruchtbaer Voefterlingh van d'overfchoon ftiÜuêr, 
Die met u eel Pinceel verr overtreft Natucr 
(Soo t'fchijnt) wanneer den menfeh u Kunft aenfehouwen mach 
Door al de wonderheyt die ghy brenght voor den dachs 
Befonder in Ffgner naer t'leven wel gheftelt, ■ x 
Want t'gen ons tleven thoortt dat fietmen in u belt: 

U Konft gheen Konft en wijekt oft vreeft de bclgjhfucht niet 
Die ceghen u opftaet en wint niet^ls verdriet» 

LUIS 



Digitized by 



Google 



LUI S PRIMO 

Ghenocmpt JEN TI EL 
Schilder 7>an truffel , ghetoren Anno 1606. 

Die naer den weerclanck hoort van Famas hel trompetten, 
Sal vinden metter dact dat fy het meefte roempt 
Op d'eelheyt vande verf, Pinceclcn en paletten, 

Daer fulcken wonder Conft én rijcken fchat af coempt: 
Die door hacr weerdicheyt is t'puyck (chier vander eerden 

Waer op van over langh foo menich Prins verviel, 
Om dat haer groote deught gaet buyten alle weerden, 

Als <Primo ons bcthoonc , door Conft ghenocmpt Ientiel. 
Tot <%oomen beft bekent , daer hy wel dertich jaéren **"* ' 

Ghewoont heeftien t*Pinceel ghehandelt naer den eys: 
Daer fich de wereken van ghenochfaem openbaren 

Jn menich edel huys en t'Paufclijck Paleys. 
En wacrom niet ? ter wijl fy vol verrraftheyt ftcken 

En niet gheracens en fijn , maer over al verbreyt, 
Jae moghen wel van bijts beooght fijn en bekeken 

Om hunnen levens aert en ghcefts jentilicheyt. 
Soo in het cleyn als groot, beionderlijck Figuren, 

Al t'gen* fijn cioeck verftant ons afmaelt in het beidt 
Can d'Ovcr-weghcrs van QHEturs Pinceel beroeren 

Om dat fy niet en heeft oft tVort daer. in ghemelt, 
On\t* wort dier in ghefien , als U de dact can tegghen 

En blijeken doet met reen by d'al ghemeyne Eaem 1 
Jn fijn be&tce verf is niet te wcdérlegghcö, 

Sulckx dat de Conft fich voeght naer den verereghen Noem, ' 
Den Nydt moet haeren trots en boofèn haet ia fwelghcn 

Die uyt een jeverfiacht des Meefters roem verfoyt, 
Want fijn ientiel Pinceel haer roevers en laet bclghen 

Jae daeghelijck* noch meer in haer vdmaecktbtfyt groyt. 

Cluchtighc 



Digitized by 



Google 




OtrtM cJy-emikmtrtb ^.nieajktr: \ Cilta Jrmmp«*n, j j^ 9 , 



Digitized by 



Google 



Cluchtighe en Leerfame 

Acnmerckinghe 

Dienende tot een toemaetjen van defen handel 

G^riijrft ten $atner niet gerne aïttft berpficte en W&ft «en een e» tet fHffc 
onterbxrp/ maecltoerte^beranteentgtefemcfommj^ 
ente fteirbat : foo i(l oocn otefteU met te bantmngbe bonte £c$Itee-con|l/ 
Weateburfafrftjch dp ten menfc&niet en ton g&enfog&en toojbcn/ fouter te ftan» 
ontertuffcten te loeten (muren op bet b o o j ne me n tem anten iiptbxrtfuncb m 
terConftcn. $et ttc|aem fbu toasten / toaertbat bet fttbealrtjbt met tentedtp 
fpöfc moep.gfeboebt toosten/ foo en tan ten menfeft (We ineetmt) anajtbm 
Confl erbarm i£ ) niet altgt inte gfebaebten necommert #n/ fonter fan j(1«w 
ontertuffen eettf te bermeeren en te toeten ballen 09 eem$ antetboojilel/t* 
tflbt bertejf ente betmaecn bonten gfteeft. 

Die fijnen ftillen gheeft ftets met een dinghen voedt, 
Bevoordert fijn bedrijf niet als met fwaeren moedt, 
Ten iy hy t'hert ghewent te buyghen naer den tijdt : 
Dat *sfomwijl wroet in't werelden fomtijts mal met vltjdt. 
Metfbmtijts hier en daer eens wandelen te gaen 
En naer den eyfch een ducht oft quackjen uyt te flaeu» 

"Sekten vrolijck is ghefont, I Corte malüchcydt is fraey, 

Altijidt vrotijck tlichacm wondt. } En te veel is dfckwils fchacy. 

Les flus conrtes foiÜies , font 'tottjtottrs les melüem. 

<&n mm jemanbt (bie ficBoeflfentm eenigfie tfuWe/ fonter fönen gfreft 
«mtttt* een# te termaeraen) ucfttrlgcK te finnen fou ttretttRen / fbo t£ma 
^tonton bat bc flöoie bic baegbtiöcftrltjn ff Iten &eneerftu*t inte te» Atftilfcr- 
eonft/ en traeftt te engbentbent ban bet leben ober al boa? fet »mceei tt«fc 
ychen / oocr ban noote teeft te beratiteiinfite: tat # tet bermaecn entettjbt 
J»a»?öf/bie te gbebatbren matigben/ te begeerten temmen/ enbetengtoft 
«wallebtofitenJ&equaemmatcfeoitonnm, ^ 

*Z Pk 



Digitized by 



Google 



Die fomtijes lijn yemiaeck ,en *ijdt verdrijft gnemichcen 
. ï Sifoifc wdcf ipiéu&ea vat* ghcnócghclijcke kluchten, 
■i.;j . Vctfaet ^ca^ a rfd bey d c <a fterekt verftant en fint - 
Tvcrmacck de henêns keft , -en dringhter vocdtftl in." 

Hon'femper M**i tendii ■ utyaflo. 



I** 



: . . • < - v . 



^tctt0^cfini ban bat te bermactftettjrftbcpt fomttjtjf nuttittept en $bffyt Bom 
boo? ten men|tft,/ froin brbte ** «teen moai oft arbtpt oneffen om bp een 
te betaafreten te intoenbigfte oterfroffl mgben ter toetrltente etebac$tcncnte 
tipttoenbinbe fafttuktttt/ fjattetiiajten/ in nunticocn/ bte beek fuotbfe gteefbni 
bet tfontf-#effntan#britf«n uptntetemftt: tóate in re fnrurm & tenen bols 
maeenten aert ban btaenfólap / boo? te gftene bie IBeet -liebieft tnte Conft~ 
grctitb fnn / ö'toddi niet te ber b jo nte ren my/obet mibtgbe gcootfc berffanben 
en biepfinniebfie ofjeeflen mtttlneteiu? toterbiafje tenten ten bctogfcbiftifyen* 
gben at^i anbeee otioteotfffenteen «iet toetente wenneten.. Cntetec tuilen bat 
ben ©beeft foo bxUefpeinm&mboetfctticn en aerbigte rfcfebten te bebnjten/ 
abt in nonjtigbe ajtfeet tte pt oft toetenfóap acteer te toten/ teacc in te (tot 
Ut eenen feiegbel ban te eiM i ft te nt / en batmett (ito teel (mette#tnenfcfengte2 
fepnen nacr te boctfen ) te bcugte tan letten al*r atjterfbu* / toont eenen mrofeft 

te fdte eer toeten/ abt (óobccfpiettbeJ ban een antec bietgtelteftt (fytbphen 
netccen / aai noen tetcr nf een anoct t$p emepjs ntemtui oft tact ftraffai 
moettebmlpenai*' (tTettenict boente) ten gbcn-naefitu bact in te boeten» 
Mgftn* <*m pt>§a ftrturhat ptmrfu nibti diwl tfléfMm ftrere. Cdfmd. m Fftlmis 
fi. Jbm tod n* ban cao* boa? oogben (feilen te bjemte baawanaten bif 
ftoHuaopc jecpioftjS tot fen nratiaecn (hit omipoi rati ut ntopmtn tjunf 
iMK0oi) bttfd^rptic w^fen ^dttni apt g^rtoa gfat/ niet oUectfUcii McnctMK ow 
lonmtt t« Jaas&m *< tattDafcoi / m«t öacr teo? te ftpfea (teer ten tm«fc| 
tncDeneftus xp) te bcteten. vnjn teew boa| trt cetft nitt bOQftneftett ( tot te» 
lo^tea feiten nietig fbntet 09 nfteitofcnte^M^ente oftfbJdb 

banicb o*Kb?rcb) op befe bxrriïrt te bhiöcni^/ befonbet bp bie intebxMni 
tejf bxreltfcte (aecnên toatnoudten fijn/ «cnaetbiffi teunt|enbat (eneeen Mits 
bet (pelten/ niét niet bwnben ntaet met te fbinerelen Oen eenen jjoobea ftinjjcn 
^[onnbntan/ alftoanneec bp ban ten «f>cbilbrt bcrcpfle al)e(cbUtect te teuten 
een (iutft afteltenbe te Juftitie, mam aenatefkn ( Jepte bp j bat (^n 0ater oöe- 
teeefi toajf bet Stooft boX jmftick,i(boteiIte bp te juftitie,. op tenen arooten 
borth uptatebnicttt bebben naec fbn tefie_aóettuncben <n t'feïte gbcbam fönte/ 
tem bact bp in f ionct te fielhii / tot betothtf bat bP ttn celbetnt ban f^nen 
Sater ootb bonte Juftui amen be(bnbeten tnvnbt ente Ewfbebtecbwjf. ÏÈ»fn 
Scbilter f (Übe aenttemtnte te bom maetfite op ten boo^epten boctb (nart 
bet terttecb banten feiten 9bng&man ) een bobbel aalste / (lep inbeltente/ 
mte tbxe oft b?p bagen bact naet aenten ^onctjman fenntente bat bp te Juftitie 
ojp f^ecn beteren nebnenjtber manier mfiabte fotiiimufwlbcu Ojimtt befe 

ïl r 2 bobbel 



Digitized by 



Google 



1H 

*miwr op mat platte öp nngpenefbe nbeffOifbm teflfr: tnaet bqqfriwl 
tetl grammee en toinnigljet intern t9t&ar]|ieiifee/&ebontef$)n(0Qteetonfe 
(traftte toefen. «Hón teut gfteen anber ptaetfmmajf on trateKtfeaUafc 
fitDittat te moeten fbim óntet te galoHr. 

De flashen maecken wijs, en wat den menfeh verleert 
Mee fenade oft met ichandt, hem goede leflen 4eect. ' 

Q** meent J*fe docent, poft nuk prudentior. 

Wanneer deq Efcl valt, en fich heeft wee ghedaen 
Die fal de tweede reys wat beter leeren gaen.. 

Te docüit lap/as ntagis W TaeftigU firmet 
pc nuda non raro caufa. fuere hom. 

Wie hoogher climpü als t'hem betaen% 
Die valt wat leegher als hy laemt. 

«•» dartod jfirfaptn» Wanen Pwijs fiente eenen j^ito fieffcfiAenir 
Mmaecnen eennaeente Venus bie bp boo? ben Contocn tem »Mmc6frMtn> 
toeren fetbbe/ en 00 eik te htmaeten en oftetetente tembe fiourt ritaijd» 
gfefet Befcfenbe bc doft terne ober noee batr tmnefeenjar cm ooibcri te fttftta/ 
fegoftenbe bat $et (tarn ftabbe een bokomm fcboenöq*/ bocb teit fp bur in 
fa«ö een depte font bie m$tel#cfi te ternereten teajr/ti tottra bat lm wd 
bantfmioogft boïgtenjtfte ontetttêt tccfepn toajr/ toaerop ten jfttjbr 
meteentetenteujcl toefen anttooojbe en fepbe a!bu0: JBebpnto fal eöeörtn 
te toeten toaert faetlien bataen E"te eerjlc bpitto bes* toeoltif braamt fr 
groot niet en bab gftetoaft * ton en toatm in befe flabernp met fjfcdftK tv 
trgï>cotooo?tecö $n: toner on tod paft befe ffetacfe nam tm «mm*» «# 

$«Mf» cehrikK. 

Niet worter (bo veraclït en inden Raedt weeri'eyt 
Als t'gene dat ghefchiet met rappe haefticheyt. 

, ExVitio dterius Sapiens emendat fimm. 
Den Wijfen feyt aldus : U felven wel bcdenckt 
En betert in U eerft, het gen* een ander krenckt. 
39eldtra #in niet quanjen en ontlucht bit ontleent jBnara* jSpjet tfc tnoojtt: 

4*tt que Cafés Mirtip que bdx.es : Oft , ccr ghy begint «erft wel verfint, 
£cr ghj jec«fcghc eerft overkght. Xttmii qnod mm vtlis, 

0ic 



Digitized by 



Google 



3% t 

Die op een anders ftyl met ichcrpe ooghen ter 
J$ met dé fttvc fcyl al meniebmaej beimet. 

Ne oqffe* «& fed^tfe' f*t. 7<f ,e^ zeyiü priino tmhtni exttcuh tuo. 
Die de ghebreken vari e^ja^wgaede ftaet 
• Moeteerft fijn felveri \ge^befien wat hein rniftaet. 

Soo opcJsr^fënacrt der Konffcnrfcent , 
Ecrgfiy haer fchoonedeughdenlchent • 

Straft te bopnnepgfien fHben ca tfpetn otter oojbedt (Si«ch.*8.tD.| 

Watt op C ax s, tod fitftdtt i 

Woegh jemandt maer fijn eygfrea fchult, 

Hy (ach noyt op fijn buermans bult. 

«p tenen anberen t#rt foo bjojbrneenen gtaliaenfelnt £ebj1ber (fönbr tobt 
tyrfergbej fijn JBebe gpefdlen grootrigeltje daegbeti ober ten »afbn / bet» 
Cmm fepbe bat bp ben tofdj nier tori en eo(l bertoaegben / om bat fep bon 
nameen pbïcmatkq toa* / ben Slnberen bar benfous benfdben moeff beoogen 
ombotl^telati^biierbeomblecfc^teberben. ^foaemjföfed0rfihetftto 
fatoeotnbat fpjèabonttf naerouber gbetooonte met ben op ö&ffropttn &upcfr 
niet en moepteu te öebbe oom: gaf ben boatópben jtauaenfeimjfcetolbcr fetm> 
een aerbigbe retnebie togtonbe : bat fb modem firn grit op totffH-bneben te 
trpgpen roet gftdofte ban brfribf te $aeffbjirto1Mlboma!ptoanneet tomben 
toaWen foo cojt fou ballen om te moeten bun ggdofte qupten / bat fpliebee 
labbe» bat ben ttaflen aliangber toaér om toet tebetaelen/ toaer ober toffe 

We fppucne batten oojfppncn totft albujt : ebt mui u $u*rt$M4 cort*, 
di fégér *9MffU,tUtttftt . 

• Wie ecnen Vallen foeckt die cort van dabben is 
En moet van jemandt maer geit op cenowhTel haelenr 

Den vallen lal hem noch te cort frjn, t'is ghewis, 
Als hy fijn fchult belooft te Paeffêhen te betalen. 

310 reneten £rfjilbec nrtbp toajt om een oube joffbpn te ronterfepten (bit 
|aec liet boójfiaen batfe jonen en feboon toa#/ en foetftcnbe ben jfccbilber te 
betoeg&en om ban torn m baer affeeïtongbe gpeflateert te föaj £pbe bat (p 
ober tbien toeren ban eenen anberen «Bcbilber noen eeujJ uptgbetroctten toa£/ 
maer bat ben fdben ei$ boen baer foo gunftith, bob ghetoeeft ban baer af te 
betben tnbe gpebarnte ban Juno bte be opperfie «Sobtrin be# $cmrbji ij*. &aet 
op ben £cbilber abj* boen anttooojbe bat bp baer ttotb gunfiigpet toilbe toefen 
togpdoofbe boer te fcbjjberen/ en te boen gpdtytiitn aenbe f iguere ban Jupfcer 

tot 



Digitized by 



Google 



& 



tot ten fctHnt <&*t ttfMte* tem* iMmnte in on tywbxa • 

fcp Pomona , 10 tf fitmcttfefr fc0t t Juröer fa ^om^na «Juamiöt* öfebactttt faflt 

tra oute Conprfofl* nawtTO^TOfWK bvi&a. '*k *s4**imè§ 

Bevincmeti jirfda 1 cbcti dac ndic fcet minfte weten» :,.;': 
SeneCa i Tritium hwniim m'agiuht l pHé mxlitrA fommU] * 

Ai lïpl® ^étogfeV^tó c ' 
tife ijh^cllbte^ift "een blaeV ' V ;; ï 

; Sdo^mmneft niet als enckd windt : 

r A|s. jeftljttfët fekér de' blaêY ontbindt. 
^ &tf^évWbö^a^^^ 

Aètt tf&êttieh kerittn"eeri domtnen gheeft 
' •••' Die fi ch boo vetrdichc öchtmen geck 
j .-.'; ; ■« '•; W 3 * 1 !- .y4dL waeb isgroot ghebreck, 
Hoeoüdiflr wiel, hoc aneer het tiert 
: • _ : .• ttoe^fli^rfier HvijF, hoe meer gheciert. 

Sfes.tft imüor è* fiülto <pwn fefipmtx in oculh fuis. 

amfrte m btttm taetethefte iwt <n teute feteffenJ (ba tetfKfitfbteiftfr 

te*t talmt oft bobnaecitte $atucr uptfedtw/ d&eitftfe te «omte fetoAxt 
feftoonbepttten «fccbiltet [Wc ftct gtj«ftirf) ente dj? tem berftant WTm 
tett^ttttten ban fyn o^cflagten |onH ente Befte- fcfttlferfe $w tttff$fl 
ttoee Starten te toeten Bo» oteten anterin Gaucéfus, |oace tewtehanai 
gteburicbbjanteentetenaiitetm alfljt betyoffen if:fagJMKbatfrtcttW 
ten jpanier oft Calcm ban boet oojften en tet antetban Baerbote. 

Schoon dat de ooghen fijn de Leydtfmans vande min 
Soo dringhtcr ïbmtijts uyt het hert verkeerden fin. 
Den lu&oegint in d'oogh , maer wort in Y bert gbevook 
Soo een van beyden mift,is liefde lelden goct. 

Êx a/j*8u nafcimr camt y oculi m more duc*s> 
Aimcr fans amour cft amer. 

tik 



Digitized by 



Google 



i*7 
; -i *JWcf<»d«vWfder4ic^ minde r . , r 

° 'toMfi nfct fis vol gal tb vindé. - : 

(tyi<fox pijlen fijn 'eïck vinljybiïct tócht 

WacOTed' bv «?vnicK menfch ^wnght.pnder.fijflc macht. , 

pen cencn !« ghemcnght met lóft en vrolijck mal 

Den anderen met vrees ? met druck ci)i onghcval, 

Den eenen brenghe den menfch de min mee pftjfchap ae% 

Den anderen: doet weer de tiefile ftrackx vergaen, 

Den eeneo is Vol vreugde,, den anderen vol wee, 

En fcheyden menkhmael des Minnaerts hop' in twee. 

NiJiil mags attwrem mqmdk qum carendi metns. 

De vrees yan diemen mint , aitijt te moeten derven . 

JVerweckt de' meefte li$fct enVhert by naer doet flerveri,, ' J ' 
Den aengheboden cüenft is onweert en mifacht \ 
Sülckx dat de liefde. & van vremden aert en cracht. 



r t ■! >■ 



L A H I E R E 

* • "'t 




Midts ïondex ^nn^|n^n>an^t^aeteAma^ Jc^dnjen; 

°« ^m^pWr SW'.rK™ 1 ^ kngl>ent*el p 
Want alfmenjjict ^;wqrc# V*n de hekW^s. Pinceelen 

Soo.d^k vi^fiCpoft aUg^ew^or^ haerefejdfeemheyt, 




PEETER 



Digitized by 



Google 



P E ETER TYSËNS 

. Sfhilder lm Jnfrerpen. 

','..'.. " y ' ' .'/ » ' c ■• '■• 

MAecke Tijfens man noch ménfch,waerom dóet h/tfto blijde*!. 
Men fcyt : thóont dat ghy fijt oft fijt rfieiijtk ghy thoomj 
Neen ,. blijcken (ónder daet is dat de Schilders croont. 
Dat beft Natucr ghelijckt , dat rnoet fchildry ontlijcken, 
Schijn Tonder fijn {beken ick ) trèetmen leughen , mact 
Als het fonceel foo lieght , dat fcyt hcjt rheette waer. 

31. B. Wie gktljck. G*ét. 

Jfnftopont tanden Jutheur , op Jen feiten trant. 

Gact Ttjfenf inde Sop , hy doet fijn ichaiduw* blijcken, 
Een fchadu w' die de cracht van't menfehen leven thoont 
En fijnen naetn door Conft niet lof e%eer becroont, ] 

Die t'lëveri naeft beftaet en fchljnt Natuer ^ontlijcken 

_ Om dat een ydcl fchijn is fbnder lichaem , maer . 

De vruchten van Pinccel fijn fchijn , en fegghen waer. 

- 

Als jemants gheeft vervalt op't {chjldYen van pourtret 
Hoort oVer fijne Conft verfcheyden oordeel gheveri, 

Hoe aenghcnaem en fraey , hoc fiiy ver , cjoeck en net v 

Dat fy hacr wefën draeght en thoont gheÜjck het leven, >: - 
< ■ Soo wectmen noch al jet te fegghen óp het Vdt !; - - ? ; 
By die het minft verftaen van haer vêrhoïentfijpdeii, . .:,; : " 

Want fchoon het op fijn maèt e» reghel is. gheftttt ' ' .., 
Noch wort al even wel haer edeiheyt beftreden. / '' 

Het.gen' fiBuer weerftaet van T?jyen$ door de cracht 
Des levens fchoont die fchnylt' iri fijne vcrf-rVceelen, 

Waer van het blocdich vlees (Foo tTchijnt^ wort voorts gebödit 

Soo gheeftkh weten (y des levens aert te teelcn, 

. . . l .. .. . Wal 



Digitized by 



Google 




\ Orhis-JlOTtUL caput hklbrufulurbint quohdam. I MtvUmuhwUcisJèse JeJkArtu ajumnant, 
1 OlruM curjremuitSllaTiv amicajwt: | CtkaTriumphaJrixftftptr a/h-a tuht.. 



Digitized 



b y Google 



33° 

Wat dicnter meer ghefcyt, t'is Tyfens die bcthoont 
Dat niemant eenich eer aen fijn Pinceel can weyg'ren 

Ja wiens Conft niet als befielde verf en woont 
Die haer weet boven cracht van't leven fchier te fteyg're^ 

Sulckx dat hy daeghelijckx d'onfterflijckheyt naer ftieeft 
Om in het levens boeck van Fama eens te comen, 

Want t'gen' fijn eel Pinceel maer eens ghetoetft en heeft 
Schijnt t'leven oft natuer te hebben aenghenonaeifc 



L A N F R A N C K 

Schilder J>an Wanna. 

ALs jemandt in fijn rijt can lof en eer vercrijghen 
Daer af en Cal de Faera oock naer de doodt niet fwijghen, 
Beionder vande Conft die jemandt achterlaet 
Die alle wetenfehap des ampts te boven gaet. 
Soo. als daer wordt ghefien in d'edele (childrijen 
Ghefchildert van Lanfranck , vol fchoon Poeterijen, 
En fraey Hiftorien , (eet cloeck en wel gheftelt t 
Tgcn' menich pen befchrijft thoont hier TiSlwas belt. 




Aen- 



Digitized by 



Google 




«■;$*:> m*:.;'\n<!| rrca 



•Jf^r» » 



•MWJ&M» <»'fcioDj$!Ö^W:Dwtfw^ 
feö beeoramett/ Dat De* -mg »wiwltó?IÖ«fci*Oictojc^ji¥f/ ««* m 
RDeucti bamn olai# upttc *»juf Su* / «iet)<fwkhcmba*oi^t^b0tidi 
a!0 incaun owpnDeltW*» bool-fwf ötKtqttfct Jtoa^<«torW'fy&fEMlM9J) 

tBottJift^/iOMö^pt, m^wfttKt*»«»fW« IMP; l^ea qgerm^frft efc**fm 
bcro?epc tejpppe» fa> tft üat -M»^b^epio()e terjtanöai ban^mtoe S«ï&; 
Iing$en en CMftgtégfc ^'ffettttJ? fcttg bCTf(Ö«plV. ViptJi«0^n wp fco *m$ 
liften/ Datget D^£efetttte-cR ; fel,Doire.Dqfr^ 
gtKntif ,ick,in «JJw^ftUÖf 4©WfttoRfcRÏ ftfltfcigny M» paft»**» Mm 
ot* a$# te omtecto. |fati»K^ HfT^iW ijf»c|MI^0rrj(pqa ; inlien ibf^fem < i|f^«wbK»ii 
l^wrS^M^ JW*««t 8et riaftetfi) *fc tfflt^oaafccl ttorebfl ty»» 
ti^fd tmutf^ flWQte^w $& flpD«rD*ra;cnDe eDeftept ban fiigun < »$* 
Dtcjyoorft ^dtfnigge Sptgettig* <$P«infl&m/,jqe &epUj#t Jfêarami -.feJHte 



cm ƒ wjaitmf4»^Por|^/ Di^bf jbpelwnDtf tncrekji en De|frD«fety»feirDP( 
fóo tnaüejógüf n baDbe / dat fp tirpl Daggen obetfyotftt om fcaer boo? Den fWf«M 
^S^en rnj^ea^tf tiflffi/. öu^rawfi feherjen bcöotra #?wfle*tfttmr*ifcöe&* 
*fi» i™ flWT IW»; 'l^lÉlp ^«i^flDc ^ ptiren^fMinmtftff^t 

örti feqa* / ful<*^ Dat fefrmfta$(* anniöanj^ocjj.fi» i# towfiÖtfrojtK»/ 
Dat (b al£ «n ttoccöc M'agddcn* ftut ftltoen $e*ft jtóetoaffiMft QtotftfwDW&e 
tronen Dan iKbtto^n^ en Dk tfciwen hutf een^jatom Daj$ën togbdV twjfc 

**» KMMmW **# itttf Www 



fdbec De^w^perften, «foUciHnactfrc.^ „ 
^ AtPnQijo* een oe^tnetinqof jty 




1^f/*WiÖfWe*Wïfe 

ÈPW?tg r 0&efe«|t<j<$pDfe 

nutfe-louft jieft JwïHjTO&i? 

" lpec f JDQqj.^c^r^b&e 



i«Wi**; 



ifei 



«j 



:jlIVt* 



ec>é-fliaftUoj *n!?egfenj&aï*, 
"Defee afttffóninfifK jDei 
nfiefyera^unt taxlftc; 

ij^ni^aUeea,p|Die|«0; 
ont 



**i 



Digitized by 



Google 



?>* 



tan &ari<Pf<» en ^upftnwete tab#fr<Kjw/ *^ «di mi teutften trate 
te faepen. ©efe «tonfttNt Itóewtt fcratfjt bat |p met «Umi rarafoirifl&t etite 
€onft-Iiebmte «Pteellcn en tettot ftt moet tori te grootte *onbact*/a» 2&acs 
Batift BttMi^ Me aatiuwelt^lte- en JfcentotftBte 4£pcantttn faafKtoêfAea / ntbjb 
JittrtttWjeiWntooitmi/ elften <©j^-toltt«^fe«f^nwmöu>rf^fl!8$e 

tefbWéu $te tat ïtft jat* 1527- fÜWett .MflWt &* 'nteni Pranctftt. M«mó1 X . 
Binnen te jttate Roomtn fto obra#elt)tfcep ten boeclt tem een flenet (te en 
(tftflbecte / en fwv mbèHtnte ötcbatftten fonter wtbaefltept tipttomfete ter im> 
fcn hm ie jtoibatcn bcfiril toteen met teHMte ftate rt $tatbe«en? te Uroopn/ 
ie moopmütte tcb^mten/ |acm^ï^fi«it^wi»MpiöW«ttif te*tq«altM» 
*en*nnoo(?l fttabt typ teoj» ban liuma***rtlMt tJ?<*teii/i cttrbmrnte afctafwte 
«Ifóftciy «nlttftt öcfni *ct)H*rt / en fMtete toèhtet uprtwrtWngte banffcn 
Confl / firftöetlten fflbm bet letert gtilfcbémftar*» banbé boote tetyftte. 9eec 
f&ftttwn te Ifétttofti bftfen tevanteeen in #t|HMgft faefKmoctotbcgt nUccn booj 
Étatte ban «Hifè> ('iéioHk. jfcfteteii jttoflte* ojj 93k urn Bè&frmg «obbersi 
riafflttNbQgif Öttle tot bupbt tei»te#f^lltt^ö|IÉa^5^7 iï? tem mi 
flawp mett MenémeW/ én in alle «tffMMoitf /'*#»'«( fiuTene teft jSawten 
gbebopt en u^e^önölwt «tffltte* fttfJtertbe teefe eenjrten S&bof* (We te» 
mettttett atttere ftetetim tebmttnijf fffti) wet «n ftome Hm *» ten tam 
Ötetorttctfete efefbé iiato^Ate^i *dri§tti^i<W/itertten9&m*a« w«t 
4n*ef0*i mephbé ejt TJrt toa# i»i^t^t*mrterttóelHch «be* f-m Wen 
Mtntfn ateatt^ ttietfinteti ban *^Jtep»itMc*¥ff % *i(r% ehTat&t 
en I (Httattte JPtatfft^ am«ftcbimt^te/^t^l^^t^ittt^édfrte/ 
nte9tMtëtlttontefctttdetehy enmétffi^rete^/it^^^iWi^^^^iiH 

Jlfitrcr-, <Aerighelieft de onUfctetnheyt dt NtUfcder if tin frtfe vèrvoniiefrtiéhe. £tKrtfi 

Ogefktet bat te» böce tepse conft ftto b$gent teef! tfjette^m twtbat bp 
vm&miim ftab ut* öBetbnittfebifV wWhWb##«éïè ttnm <£abt 
a# «**h Étttffö *te#>«bh1k>bJBfc Wtefi <ott»th , l*i^i#te 1tabt 
tó^tttfeggm-l^ Itoftoufe 

flwftirtfi- 'ehf w meet antee e beet?abtt$ 'dutten We fb Dem tettefén tyttftten / Jab 
ttéöj teteft&tflftftrtefelbe H«t téflteftt ctfte te f« bwti temitlm/ inan 
aTïb©^nii)tótiWbMiöemt»ö1ó^fef¥^ ' 

ftWd^ipbte Wh %<mimR ^eöiten é*te^wt#b^fefiaï«*n mkt 
tf (tÖWÏÖI^ WtittvfnfeftjWW etöftttooH^féH^i^ï'r^ " 
tf idtfr^MT WttiaètRt'enl p«Bè7 ttfe^ fdjttw ièwèrtb* 
toètt wt te *ontt(ceteonfflcllen/ énte rat fwten termöëtt 
Bat ïin^te jüaïif tot bétlati» ente ffi^tfeanten tpi^t 
mottig w tattelem^**n#ïtefttó 

B»rtW^nfflme*^tefti(j|eftT teel.te^eliett'InrBétn.^.... 
fWtnic DütWte toftd> f twtótert tb6^ ét^uflW m töiftrtttïitóeoten tat 
ten man bateü bah Hbo i aet^nattert enftet tt^mrt^Rciiitttetttï beft-teefht/ 
met öjftnie en» tiaft öi?rt»odeö bat b? työtttö ten itóm ttiöttt tei^njt (ettcn ctt 

röroittontDr tn gufhtjBpp «ro lift 




ftrn. €m 




Omtewmm rifeitöe» «im «tt «rttóf> tótflfe 






v. 



Digitized by 



Google 



3JJ 

tunoftmtm figutt afbeïbenbe een nrabenen bat feer ftonftig$ ctt lkjfelgcn 
g&tfbtbcn toajt/ b a« betoo n Daegfteltje hybact oogficn mocft op fïaen toerbt 
ppelooft ( tot tofflityitingbe- tam taeel tlappcnbe monben en tongpen ) bat pet 
toefen ban bun Woon fcinberrn upt pet gftfiebt taan f feïbe 25elbt aljeTccn mert&e; 
IfftefiteeclMi/patraamgfKHommpnbbe. $antoeul»gpeftpiebem#bmCbr]m . 
$eet Cats in fpn toetenen taan pet póutoeipen / 09 rpm ooen mentie maeent. 
tf n boo?toaet ffeïtae m # niet Ie taertoenbeten aengbefim al mentebmoel gpes 
Tien toopt taat ftoongbere taputoen (bun oogden maec een* 1 met berfepjieiimge 
op ttriflebopen / motijtmife / oft gpefiropieerbe onbolmaeente menfeben fiaenbe) 
tntrgpelpenebmepten tuffirn boojtg figengpen. jiBet toelehe taoo?toerpaelbe gpes 
feptcbeniflhtiit ottorfc» / mt te jfccpitoet cmtft taan tajemtam aett en gbcfleltemj* 
ij*/ foo toel btenenbe om bengpt metae te leeren/ oljaf Iiebttaecrbic|enbt boe? te> 
bertoecnen : toaermebe ten eenjè? tuil taerontaeren taan begeerte / om te befebjpben 
taen tof en toeeebt taetoiehtae eee taan onffch beimufrig&en en taerfianbigpen üavid 
Teniers bic beo? fp« Confl enbe toel(p?eefccnt0ept niet alleen taan bk.fce Canfl 
bctflaen oft fetfjff hanteren / om fijnen grootenppeeft en toojbr brrpetaen moer 
boo? tae gpemepne f oxm foo tacrmaett gpetnoreRt / taat paet gulben trompet i£ 
gbcpoo^t op berfebepbe $ettogpen en pincet) / taie pcm pebben gpeeofen om te 
f$n taen £cf)ilber taan bet $of en botaen bien gpegunt te toefen ben Jtamet* 
bietiber taan fjaete ®oo?lmptigp(ie $ooeheben ben SBrtf-gertogb teopoidus. 
entat <©on Juan d'Aaftria &c. toaetom ** meten^entetinentaoo^Dpgaen niet 
be toigbenbe Poefic fijnen $oem naerg&degpftttbent e*bcctai(nfle b*u flta bet? 
(tont bpebrr te ombecRen. 



BORD ON 

Schilder ïan Tat-ys. 

HEt vonnis vande Oerift «voet daed'Iijck € wer ck ayt preken 
Eri t'werck beehoönt de daedt van t'gen- ; rtien prijfett kat* 
De daedt fchuylt inde proef, de proef can't vonnis breken ■•'••< 

Wanneer de wacrheyt is ghetuyghenis dacr van. 
Hier gheeft de waerheyt var* de Coh-ft oprecht ghetujgtó 

Wétféér'^(e€l v ^rairt^n',ërfeti gheeft *Bórï<m '>!\ a " v ^ 

Die JMtghèéften fclifer van heel Pmjs doet 'büYgterS;^ "' '• ' 

Daei hy de eer af is cn't Vaarlandti Glori-fonJ 






TENIERS 



Digitized by 



Google 



J34 

DA V I D T E N I E Ri^S 

, Schilder yan Antwerpen, gkboren. Anno -iQ*<h ü 



JNV-Landt ©eoto» (vol Bcrgl|Cn ; cndc ^óhhen^y';'-; ; .: :: '* i '.;.... 
Daer t'Monfter (Python van ^/wifo werft verwonnen }. 
De klaere Water-beeck Cajtatia ftets vloeyt 

Dictó ^èaJpMrmfö voet, daer Pegafus op gtpeyt. ..' . . 
Een Beéckjjbo wie daer uyt eens drinckt can nimmer ilervea 
Maer ecnen hooghen Naem ontftervelijck beerven 't... ' 

Als jemandt tToete nat heeft van des' bron ghefmaeckt 

Al waer hjr doodt ? fy herri nochtans weer levend* flflaeckr 
Een èdet'Bro^ waer by dtJOufitiMc o$fc& % . '£. r ^:^Vi' !••< 
Op't HeHconfi top.haer vrije Conften pleghen, r • • .• 

Als CKö- die ons leert de mannélijeke deijgjjt ; ';.; J . ' 

ifaljpMfa&^^S&dté* ^r4^ ; d'aersfe vreü^lit,/ ; '. ;• •',. * 
En-de tëierifkbè •f^«tó*-tjgheWeniél - - r ''-< : ~ " •• , 
Van allen het ghefternt, en omloop vanden MrÉcl/ A '' 

tpoltjmni en Euterp* de herp en luyts gheclanck 

Caüiope de reen, en T/Ww den fanck. 
Daer elck een fijne keej^aetCiieghefcftetfijhichc &even 
En aen die Konlt bemint , haer JConft ten beften gheven, 

Befonder aen Temen , die hunne woonplaets kent . 
n3)!-,P&*Is Jtytik yan des'.fn^r^jpfefeep^.,^ , ;rov ,: ; ,- \ 
nifftowsi-'j VffWtfW' J>«wqd5,-4ppr ^raête^an % f in*eelej, £ 
Die a^ ; $a$ufas ^hoontagvapdighen, pn^ecien; ,.,,,; ;j 3 \ _ ,, 

Die Landtichap en Figuer feer gheeftich; t weJL- ghefjtejt- T: j / 

^^h^^qy^.n^jft^i^fondétibe^- ,,, ^; 7U ;, 
Wijens gheeft.heeft dick^iJs^y^^^Jcecfe^rp^clLeiKi 
Waer ify^^e-Paem -fesrrï hee^/djoni^rrijjjq^^y^^^^^njfjcen: 

En fijn Pinceelpnin haer .?&##% yloedt gjiedoptfr , ;;: _. 

Die hebben d'eeuwicheyt oock van fijn eer ontftópt. 

>ï)Kiy.'l7 Om 



Digitized by 



Google 



m 



f .» : 




.^ Vi V.0. 



*~Mtotfm2^*3£i 



V V* ^ SSSmSSJSSi t****"*'* Tên******** nuu/hr. . • 






.W.vVil*. ?H<i\i rj.- r ; ? ? ; 



n: 



ijK' 



- r -.-..-.r»; 



Digitized by 



Google 



Om datmen in Kun Kunft en lofFclijckc wercken 
Sou eenen hooghen naem van eeuwicheyt bemerckcn, 
Soo als Tenèers bewijft mee een oprecht verftandt 
Jn al de ftucken die ghemaeckc fijn van fijn handt, 
Jft Boerfche keucken goet, oft ander aperijen 
f ruyt , Beeften , oft ghefpoock van helfche rafernijen 
Batali oft ghevccht,befonder in het cleyn 
Het werekt al even cel , en't ftact al even reyn. 
Natuer en brenght niet voort dat aenghenaem mach wefen 
Oft t'compt als t'leven uyt Teniers Pinceel gherefen, 
Sulckx datmen fpreken (al van fijn ervarentheyt 
Soo langli op fitlicon den Henxt fijn vleughels fpreyt. 
Sijn herdt.ftelendc Konft can jeders luft becoren 
Om dat het leven (chijnt in fijne Konft heirboren, 
^ Want den volmaeckten gheeft van d'edcle 'PiSluer 

Vloeyt als Qtjldi Beeck in wefen en Natuer. 
Die nimmer uyt en drooght, en noot en can verdwijnen 
Soo lanck den gheeft in Konft lal op des* aert verfchijnen : 
En die haer achterhaelt en vatfe met den hacr 
Sal leven, fchoon hy van de doodt doorlchoten waer, 
Sal leven naer fijn doodt op doeck , plaet , en panneelen, 
Sal leven door de kracht alleen van fijn Pinceelen. 
De Kunft is menichmael de oorfaeck vanden lof 
Die jemandt crijghen can in cenich Coninckx Hof. 
Die dickwils t*Ridderfchap en hoochften throon van eeren 
Befitten fal, om foo haer krachten te verm eeren 
De krachten van <Pi£luer die hebben lbo veel in 
Dat (y Befitters fijn van menich Koninckx fin 
Om foo in d'eeuwicheyt van Faem altijt te leven 
T'gen' wetenfehap en Kunft meeft^aende menfehen gheven 
Soo als aen G)<fi>id blijekt , die om fijn cloeck verftanc 
Gheruchtbaer wordt ghemaeckt door t'heclc Hederlant. 

TPinccd 



Digitized by 



Google 



TPinceei weet fijnen gfreeö, fijn deught, en fraey manicrca 
Door de eerbiedicheyt feer loflijck te beftieren 

Die Camerdiender is van LeopoU ghemaeckt * 

En by Shn lm daer naer tot t'lèlve amptgheraeckt, A 
Met dien doorluchtea ftaet is hy door s'Hertoghs jonden 
Seer mildelijck begaefc om fijne deught en Konftcn, 
Jft dat de Conft eens mans (óo grooten eer behaelt 
aoodiefctda'a op {Pifluer -met open hert ghepraelt. 
Tvernuft , Conft ende deught , die quamen dan berennen 
De baene vande Eer, om foo T 'enters te kennen, 
Die door welfpcekentheyt des Haters tongh verflijt 
En met fijn Conft weerftaèt den Anghel vande Htjdt. 
Sijn groote weerdicheyt lal Faem al lanck ghedencken 
Daer Princen (èlf aen hem den naem en lof af fchencken, 
, Sulckx dat ick naer den eyfch my niet bequaem en ken 

Om fijnen lof ghenoch te fchrijven met de pen, 
Hoc wel dat ick het mergh vart alle mijn ghedachten 
Gheftort heb op papier om fijne Conft te achten, 
Om fijn beroemde deught te brenghen aenden dach 
Die (bo veel in het Hof by Hertoghen vermach. 
Het wacr een dom verftandt, een aenficht (onder ooghen 
Een lichaem fbnder gheeft dié d*eer niet coft ghedóoghen 
Die nu Temen bent die is <PiEïuras vrindt 
Die door fijn wonder deught vry meerder eet verdiend 
Die leven (al foo lanck men vande Conft (al (preken 
Die Belghfucht noyt en, can door haet in ftucken breken, 
Oft gheenen ouderdom van tijt verflijten can 
Om dat de hoffche eer te lief heeft haeren man. 
Al wat den-Hémel weet vart boven af te paelen 
Oft t'gen' de Sonne mach befchijnen met haer ftraelen 
Het moet al eens vergaen , t'is waer oock d'eel (childry, 
Macr Fama hout den gheeft van't fterven altijt vry 

1 T t Den 



Digitized by 



GoogI( 



3» . 

Den doecken gheeft alleen in Conften wel ervaren 

T$ Meefter vanden tijde , en leeft ontelbaer jaeren 

Die nimmermeer en wiickt, oft door den tijde en derft 
Den gheeft , daer 't al af compt ^ de eeuwicheyc beërft. 

$trr tint bloem boeHeftaïid) / «i toienteJöeb beb^Piabrafoeltinbe oatfa 
ban «Tontngten en $;incen/ bie niet alken te tondiföe jfkeffetf oft $nm 
$anteeeter0 en tercteren met groote eer en onftcrflffttjcteo lof/ mate ftftMt nut 
ten obemennfaeme lief te en tocgteuegften tyintjcbajp om&elfto/ ten steent 
baren Confienaer Tiziaen bterbt in (gn fcten abegtmt te booste ente etek» 
ban te toefen CavaiUer del Habicoboojfgnbermaertetonettfcbapban fcbnbam 
«Befen Oavid Teniersen ifi niet alken Camerdiender ban boer böotfcb?etente# 
inebtigbite $ootteten obemaecmv maer «* in (Menen aenltabpoenlouna 
ban &panien öoo? fón betmaerte Conff/ batfgne jBajeffcpt pattuufaty* 
beeft boen matchen in fon $of een goelten toaee in $p tot ( o nt e ntem e nt tan 
Itto Stefttbt gteen anbee <Ton(t en temaett al£ attent te ft&ttonji ban Oawi 
Tenicn,fi^<ron(li^ambe€oninginban^tocl^foobet)afgteïi^8&rt^ 
batte bern beeft teaift meteen jjoute feeten ente een 0outemabalit baer fytf 
Conterfeptfd m flaet «begoten/ ban nteujcEt ij* tem bereert een goute feta 
ente mabalie ban fijne $ooctent ten 3ert$-$ertotb Leopoldus , genten bxbbn 
bp teeft toenbeepgbent bien tobt bermaetten boctfc / in&oubente.obcr te *ff 
bontect pjinten/ re^eféntecente alle te felbfaeme itaüant^e (hitbm Mep 
boomoemte $ooctept i$ tebbenbe in fijn Cabinétten / toetene (httiien ten ton? 
fcfeeben David Tenicrs tot een toe / feer bf&ttcbabetopiem beeft ente teer na 
be fcïbe tot orooten tof! boen fnöten ente in't iiebt abeSgottt/ ith tot (ton 
alle antere anticque ente mobernige foo $ooc&buptfe $eberlantfete afci -f c«# 
£tucben boer fbne boo$. $oocbept ban berfien ij*. £iet toot een tot&e» 
gtembent tot te <Ton(t in ^ertoéten/ en fföncen ij* te binten/ bte gftcaxn 
xoft en (baren om foo baniabe toetenen ban Cotutenaerjf os te eooben entefte 
toonterboer te berbeffen / ben &raeff Fon Soldani beeft befen David Tewes 
rrpjeflêUjrfi gtefonten naee «Enaftelant om booj tem alk te jtaRaenfcte (toto 
«p te eoopen bie rjp fou tonnen binten/ ten toekben bent oocb beteert $tff* 
een goute beten / jar fukben befte tan befe aenfocKenbe <on(i inbe tertenW» 
<Toninaben en $?incen bertoecnen/ bat fbne $oocbept Dun Juan d'Auftria.tw 
in befe lonffoocn toonber toe! erbaren ij*/ best niet en teeft ontfien fribernrt 
te treeften ten &one ban onfen ConJiuartnbenOavid Tenicrs , fulchen bnntfóa» 
ente befte toa£ bp bjaotenbe tot be tfonft-otffenaerjt/ jae bat meer i* W* 
al meracgmad berfocte om ban Tenicrs iutefeibe Conft g^cjndructtt te toojben/ 
fukbe en bierabefbebe boo?ballen baneerentejntfebao fou eomten ftyfyaw* 
tooert bat ben Xefèe niet te Ia(iicb en maer om r*feite te oberloopen/ 1$& 
litch maebmen ban befen meert befaemten Phidias toel feggben te(e tenw 
te toetene tem toe ööeoebiteert fi)n on fjet beibt ban fbn € onterfentfei 0^ 
fegilom banben tobt berraaecbm Pectcr Tijfcns ban öiet boo; ig tmüót m 
öfiemaccbti " - - .— • 

J3m 



•«.-. 



Digitized by 



Google 



Herous facties aditus in limina regum 
Sanguis habet , facties j ecit o/ito* tibi, 

'Artificefque oleo , duSli , fecere Colores 
tiec tarnen in dubio, flat tuafama loco 

Sm metuenda altjs , olea fax gaudet amka 
Pax oleo femper gaudeat itta tuo. 



ï& 



IOANNES FYT 

$eeft~SchiUer gheboren tot JnWerpen. 



Hief en fietmen niet verfchijnen 
Als den haes, hondt en conijnen 
Als den Juypacrt > leeuw, en (tier 
Als den eghel, das en gier» 
Als de bracken , (helle winden 
Als de herten , reen en hinden 
Als de pauw en fchoon phefant 
Die daer (wieren t alle cant 
Niet en vlieghtcr door de woleken 
Noch en duyekter in d'aerts kolcketl 
Oft het compt hier al by eeh 
Soo ghelijck t voor Noe verfcheen : 
Tfchijnt men gaet de Arck weer bouwc 
Om t ghediert daer in te (louwen, 
Tfchijnt men vreeft weer tegenfpoei 
Van des waters overvloct. 
Soo naer t'leven ftaen de dieren 
En hier op panneelen (wieren : 
Die van Fyt ghefchildert fijn 
Jeder thoont een levens (chijn. 
Niet meer connen ons de ftucken 
Van Bas san Natuer uyt drucken 
Die foo op het leven treckt 
AJs t'Pinceel van Fyt ontdeckt 



Die can fpclen met tT?in(êclc 
Als een Orphevs op (ïjn veele 
Voor het (praeckeloos ghediert 
Dat door Gonft op doecken fwiert, 
Dat ons Fyt door fijne trecken 
Weet als tleven (bo t ontdecken 
Door den onghemeynen aert 
Die fijn jever-drift ons baert, 
En ons elaerlijck (lelt voor ooghen 
Wat fijn Conften al vermoghen 
Dat hy noot en can vergaen 
Soo langh als fijn vruchten (Iaën: 
Soo langh als de Riem Tal leven 
En oock door de werelt dreven 
Sal fijn wijt befaemde Kunft 
Worden met veel lof begunft.' 
Sijnen roem en grooten gheefte 
Wort bethoont in ftommc bceftcn 
Die van Fyt fijn afghebelt 
En in fijn fchildry ghefleit. 
Sijnen gheeft fal noot verflenfehen 
By de Conft-minnende menfehen 
Door fijn wetenfehap , en hier 
Altijdt leven op papier* 



Tt2 



ROBERT 



Digitized by 



Google 



/ 



ROBERT V AN HOE-C K 

Schilder lak Anfrètfèm 

Seldfaejfi w 'ttè\-^d foet\ eel ; 
. Veel en.deyri^ eet m reyji.' ."."' ;". n 

ROemdraghende <p tfter > nu wordt mijn gheeft ontftekcn 
Om boven mijne macht u deughden uyt te (preken 
Ter wijt dat u Pinfèet is vol aertfinnicheyt - 

Die menichmael de oogh fchief uyt hacr paekn leytj 
Door t'lockaes varide Kunft vól uytgherriünte leéringh 
En jnghebocfent . drift van't cloeck ver&mdts ycrteringh, 
Die uwe mildtheyt fchenckt aen die de kracht beminde 
Van uwe wetenfehap, en haer met arbeyt dient. 
Dier ons Van Hoeek. ghenoch ghetuygben afcan gheven 
Met een fèer cleyne proef, die haer verthoont alsc'levtn; 
Een proef ^van kleyn begrijp, doch wel van grooterr '-fin. 
Die fchier onfichtbaer is en heeft, veel krachten in. 
Dat is wanneer t'Pinfeel weet aerdich voor te fleflen 
Een ftuck vol krijghs ghewoet, dat oualijck: is te teüeö -."-.•• 
Soo /ddfaem , inel , en cleyn , k fijn Cónft-rnaekry 
Öie hy 'met grooten gheeft can thoonen in Fchildry. . 
' Jft in Batalien, oft ander Legher- tochten 
Oft peflery in't Velt, al waer cloeck wordt ghevochifflj : 
Daer de Soldaten fchier in dulènden beftacn, 
En teghen t'Vyants Heir verwoet ten oortogh gaen, 
Met waghens wel Verfien, vol voor-raet, vroü,en kindren 
En achter naer t'ghefchut om t'vyandts macht te hind'rea 
Al t'geen men (peuren can in fijn Pkiceek vtrthoogb 
Js vrempt ten aenfien van't verftants befchouwich oogh. 
Midts datter niet en can aen d'ooghcn fbo behagheu.- ' 
En t'gen is d'uyterfte dat hun gheficht can dragnen, 

Als ons Van Hoeck door Kunft brengt dacglijckx voor' den dach 

Soo cleyn en eel als oyt een mentenen oogh bcfach. 

Jac 



Digitized by 



Google 




34» 



B.QBSB.TV* VAVHOKC*» 

Controleur iujwrüfkMticns jww UJtrmct icja HajTenFlmJre etr.^eire txtreonknmre enfenttsjyures, tra - « 
lipieflmuz du tmatturi etjritJtSaj?four leur rarett né iêns U v'Jle LAnrers . ' f 



e.Cfue* finxit. 



C. Cmlerrkenjcu^fit 



Digitized by 



Google 



34* 



Jac fbo ick al fijn wcrck ten vollen wou befchrijven 
Mijn pen fbu fondcr eyndt verdoolt in't fchrijven blijven, 
Want hoe ick d'eel <P'tBuer al naerder ondeifoeck 
Soo vind' ick noyt geen eyndt in dVercken van Van Hoe<& 

IAN BABTISTE VAN HEIL' 

Schilder 7>an förujfely oudt 51. jaren 1661. 



G 



Elijck de bie geen honingh maeft 



Oft fy heeft eerft de bloe gefinaeft Als aen fijn cloecke ftucken blijekt, 



Oft fy heeft in haer fhelle vlucht 
Dacr uyt verfamelt foetc vrucht, 
Voor haren waifchen honingh-raet 
Die in haer flroyen huysken ftaet. 
Soo ift oock met de Conft gheftéit 
(Die wordt ghefien in't Schilders belt) 
Als met een Bie, die honingh fuypt 
En uyt en in de bloemen cruypt, 
Soo als een Bie is t'Schiiders handt 
Die honingh fuyght uyt het verftant 
En uyt den gheeft haer voetfel treckt 
Hoe wel den gheeft blijft onbevleckt, 
Ghelijck de bloem blijft in't ghcheel 
Soo gaget oock met d'eel Pinceei, 
Want fchoon de bloem wort aengetaft 
Van biekens fonder overlaft. 
Sy lijdt daèrom in't minft geen fchacy 
Macr blijft in welen even fraey 
Tot dat den ouderdom van tijdt 
Haer fchoont en foeten geur verflijt 
Voorwaer wat wonder oogh-gemerek 
En fchuylter niet in't Schilders werek, 
Wat hecft'et niet bedencken in 
Vol leflen van verfcheyden fin, 
Het gen' van Heil ons tuyghen can 
Een conftich en verftandich Man 
Jn d eel Pinceei feer mals en net 
Jn ordonnanti en pourtret, 



Met groote wetenfehap verrijekt 



Die fijn Pinceei brenght voor den dach 
Sulckx dat ick aen hem fegghen mach: 
Begaefden gheeft en wijs verftandt 
Een cierfel van u Vaderland^ 
Die door u Conft vol wonder deught 
Al menich Conftenaer verheught. 
ü Broeders, Leo en Daniel 
Oock beyd' ervaren in Pinceei 
En wijekt ghy niet door al de Konft 
Dacr u Pictver is mcd' bejonft. 
Jae foo veer ken ick haerc kracht 
Dat my den keus wert toeghebracht 
(Soo als aen Paris werdt ghedaen) 
Die voor hem fach dry vrouwen flacn 
Om uyt te fpreken iohder gunft 
Wie van u uytfteckt inde Kunflj 
Wie van u famen alle dry 
Js Meefter inde eel Schiidry : 
Jck weet dat mijne wetenlchap 
Daèr over wefen fou te flap, 
Want in u wereken cort ghefeyt 
Js gheeft van overvloedicheyt, 
Al even feldfacm, eei en groot, 
Hoe can dan licht de fchrale doot 
Van Hei lens gheeften doen vergacn 
Die in dry levens noch beftacn, 
Wiens hoogen weert beroemden flaciö 
Sal altijt leven door de Faem. 

IAN 



Digitized by 



Google 



34a 




IÊAK BAPTljSTE VAlf HEIL 



fatf*j**tt*,mÊrmtrfr* onitmvures' Jfd**pf$*n.f0*/U ftJJmtrvr, J**** ***** ** feurtrxiri, 
e* fu '*n p*uU vssir * Bru*frU*f Jtnt it e/tftr l*n t Coj**tji * ~* * " 



rdaHéiltttiUr trsi* jneor tnvis. 



Digitized by 



Google 



344 

IAN PHILIP VAN THIELEN 

Schilder Kan Mecbelen, ouit 43. jaeren, 

1 

Hier tred' ick in een hof vol aenghenaeme bloemen 
Dacr Flora wel met reen ten hoochften op mach roemen » 
Om dat haer jeughdich groen op rijm noch mift en paft 
Oft van gheen R 00 vers handt can lijden overlaft. 
Daer tTchendich hof fenijn gheen voetfel uyt can haelen 
Dat gheenen vorft en vreeft oft heete fonnc-ftraelen, 
T'gcn' nimmermeer en wort ghelaeft van t'hemels vocht 
Dat (onder wortel groyt en leeft oock (onder locht. 
Jae (choon dat jeder bloem op fijn fiüfoen moet paffen 
En al ghelijck met een niet (amen connen waffen 

Maer houden' hunne beurt ghelijckt in't (meden gaet 
; Daer d'een voor, d'ander naer op't gloeyend' yfer (laet, 
$00 is dit teer ghewas nochtans van vremder leven 
T'gen' can op écnen rijt verfcheyden bloy(èl gheven. 
Dat fijn de bloemen die hier op panneelen ftaen 
En door T>an Tbielens Conft ons wij(èn t'leven aen. 
Soo maer een waere bloem ghepluckt is , fai verdwijnen 
Des' bloemen fijn ghepluckt, en altijt levent fchijnen. 
Soo maer een hoffche bloem haer eerfte doodt eens fterfe 
Sy wacht een jaer eer ly haer we(èn weer beërft, 
Een Schilders bloem die can uyt doode verf verrijfen 
Haer eyghen doodt can ons oock ftadich t'leven wijfen : 
En die dit niet en vat en (oeckt éen proef daer van 
Moet by Iwi Tbielen gaen die u dit tuygheri can. 
Die u door fijn Pinceel (al wefentlijck doen méreken 
Wac leven datter fchuylt in fijn lof-rijeke wereken 
Hoe by dat hy den aert van Floras bloemen compt 
Daer tot in Spanien de raffe Faem op roempt. 

Die 



Digitized by 



Google 



345 




óeyneur de Comaderch.etc.il e/t 
dutreifameux feintte F.DamelZyers 
ücJtdcutmLvcintre f ei e/timé en/Urn 



■*rffimi 






y^tf Thisxev 

fKalmea,ï!an.i6i8.aeJit Jj/ciple 
C(rnifq^dtltfii3,aufrtslequeüe 
nt/es tabhutx en rendttUs tefinomagis. 

Xurtsrd Óêtn fe*£Et- 



Digitized by 



Google 



zé 

Die Zeghers fncllen gheeft, en fiiyver nette trecken 
Wel neven Zeghers werck derft in fijn Conft ontdecken: 
Die t'Hans by Zeghers heeft gheoeffcnt fijnen gheeft 
En d cerfte Leerelingh van Zeghers is gheweeft. 
Sijn Conft munt boven Conft , en groyt hoe lanckx hoe liever 
Door de bevoorderingh van fijnen cloecken jever, 
Wat dienter meer gheroempt op foo een eel Pinceel 
Die ons het leven ( can verthoonen op panneel : 
Midts in j>an Thielens Conft het leven khijnt te fchuylen, 
Trots al de meykens van Gitjeeras blommen tuylen : 
Die was een Veldt-Goddin van hooch begaeft vernuft 
Daer Pau/ias al menichmael voor ftondt verfuft. 
Als hy den loften aert van haér doorvlochte bloemen 
Met fijn Pincêclen focht in't leven by te comen, 
Tgen ons, Ttan Tbielen can bethoonen in fchildry 
(Daer Tmftas voor wijekt en al de tuylery, 
Van defe Veldt-Goddin) om dat fijn fuyver ftucken 
Schier boven t'leven gaen , in't leven uy t te drucken : 
Sulckx dat fijn blom-ghewas can worden noot verdort 
Soo langh ly op den doeck van d'oogh befichticht wordt, 
Die noyt vergaen en fal om haer groot krachts vermoghen 
Soo langh des' Mael-conft van yan Tbielen wordt gheploghen, 
Den gheeft die door de Conft in fijn fchildrijen leyt, 
Voor hem , en fijn ghemael d'onfterPiijckheyt berey t. 




MARIA 



Digitized by 



Google 



MARIA THERESIA, ANNA MARIA 
ENÓE ERAtf CHQISE CAÏHA- . 
RINA VAN THIELEN. 

TGt m öfcbeneRtee«biei berpael fon'lleeft mp.t«n jttof nkt f&Hbcr ab«t 
«eng&elbent om pje* ontHbvu boegtjcn bsn onöewfMijc&enlof bietnet 




He btoenwiftli* PidMf»y ftiiclj* Wrt Octlcijcii rtRlfowl^tr'ti? p&pn be dbeeft: l -'•-> 
bent ban $aete bodtfeïBcben ttafee epgrac JMtettf / tets nfet min jtpfffekenbe - .> 
in be& Jofpaet enbe «eenjefce «onft / ctta alfoo aft ö?i> «i btonifciuttiftcn'fw .-, > 
mmh^^jflwomcq^Datfawt tooi tien <@atu§c in r albej&p f(5oonftegtt|; .7 

be afftaföigge wrraf Cotfpen bftfcntlHA flöcfecnfctrfeojbch fM mXtytW ' . 
AKNA^MA^W.vwf&i^lcn fëjföe&o^hrtjact'rö^. eribè Fhahchto-xs-b- • 
C a t « a* t n a van Ttóëlèn in't jaet 1641. enbe #eft)tR ben tjjöt ban buöcri; 
bontammalcaHfamnfobctf aib^ - - 

eert ittbeimr «faftifopralt aen be fcanbflnintr ^ bjm btm a¥ l^anön; bie fp 
nart P30po©e/>|bgy[ effte ugM JMe* te onjbetMi. ^ten^ nvt bjedkpCten 
opficljt bat ben $atuee meen gftfnfljtjcn # tot fjct gftene baer ben &atuer af 
boo?t£ tompt/ toant oBdiw&n jpanirc on^f ïjet nöeft ijef uctfacnbc enbe ben 
gbeeff aft &et beïfïant ftpthtt ötoingtjen en treeften tan al£ bigfjau-berfep 
tojembe (tt)ec|ten/ bie baec in eenijjfie nieunJe Cotnt oft foetcnfttao (becneniti 
te bjingbèn/foö tóojt #« ' fetr oagï>mttd«UjtK tótóefrt» bot «n fjeatuer ba* 
bootfefBèben o{)ef|trF^J#fll^^ajmfHHg&en enK (few 3Uft*U«gfp*b0a .-! 
Piftura, (We uptbenjPa.tM» iejotóbm g^ejiegöen te.toefeq tot bjontoeïtj* - 
Öanbt-toetcli / al& tot 'ftt een mannenjate tojetmfïbap ) meet treriftt tot bejebas , 
bedotte Conti afr antpcfrojf/ obamibt#bcn bcrnnffiggien tn 1nt)t Jte^aemben - 
Jean Philips van Thickn^mm^ ffiabtf (inbe (éïbr gonft ctibc ft ijl er batctv®nö£ ) 
en ftenbe bun QfymQfymifyfyïXmcauót ben jnoljcXjojch Uptitór/ alj* aen&iev ,. 
bpngljen onbecb#fttig()e èp fttfffin? TD« bóöWttbe^cfjter^bêJHbeConf* ' 
met lult enbe jeber i^f ^Ï^Jöjiöi ^t^itofeis^ ^aefri^f^ ««wrcn t»o^»e& Uijt 
men baetban Hopt gtoote mteanel£,banbe ebejle #intetl mcttct tijöt te (ten. , 
ffcbenen öflnftjnbefe/batïrtt teel mac| fegö^en tot l)ün meecbee eer enbe lof: •- 
op i)et fpJcech-ljjoo^ït banttóB gï)ritn?ötn fcfawjadoo: fjonuaa o^i bjurat genas^ 



Fortuyn is van fop JvNdstttwfcV;'? *2 

Dat fy mani^lWtj^aac^ ^ rri 
Noot lal vcrand icn.hoc het gact n% 
Macr houdt aïtfrt to'óèheïïïïact* rri:v 
Jn eenen en ghbUjekén' ftant' ; - '-■■» 
Wacr van JfadncKJii^*i(fc^'<3vcrnaabo v 



i^DoiitEkttnhuppeh-inih«t ^tócri'i 
^cp> f f>qta|5nJo^ t^fr jpnghcn doen, 
Sqot vóór fop r aaer ,, voegbt fok Nqtucr 
pirx dat'fy Ts ons naeft ghebücr. '' 
Des^rrtrnftftiinmgficBórcnaért' ^ 
Na^e^igHcftidi^ö^elibacfi i : ~> 



,rl :u ir-', ü? . i.'t^-.r.* r.D , JVbf.^j M:rl J.:r :' ::1 Het 






Digitized by 



Google 



34» 

-4Jct ccrfté tfefen blijft altijdt 
En^rt ghcvocftcrt vanden tijdt. 
Dit leert van Thielen ons (eer fraey 
Jn een ghccolorierde fchacy 
Die in haer fclvcn niet en is 
Maer wonder van ghefteltenis, 
Dat is de Cönft van deel Pictver 
Die t'wcfèji vat uyt den Natucr : 
Midts dat tTincecl niet doen en can 
Oft fy heeft daer haer voctfel van. 
Soo als fijn fiiyvcr eel Pineeel 
Ons can bethoonen op panneci 
Belbnder inden blommen aert 
Oft hy van Flora wacr ghebaert. 
Die (lchooa de doot hem had ondurlt) 
Sijn Conft en waer noch niet vernielt 
Die dacgh'lijckx in fijn kinders waft 



Eö op ghéen doots ghcdrcygh en paft, 
Midts ly ontftcrflclijck fal (hen 
Al wacr fijn heel ghcflacht vergacn. 
De Paem de a Roem altijt bevrijt 
VanHAÊTenNYDTs vcrgancklijckhcyt, 
DaerTHREsi ons een p roef van thoont 
Wiens Conft is weert met gout beloont. 
Haer Sufter* Ann* en Cathawen 
Die laetcn hunnen gheeft opek fica 
N en ghceft die wondcrlijcken fpelt 
Jn menich fraey en deftich belt 
Dat van hun ftets wort afghemadt 
En dacr de Faem al ree op prack 
Al even ghceftich , cloeck en rcyn 
Al even net en onghemcyn 
Sulckx dat de ras en vluggfre Facm 
Oock moet verheffen hunnen Nacm. 



IOANNES COEFERS 

Schilder Ttan Engheid» Jt. 

TIs even oft kk t'fbut en water weer fiiock draghen 
Naer t'diep der woefte Zee, als ick Jan Coepers Kunft 
Jn rijm verheffen wil , midts d*eelheyt en behaghen 

Van al fijn werek en paffen op gheen tof en gunft,. 
Die jemandt tot fijn eer aen Fama wilt vertellen, 

Midts dat de daet bewijft den uytcrlijcken lof 
Die jemandt van Tföner. in dkht oft rijm wilt itelle» 

Van Coepers fbnderlrogh bekent in't Enghels Hof, 
Den Toeten weder-galm van Famashei trompetten 

Wort over al ghehoort tot roem van fijn vcrilandt 
Die kk wei op't tonneel van ons* Tithter mioh fètten 

Midts dat gheluck en jonft hem vatten met die handt 
En gunnen hem de eer die hem vermaert can maecken 

Om t'levens nuttfeheyt die hy door Kond ontdecke 
Daer jeders oogh (eer ljcht haer voctfel uyt can fmaecken 

En menich hert toe luft , en vreught * en jever treckt 

FRAN- 



Digitized by 



Google 



F R A N G I S C U-S ET E N E V E 

, , , ■ ,. ' . -'■ ..'>.■.'.' < 

* ' ■ v "• 'v "StMlier tan Xnttiérpèn. 

.. - .:"::; : <: ïiiv-.'l \ya'X ::.V- ':■:'. -r/> r. "' T -^--- ' ' . ' 

VErandcrlï jet ghcluck , Koe (pek ghy met de menfehen* 
Die daeghclijck* q jcxift.cn hoochftc voordcel wenfehen 

Op't s'werelts root * toneel y want die u vat\ cq dient 

Niet ate een ó^ 
Dê Néye tol yAn ghcctf en giügh u niet beneven 
Als ghy hem hebt ghewinckt om hem u handt te gheven, 

Maer namfe vlijt ich aen van in fijn groene jeught. 

Midts fy de Lcyikrftcrr' mos van peerftkhcy* en dcught. 
Midu (y ww d'jcrfte-dic gingh fijn Fortuyn' Bcrcycn 
Bq vanden én&étigtit» |>ad wou nact de; dcüghden ley^n.:' . 

Sop als i>ock is ghcichiet, wattt t'vküghel-lfijck ghcclacht 

Van fijnen jonghen gheeft heeft hem foo veer ghebracht, 
£oor d'ocficaingh <^r Confl in d;c<J Pjnccql te ct^hen, 
pat wie taer werefc^n fiet 

Qm al den wond'ren aen , vatt fracy ghcfttkéim 

Die met acndachticheyt daerih verborghen is, 
Die al de tuften van een Kchders' oogh verovert 
jfoc de begh&erlijckheyt derConften foo betovert, 

Dat Röomen ielf ghetuy^ht ,' in lancfc vcdoppetv %ift.::i 

Ea waflet niemant die :njcr ©eerftichcyr en vfyt - ? : v 
Soo nacr quam den Natücr fnY tlcvcto af te malen , . 
Daer m* heel Jtatién hoort hcdendacghs van praten., 

T*is wondemjek om fien óp dlicèr van Levens hofF; 

Wafc Confthy achter liet, tot fijnen weerde* 1ö$;m f) • 
Eer Ne v' nacr Roomen trock, in fijn onrijpe jaeren : : , 
En eer hy noch opreeht was iade Cönft emei*o> 

Soó alunen waerelijck can tëghenwoordich fien, 

Waar in dat fchüylt een gheeft van Rvbbens en Umie», 
Sijn werek de daet bethoom, fchoon Momvs dit benede 
En uyt een jeveriucht <& rijm: ghefchrift beftrede . :| . 

War van de fnclle Fatm noyt vrordtn can verdort 

<ftt fijnefi hooghen lof ia 9 % minftc deel Tcrcott • 



Digitized by 



Google 



y& 



7 £# E ffl E ^ü M#l%%^^ 1- 



G^cltkh be tfonlicnoVrg berpltcgt fijn bancfcöaet te toefen gunnen jgtttctóe 
«Bobt otocc be oratie enbe fibeluch bat gp bun (tot feectypntaringgtfen 
be mfl^H^&*&^ytaö^beWa#^ fèftn 

oftb^iftljw IMöww» iMol jrtbdt .ted^w? /j £eÉbrbe$ibpeii&en yutte Jün$ 
hch 'bic fo.tcajbco^^n bjgitfföW ftjteraiieiKdfclKKltt *ertfcDm:uiaaI> 
ïccnbc tücretb^e^^bji^ec^/^^ ^.cn.bwfr ff* Iff 

atjeïept^enV fefteMla^e^iöV^ÏI^^Wwfc %IM 

boninbt fêufe ja« bflw*©re#fü3tfe|fe'fti ««yw.VW en _ , 

be&tta^ranilit^^ 

(fcfiooh be ^^wDn^ei#Wifi*tyfciMft 1 jjnafittMtb öetyitft *itt*4frte*rt 

b een oü lr$Wrj ; ba$$ oqteroqnJKflhefolfri^ 

ftftf^-raff^Sulb^béi^ jfetft 

toofcmtfi*ibjW«*folöf'ffti qptom? jpMfe fIBft' «Ü»tft# bmfh% jftttff 

tot otob%*ft4t^<$|eW*ofctn1^ 

tooien gtjterf^^lbio^tti^itottnto?^ 

fen om bat 5p t$qM$#ni} ^»b^,i^^flWlfiW«fin»3ft?fcltt fH*£** 

Pararcha bent kramn ebej gwimeei; lof/ iet en 4iunftJ6wboinbfc/ ft» m w 

ben feiben metVgdïtfie $diMm. M&mm^M^mSavi^ 

rooen becgaenV^ êcinetrtiefcl 

tod m^fCRJflWI^v ^ - rm < ^^^3 liir * 3M 

Wat baetet^%éftM^Irf2)fPrii^ffipfl 8%,™, 
Die niet aïi^obbel^ f|jn ,oft w?^fe I Hlf.J[%«! n, « n«a -j« 
Eajjc^*5elij[ci j^irgaein * ppï? e$jie n;$aB$i^tes<Wi jfr x .; £ 
Soo m^oeitclc^körpèn^a^^aa^d^^^fi^jfe ' 5 
jtëen leéffTRaféhró^^^r^d^VM MbY^Wci^sJ&ta 

Florenticn) bi^3J«WTra*<^ljrt^ «m^m «WWfc^^* 

jjerfoon naec t'Jtbfo tfcteeffitr/eti jktfcfulcaa&pfjrfjriaie beBMMftÓ? föfciStf/ 
öffopöf?}ft^*Fomxtib|ih/iBbeir »o!^ïitob:.ta«tieooBctóeimi? enbtfwt 

ftbcen ft Toefen 2i£nttnjtiM JKlm JKn«ffk «WHWl -Mp'Yl &*%MP Jbmfl*u 
en fou too Jben oW WMpf bM 
«Scbilbct V/M fl^^aWHft^èltt 
fpelcn en Uc )fgJt^3ffctfw#ii^^ ; om ëlfo¥ ui? wojnemen wöe uprtwtt' 
Kingbetoanfoo bnnttb (hult ftbilb?» te bolbjengben/ alleen om eenen omfferffc 
Igenennaem nebtee telaeten. i®e cbele enbe macbtigbe&tabttoan BmflclmatD 
7 !b&Kl)#crcn roem mei b^aegben on be toeect befaembe $$iIber-eonft bte to&P 

tijtW 




Digitized by 



Google 




PETRVSME: 
Pretor Brucelletifis 



CCêukercktnJecit . 



Digitized by 



Google 



lijcltf ij* ten tootfdnjn bjenaljcnte poeren mg&eftogm Peetec Mem , ben metten 
niet alleen met etbarentbent atoote.en mxcneliMK ojbottnantiettboft? bet $in> 
teel noec tienen af en moeit / mate nefonbec in {iet conterfenten (Wenen ffw&t 
enbe bolraaetfetöept anrtmjft/ nat fón beerbtc&ept en doeene panbetingt teel 
meet (al£ oen grooten attent en (angbe tQHt-qmfam ban onfe onbe €tofc> 
naer? ) te aebten #/ enoe agelgefi fenee boanteffelOcli jumeeHnicfi fönbt af}* 
ftfnibett ban onfen canfiianen Pfaenis Anthomo van Dijde , afodbenbe bed Coat 
tecfentfelj* banbe otibe Jftagiftraet banBraffd (op be jttaten-Catner oofter 
*tabtj*-$up$ twBrufTcUea&enmoojbiaïj bangbenbe ) (efttjnt te toefen m 
mirahel be«? merebrfboo; ben lebend aett en figeefiiegept bitmen boet in fcnrtn 
tan. fioo mo?bt ben Couft-liebenben en niei$njeriatjen *rf#bn>beminbrr o«& 
oennfjemefen al meniett memo?ie-jumed/ afodbenbe brtfröenbe ^ourttettmoft 
tfontecfttfe^bieobebaenenbe met groot becfïanbtuptg&ebxnfctftmban befhi 
eonfitatjrn <®cftmaet Pceter Mem , al£ te (ien Hm on beefe b epbe &nfce euto 
SOmbac&tf Hatnetj* binnen Bruflèl , ooeft m broerfefte €bd-tjup(tn / en fteotai 
can ooaj^Httjnehjtti get&oont tobben /mat toontet&qjt tobde $inced in fjaer 
toerchm ten bootfftim bpnoftt / toaecom met nuanjen en paft toe frtmn toff 
cnbe ontfierffel^ene ƒ aem bit bolgftenbe Ötfm-fc&ift. 

Die tVefen en ghcdaent , jae fchier het eyghen leven 

Van fijnen vrindt wilt fien , en d'edel Kunft daer by 
Soo veel als den Natucr aen jemandt (elf can sheven 

Die moet fijn ooghen maer flacn op een eel fchildry 
Van Teeter Meert ghetoctft , die d'ooghen can verftereken 

Befonder oock die van haer crachten kennis draeght, 
Om datmen niet en can in fijn lof-rijeke wereken 

Bevinden , t'gen aen d'oogh in eenich deel mishacght. 
Vol vaftc tceckeningh, en wel verdeelde verven 

Een loflTe handelingh , daer by den Toeten aert 
Van hoochfcl ende fchaey, die nimmer en verfterven 

Jae alles foo gheftclt , en vlijtich uyt ghelpaert. 
Dat (wie eens compt te fien de vruchten der Pinceelen) 

Die ftaen op plat panncel , ghewrocht van Teeter Meert, 
Moet lijden datter ghecn aerts-fchatten oft juweelen • 

Te vinden fijn , oft d'cel TiSluer is meerder weert. 
Sijn Conft heeft fulckcn cracht befbnder in Pourtrettcn 

Oft Gonterfeytfelen , daer tVefen en Natuer 
Behalen d'hoochfte eer, naer alle Schilders wetten 
Midts t'levens eyghendom fchuylt inde vry Tiftuer'. 



LOF- 



Digitized by 



Google 



o. 



KI 

XÖF f S.QlJ RIJFT 

Op ac liytncmcndc Üonft , achter-gtaÉ£tcn : by den - 
i .»,.- béugtótnncndcri Bfoedcr 

ANIHONIÜ5 lOGKA 

• ^nin fijn leven Minfccbrocde^eiuJe Conftigh Sckildcr 

^cftoiivcn tot Roemen. * 

ALs Faet» led o verdoekt in m^ wy ghepeyfcn * 
Dcq koftclijckcn fdigt <?n ojekdota derPallcyfeiV 

Die mcnich v P^cmaet en' mftéh$kzh Ptfi^ : k?ft : : - . ! 

En daer dé ScW<Jcr--conft Qock deerfte placts -fhpnfiff . . ■ j 
Om haere wcej-dicheydt ch teldfacm cdeiheden. 
Die met èt gtootfté gift en cet Wordt acngKelbeden ' 

Jac naulijökt cfijghbècr k ^rtiéi'eciftxnachticb gclt> 

Se$ ; ftont de Facm teeftontin Imcr ghtóopt vcrftcltt : 
Als ff eens; quam te fiea tot BfiVssB^ <M d'Altacrco , 
Jn' t ' Minne-broeders Kerck -, T ,cn , acn . de & PiUaetcn 

De wonderlijcke KunfLdie daer ten tnoohc (het \ yT t 

Jac alle handelingh van-Coüft te Boven, gaet, 
Die Rocka met verftatiti heeft wetèri voorts ^W brtia^én j 
En foo den lof der Gonft veel eeuwen te verlsntyhefe: ;:.-,/■ 

Veel eeuwen nacr fyq doodt, dic/ioyt 'en fal vergaat 

Macr om liacr edclheyt ontfterflijclc groeyen. a«i> 
Soo is fy mctterjfiacft' de. wcrelt door gaén. dreven ^ .., * 
Om defe achtbacr Cohft noéh hiceifter TÓém tt ghcvciV \ 
- Te gheven lukken ter dat ff fcacr diifcm jacr •• : * 

De hecie w^reldt door mach wclêh opehbaer : ' 

Waer in de.wcterifchap is van Van Dyck te mereken ./ : 

ficp, Kond die, niet en wijekt aen Rvbbens edel twereken, 
< Söo ïhèf en gfieêftïfch U daer alles fcyt ghevuert" , 

Jac fchijfit dtt «kfc ftfcuer fich eyghéiWijekcn nifetf. ' ; ' \ f : i 
En had cylacs de doodt den: Ydoaganck ftfo benc&eri " ' < v 
En fijnen je ver 4pb* bc^iterven 4f ghefhedtn, 

MiiTchienhadRp^MfeN ^i5jjf p ;j["fll^ t'Jbaa^M^-^'^y^^^^ : ;."! 

Behouden ipdi Kdpjl ) ghcwefcfcri voor t yerft^nt 
Van Rotka tffc KHttfó' Wft-lbcriiacf ty te tomen : ; V ' ' 
Dat niet en is Vatt'bèW-uyt^'tcl Pmccd ghecomen,^ : , - 

Oft t'icKïjnt dat t'lcvcn is, en, fonder leven leeft, 

Het gen' aen fijne ficl de deught ghegheven heeft. 

Vw tAN 



Digitized by 



Google 



Ventiïèrdeii ^^3^^^^^^^^^^g^^^<^£ { J^/ >"«^m.%Apio 1661. 

b'iff&dTöifiifqph 5bum*:^QokdtftrfiJd wagBen^ikieÉnea , 
Lanckxt t'vlacic der .wosfiè act jfwrbjrJtóé^/xtf^ duyn 



Met fij^(^%«^/^^c«r^f^v«n wnfiW» ; /. 
ier o v$r gcootc vreugd je op -ghiftacit Ui't adicp T ƒ '\ 
Des waters /bitó<rd« ^ttfe»to^5^^" ;: ^^^- * : 



Waer 

Pie'oock opliet ^ . . 

De Zeef^ft feop^Q^^ift ggMïufe^fpaepelif » 

Wert daa:v*n^cde»!e^n< vereert nteo niae&ghe&ngtefr 
En van ha<»-W^c^ #è<haflr ittfc^feh^jf «fr Harf yls ', 

Met (che^^ftèclerf ehf^flé^^tórig^.^. 
Het !üeck-Köfn$Lg^ .,] 

Derfblfc^fiöh^t^^ i'bedie^ia feerttcreri^ j • *,;: 
Het was ai^öp drbecnrmet oVepvloer yfafl priel "-- " 

Om 9ro&ï triëb^n öf^teièrlijckjct fcyt ^ViièteW.^ 
Doen fachrnerf t^ibandc^ Van <^i^r^^g^a^t\ . • cc , 

Men brocht gtotjroöghdwt. wia ^>l«ts ^aJawü^^Wetbriet 

Noyt fachmmfïikkemHeyl d^ {J ,„ 

En (00 dier ceifrtfrwi tïyt t'water Jbb^n birqcKtiJ >, --, ';/•'- 

Een ctöóh v$ ,fi|©^^ 
Die fy leer ^^c{Uij<;^^efeh 1^4 gbewifcchp : .": » 

Van cruy ti r Ii»:cd coxael voor bet- gneécrett ftutfek ' 
Van d'eel f'famai8tia i Cj*ük &bteits*ft'kk J - ',ï 

En r^aarèeferi :öaitó^^teo^fe^^én : ' '. 
Aen eenich ctoèck J^r^a* fee^éi^ .^rV'i j^o'o^ *n $f«ft 

Die gheenea tton$i oatfitt v*a ïufe winter vïatjba^ 

. ...ei iv , '--. :- :•'•.:;.:. :: !.': ?:y: ^ •'--■ '*- A V 



•>; 



Oigitized by 



Google 



nsi^w 2j7firri'jooZ> onrf} }*rn av/T 1 n: joj 3qm:io 



* 







;:l:j ü 



-.)* 






Digitized by 



GoogI( 



Die daèghelijckx befeylt het Lande van Mexico, 

Ja compt tot in Ter» met fijne Coopmans waeren 
Jn't pratte Mantua y de Zona* en op del (Po 
N Die t'machtich Ufien en China heeft bcvaercn. 
Dit vontmen eerften goet, maer als den Zee-Godt fweegh 

Quam daer een Meremin uyt Thetis (choot ghedoken, 
En foo fy kennis van des* vremde croone creegh 

Heeft haer ghevoelen oock met foetheyt iiyt ghcfproken : 
Tis reden dat hem eer en lof wordt aenghedaen 

Die at den dach becruyft ons onghebaendc- weghen 
En gheenen Tartar vreeft oft fwertcn Indiaen 

Jae tis hem groote vreught den vyandt te verteghen. 
v 5n t'levcn duylentmael te ftellen in ghevaer 

Van al fijn wacker volck en rappe Oorloghs-gaften 
r Men vreeftcr gheen ghcwelt van ftormen , wint , oft baer 

AU hy het Torckx-ghebroet eens nacr de fiel mach taften. 
Waer op den Duyckeler van Glaucus antwoordt gaff 

En fcheen door fijnen raedt d'heel zeefche if^ey te ftóoren 
Om dat hy fcfFens floegh d'ecrfte ghefintheydt aff 

En liet fijn oordeel dus oock op dit voor recht hooren, 
Dat niemandt toe en quam des' weert befaemdc croon 

Als die op viflchery moet onderhouden t'lcven 
En is te vreden voor al fijnen arbeyts loon 

Met t'voordeelen profijt dat hem de zee wilt gheven. 
Hier pp begoft Neptujn te (precken met verftandt 

Wat j (almen foo een cfans gaen aen Matroofèn veyleo ? 
Die op t'bewaetert vlack bekent fijn t'alle cant 

En daèghelijckx den ftroom van on(è 2ee befèylen - t 
Met rijcke coopmanfchap,daer t'vyandts oogh op loert 

Het gen' fy brenghen uyt den Noorden en het Weften 
Waer door den Oceaen is menichmael beroert 

Men geeft aen fulckcn Yojck des' croon foo niet ten bc&o. 



Yed 



Digitized by 



Google 



*S7 

Ved min den Zee-Hclr, die ons baeren dickwils ftoort 

Verdient begifc te fijn met fülckcn prijsbaer loonrngh ' 
Want foo fijn donderbus wort boven t'djep ghehoort 

Van't Ibuce pekel nat vérfchrickt ons hieele woohingh, . 
En wat den Viflcher raèckt die onfc paelen kent 

Jac dammt de waters' af met dicht gheprcydc netten 
En woont op' zee als in fijn eyghen Element 

Die moetmen oock den lof van defen crahs beletten. 
Maer die de Croon verdient, en ftoorden noot de zee 

Dat is een vrempt yerftant, nochtans can zecen bacren, 
En die de golven van Keptnyn nöbt fn<d* in twee ' 

Oft zeéfch'é ftormen lach , is üiflc zeë ervaren. v 
Die al den zeefchen aen/ghefijck fy rc eheftcle . 

Tfy ffilte oft rempeeft weet ghëefticn te ontdecken 
Door fijn verheven ConU in een ghelcHildert belt' x v 

En door de wpn4er cracht van fijn Pmceele treeden. 
Wie onfen handel kent en als Vet leven thoont 

Behoortmen dcfèri prijs met blijrchao toe te ftueren 
Behoort met dit juwce\ naér *echr té fijn ghecroont ' 

Die fondera^e te "fi«n in zee foeckt avedtneren. 
T'it Peeters tweede ïit der zeefche Cotifténaers 

Midts d'jerftc was fijn Broer die t'leveo is ontweken 
Was 't calmt , vloet , ebb' oft ftprm vol yrcetelijck ghevaers 
i ■ Nootje ter is de zee als in htm Cooft ghebleken, 
Dae* d'cen verholen klipp" fchier teghen d'ander woedt 

Daer d'Ooft ftrijt tegen t' Weft , den Noorden tegen t'Suyen 
En t'khuymcnde ghchuyl van. den vcrboJghen vloedt 

Vecht teghen het ghedres van al des onweer? buyen, 
Hier is dé Coop- vaerdy met Schip-breuck overlaft 

Dat naer Compas oft Roer noch droef ghefchrey en luyftert 
Den draey-ftroom treck'et neer door 't breken vanden marl 

Hier leyt de wackerheyt der Schippers gans vcrduyftèrr, 

Eea 



Digitized by 



Google 



Éen ander Qorlqghtfdiip (cUer-tTwater.teishen bn»ftj:.. .. • 
S.et fc^m^jad» ia fijne Iqfr^fe'X *';,•/ '" 

En wafnTen wodt^TOrckt^.niec aU^gbelicT , V '.' - V 
Het leven hanghttt.,m.3f weóAfcfcij van veeLdmdt <■ , 
En hoetecg,»,^ n)et.ifl,fcJ, W a qCftor.p<ch .^eï 1 ~* ,'. 
Dat vmtmen^e ppnft.jaft.^W t<£fijS^ ^T. ■ ',£„, 
Jft oorlogh ofte Ar.,,)^.»^^ gMctie,.. . .T; '.„„ 
Sulekx dat W.jMlM^-SÖ^^^ , \U 

Ter ^ «^.Iffi^^g^g!*^;;^.., 
End W %do V ky^fe i denS^iiaer.prij S b»^kn;;';^,- 

Oft woonfted? ^^/^ ! *^^^^'^ 1 H * 



Locht 



r. _, - •" . r ' . -.> *•"••» ** v y .*«/» x veters tcyen > • i 

En ftww miefcl^n K4cr,diè hém fijn vöeïlel Ö&fef b zl Vl ' 
Sijri haadc die. maecfcfè'tf dan die' fijriè^oefters ïS"*^? G 



Digitized by 



Google 



Dat fijoc JBacm «oyï *5*Jtlt, can idc <iaer doöc bewijien ; 
'J^^.^^^y^l^.l^a^.in vandefeïve : leeft j 

..."/./;.'';,' '. Annowdt des AutUurs. 

ibó^t ^ct^/«ri,Coöft vöör het wacïachtich leve» 
-poet fijn eet Pincccl hem niet als watetghevén . 
Wan* d'ölf vyafceft 'is vat! ufater tnde wijn :i ' . ■■ 

Die mee fijn waerde Konft nochtans ghemenghc moet (ïjn, 
Hy vrt t <k verwen fr*et de öli foo té fpi jfen •• 

paclij efed t ifr den aert vab t*water cah bêwijfth 
. Waer in her Element des waters fchijnc dat leeft: '. 
En -nP-'.fijh felven niet -als Conft en gheeft en heeft. 




f i ft i.Mimjf i ii ii I i ■> ?I j %( l<| i^ i i i ' i ' t l li U ;»i n »<l i f 



Aénfpraeck. 



M«öntipröÖ(inrïmriÖADo« eetlJfteeeft-llttCQ&t : Ex afpedu nafcitür Ariior 4 , 
bar upt bet g^fftefit toöjw öe Mmté uöebojai/ enbe o&dtitH De tiefbr 
D^mpr tirni otri tfQjbq të uocö tied ti^f möct bon #«urc p* *töüDtt rond 
t* btfehé, tbtf Mat raflktacttt Itefbe/ obctmim-rfp imefttabèrtóen 

jae&èifa JmWtmVfc beevbet-lilanbe Juffen enbe bctónbetlgcRt fl&ebactotcn. 
t©irt trttrt w^iirtitaiö foo Dient fticrBctotfenDataljf tnomtert eeneb ofteebtip 
lwt*rt*n)n OflCDra loet Dolen ofceen aabieft betot tuöjbt tetfbut aettttgeïotbr 
mte.jttwt .uötrft betblttnt Datbb tiopt fUtiIuflai Üactof m fal tteeften óftDr 
fH^fefitffl.ffHltrart tipt öftiiwOöi fiïiocch ban fowmmtmu tfftï&abt/ niet 
itlren btwfmj'tjebbeWé b* ttoettte ft^nbeltaöb/Uefctbeft twfm enDe batte g^r* 
(WttratJé banbe fcbil&aj : mart ooeft bc mflojte oft ben fin Die be feite febiïüSp 
tror öjöcftt enbe betobfï ; Itoójtiwcrt ban fcmant een tnaeraetttitffte £iflo?ie oft 
ffiefhig&ectbe fabel bcthactai / bet bttfiewftt bc memode / enbe in een btlbe 
« fim Uptfiftttomlu fienbe/ etbontmen niet alleen een bcttfercïünoDe inbe me= 
ötojte mare toeft een bolle bertnaetft boe? bet d»t(ïe|)t. $W teel bat jetnant 
(ft&Mto bP inbe bJctenfcBap ban afle Biftojienetbaren töaet/ en boet bp fbobc 
raen üettbet ban Pidura; in eni ^iffon-bcIDtfoo grooten beftaeogen niet. ca 
W binben al# eenen opaten SttrfDct banbe conft/ bie (eenttbfhi« ben fftt 
maeten betftatnbe ban bet afbeult bet fetbct bifhöie) ^1 ftiettreboe tnetti 
Mgcftr n^rbactrttn mbe ««tteïuefte tft«|ttiltbi«^en bie ben «flBeeftct batr w 

ftteffr 



Digitized by 



Google 



3&> 



Beeft adjtrcobdatai. £00 «ent tem «anjittetetttett Eefre mi gort *«)fltet 
te toefen ten «pprbt fccnraffc-bjaöber ter fttffogirtf bui boojrt cornet» te ttf 
betdanten bie anterftntg tal upt tetbmberfr toiin<ouii ffla3ebonbmb»«ftn/ 
ente biott boten bien bacr bp te fdbe bntojien (bo baft in fyu memo* te 
gebbcn «Ac buffetten teut ban te bet ftaeu / bat bp niet «Don nvt fnod 
upt entourtt te gtebaente rnaer oom tet engten leben /- i« fetnjte bet epcten 
leten/ om reten bat niet alten gbenocb en tjtf tentet $mteeJ te boni teübn 
te 0$tie0tenttept mleten teutte biflojie/ mare oocn bet toefen ban WöfW 
oft tyoefbept bie tem mnaee ten fin tet fdter-te (int iff: titfgmbpejmnp! 
te tiptbdbhujbe bante f abdban i'fches een Conmdn:9ocftter/ tsaaran 
«öbbbinne Venus , om boet iiptnemente feboonbept (eet jtiotetf toaj* / mtm 
eminente ontetpeuncn batrfjramfebap beeft ben tertekti Cupüdbaen» *a* 
opateftornt enbebebolcn bat b» ten armftat ente ear#mrbj0en jBcnft taf 
torrcltjEf totuefte met tefe feboon Wïchcs foute beremiabm booj t>e betarg^ 
fijefie Bitte ban fón pijlen» iBcktien (Ui ten Couflmbcn Kaphaei d v&cafa 
nntnemente gbeefiirb bozft afabttelt batmen bare in ean (ten be flramfóai 
en bpefbept bic Venus int bibbcn ban barren $oon beeft obcbaöt ƒ ftfrwi 
jettiant ten feiten fin oft biftone niet en terflonbt ) foo grqote eraéfit beeft fc 
$ebilter-eonfi. Iboojtjt tneterom bacenten ten ftater ban P-fiches fa eter-- 
pepfen ten baebt ter «toten tcgten fone ®atbtrr / nacnte nart te $ibt Miia 
om ö<0?and ban a polio tcbrfbeehai/cmfamenttijütte bpefbeptcifteonglc: 
«ucUrbie pfi c ha babte -/ mibt* boer fi&oonteat ban ff o n m g bcn oft $ntett 
met gbeaebt en Inerte/ ajkn Bet meldt ben bootfepben Kaphaci niet alfa» in 
febiltyp te hamen fjbeeftnaerbt manieren ente leben/ maee epobentujdifcxt 
in upt bmebt te inbjenbiobc b;oefbcnt chte ateboden bante bxrcfvttbt ote 
baegtcn bei* boojfepten «ffonmrfuc ente fön iDorbirr. föttbetf i# onmtefra 
in een monter fraep belbt banten ttelen $cet Petrus Paulus Rubbcns nare Pficte 
«W een teurfteWefte &jupbt gbelrnt mo;bt nacr te tiour ban renen btaftp 
Itergb / bacr fy alleen bcrlaten fljnbe ban baer antent eo alU b^nbm/bs: 
toae])tenbe baeren 25^pbföoui (bat ernen b;aech ente.bjeebm «ÉpjanM 
toefen ) foo b '^anel boo^ept babte om baer ban terflonten te b)«vbcü. w 
b?otfhcpt ente latente allenbt bic in 1 fiches te fien buren/ toojben nttm 
foo ontteebt bat niet in'tleben fcïfjtf en ean foo biefaitlOeb iiptnbctoercfctb»: 
ben fabent aen tefe Conft fbn obertreffm. ^aienbe booj^r tot bc toattèé 
tig^e$i(lonen/ foobientneeeflieb opftdjt gtebomen opeen aerbidj bduitoatt 
in ben £cftttberte bennai ateeft te nroote bjoooftte/ feb^alen tt)bt/ ente on: 
bntdjtbaer aert/ bic cettflt* nlKfimeoften too^beuten tube ban tlias.bkj^ 

fept^abbet Soo waerathtich als de Htcrc deGodt van Jfaracl leeft voor wiens ico- 
licht iele ftaen, fixj en falc binnen delen jaren nochdau noch reghen fijn, tet BlflA 

iHfoo obefebiebe : leefi maer te &cb?ifuttx mi j. föocth bec <tonin#n in't 
17. kapittel. &00 bat b üas bluebte boo^ ttbebcï ^Oobtjr naer be Delie Cantb, 
bebxlene afeompt bant oïjcDcreöte Ephraims tot intoe Jordaen , om albaet bante 
tïobcn nbefpbft enbc bonte bebe nïjclaeft te tooJbr n / in befe Conff ftctnien 
ben fcftjami tijbt / oocb ben brnoutobcnbojfl en honnbtr bejet menfeïjm tl^u gte' 
P^icftr / botfdjoon jrmatit abten bcunii ter biflójiren b^bbrfounltbbt fttmm 

- ■ ' (tei 



Digitized by 



Google 



3«i 

fientoattcttjbcflagbcnmaef. 3I^mibtbieoocBfïJn8beflcbf fïnetopemSamlóns 

Oguplofc Ut Itpt gpcbelt beeft bitn gUMbttl JBctfttt Öp nOCtll Kembrant van 

Rijn , g&efgtft gftcfcfeit tan toofo et fftp Juéfcum nït **. «op. toacrhi te merenen 

epn^entujen uact wit fw enne upneggntn nee mftmte w|juc|rwfr mactgpc* 
nomen/ mant om onberfebept te maetfmt tuffeben befe enbe anbere bjuploften 
Joo Dan jm Samfon^j bf boogponbt g&effelt met tenen 4)ajc tot nemtfc bat tcc - 
nopt ftfject moa" op (fjir fmoft ggemceft en gabbe/ tm ahbeten toajt Samfoa 
boo?mo£*nbe ncnbe «Boffen *emgbc caetftfjï btwfch men (fen conbe aen (Ui. 
banben miötjes bicn bat &p meetelt ceebteq b^m en- jmbbclffe toingbee bén 
puienen mibjbd-bmgbet bw-tóét/f mct'fulehcn naturtigffie actie batmen tan 
(beuren toatmtti aen iemanbtmet Rben tml tö^tcffen / en gbdgcfi afle be 
«Bafienbej* baïptofaf tot befe eactfcJ!» «e boojen niet obencg&tn en macren/ 
foo fac^mm ben eenen fitten bifcojcreuV. ben anberen met ola£ om bpotö pffc r 
bpcen g&efohï0<ptii|fWbe/eti fbo bdwéru Wbebefejiatltaetttrtir 
actie / toacc urn te firn ijJ be gbeoiogloofb* bgftepr enbe Itctmn* bo? ^iftaiteti/ 
bie groote €on(lmaec^foob)efeiu1|)cnnmmcctlien. IBebcrom ineen, (men ban 
vuaDi^kafg&cnett/alb^&piiptb^tbfbti^nba 
ban Hoornen bie Dé &obcn bab offerbanbe gbtbaencnbe Don beo? bet Ojond 
boojfept toert ben, acnflaenben, fta& tegben, lijn bpanbm. te jopinacn maec felbet 
te btyben / btodrn bp baec haer aen föu cc$g&0. ^betfle te hennen gbceft/boenbe 
oen be (eïbe een oratie / om gun tot meerbet couragie enbe b j oó m bept te ber* 
toecben / ooin een (turn ban eenen Jan wn fcyek uptbefbcnbe een CcdHa/foefenbè 
op be &$$A/ toaec op ban een paetp Cngbcicnmojbt een mufticlt gbeboubcn/ 
alle* (oo tiptnemenbe fraep enbe wonberhjen gbebaen / bat nvt be actiën enbe 
manieren ban (ing&cn, aen ejciten Cngbel n> goebe jBuftcantcn ton inbe 
fcbHb?n gbefreurt mojben mie ben 25a^/*€cnbf5Mnbt en £upttiu0 tn't fdbe 
accojc $ boubenbe/ enbe uut menicbbnUrigbe bietnj|el8cn? ibijiotiqf «tbc af? ~> 
betotfefen tonnen be attiriiben enbe mercRehjcfce manieren ƒ np &Ujbtfrf>ap offc^ 
b^efbrpbt / m£etbcpbt oft gramfebap / facbtittoebitbepbt enbe tirannp gbefictt J 
toogben. Mitt foo grooten bcugbt enbe, bjtrbotat btftmff &aa nfcoife ebei PiOu» 
opsbeppuent / toaec mebe ten (om een epnbt in m^n befeb^f " binbin ) teil 
bccbolöbetfbe öhiateccmfltn Ue bena*&eftt)jrwn wtfm tyt tomben / tot 
meerbec roem ban Ptduab,!u. j -u .••» «s-i-:j :•>•.,, ,-• - ...... n-.. ...... :•> 

Want niet ert wwtcr van ^écn '^hlltiér voorts ghebracht 

Oft ckfc^höónticvcii elöeckiljn Wcrckclijcke cracht. 

lo' .-!-; rnjvj.j r;.v ir : '. ir. fv ' ', :, :-. r ■'.• 

'.lOi'ji./r.* jvir: ;^ ;.■,';■«■.; •••>rj i;'jv;.- o;. ■ •»>: '/;'1' /-• •' ••v' 
• , -, : „' v : ;; .. ; r::r \-:)l':'~ :.' ■••'-'. "• .." •' 

Xx PEETER 



Digitized by 



Google 



■ .: ?:Jg:^;T.B : R - B OEL 

;. èee/J'S<liü5/ ^4 ^^r^H.,iudt y?; jaren JmïMt 

T'Gfcediert com^t hier den Naem van foeter $oel vercöndtn * 
T\vijft fpraeckeloos den ghte^die ki hem wort ghtvoodea, 
Dat lbo hy maer en roert fijn aen%he PSnfèel 
• Die deel is van t'ghediert ■, maeckt hyi t'ghedierte heel: 
Maeckt hy van t'deel een heel wat naem &u hem éan paffen 
Die vruchten', bloem en cruyt en, wattér^ is doet waflen 
*T 'gööt ,filver^5|>0tfelcyn , en aUfcthaöde ftof 
Die gheven fijnen nacm örifternSrttóen Tof. 
Leeuw Beir en Tygher fHl, haelt duyrTcens •, Jauwerieran 
Ghevoghett (mm *fl"<tnght , «raheüght ti atte dieet A 
Xi Meeftergheeït ó$£ oogh een paradijs ghevoel ■ ' - 
Dat jtfi&a» ons verloor, beircrijghen wy door 'Ifcéf . •» 

'VVftr ;t)p den Anfte*r aldus -fpreeckt op Jen fitben \.uwè. 

S&éWte de" tracht <*ft denght witt aendeïaem verconden, 
Öieinde eelheyt vandé griften woedt ghevondco, 
En moet nèerveerder gaen als*bt pen.,oft pmfeel 
Want tfgen^. daeir aen ^ehreckÉ .; dat «wecken, £y, ghehee?, 
Ten eérllèn Tod de peri Begint eens op te paffen- 
En maelt de wereken af die Inde heffen? -waflftn, 

Dat is wanneer de Gonft haer gheeftiW^rjj^njftof 
Om te befchrijvèn al den weert befaemden lof 
Van d'eel Ttëluer (die weert becroont is met laurieren) 
Soo vintmen dat fy is een deel der vlugghc dieren, 
Ghelijck de Conft-pinfecl van eenderley ghevoct 
Daer ons de-daedt af thoont de Conft van Peeter $oel. 

./.'ïi'n.Vl ' Anktt 



Digitized by 



Google 




Taitttn tres -irttn eftitne en antmaux;jkursjrui#z* etc.fuuguit+AnuGry. 



K. Qtullórtujitot . 



XX 1 



Cegr. Z*m»*rfj£ai*e- 



Digitized by 



Google 



Anders t op de Omft Ttan Vetter fbuh 

DE Conft bacrt hooghcn roem door cracht van d cel 
En t gen acn d eer ontbreekt dat can de pen licht heck& 
De eer die volght de Conft altijt blijhertich naer 
Enmaccktic door de pen ontftcrflijck menich jaer; 
TTiafccl is fpraeckcloos en thoont nochtans het leven 
Seer wcfcntlijck en fracy > tgen oock de pen can gheven, 
Dat is wanneer men eens bcfict met rijp verftandt 
Wat wonderheyt ghemaeckt wordt van een Schilders handyfH 
Soo ak ons Boel bcwijft in't fchüd'ren vandc dieren 
Die als in't Paradijs door Conft op doecken fwieren 
Seer aenzhenaem om Zien daer aen niet en onbreckt 
Want t'ichijnt dat in des' Conft een tweede teven fteckt. 
Sict t'grijniên vanden Beir en tXuypacrts knarfle tanden 
TVicr fpouwcn vanden Dracck en tTighers ooghen branden, 
Het huylcn vanden Wolf, het loeyen vanden Stier, 
En t'briffcn van het Pcert, het fchijnt dat cllcck dier 
Hier op fchildry bewijft fijn werekélijeke crachten 
Soo hooch is deel Pincecl van Peeter Boel te achten. 

Om dat hy Weet door ghceft te wijfen hunnen aert '^%i 

En als het leven fclf in Kotiftcn openbaert. .;. ^'| 

Hert , Haes > Ree en Wildt-fwijn , en oock de rappe Winden "*?$£ 
Barack, Dogh en Spiliocn , die alle wildt verflinden, •£;*£' 

Daer by het pluym-ghcdiert dat door de wokken fWccft ^ ^ 
Het fchijnt dat fijne Konft Natuer en leven heeft: . fc ^/,\%,S 
Soo wei in bloem als fruyt, oft edel filvcr wereken ;^- 

Al tgen hy ons verthoont, daer in is niet te mereken '!££ 

Als overvloct van gheeft , aendachtich voort ghebrocht, .:%£ 

Die d'heele wcreldt door bcmindt wordt en ghefocht. '*\ 

De grootc Stadt van Room en by gheieghen Steden rü 

Heeft hy a! menich jaer doorreyft en wel betreden» '<1^ 

En aUc feldiaemheyt van dieren bloem en fhiyt *^W 

Met neerfticheyt en doeck verftandt ghcfchildtrt uyt. jv f 

Deer crijghciheyt wou hem met meerder lof bejonftcn ' : ^- 

Om die in Nederlaiïdt te vindeij inde Conftcn 

Tgen dacghelijckx ehefchict, en groyt noch meer. en meer 
J*e boven t groot ghewin > Coo volght hem lof tb'cch _ 

IOAN- 




Djgitized by 



Google 




IOA^NRS VANDEN HfcCEX 






Digitized by 



Google 



t6i 

IOANNES VAN HECK 

Gbeboren tot Quaremonde buyten Audenatrde. 

DE vruchtbaer Ceres ( die in haeren groenen waeghen 
Twee rappe flanghen voert, tot teecken datmen mott 
Met groote neerfticheyt , en wijsheyt toeficht draeghen 

Op dat de Landtbou wordt gheoeffent en ghcvoet) 
Sach eens met jeverfucht PiEiuras hals om vatten 

Van Iafton haer Lief, maer als fy naerdet cjuam, 
5oo was't een overvloet van. vrucht en horen fchatten 

Ghefchildert op paneel daer hy vermaeck in nam : 
Hier over ftont fy leer verftelt ( midts iy te voren 

Had voor hem eene wraeck en graufaam móort bedacht) 
Ter wijl dat des' PiSluer was uyt t'Pinfeel gheborcn 

En door de edel Conft feer gheeftich voorts ghebracht. 
Die t'rechtelijck beduydt van de(èn fin wilt weten, 

Sal vinden dat TiSiuer ghelijck de Landt-bou is, 
Oft Ceres, die haer voedt naer t'fchrijven der Poëten, 

Seer vrempt en wonder in haer cel ghefteltenis. 
En g'lijck voorfichticheyt wordt uyt ghebelt met flanghen 

Die alle Schilder-jeught met cloeckheyt volghen moet; 
Dat is de neerfticheyt en jever aen te vanghen 

Want fonder defe twee haer Conft is lelden goet. 
Soo fal des' wetenlchap den Schilder lbo veer leyden 

Dat m' al (het gen* van fijn Pinlèelen wordt ghebaert) 
Sal qualijck connen uyt het leven onderfcheyden : 

Van lulcken grooten deught en wondcrlijcken aert 
Js onfe vry Pifluer, foo als wel is te mereken 

Aen het verftandt J>an Heek die fulcken cracht bethoont 
Met d'edei Conft- pinceel in al fijn vrome wereken 

Daer niet als levens cracht en grooten gheeft in woont. 



f 



Digitized by 



Google 



3*7 
Jft Landcfchap o& ïigucr , gfrediert , bloem , eade fruiten 

Jft fHrcr gouck , chriftael ofc cflfen porfckyn 
Al wat <fc weréldt mach m haèr begrijp befluyten 

Sijn nanddmgh h in het (chkd'rco 4oo ghemeyn, 
Dat niet van hacr en compt oft tis ghelijck het leven, 

Sccr ghceftich uyt ghewerekt en trots gheordonneert 
Soo veel als den natuer der Conften can ghegheven 

Tot <Rj>omn wel bekent daer hy lanck heeft verkeert. 

GASPAR VAN E ï CK 

&ee-Schilder Tm Attt&erpen. 

DEn loop der woefte zee is ebben en weer vloeyen 
js ftilte en tcropeeft die door de winden groeven 
Ghefmeten berrewaetts en :derrewaert«, tot (ehriek 
Van die op zee vereaen op eenen ooghcnblkk. 
Al wacrmen niet en wét als water locht en wqlcken 
En fomtijts: Schepen wel-vetüen van Torene volcken 
Daer menieh Cfijgh* Helt b verballaft met veel pijrk - 
Soo maer de winden tot fijns vyahdts voordeel fijru 
Hier lïetmen een ghewoel van Torrcckfche gallcyen 
Met wapen» ópghe*oeft v en kraken tnnchen^beyen 
Seer •vwefqlijsk om fien aH't .cfp'een venten gae* 
Het gen* foo aerdich van j>an Eyck ghefchidert ftaet 
Dat uyt fijn Conft alleen is menichmael te (peuren 
Den handel die m\in zee fomwijlen fiet ghcheuten. ' , 

. Seer ghceftich aytghewerckt naer reden en Natuer 
Want t'gen in zee ghefehicc dat wijft ons fijn PtBuer. 
Siet wat t'Pinceel vermach die veel en langhe eeuwen 
Door Konft ghcdencken doet den aert van diepe (eeuwen^ 
Want die bevreeft is om te fien haer fel tempeefl 
'En d'onghcftadicheyt van haeie baeren vreeft. 

Bk. 



Digitized by 



Google 



J*8 



Die moet t'perijckel van fijn doodt daar niet gaen foeckea 
En fich voor boots-ghefel naer c'weft-quarticr vercloccken, 
Macr (lil fijn ooghen flacn op d'celheydt van Pinfeel 
Ghehandelt van %inEyc{ k die thoont ons dat gheheel 
Die wijft ons Efier aen veel wonderbaer ghefichten , 
Daer t'ftorm en onweer is vol blicxems wedcrlichten 
Met ftraffen winde ghemenght , en fqnuijts calnlr en ftilt 
De ^Cunft bcwijft altijt het gen' (y iegghen wilt. 
Met vremde aerdicheyt, ift oorlogh ofte ftrijen 
jff d*afcomft, vande vloot vol rijeke coopvaerdijen, 
Sijtt *t Viflchcrs by de ftrandt oft ander hanidelingh ' ' 
Van Eyck bethoont daer in fiilck eert verwonderingh, 
Dat Hereus Dochters al , den lof wel moghen finghen 
Van fijn ervaereri Conft , én op den waghen bringhen 
Van <Daulpbin die met vreught door Tktis golven vaert * 
Waer op Tortums fit met fijnen groenen baert 
Die m* in fijn armen fiet Salacia ontfanghen 
Wiens boéfem is met vis en (chcllepen behanghen, 

En thoont de zee fchildry dié voor hun wordt ghevoert 
Waer door de Conft alleen de heele zee beroert. 



IA N M E EL 

FiguerSchiider tanden Hertoth Tm SaTxyen ^gkbtfen in Vlaenderen. 



MEel thoont óns hier eë ware dact 
Daer rijp'lijck op te letten ftact 
Door al den gheeft van fijn Pictvér 
Jnde volmacckthcyt van Natuer 
Die hy door Conft bewijfen can 
En thoont een volle proef daer van 
Waer af den, hoochftcn roem en lof 
Behouwt het ecl Savoyfche Hof , 



Alwacr de vruchten van 'tPinccel 
Gheiprotcn uyt t'verftant van Meel 
Verheffen hun foo acnghenaem 
Dat ndyt de tuchftbaer Ihelle 'Faem 
Sal iaeten ilijteü uyttghfcdatht 
Al t'gen' van hem wprf voorts gebracht 
Soo gheeftich > mals en wel ghcftelt 
Jfttgen* van Meel wort uyt ghcbelt 

COR- 



Digitized by 



Google 



CORNELIS DS;-:W$RM 

^Scbslder ïan JnWerpen* v ;^>> 

GHy die dco virmdcn acrt van dïteEMs V\nc£*fc 4rp$wx r 
Sict op een effen doeck oft plat panncel öntdecken* 1 L 
En vari hun wondcf cracht en weet de reden itiet M ' 
Hoe by nochtans dat gliaer verholcnthedcn fict, ' - 3 

Hoort wattcr onder fchuylt f t'dieht wel te (tja Eefdii^yfeiql f 
Ten is niet als de Konft dié Jïacr verthooht als t'kvciv ! 
Ten is niet all de Konft gheftrroten uyt den gheeft 
Die over t'gen ghy fiet draegnt haren roem het metft» 
Waer in dat maer onbreekt een taftdijck ghcvoelcn 
Met ecnen vollen finaeck , om iuften te vercoeien, 
Want t'gen de gfrecftichcvt ön$ inde Konft bekijft 
De appetijtcn van'tgheficht ten vollen fpijft. 
Soo als de Heem bethoont in alderhande fruyten 
Die tweede leven in haer eyghen felfs bcfluyten* 
Jft ooek in fiiverwcrek-, chriftal, bloem > porfelcyn. 
En fijde drappery , het (la et al even rcyn> 
En wonder uytghewcrckt , t'gen hy weet af te moeien 
Dacr Telden Conftenaer hem weet in t'achtèrhaelen* 
Ais hy maer eens en loert op al de fchoont eh puyck 
Van jeders ey ghendom , eü nempt tot fijn ghebruyck 
Om door fijn wetenfehap te fchikj'ren naer het leven 
Die t'lcvcn afronteert , als tlcvcn ftaet beneven 
Sijn gheeftiehe Fchildry >foo acnghcnaem en Toet 
Staet fijne handtlingh in't ghene dat hy doet. 
Seer los en lief&lijck» in al fijn edel wereken 
Befonder Toornen een* de tijpheyt gact btmerekcfli. 
Der malfche müfcadels , ett (ïiy verheyt dapr by 
Die óns de Heem bethoont in fijne puyck fchildry 5 ' 
Dan fietmen wat Pictver can uyt Pinccclen dringhen 
Die nkt als ghceft en Conft in verf ten vooj£kijn bringhcfl» 
De verf het liehaem is > den gheeft de ±ielKpen 
Wacr dacr 'tghevoelen^ foo waer Conft en leven een. 



w 



Yy 



10AN- 



Digitized by 



Google 



m 



lt>wn NES Ö fc D ü t T s 

Schilder Van Jnffirrpeit, mtèt 33. ;<*«m 

MCTbc feoo?f2fbebe!t fbete enbe ^p^tfufgQttMMWfNttg^ 10 tfit ^Éoc^fbn 
tjcgaeft lm «onf* narenten enbe 39eeMnfB|fttn Joanncs de üuyts ba!< 
macrt jtcftilbft bet tbttt- befaembe jttabt Antwerpen , ben bxUira boo?$n 
tbetfoete enbe ltrffei^cftc Con(i-$intteI b o oypgngfrt jbed co tncni^tatt^t 
pjöonuantim fob «Hobbeujcfcr Ojf Poctifchc mbe 9epbenf$e bijlopen/ Hgc 
henbé ambetf^cptKaitaa; ftatftot/Caftwtmolitf anJbtttt t^gette ntt 
ban $em in jfieberlanbt op betfebepbe pfaetfht te firn fijn enbe nottHteffycli bok 
öertigbe Poëteriien , npt bnjclienbt fbnttagl «n naitfctt Diana fjaer toaflrntx 
m een f «tftnn-babt oft paprotte Venus met naakte fcinteritenjï/aibe jnkfe 
banujfcboojfealia» baermkn 'fe bo ï w aeebtfrpt banben iflattirc bït *'tttnf3n> 
feben can fectnnt. jONe* in f#n $ftti«ct foo groot* gratie cnbc foete cefQott 
naerlaet/ bat niemanbt (banbe feoutf Benut* bjag&enbe,) bact in eroigbt $i< 
eigent cari flrtf at? alleen een oroote toeJ(ta>ftt bon t'g&rne be b?p Piöura tf 
feeeenbc/ bof (énere en bofte teetheninsb btoencube banofjeefi/ aerbi0$e bcbn£ 
feingbe / enbe rgtfetytftbent / bol bJrffcfittHn^lWDafl^mrfftabntorn/lwff 
fin een doedte toacrncnitnobje bft nanwdtWw epQgnttftapneit/ een tori güt» 
orffent berflanbt inbr $ecffeettibrn / rti ooben al (eet erbarm krt feimta ik 
$ifto?mi/ tei^fdfcfcópt met betre enbe epgljemüjehe najet-oj|tboe|tttt/ f$q>> 
tenbe upt ctti Jitrrne memorie bie &rov njêefr een gjott enbe lieftt beariip M 
*ube oWelnebmifletK tbaerom bat Mui* tod (ing&cn matb tot fijnen ontftenje* 
IgcEicn lof befe boljftnibebrerfen. 

De pen en Conft-pinccei de tchralé doodt vóotcornen r 
Schoon dat het levert Van den menlch is wcgh gHenonr>en 
Schoon fegh.ick dat de doodt paert de Yerghetentlieyc 
Soo wort des Schilders roem noch naêr de doodt verbeeyt. . ■ 
<P'tSinra noyt en wilt , verghetenthcydt ghebenghen, ; 

Noch die met r haere eer en hooghc eelheyt menghen * t : ^": 
Om dat de pen haer al te heilfacm voedtiel gheeft 
Waer door de Schilder-conft te grooten voordeel heefc '•" 
Des*. Arjrycr CoaAen lact foo licht haer niet verlcydaü ^ 
Van die niet arwjjts als verganckHijckheyt verbeyden, , ; :if "ji- 
* ^iaer ')iever van de gheen die haeren lof befchrijft '-."S* 
Die lanck naer t'Schilders doodt inde ghcdachtcn blijft 
"^ ■'•'"■ ... .Wat 



Digitized by 



Google 




OrlüsRortUt caput lelkrumlurbinc quofuhmi 
Ohrutu cur jremukS&artis amicajuit: 



Jrtuhiirmkiplicisjese deditJrtis ahmnam.* 
Ctha Trtwnphatrixjcjiper aftra. tuut.. 



Digitized by 



Google 



Wat baetet in fijn rijdt veel lof en eer te crijchen^ 
Als naer de doodt de Faem de daden fal verlwijghen, 
En dat oock Telden menfeh eens naer den naetne vraeght 
Jn teecken dat den roem daer van gheen luyfter draeght. 
Wat heeftmen niet bedocht van over veele jaeren 
Om te behouden al den roem van die ervaren 
Gheweeft fijn in't Pinfèel , oft ander grootc Kon ft 
Op dat tot hunnen lof den naem fou fijn bejonft. 
Met de ontfterPlijckheyt, alleen door d'edcl pennen 
Die alderbeft den roem lanck naer de doodt doen kennen. 
Eerft fchrcefmen op het houdt, op bladers, ftof oft Cy 
Om te ghedencken al de Konften der fchildry, 
T'gen* men nu op papier oft parquement fiet vloeyen 
En daeghlijckx meer en meer tot s'Schilders eere groeyen > 
Befonder vande £)ujts om fi}n hooch gtieefticheyt * 
Door wiens ecl Pinceel fchier t'leven wordt bereyt. 
Door wiens cloeck vernuft en treffejijeke gaven 
•De Conft-beminders naer fijn cel fchildrijen draeven, 
Om dat de malficheyt van t'leven daer in fteckt 
En al wat t'leven gheeft daer in niet en ontbreekt s 
Sulckx dat fijn hooghen naem van Taüas is verheven 
En vande Faem ooek in d'ontfterPlijck-boeck ghefchreven, 
Tot eierfel van t'gbeflacht , dat ons Tfóura dient 
En die de handelingh van onfcn fptyts beminde. 




ÏAN 



Digitized by 



Google 



IAN SIBRECHTS 

Schilder Tran Antwerpen. 

VAn ftercbom houtmen in des Hollants lecgh gheweften . 
Beneffens <k Iardin wel d'jerft , en voor den beften 
Jn d'edcl Schilder-conö,fbo veel als raeckt den ftiel 
Daer over langh den aert van fijn Pinkel in viel, 
En weet die in Figuer en beeft jens uyt te wereken 
Soo aerdich alfmen oyt coft inde Conft bemereken 

Die jemanclt brocht in't licht , ghelijck oock Sibrechts doet 
En volcht y>an <Berchoms ftijl met gheeft in overvloet. 
Daer fietmen in fchildryghewoel van cleyn Figuren 
Oft beeftjens die door Conft hun fchijncn te verroeren 
Soo fraey en wel gheftelt, dat fijne handelingh* 
Al om ghetrocken wprdt,door de bcvoorderingh 
Van Konft die uyt den gheeft van S'éretht* cómpt te fpruytei* • 
Daer fijn fchildrijen ons het vonnis ftaegh van uyten> 
En thoonen oock de daedt van t'gen' hier Mufa feyt 
Waer over Faem hem fchenckt d'eer van ontfterflijckheyr. 

IORIS VAN SCHOOTEN 

Schilder in Hottandt. 

S<©0 top rtjptlijcft fofien be bietbaec toeerbtrfjent ban Vi&m, en flor Dr 
felbe toon meelt alle De boopiaempffe finten be£ \oettkfS i/f Beloont g$e» 
toojocn enbe nofft betoont bjojbt / foo bient bier berfiaelt be achtbare jfccöiU 
fet-confi bie Den bermaerbeh Joris van Schootcn baegftdücfi; i0 ftanterenbe ttr 
$oflanbt bie boo? be oberbfoebtc&ept ban fönen o^eeft in rgcfce o^onnantirn en 
loei Q&effclbe foo groot d# depn $ifto?ien / Contctfcptfelja en fuljiaenbe bino&en 
ftbenoeft bdtenttf/ et> g&eeffitneett UMgbt. iBaetwn&at Muüfcodmacfc fee? 
0§cn; 

Jnt s'wereldts wonder van de hooch gheachte Kun ft 
Van Schotten vindt alleen de grootfte eer en gunft. 

LITCAS 



Digitized by 



Google 



,•■;■: L ü C A 5 F* &M:CMM : &m- 

Schilder ^m Mechelen, oudt 43. jaren» 

D: Ie wetenfchap en Conft befit * fel altijdt leven -^ -f 
En trotft den Haet en Nijdt door d'aeoghebcHteo 'è$; 
Die de bevoorderingh van hunne deught hem gheven , f 

Jac hoc 't de afgünft fpijt , fy groeyen meer en toeeiv 
Dit fietmen waérelijck als in een fpieghel blijeken . 

Acn veele Ocffenaers van d'édel Konft fchildry, 
Da* die Fottwaki met eet en göedt verrijeken 

Als de.üy tnementhcyt van gheeft oock is daer by. 
Om t'felve aende Faern met waerheyt te bewijfen 

Wordt hier ghcdaehvaeit den róemruehtighen Francbo'u 
Van Mufi , die fijn eer doet uyt de Konft verrijfen 

Bn fijn érvaerentheyt fióght met ceadlUle vois. 
Die: tot in Vranckrijek ghehoordt wordt met ghennchten 

Jn't Cóninckx machtich Hof daer mewch Prins, bêooght :: 
De eelheyt van fijn mals Tithers volmaeckte vruchten * i 

Seer wel ghecoloriert , ,ghediept en uyt ghehooghtj : ,; ; 
Soo als het Huys Condë in ovcrvloedt can thoonen 

Befonder d'ecl Princers die hy ghe(childert heeft 'vJ~ 

En vecle Cavaillers die by den Printe woonen ~ •'- ^\A 

Waer aen men fpeuren can dat jedcr-een fchjer leeft, : 
Noch wijder .ftelt fijn Kunft haer leerfaem jSchilder-paelcn .-•..» ./ 

Óm te doen kennen wat fijn Verf-pinced vermacb :; tl" 
Die al haer maelfel fchijnt mee leven ee beftraelen i v:'^ 

^op aenghenaem , weet fy te brenghen voor denja ch . '. :'£. 
Nataras eyghendom, in fchijn van enckel leven ^i; 

Door den befielden gheeft die iweeft Op berdt eh döcck' ^ 
Daer ons Fraachois een proef <an waerelijck afgheven ->....•• 

Door fijn ervacrentheyt in't neerftich onderfoeck. 

Val 



Digitized by 



Google 




LVCAS FRANCHOY5 • 
Peintre ires expert et renomml en^rawts orhormancts,etj>ourtraidS, nee aMaiuus. 



\- 



Imcms Jfamtfitf, jinxtt. 



Cêmr. V*mt*nj J^Jf 



./ 



Digitized by) 



Google 



37* 
Van t'ghene can beftaen inde begacfde feden 

Die eenich menfch bcfit , daer ons in Nederlande - 
Den overvloede van Conft af thoonc de rechte reden 

Jn Lucas celen gheeft en hooch begaefc verftandt, 
Soo alfincn eens beooght de rijeke Cabinetttn 

Van menich edel Heer, in Ncderlandt ghcflaen, 
Die ons verthoonén veel fchildrijen en Pourtretten 

Die wonder naer de Conft van Lucas fijn gbedaen, 
.Daer fietmen al het gen' de Conft-pinfèel can maden • 

Naer tleven uyt ghewerekt met uyt ghelcfen gheeft: 
Daer fietmen t'lcvens aert van Lucas achterhaelen 

Wiens Meefter langhen tijdt d'Heer %ubbens is gheweeft, 
y Het gen' hy oock ghenoch doet blijeken in fchildrijen, 

Die van hem met verftandt ftaen cloeck gheordonneert 
Soo in devotie als in Poëterijen : 

Daer menich Kerck en Hof is mede gheftoffeert. 
De otdonnantien van veelè Kerck-altaeren 

En cloecke defticheyt van menich Taefereel 
En vafte Teeckeningh , ghenochfaem openbaeren 

De groote vloeyentheyt van fijn feer eel Pinfeel, 
, Daer fietmen in Figuer een tweede leven fwiêren 

Een loflc drappery fraey op haer maet gheftelt 
De verven wel ghemenght, vol aerdighe -manieren 

Wat dienter meer te fijn in eenich Schilders beidt 
Soo als Franchois bethoont , die (om den toom te gheven ) 

Aen fijne neerfticheyt, en eenfaeme pra&ijck 
Vindt vreught , om buyten Echt in vryicheyt te leven 

Wiens naem oock is bekent in menich Coninckrijck. 



CAROLUS 



Digitized by 



Google 



377 

CAROLÜS DU IARDIN 

Schilder, Wonende tot Jmftcrdm. 

Die d'edel Schilder-conft ( om haer fccr hoogh vermoghen ) 
Hanteert, en ftacgh beichermpt als d appels van fijn ooghen,' 
Den roem van d ccuwicheyt door fijn Pinceelen fceyt 
Daer, nacr des Mceftcrs doodt den tijdt de vrucht af maeyt. 
Jac fchoon den krijghs Godt Mars Vcrwocft had al de landen 
Van ruft en luft ontrooft de* Konftenaers verftanden 
En dat de arremoy oft een onvruchtbaer jaer 
De menfehen had ghebrocht in't uyterfte ghcvaer, 
Soo fou noch cvciÈwel Pictvras eer ontwolcken 
Van haet en tcghenfjpoet door veel Konft-gierghe volcfccü, 
Die d'eer Ophouders fijn van haere cdclhcyt 
Vermaerde wetenfehap , en vremdc eheeftichcy t ♦ 
Daer Dv Tardin met recht wel vlijtich op mach praelen 
Door al ac Konft die hy weet wonder aft te maelen 
Daer gheenc netticheyt oft gheeft in en ontbreekt 
Midts dat daer in (foo t'fchijnt) den aert van tlevcn (leekt 
Befonder als hy thoont in't werek van fijn Pinceelen 
Ben fcherpe fuyverheyt (daer d ooghen langh op fpeelen) 
Eer (y ten vollen de volmaecktheyt van 't ghcdiert 
Befpcuren konnen , dat in t cleyn op plaeten fwiert 
Op doecken oft panneel, en nacr-veöant Kguercn 
tandtichappen , bloem, en vrucht fchier boven de Nature, 
Soo wonder aenghenaem ift t ghene dat hy maeckt 
Die d uyterft' evghenthcyt van tlevcn nacft gheraeckt. 
Jae niemandt in aes' eeuw in fijn lof-rijeke wereken 
Can eenich mifverftandt oft onvolmaecktheyt mereken, 
Die fijn berifpers licht can houden in bedwangh 
Wiens Konft is oorfeeck van veel Haeters onderganck. 
Daer. heel Jtalien en Hollandt ftas op roemen 
En houden Dv JArdin een vahdc luyfte* bloemen 
Der vrije Schilder-confK bekent van ftadt tot ftadt, 
Wiens loff de Faem belpeurt en onvermoeyt beipadt. 

^ - Zz carel 



Digitized by 



Google 



'37» , 

CA REL VAN SAVOYEN 

SdiUet tan AnWerpen , Anno 1619. 

D3[e fön coob-tmrtft te* ***» o? bc tntttic^cpt bie ten btaift ban ooft 
Pidura ofi b$ $tbjlber. amff cd btoitpiantittbje ban bc* (Hf? (ft / # 
bwtcö boog* compt/ falbmöcn inbe uptnetnenbe Confi-pinteel bAtCard «\ 
Savoycn cenen fbo genoten tafr oi bt&aeaftcn bat ÖP ntó anbetjf en (al bxnfön * 
öl£ ombe felbê tetnooben té toeetberen enbete a^tcn boten alk <osji. itat 
jemanbt tóe opjeebte fteimi£ bjaeobt ban Pi&ira , eb fthibe taetfffttkt m «n 
gbefonbt oojberi / en can sn fön lianbeltagh/niet anfcr* btnben *tf bé uptttftt 
boünatditöcpt ban betteben/ ncfonbicboa? bebbrateemtodaftetettfemtcfc 
Iwtbecbfeb (htcfi/ bat afnelbttcnfele naecite ttbtmaeten/ bie fbo fbetriöcbban 
$etn tipt Bfatombt enbe actingh, bolftoeben bxgben bat itfe'tóet anbetf te* 
ben fetben Carel van Savoycn enntanf) feno&en abjf . fnaetiMfópenbc in «paf» 
öibui*. - ....". • ;.'_;"- i ". - "■':",..'./'": 

Groot- achtbaer Conftenaer die met u eel Pinceeten 

Uyt weynkh afch öfr ftofcont brenghen op panneeten 

Tgeh* t'leven föo ghelijckt al oft ui*t leven waer, 

Ai dat ghy uyt den gheeft (èet vlïjtich fchildert naefc 

Cunt ghy het 4e ven doen aen u we Confl ghelijcken .'•;/• 

Soo moeter in U gheeft jet Goddelijckx dan bjijckea 

Want die iet levens can voorebrenghen uyt dood' afc& i 

Waer in te voren noyt een fchijn van leven, wasj 

Moet boven menfehen cracht , een godd'lijck Schèpièl weien 

Tgen nimmer als van Godt , oyt is gheficn Voor defen. 

O neen; weet-lieve jéught; foo: daer t'ghepeyslop ipelfc: 

Denckt dat t'aüöo is met de Schilder-^oral ^èftè«,- : 

Die U voor lieven can al menich mael bedrieghen ;! ; 

Jae tlevéris (chijn bethoont, in Conften ( Tonder teghc,** j 

Want leughen wort ghetaft fbo blijckt het tegbendeel, 

Van t'ghene wort verhaelt , maer hier wijift het Pinfeel, 

Seer onveranderlijck.^ het gen ghelijckt het leven, 

Jae oft het leven waer aén haere Conft gheghevcn/ 

Dat is de Gaeve-Godts gheftort in cenen menfeh 

Dk maden can dooi Conft, al t'gen is fijnen wen&b. 

* " Die 



Digitized by 



Google 



m 




CARQLVS VATST 5AVöYÊ"N, 
Paitttrc extraordinaire cnpeti&a 'faurta frincepakment 

isautt dans la Ville 
verj aemetérant uanae 



Zzi 



Digitized by 



Google 



3$o 

Die inde Gonft bethoortt veefcae^^eme dinghw , 
Söo als S&oyen weet met gheeft nvt licht te brttoghen, ^ 
Dat jeder euyghen fou (die fien can fijn IchÉdry) i 
Ten is gheen Conft alleen , maer t'l cvcn iffer }>y. j 

PEETER VAN BREDAÉLv 

Schilder tan jfnïtoerpen , oudt p. jaren.- 

HOort hoe de (helle Faem met overvloede van prol 
Roempt op de Schilder-cunft van Tetter Tm êreèul, 
Door al de vindinghen die hy in't ordonneren 
Brenght daeghelijckx voor den dach met Landtfchap te ftoffereo 
Seer aenghenaem aen d oogh van die de Konft bemint 
Öm al de wonderheyt die m' in fijn ftucken vindt. 
De vremdc handelingh (die hy weet voor te ftellcn) " 
Gheeft ftof en reen ghenoch om d'eere uyt te bellen 
Die fijn Ptnfèel verdient, door d'aerdicheyt , die (y 
Thoont wefentlijck en fraey in jeder Konft-fchildry. 
Voor cerft alfmen den aert van Landtfchap oft landtdonwcn 
.Prieel , Hof, en Ruwien > en oud' Romeynfche bouwen 
Van hem fiet afghemaelt lbo vindtmen den Natuer . 
En t'levens wefen in <Bredaels verrijekt TiEluer* 
Het leven in't gheboömpt , en al de eyghenthedeo ; v 
la cleyne Beefijens met verfiandt en wacre reden 
Soo uyterlijck ghevat dat niet lbo wel can ftaen 
Jn alle Kcnders oogh, die met de Conft om gaen, 
'Als t'gcn* ons 7>an 'Bredatt weet gheeftich aen te wijlen 
Jn d'edet wereken die uyt fijn Pinfeelen rijfen. 
Dacr de ghefteltenis oock van des menfehen aert 
Staet inde Kunft vercleynt en van Pinfeel ghebaert: 
, Soo cel x net ,, fay ver > en vohnaeckt ghelijck het leven 
Dat (èlver den Natuer gheen gaven meer can gheven , ;" 
Oft t' worde daer in ghefien in overvloedicheyt 
Het werek bethóont de daet , wat dienter meer ghelêvt. 

1 HENRICK 



Digitized by 



Google 




„ T J.VS VAWBRJ&ï)AE,UJ£'4<W'k vitte d'Mvers enlaft l6w. ?aintre Jvrt 
jflatfant et rare, il at Jemeure ^uetjvk tempt en JZfpaiftte, et~ auüreaprovinces . 



Digitized by 



Google 



3*i 



HENRICK VANDER BORGHT 



ScH 




FrmckenAseL 




•?M * 




Hier itetmen wederom a!s jact herfchapen oc 
Een nieuw verborghen Conft van grooten ghjwifb 
Van fulcken vremden cracht en vaft gheftclden aert 
Als «yt Pictvra heeft uyt haeren fèhoot ghebaert. 
Soo ghy maer t'klecdt-cicract ontdeckt yan d'cei fchildrij< 
Die Vanöer Borght aimaelt en U can doen belijea 
Dat van Natura noyt can worden jet gheteelt 
Uytwendich v oft het fchüylt in fijn ontfterflijck bcclt, i^. 
De reden tot bewijs is nood'Ioos t openbaeren 
Ter wijl dat fijnen gheeft foo is in Conft ervaereri, 
Dat t werek tot ons vèrmaeck ghcnöchlacm tuyghen cati ['■ \!|P 
Wat rijck begaefdt vernuft fchuylt inden weerden Man , É 
Daer t'hooghe Duytfchc-Landt met recht wel op mach pralen 
Om al de fuyver Conft dip hy daer heeft ghem^len: ^j 

T 'rijck Franckfort , FRANCKÈNfiAEL en d'jtaüaenfche landt 
Beminnen fijne Konft en kennen fijn verftandt. V* 

Den Graêf van Aroni>el * een van PicryRAS vooghden 
Soo hacft hy eens t'Pinceel van Vanöhr Borg ht beooghden^ ^ 
Had fulcken wonderheyt van dcught daer in bemerekt ,-.. ^ 
Om tleven ^gen' daer in was gheeftich uyt ghewerekt, ^ 
Dat hy hem met veel gunft en rijckelijcke winften 
Begaeft heeft naer den cyfch en naer Pinceels verdienften^ 
Om dat fijn edel Konft niet als met deughr verkeert 
Om datmen uyt fijn Konft niet als de deught en leert, 
Die door lichtveerdicheyt ghecn fiel en fal ontruften 
Oft door onkuyfehen aert beftrijden met vuyl luftcn, 
Midts dat fijn fuyver werek niet als op deughden treckt 
Op tlijden vanden Heer t'gen niet als deught verweckt* 
<5odt die de Kunften eheeft en wordt oock niet vergheten 
By Vander Borght die ftets Godts leven af can meten 
Door weterifchap en gheeft die in fijn herfens leyt 
Jn't cort hy baent den wcgh van veel godtvruchtichcyt. 







PEETER 



Digitized by 



Google 



& 




■ t * » 

V i'J 7 ) .*. ' < 1' 



jRJ*Jir/6*4 ϣ49 % 



Digitized by 



Google 



PE ETER TENTENIER, 
CA STELE YN, ende 

GYSBRECHT DE HONDECOTEN. 

De actbicö beetietenbe rgtneïgclftept ban PiAara foentft be ItunH fKb* 
Kenen nipfïee «tte gtenjff ara bat firt onmosbeujtH i* ten (eten ttte»v 
üefen a& toannect betuft&ilbcc niet m toet bftnagfomfffoetipbetentebiftomfc 
fclbe te bantettn enbe baét boo? eenen een toi gfr en naem aefttet te toeten. JPattoM 
toojt be necrfitc&ept enbe b$ti0&en jebet nootfaccBcl£}cIi in-een fint a cwo m ift t 
jScfjilbet berepfi om bact boo? bc gb en egbentftcpt ban een s&eefiisftt i^atns 
in &et obemoebt tnacnec te maedtcn enbe fbo aftonjefcettf be boqbdtat tan 

bft beejtanbt upt te ttectRCn flbdtlCH fdiertn Pectcr Tentenier , Cafteleyn ak 

Gijsbrecht Hondecotcn Confusie eeffenaecjS ban Ptöuraobeeal in bun Cooft 
boen boenen/ bact btfam met auercebt en ceben tod op nxmcnmacb> 

Faem mach op Tententer vry hacren roem wel bouwen 
Die fijnen cloecken gheeft in Konft noyt laet verflouwen, 
Maer brenght ons daghelijckx (èer aerdich voor den dach 
Al wac in groot oft deyn TiShtrs Pinceel vermach, 
En Cafteleyn daer by en dient oock niet verfweghen 
Die foo van jonghs-af-aen was tot de Conft ghenegh'en 
Door jngheboren gheeft dat hy noyt was gheruff 
Oft hy en had volbrocht het voorbek vanden luft 
Die hem al menich mael tot op den dach van heden 
Met groote neenÜcheyt en jever heeft beftreden, 
Om d'uyterfte der Konft te vatten in't ghemoedt 
Tot cierfel vanden naem die fijne eere voedt. 
Soo als oock uyt t'verftandt van Gtjfbrecht Hondecoten 
Ghefpeurt can worden wat gheeft.rijcken Conft befloten 
Jn fijne herfens leyt, met grooten gheeft ghemenght, 
Die Gijsbrecht op 't Toneel van lof en eere brenght. 
En waerom fou fy niet, want fijne oli verven 
Sijn d'oorfaeck dat fijn Faem oft Naem noyt (uilen ftervcn ; 
Dat heeft TiSiura in, hoe dat het gaet oft niet 
Sy heeft door haere cracht de Faem in haer ghebiet. 

LILLY 



Digitized by 



Google 



3»; 
LILLY alias LELIO 

Schilder lm Londen in Bnghelmdt, 

TT€t gftetut&t toiït mialgcK laeten berfnnjgben ben «onftfoficn Lilly oft 
{X Ldio <*4)tlttet .toon £ngfrrlanbt / ten tadrhen in't groot jae bobeit fier t»= 
4$en ftben 0003 ffln bafie en beerbigfee manieren ban teeeftnun entte frbiltteten 
egjeen jfcberlanbegtf en &*ft H toötnen / Jae macfa roet bolle rrrfit ben troeeben 
Ru6M« inbe Jojftj&ncwl entte dperfte nfötften 0b$rttm roojbtn/ baet be 
$o<m<mcrc lof ba» ftwercfy ajflitR liet tan befd>#bro/ ratte om cojtbent toiï 
j$cnóotttfdecfuwn atftec t< |a#en/ aj£0benocb ftmtte/ batten bantten felben 
mentte maeefce gopenbe eribe balt netcontwntte bat fên toetenen bun felben meet 
fefaempt maeeften alji Mimet m#n floutoe aen tan oetoftfen (luptenbe anten» 
l#m tot ftynen jwem entte ebcbarbtnuf* met te fefflftcn albift, 

Soó als eett Le/i*, die ónder doorens bloeyt 
Can haèr de e,ci.£*#itfr oock onghehindert draghen 

Jn oproer en crakeel, die in haer Conften grocyt 
En vreeft geen onghemack in fpijt van d'oorloghs plaghen. 



CORNELIS VAN BERQHOM 

' J^onjlkh Schilder 1>an Haerlem. 

HEeft Hollandt niet met recht op fëerrechom te ftouffen, 
Die weet door Konft en deught, t'ondeughdich t'overpouffcn 
Jn eenc handelingh vrempt van ghefteltenis 
Daer t'mergh van ons Pibluer valt in ghcflotcn is. 
Jae fchoon den droeven Nijdt dit gheenfints can verdraghen 
Die d'cyghen hert daerom fchijnt ftadich op te cnaghen 
Soo moet (y fetver ( als t'ondeughdich ) tuyghen dat 
Noot beter den Natuer is met t'Pinfècl ghevat. 
AJs $krchm ons verthoont , fbö in ftilftaende dinghen 
Als Landtfchap, Beeftjens en Figuerkens voort te bringhen 
Daer t'puyck der wetenfehap niet hoogher vlieghen can 
Om te verheffen al de dcughdt van eenich Man. 

Aaa IOANNES 



Digitized by 



Google 



jtf 



I O ANNE SM E Y S I N S 

Schilderyen iBruffèl. 

De t*mm# ******* ***** m*$m x*mm mama 
Mcyfcns mctit fcgtift p) f» fttfftflht gtatafllt cm tetttilfi UbtK 

mför oocfc bp (chmn Nicote» ««kt H*ft >*«* ft» tefttan tSf fetonS 
ft*r in ™; j^f 8«^upïtf*>«tt/ 0Wüi*«di canpirfttffeti Btaa 

^Wjfe **" ***** i W M^*** 

Den jcvcr wórdt attijt ghe&it&haeft ysède jonft . 
. Die dtel.Pffifar fcefit doo* baer verbeveö'Qwfli, -■:■• $ 

Die jemant W:^&tötfa'i^fa\^<£lÏÏ^ 

Soo dis on* Mtyfens treet te thooncn niet Pinkel 1 
::: ypUey^ns aert ^a^t«JL'dóei^^,p^^ .' :; 

Mcy ens^, te tanbdtntó toon aUc Pfacmef^tmMJNmS^?» 

ö^ft^^mtecrbaMitïirw ran i^MtJrf»cttrt» ! tST3»K5K 

' "• '*• Uyt 



)igitized by 



Google 



3»7 




i " . J IEAK 3NtoY5«»5 f 

> ¥emc&£ f nattf Je J&ruxelles tan 1612. U 17. de TUay, turft ajn<efe7ttja re/iaUnce ' . 
^ *ji fayiUe £étvefs t im'pariejfus Vexerêice du jitnceau 'particulier en povrtraits, : 
iljait Jiroftflon de venOre Jes frmtee, en la cojnoi04mce Jefiuepj de/yiyuiemttfe^et { 

It*n. JUrfhtS fm*tt. Ctrnêhe &*ït(*** f**k 



't: 



Aaai 



Digitized by 



Google 



3*3 



Uyt fwert beincktc Print ghedruckt op wït papier 
Wordt Konft en gheeft ghekent , foo wel als in fchildry 
Al waer de Teeckeningh is Meefter van 't bcftier 
Die d'eei volmaecktheyt van de wetenfchap hout vry. 



NICOLAES VAN EYCK. 

Schilder T>an Antwerpen. 

JSt wonder dat de Eer heeft febden connen ruilen 
Voor dat fy (ach ghepaeyt den wenich van haere luften 
En had Kiclaes 7>an Byck met volle recht ghebracht 
Tot d'Ampt van Capiteyn der Borghcrlijcke wacht, 
Om fijnen cloecken aert en gheeftighe manieren 
Die door de hulp van deught fijn heel gheflacht vercieren 
Om" fijn trouherticheyt en jever tot Godts wett' 
En ander deughden meer , daer d'Eere meelt op lett' 
Om jemandt tot t'gheluck van haren flaet te brenghen 
En Faem , en Naem , en Stam daermede te verlenghen, 
Soo als is uyt ghewerckt door liefde buyten gunft 
Om dat compt over een dit Ampt met fijne Kunit, 
Om dat ( fegh ick noch eens) fijn aerdighe Pinfèelen 
Niet anders als t'ghebruyck van krijghs handel en teelen 
Ghelijck Batalien , en dierghelijcken ftaedt, 
Optreckingh , peftery , foo 't in den Legher gaet. 
Weet ons van Eyck door gheeft als t*leven te vertooghen 
En als het leven felf te ftellen voor de ooghen 

Van die de Konft verftaen , midts den volmaeckten aert 
Het leven en Natuer daer in veropenbaert. 

PH. 



Digitized by 



Google 



PHILIPPVS ¥Wytiers 

12/ Én tochilders beffeningh verheft &aer cracht héch meef; "•' 

Tgen ved-we^lS^^iY^^^^!^^;,, h: r fJ 
Door al de feldfaemheyt^die.'a'aér in is- ehélefchën.,. •* - 

Dc Cloeckacrts Ifeen verbaett^yerwondert/en veritompt , 
De Wijle twijfelen oftt'leyeri daef ui.compt: 
Om dat des' harid'elingh foó grpoten, deüght can teefen '' fi] 
Als fy het leténthoont: inVweJ:ckyan ; 4 ? eet Pihjeelen- 
Vol vruchtpaer wctëh(chap > dïe oyer'af den prijs 
Behalen , door hun cracht en leyendich bewijs "■:" 
Daer.ons JpruytUn van .thoont een proef gheliick het teven , 
Die dient in*t licht ghebracht en r'óni 1 haer , fyon ft . befchrevén, 
Om dat fijn hahdelïngh wercktfto ve'et deuglvJeri uyt ' t 
Dat fijne yry fiftuer in haer niet en befluyt.. .. 
Als d'uyterfte dat in de eélhèyt der Natueren , .'. . r Y 
Can wprden naet ; ghemaeckt '^fönjêf in.rigvié^én, :.''>'■ • 
Seefvaft ghcteeckèrit en ,naer t'ieverrfwél aheft'êft • , . » 
. Vol yremdé yindinghén , .héél gheefticK uvt 'gjrcbejr. .'- - 
Én boven dat en hóeft hy niemand* poek te mijen 
Jn ëehé óéfïcpingK ctie yóortbreright fchoon fchildrijen» ' . • , . ■ . 
By onfè Conftehaers mineatuer gedoopt ; " r : r 
E5e oock van levens aërt, én ' gjiceft Is overhoopt, 
Daer wonder netticheyt en Kon ft is in te (peuren ^ 
Door al de rüyverheyt van haere fchoon cóieuren, 

Daer niemant als Pruyt'térs den'hoochften naem van draeght^ 
En raettcr daedt bewijft, t'gen Kenders oogh bchaeght. 

ANTHa 



Digitized by 



Google 



39» ] 

A N TON IÜS.G O E B O VVV 

Schilder %tn Anflmfe*. 

HEt is een vrempt ghewoei , dat meeftendeei de raenfeheo 
Soo naer de aertfchc vreught, en eer, en rijekdom wenknen, 
Sijn béfich dach en nacht om t'lichacm op te voen .. ^ 

Jn ydel ydelheydt^eh fclden góedt te doen. '.■ \ 
Dacr fy in "^j** ^ Kürt yejlü^ en behaehen 
Schoon dat (y óp J tiet left veel min als niet bejaghen, 
Want ifmen eloeek vatt ghceft en gecne vrachten baert 
Jn uyt te wereken t'een* den ingheboren aert, 
Door wccenlchap befit,Too fijn 't maer sVerelts flavcn . 
Niet weerdïch dat fe fijn verciert niet hemels gaven. 
Maer die iijn wétéölcnap dóet blijeken t'afle kant '. 
Wordt als eén Landt, juweel bemint om fijn verftandtr 
Wordt óver at 'gn^rdt om dcdele manieren J .'\' ■'.'_. V 
Die fijnen weerden haent en icveri ftaegh verderen, [ 
Dacr de memöri van den menlch langh af önthouwt 
En daer de Faeni met roem haer wóonpUets ftaegjh pp bouwt. 
Wie leeft in rijeken ftaet, wordt licht beahott met ïorghen ' 
Verheft fijn vryicheyt, en heeft veel vrees verborghen "/'■'■ 
Jn't hert , om sVerelts goedt dat hem hier geert wat vreugd 
Met tuft en ruft ghemeoght , maer geen oprechte deught, 
De deught nochtans dié is het ciéffel vari&c menfehen 
Die uytfteckt boven at t'gen*. jetöaridt hier cah weofchen, 
Het loot en waterpas daer jcclcr' een op nul '_, 

Die d'achterdencken van*t pnfalich fterven bluft, 
Hoe menich dertel quant en fietmen daer met woelen J \ 
Jn d'aettfché gaeven om dë luiten /te verkoelen 

En wroeten al den dach in't s'wcrelts dreck en flijck 
En niet eens dencken op. de deught oft hemcLrijck. 

..Dit 



Digitized by 



Google 




Orüs^RorhcL caput hellorutn turline quohdani 
! Obrutu cur JremuitlMartis amicajuitri 



^{TuMmukwUcisJcse Je&frArtis atumnam, 
CttsaTrutmphatrixJeJuptr v/fra ndit. 



Digitized by 



Google 



|uf wmi Iy ' 



392 

Dit heeft van jonghs-af-aen £<*£*« al gaeti bemercken 
Als hem den leghen Godts quant» met verftandt verfterckcn, 
Als hy eens o verdocht dat eenen goeden naem 
Meer wordt gheprefèn by de al gnemeyne Faem 
Als % welluft, ftaet , oft pracht, die lichtelijck verdwijnen 
Schoon datfè wonderlijck in jemandts ooghen fchijnen. 
Coebou (ach boven dien dat ons de wereldt niet 
En geeft als clcyne vreught vol naerfmaeck van verdriet 
De reden dat hy in te gaen fbcht ander weghen 
Daer niet als lof en deught en vreught is in gheleghen, 
Het gen* de fnelle Faem noch naer de doodt verbrcyt 
En teeckent inden boeck van haere eeuwigheyt. 
Den lof can noyt vergaen van die hun (elf vercloecken 
Jn Conften door de deught met jever t'onderlbecken 
Om dat de vruchten (die voorts comen vande Kunft) 
Tot vreught der Konftenaers met eer worden begunft. 
Soo als de neerftigheyt cjuam aen Goehotae vereeren 
Eer dat hy noch ginck in Jtalien verkeeren 

En t'gén' daer aen ghebrack , op lieden wordt volmaeckt 
Door al fijn groote Kunft daer menigh geeft naer haeckt, 
.Men hoort niet vande Faem' als lofsangh van hem finghen 
Tot vreught van fijn geflacht, door de feldfame dinghen, 
Die fijn Pinfeel bewijft , die in haer felven leeft 
Om dat (y den natuer ( fbo t'fchijnt ) verborgen heeft 
Jn al haer wereken , die Goebou weet af te belden 
Die niemandt om haer kracht ghenoch en can verghelden. 
THandrtoerpen inde Kerck vande Societeyt 
Staet fijnen naem ghenoch in d'eel PiEluer verbreyt* 
Jn Hollandt, Vranckerijck , en noch meer ander rjjeken 
Daer compt de edelheyt van fijne Conft te blijeken, 
Soo dat onnoodigh is meer lof te brenghen uyt 
Die fijne daet ghenoch in d'eel TiSluer befluyt. 

PEETER 



Digitized by 



Google 



PEE TER DE WIT 

SOo mier des winters daeghs t'ghevoghelt fach de ftuejten 
Ghefchildert van -ée Wit die het gheboompt uyt drucken 
De Konft fou hunnen aeft on tfteken mee jolijt 
Soo als int midden van den hecten Somers-tijc 
Den (beten Nachtegael ióu nUu gnenuchten fcheppen 
Den Oyevacr wact oock terftont veer aen het deppen 
De Lijfter aen Yghcfiuyt en t'Quackeltjen aen t'flaen 
De Mufth aen t'neftelen % en tTCrekeltjen aen t'gaen, 
Sf>o levendich door Konft can ons k Wit doen bujeken 
De groene boomen die het leven niet en wijeken 

Soo aenghenaem thoont hy de ooghen hun vermaeck 
Dat hy die licht verweckt uyt cenen fwaereU vaeck. 
Als maér tijn cloecke handt een Landtfchap gaet pereyen 
Dat menich tvenders oogh door luften can verleyen 
Soo liefelijck verfchiet t'afurich achter, werek 
Tot welftandt vande Conft ,foo crachtich cloeck en ftercfe 
Den voorgront uyt jgnehaelt , dat gheen boich oft waranden 
Gheen weghen wel beplant ichoon ende vruchtbaer landen 
En fijn in't leven foo plaifant naer d'oogh ghcftelt 
Oft worden door ie Wk vtrthoont en afghébdt 




febb GASPAR 



Digitized by 



Google 



m 



GASPAfc DE WI 

LandtfebapSchiLkr >«i Annterpe*. 

. A Ls compt de guldc Sob Tellvris Jchoot bdchijnen 
X^Soo fietmen dat den Vorft alleoikens fal verdwijnen 
Die t groen tapijtich deedt vaa Floju had berooft 
Des menfehen Iuft verflauwt , en al t'ghewais ontlooft. 
Matvta mejekt haer borft en door haer dauw* bc/prot 
Befapt ff al het hout en brenght tot gcurich groeyfei: 
Soo dat al wattcr keft gheüjck verrcfei* is 
Spo haeft de werme Lent in Haer oudt weJêa. is. 
Dit /ten ick inde Conft foo jdanich oock ehefchieden 
Daer Momvs en den Nydt (ab vande pelt ) af vlieden 
Schoon dat door hunnen haet de Conft at dickwils fijt 
Noyt wórdt fy evenwel haer glans en kiyfter qui/t, 
Jae fchoon haer edelbeyt wordt fomtijts eens beftredea 
En van niet wetende Lact-dunckcnacrs vertreden : 
.Haer krachten fijn foo groot dat fy daer op novtpafc 
En acht den Nijdt niet meer als eencn hondt cfie ba(L 
Dit wordt ons door De Wit oogh-fchijnclijck beweïen 
Die inde SchÜder-cönft ten hoochftéh wordt gheprefen* 
Daer hy fijn cloeck verftandt in't Landtfchap blijeken 
Dat mcnichmael verlicht den gheéft en- (waren mpet. 
Als hy de gulde Son > en acnghenacmca reghen 
Van fijnen ghceft door hulp van Gödes mUdcn leghen - v ' 
Lact daelen op panncel, op doeck óft copre-plaet 
Waer op hy tXandtlchap maelt , dat als het leven (tiet/ 
Hier fietmen tloof-rijck groen, aen alle canten waflen 
Den malfên dons en fis wecrichijnen inde plaflen 
De ftruyckxkens veil bemoft als t'feven en Natucr» 
Ghedommelt met Pinfeei in d'eelheyt van Pictvbiu 
Jae dat den Satir Pan Siringh faegh uyt -ghetrodteit 
Jn t Landtfchap vande Wit , fy fou hem weer verlocken* 
Hy wert (dat is ghcwk) weer op haer fchoont verhit 
Jae faegh voor t'levcn aen,hct Lapdticfcip vandc Wit 



/* 



c .. ^ 



Betracfr 



Digitized by 



Google 







comme en 



i ^errye,jra^tm£ktesti^ leur tttömbrè' l)esjpaiïte&y. 



t ttAmateurs^t larteYil Q& demeuré , bw^^ em&^'Clffita&e>&C\ *?§#$&*£ 



i 






Digitized by 



Google 



3* 



Betrachtinghe. 



D36ttte tyetnbe bebemHmgpcn / epgbjenfcpappen / mibbeïen cit jnuelbiity&en/ 
jae toeecïienbe luften inbe liefbe berbojghen (pn ( gbelpcFt bf baeghclpcliitft 
erbarentpept gfacnocp leert ) can pier ooeh int befcp&ben banbé €onfi-r9dK 
Piöura gbenoch betoefen too^ben/ be toelefte met De liefbe tori ober een tompt 
en {|et naejt aenbe liefbe frhpnt te befiaen / gpenjcR ten pier bo;en nocp topba\ 
peb gpefeppben. $et feltoe ölptftt claer gpenocb acnbe oberfepoone Straronica, 
be toetene be bolmaecmte en tierelpcRfie JBaegpt toaj* bictnen in geel €090* 
t£en eectgbtjef roft binben/ toaet op fefteren 4onintn (pacr macr een# ghrfiea 
pebbenbe ) rodberlieft toajÉ/'bat pp* fpnen £cpilbee A p clIe5 bacr ober pab ba» 
Athenen ghefonben naee Cojintpen om be feibe albaet te conterfepten / gj|cii|cii 
pp oorn op't berfoecR banben Comwh inben €empel ban Diana beeft gpebaco/ 
eti toebecReerenbe ober jee met het boImaccHt (bjth/ ifigheDeurt/bat ApeUes 
met alle be $i(ooten boo? bet tfojmicb toeet en onfhipmicb trmpee(t mepnbes 
te bertginciien / toojpenbe alle be pacRen en tooptnanfrbappen obec boobt om 
pen te berlicpten banben (maren lap : en Apdies bpcfenbe bat pp fijn opgberoQK 
fchittyp (bacr het afbelbtfel ban Scratumca op fhmbt ) ooeh fou bennen moctm 
ober boobt toerpen / beeft ffeïbe ontrolt cnbe aenbe boften gbetboont feggpente 1 
battet be «Bfobbmne Diana ma£/ gbelpeRoocRgpelooft toerbt bob; be feboon* 
pepbt en Iebenbm aert bie een jcber bacr in boo; het toaeraebtiep leben qaam 
te ften / jae f i£ foo beer ghecomen batmen het nelbt beo? be <Bobbm Diana art» 
«abt en bet tempceft boo?bunbott betroutoenooeft ghepiit ijl. Apellcs metier 
fidbt gberomen ftfnbe tot Athenen enbe t'felbe aenben ConincR gpelebcrt béte 
bent* toerbt hem baer booj bereert ober be ponbert talenten goubt/ alfoo bit 
toajaf een ban fnn upfnemraffe/uefonbtrfte en felbfaemfie torrenen bée ppopt 
gbemaecRt habbf/ bet tóélcR niet te bertoonberen eni£/ nacbcmael bat Apclles 
niemanbt gfjelpjtit enbabbe om be epgbentfrhap ban bet leben inbe «onft nare 
ber upt te belbm : jae bat meer ij* / ben ghc leerben $tb$ber Apion gpetupabt : 
bat be iöaerfeggheri*/ oft &petncR-gberaber0 upt be bcrimaecjHbept ban fón 
gbefcbilbrrbe tronicn coften ocgbcelen be boo?leben en toetomenbe gftje ft Jbiebe n ïflhi 
We ben metifth gfcebcurt toaren en noch gpebeuren fouben. ©e$ )mtft#éstn 
€mmthp &onz (bic rUp ban jaren toaj») bet gbtfcbilbert bribt bonbr»^ 
noembe sfratonica ootft gMtcn btfeöcube / toerbt bacr tié^rn fut berlkft 0^ 
f^nen 0obtt/ niet tegbenjtatnbe bat 6p noebtansf pet W& tnp>{f "" ^ 
(pnen^aict^ gbeften en babbe/ be toelrhc op bet bdbt foo toonbei : W 
berfebeen gbritteR pet leben; jftibbeler rt)bt ftetft ben tforancfc *o**iw 
ambaffabtpr Strapnicam tmboutofliith boen berroecnen boa? (pn €mpnj 
be toeltltéJl oo?R beÈomenlKeft cnbe baermcöe gbtmmtot^tmbe/ ijffMtffe 
banben jSÖne'foo aengtegropt / bat fip nortj baeb norb nod)t en coff tiÊfat 
te meer/ olfoo pp mei toifl bat pet onmagbemefc toajS met fbn *tkf motbrr 
te romen tot fpn begtteetie. ^tjn liefbe pab barren oo^onek upt be fdflm 
boo? petgbeftept banbe €on(i/ en^emerenenbe bat be €on(i met pet leben fm 
ober een guam / mcpnbe banMbete (terben/ mibtjerbe felbe meer een «Botten 
toa# gpelttcüenbe al^elhOtteenfcb / mibt* bien oodi bat be ftpHb^P *¥ 

^ «te 



Digitized by 



Google 



jgcftafMMi *t WNtrBfet en temfc/ ttfWrlrtrti oöffn bet famrdtidfofte- 
»att*m tnectbnbbe al* be Conti. &en£one ban (kb berooft bntbenbe ban ffo? 
jogpeenttocfl/ i* B&etoailfn in eetiftoare fletmt/ te toelcne fbo acnnacm bat 
fep *an «gom jBcbttijnen en eofl ggefploen mogben » feggbenbe teg&en Dm 
Cn oj riorft sonbt upt/ bat fttnra $one moefi fterben/ ten toaec &p gfje&olpm 
inecbt ban Stmooica, bit be ecirigbe oojfaeen tootf ban fón ficclite. ©en Co* • 
néten in etbtc bJ d ub fcnigb/ enbt niet fonbertegbenfirbbt nanfnn epgften Ïiefbe 
rum mimen taft rfttoe obedeegbmbe/ bonen bien noemen naetberen etfg&e» 
naana$f^bei*i*fbmjtoiKfrnfotibt/brftffr 
csdbcStotonicam aen fónen jbonc beo? een 9ftnecèf|e gbêfirbownra / bè meMte 
nssk btceriaeta man ban fën fnbitc tfKfonbt$epbt gbebjclt fb te bojen Dab 
jBeteeelt ben «tyfoone» ban HJn «jnoricn. Sbie iflec bie ( ben jnbouben ban 
todffe fegbenftf* jptffope aennKtcneube) niet en (al. betwonbert (wen/ bat tipt 
ftet g&ejfót baneenf^tffltibenbclbt «fforangfien en $?ineen betoeeg&tetl bet* 
keft tonnen toojibai tot ben mstbon bie tfrtoe belt» nvt bjutftt. ©e fyaenft #/ 
luit bis nteecber bracht beeft? «ft bet lebeb / oft be <ron(i / be Cohft toajü 
f^^eoi^neeniwbeeecfttfonbanwnt/ bat totfCtminetu: ftonetot ïiefbe toerbe 
fftebpbcntot Derlebf* bat bn nobtg&eflen babbe/ en feboon ben $abecmaet 
een)* liet gbefabt ban'tfcben Bbebabt «n fcabbe/ toanr boe? bn be bolmaecfttr 
ftj nxmbg n t ban itt4tonica in fmee afmefentbept inbe 4f onfl nor§ meetnet ttacbjte 
tt ^cn/ tannw g&negbentbentom baec niebc te trounxn / gbetftclt bp neó?$t 
gfteftfr bnnbe Hand baee noet ijsr tottkrb gbttoeeft en gïeiefjiet iav foo comot 
biet te nnjeben bat be Hom? aOojn i* gbetoeeft ben eerften oojfn?onen batt 
lit^e en tcon ; bot be fconft aHent (boo? bet balfcb, gbrioof bet $epbenen) 
bc jet beeft g|ejh3t/ oabe<ben Conincft tot Sefbe betmetttt en toebetom ban 
Kefte aatfoft am mmicrSiefbe baetboo? inftnen £onc te boebrn. Ci$ Wet 
tonetbat *t teföeeenlmt tfiaéem* blaaime langt) eau berbokn bigben/ eer ' 
bc $rtbe IfÊct npcanaetf ? ftject enaj^jm^b^pnen en fijn niet fonbet tneccfielticfte 
u» nw » a oft opttomijgbe toetdMngben bie een jptonnartin fóu bggagie fari» 
(De* itfbt boe? be bieibxeninabe bon «en goebe b«pe tan bcrbpagljm / mat? 
bnx< bnjtftt nat be «onft ttn iuft ban oenen € oningb rnbe fb^inte niet eti beeft 
eanmn in ftatenif fjoobcn / tbnött ben bul «bc toxnfcb ( ban rgbene be Ïiefbe 
baait J^tbaKoaili te JJïen / fWcbtti bjemben fratbt enbe boiobt eanbe Confi inbe 
gbjebatbfl n bnnjRwinnfttn apt towhm. IMé en (on ban obcen Hantbaffigle 
botbj e eb iigb e benj oono a^oiu bét toit ban foo baniefte hmniffljnpte otjctoRett 
aïajbefenifeücs (l^incebao atte ^i^iKifr^ )mf6nUbm beeft atjtbam/ om 
faMMn vafben anbe opjetbte ^iucert-'b?uïbtcn boejtjf se bpnnbcn oft met een 
onenbeetinbe n^enegb^ntbept ie fctren ; en 9bdt9(H bc ïiefbe on g|een beebieii» 
fin tn |Kinaglpeto> gOPUo n üit b x O eriiefïe / beo| be toekhf bc ïiefbe moet 
bofbnen moeien / foo en pet onj? PiAurk niet op be b x eebec in gB tan 6a« tors 
tenf é b^ y macelatioplien jebeceng^ffftboojbebiekfteOa moet boo&tf tomen» 
•« *h)cnt ooemnjelt inanfen ttoeeben ApcHt* Gonfalo cocques, baet bietboojconzaio 
b|eeber boa ntrftaeit t^/ ben todenen in f^n ^cbilbec-eon^ fnlentnen gheeff en cocque 
HwtlKipup laet «ncbep bat itfe rtnDffrt/ oft cenigbe Coninabtn en #nntcn 
#n^b**obtu«nte ^oonbept ban een jbeftïWbttbe a&jobantfebe ^imnb in 
■ f >\ fiia 



Digitized by 



Google 



3*8 




fón betbt tipt ppcbjeu&t) baetop tütt ttfbube betlieben/ en lufl 

jjctlebmtefmbanfoobaracpivtbptlifH^ 

panbcunpp. int barneten ban pet 9inceet. $icc ban ppeben l! 

HjifpvH vouTiiCiccn en wti tIiIIi iiflinf irjvCT h tflnnrn uic pp non cyitwi 1 1 

bede £ttnccnen ébtUcben/ bacr alle be epgprofcpappcncnbebouai 

bon pet lebcn in berbojgpm fpn / baemten in can (ten be rupbccteptbauHafca 
en Jooii van ciccff gpeuoempt Socten CJecff, be bleefcpacptigpe marnes eik: 
benben toctj» ban van Oijck, be toffe gpcfleitcnil ban ben ebekn Pem* Wfa ' 
ifiubbens, be tnnlftgpept ban Titiacn , enbebeliefeUtftpeptban lUphacld'Urf». 
4&&dpcuonbccanbece ban fpn bxecfeen ppcfien can mojben in een nptn a n tta t 
fcaep Conberfatie bie pp ppcrtpUbect beeft op tonere plaet boa; ben 9pm 
mfeet Conftiiebcnbcn Sr. jacob ie Merchicr «sopraan binnen be flflchtfbit 
ban Antwerpen , afbelbenbe fpn epppen jFipnec metfpn ^npftooatne enbe* 
be ninbecen/ toacr bn Gonfaci fpn feïbm aen een tafel fitteube peeft ppe»» 
fept ban tct tfben oft in poffbiel abt fcoutenbe net benboojft. St. Le Merd*r, 
fpnbt ban nbeltictteninecnbiftoucecenbe actie/ nttejsifbo upeppebdbt ckftta* 
spoonenbe fpn bxtcnelpcfc ftbm ban bobnaeefctpept battec i rêt mettb et ttt 
Confi en can ppebonben bjojben bat befé ffcpifbip fouconnen obcttttffcnitMt 
ooeft mctcBeujcfe obeconflbeteectbat femanbt f6nfeumuptbe!benbe/ bant* 
noobigp fteeft eenen fpicppel npt tnejenen fpicppel men fpn fdbenmact eawa 
fien ban beet/ en uietbantetföben om uptteteedicn fpn epppm Ittcfta/ojk 
pet fbu moeten ppebaen bMgbcn booj een anbet ixtnebic/beincImconl&MfhMs 
ben Gondel foo beeft bieten te binben bat fkneffttuj be anbet J^oumettttiMR 
bejst boojg. Le Merchicr enbe jpn familie niet iebenbct oft QbtlQthfqmito 
m can npt ppebxtcltt maften apl fppene Gonfaei in^fipn eppben yontottwa 
tee fóben oft inpoppici fntenbe op/t boofó. fhvfi peeftppetpoont. IVÉt 
o«h te f^ijBiuiefn «onbn^attcbiebpgb^oetfctbecftboo? bcn$raN*fr- 
ingni bjoanenbe binnen Bruffei, afbepjenbe beflelf? familie binden froamffe 
naem en ceaeptiep i* npt ppeboett / bat ben booj io t mubo i Goniad fMbtefe 
HjW ftoootfj. fmcii te toefen mi ban fpn befte pupcfKcpfibgen bie ppoft f)e 
maecltt beeft, &act fietmen alle be ieffen en rcpulen in ppe o p fetbeett ca •» 
§^toe|to/^bet(^lie*ct^yra^banPi(^rabebbmBpebett/emte 



lot bcjiptecftepetfÊctie : niet atteen ^c^bcr^en Pocten, bie opeen ***¥ 
en (pn/ maee^cpilbeq« féïbee bie becfepepbe boethrn q? be teppeW eabe fa» 
bamenten ban Pidura^ebben p pe f e pjeb en/ ppdpch o«h niemanbt betel b«t 
ban en can fcp?pben a& peefectc enbeecbaeen ^cpilber^/bie be feibtfbp> 
menten in punepppeninecelienlaetctt Mgcfccn/ ppdtW» (pmetbe pcnoxhai 

iececn. %& nanwntbJCH ben monbecen Albrn Durer, Carcl van Maoder, 6w 

Vafl&ri, Leo BaWfta, Aiberti,enbemceranbere mobrnnopeib^cp^ber^boBlw 

«(CpilbCC-COnfi/Ope^Cil OOrfl Seneca, Plinius, Qutnrilianus , Jüdorus. fmm 
Tullius , S. Griiblttmut , Socratcs, Plato, Cdlumella, Fulgenttus, Sxpin , HoiÉÈB» 
Philoftratus , Cafltodorus , Iivius , Cicero, Oridtus , Varro , Epitetus, Dionéfiol.fcot' 
ginus , Lucianus , Virruvius , Plutarchus , Horatius , Tenulianus , Statius , S. Aifittk 
Nazarius , Boetius , Gallenus , Zcno , ofte ttttnippe OHbCCt Ottipue CU blOj!*> 

üppe ppdeeebe jBannen. i»ant naet tfitb^bm bon^mnnigpe beeboa?wa* 



Digitized by 



Google 



399 
Jtrfegberjr/ foo (cbjnr bc bobnactJilbept ban P»™ te fefiam in acbt puntten/ 
tet t* bert inboubtbcr fnfh*teti:gfteHjcfc maticftent/ bef rotojict/ bet kbcn/ 
Vapotmantie/ bc gratie / b'frboubicbepc/ begbebac&ftii / be feegbbaerlppt enbc 
gpffekenijtf / npt mekbe famtn-boegingbe bolgbt bc fcboonbcpbt / cbelbcpbt/ 
Stootficbept cnbe bcttgbbcbjciibept : ab* bebbcnbe bunnen oegfppncb upt bc 
ffrerfpetttef/ Srcbitrctnce/ «ficometrie en aritmctfea ; gbebjrn biet boos tot 
twle i* aengbemefen robe octboont. €n alfoo be fcbtlbm ooeft bet meeft beftact 
inbe actimben / ojbotmanfan cnbe ofbdbfri bcr cpgtjienfrbappcn biemen ban 
faf p c u re n inbe ruerenbe cnbe onrucrenbe bingben/ baec rm lebenbe oog& bare 
boom b^iagbmmbccoutentcinent in canbmben/ foo befiaet be nptbxvdtinobe 
bet (eiber inben gbecfi gbeujcJi on* bom oogden fleft rabe niet fgn Confi beet 
blaften Frandfcus du chatci #ebtiber ban Bmflèl,b« op be manier banben bomg. dn cha- 
Gonfad ten bcele ftn &btibee-confi uptbelbt in rJepn €onbcrfatien en Corners ** 
frptfcbl met genoten gpcefi en berflanbt macrgbrnomm.0ocbfietmcnm anbere 
opwmanticn afbetbenbe Sd>oere-Rerremiflen / i9aebt-gupfen en foo banigbe op 
be manier ban Adriaen Brouwer , en anbere pier boo; ber&oclt / allen bet toelcli 
met een goebt ooibcrï cnbe manier fonbee confufie ban obrrboopt meren t m 
fonbee nebterbee! ban mttel meren tan in ftht fcbilbm mojben gbefpeurt mibt* 
bien be felbe # oberloopenbe ban gratie cnbe licfönjcite gbebactiten. a&ijbctjrf 
foo beeft benoem niet toegbelatenom tebergbeten bien uptnemenben jOöecfhr 
Egidius van TUborgh jgcbübce ban BruiTei . boo? be monbere fraep aeticn mbe Ti]borch 
torrincfttrjie manieien bie bp in &oere4toremiffen / &acbt-bupfen en anbere 
Conbcrfatien ab* bra baotfepben Fcandfcus du Chatei $ boojtbjengpenbe met bet 
fftinceci ban fpn berfcant baer niet anbere tn te f«n en ijsf afc be naecbolgbenbe 
baubetingb ban Brouwers, en (ukbbanigbe meer anbere famcufe jBcefh??. 3Becr« 
bieft i$f oocb gbenotcertbetreffettjcneCond ban Frandfcus vander Mculcn oocnFrancir- 
*tpüber ban Bruflèi, ben melelten gbclcerbt beeft bp ben bermaerben Pcercr™ ™- 
Snayeis.bm melcbcn een erbarm tfonfienacc ijtf in Satalicn / 9ejiermgben/f l ^ Mcu ' 
opcrecJtcnbe Xcgbrrj?/ en foo banigbe meer anbere baer ben £amcr en kben 
febttrten in te febupkn. SBcberom ecnen Lucas Achtfchdlinckx £rbi!ber ban Ac hr- 
Bruflbl , i$ een npmemenbe Xanbtfcbap £cbitoe op be manier ban Lowis defrhei- 
Vaddec, biefDmn JDeefier beeft gbrmcefi/ en i£ bom RJn bectbigbe en toffe ünciw 
fettbcfingb een bartbe eerfle £Brrftcr£ ban bet Zanbt i bcfonbrr in boogjronben 
be^gben / bctooffm / en afBbctalmbe catucn / beer berfrbieten/ en eloerfte boo?» 
grottben/baer bP nitmanbt m befe-fetto in en boeft te hrttchm x gbenjeft obre 
al bp be Com>liefbcbberjf{ te firn i£ «n gbrbjcb be Peéfï i# eén.^ebenbe 
Ireringbe/ cnbe be jfccbHbrr-ronfi een fiomme Ircringö / bie in bede bingben 
met maleanberrn ober ten romen : ft» bmtuien oocb bat beeïe &ifripcb? met bc 
lanbditiflb int ^htteel ober een comm cnbe oocbgbcbjieb fan m manieren oen 
bun JBèeffrrjf / gbenjtii Cnfbceck inbe Conft obereen compt met be banbemtgb 
ban Brouwers, quam oocb ober een inbe manieren ban kben baer beel lebenbe 
Inlopen bpbejpacm banberbadtmojben. Welben ^iftipeloft bpbocgbtbcm 
acnbe manieren banben JQeejlee/ foo compt bcfen bxert bcfaemben Acht/chcl- 
Kockx oocb oberem inbe Confl metbe banbenngb ban Vadder, tn boe banirb 
m numieren ban kot» i# mp onbebent SaabaibtbePotf birtmmcrebrnba 

keringb. 



Digitized by 



Google 



forinft «*7 be fetoe cnmjt ticfcton? «» «eeffeabeel obeteea nat *«*** 
C)n(l; Leonardo «u Vind qnam.ober cm met He manieren tomben •JocttHonte- 
ru$. Poiidooc betoeejf in (9b Conft de fttootficbept (mui Vitgöms , fikhkl Ai«l 
bebteafwratbentban Dames, Raphad Vrbien be atmta]ébjdiftrptbanPetMafai 

Andreas Mantcgna ÜUt te tofóbcpt ban Samazaro, enbe; Tuisen bC bCCOabtfiBB 

ban Arioih. gfn ban ommen tipt be bcranbctujcaeenbe teetcfcenbeaftetei<|M> 
(biemen inb* *cbiIba:-tonft al«\m eenen feiegbel fiett tan) beutrefct batte 
nature enbe obet-een-cominabe ban bet toefira/ leben/en maniee (00 banbte' 
al0 b'anber/ foo toojben inbe untbeibingbe ba fnfa?icn oft anbere oabonaa* 
tien ooch abefbeurt beoaffie/ tafbe/ beagearlüt^ept/ taeogbt/bebatie/ 4» 
ttoutnigbept/ recbtoeccbicbept/ mübt^ept/ tbrectbbent/ Ittbtfton&ept/ 00* 
«uoebtcbept/ ajttbootfaem&ept/ eelöcpt/ en üranömirtart/ ftmbte/ (bon* 
bent/ futie/ Brainfcftap/meectbept/ ejmcbem/ befrbacmtbenbt/ (toert/ « 
bjoefbem/ ngbit&cpt/ bjeefe/ traegbew/ wtoaeberbept/ ftenmurinabe/ eaj/ 
ocbterbmciienen bterabclbtbe meer aubeee bie bmmenfcb mtfratanafbrto 
lamb (toten beeft / gbelnch jacobus *aadra« jtcbilber ban Amfterdon, m ftm ojbaaua» 
saodraet tien toeet tipt .te belben / befónbet in fttn betmaerbe Coutcrftntftfen/ banaat 
ay be tiatiierebjtnbent ban bet fcben in güefïen en twoben/ banbebaiinacd» 
|eptbiebaecinbcebQ?0benlcnbt/ be toetene opent$ttt m bate fribcn tact bal 
be injitbclbingbe fonbtc be ütmft *fl8wn boJmatctabept en tan rtfiraémmübj 
be bobnaeebtbept tn ftw *uhft boer foo optyocsbt bat rarmaobt naerbee bol» 
maetbtbept tn bet lebep aen en tan toüfcn/ bao; ben mtanra abeeft bie natte 
tfonftbteeober-emcomnt/upt reben bat be#d$tKcnnV baa bctlebminbafi 
ennfjebaente in fttn «TonOnaet ben natnet ober een tamnt mafr m blce(a<baaV 
tori s&etoteeett en boocb npt gbeboect baecmttbttnaebed bantim Cofetitft 
ttiinfto8te(ca£bcncnbdlt. ^«cuf«ubantitttaeaftcri^(^tmiWdifn€onÖ 
te keren en te beminnen / toie en. fon ban in befe begbeerte niet ntmenbe axaotlt 
Qbenuebt en ttefbe V toelche obenuebt en befte afie mdantbaftcfce nfeeficn bant 
bujtic&Ieben enbe bol&eeben om be «onft te beminnen/ ban fal be toet e oftto 
bóojtb>nBbenbet nbcne batinen in bet abebaebt bcneptt/ ban (afmeet bet bete 
fciefen batmen obebonben beeft om upt te toeceben / toacetoe een rito oojfcd 
noobigb i$ obciticb ben bootfefceben Jacob Sandraa gbebacn beeft / btejM^c 
Pceter i#obebKe(lbanbm^ettain)batt^Mnm 4nbeabeajthbmbii»tacebeaPe*f 
tm Bre- van Bredaei ootft uetogft in be ebri AtbiIbc*conft boe* be bbtrbtocbigbe ajtea» 
*d nautièu bie bp met een bienfinmeb bebmenen enbafie gbeftelteni^ upt IribV 
b meUft te fwn ijS tn bet gbebuel ban obttblóebiflbe figasth / bie bp in tfti 
tnertfien booiibjennbt / feer beeftbenben ban tleebinob en gbe^efttm^ bol bja> 
iienbe actiën en moniecen naet gbelegbenibent banbe niattfen bic be «be te» 
totjfen/ ben bjek&m beo? gbeenen amgbepa?ben gbttfl oft bebbwto&m jna> 
natie/ maec aïltcn öoo? be er arbt bet licfbe tot be boocjbffe botaaeefttM tta) 
bcfettntlieRenbe ConfT abecaectebjr. »ant tct tottien ^nttefbe nrteck<B|l 
labbe titt alle belabfucbttgle 35enttöer^ enbebaebt-toafbeabe épanben bie Mi 
toacen benübenbe öoo? föw tetfte oncrtaremb^mbeCotifl/ toeicbelkftttooi 
Wftt^jebtt-hnjen bee^ aenb&cbjebcnbat (niet teajttnftaenbefltambabbt 
lwnftoubwItt^öftcbonbmtea^;bem|^b«n>b^ 
i • ^> 



Digitized by 



Google 



'tof 

Sp o» ben tm l^c«!tófftfUlcft«tittOJ(ltt|e|it geeMegtogbenbotfan (üte 
betont eomenbe )»ftn (tKenbeqnoem bonbt fón Confl- te» (Wkn op tiet Connt d 
toan alk obertreffmbe <5ee(ïen be£ Sanbtf / boet fifn gonbelingb int minfl 
tvemonbt en moet ïmjrfmi/ waet boo? beboojigfte bnonben en fijn Bmttterj*/ 
puntten (net beetreben bonben bonben-roem boer be Confl bon Pceter van Brcdact 
tnebe begorft ijtf. 23enefléni» ben fHben en toilt be beerbjgbe en toffe gonbelingf) 
tutoe «fcdjitoet-rmtfl bon JoaiiMs van Heek niet toe loeten / om f gïjene giet booj ioannes 
infónlcbentotftnen ontfïetffcïötnen tof bergeten ij*/ nortj te bcr&aefen en te^d™ 
toeleggen $oe feec fijn fchiltyp beeftftepbe finten en <£beï tcben tot ïicfbe boo? bet Hed " 
atnfien bon be fett* bertoecKt {jeeft / aljet namentujen in Sjralim ben ^ertotg 
Bradiaen,ben JÜ^arqut^ Angelèlle,en ben ^atqiiijrf Pcpel. Sfoben bien in ©Mnc; . 
rfjeft ben JRarquttf ban s. Schaumon , berf jfBorquijef. de Sordi ; enbe m &üptf? 
tanbt ben «Proef bon Ujninghen , bon olie .be mricne &p £e$ilber en meeflcn* ' 
Heel ï>oraefnrq i£ gbemeeff om &et oroot begoten bot befelbe in fnn tuertóen 
tonren binbenbe. SSetwffötf ben felben en mocb ooeft niet bergeten too?brn ben 
uptmtmtenben enbe Conft rijdwi Pater van Halen een groot JReeftet in berftrinsPeeter 
0Den / büütingfpn oft oibomtantien in't ftlentt / berftaent met aeng&enoetne ViinH * < * 
Xonbtfeboppen/ mggelfoffeertmet b?embe #i(lo?ien en#oeterüen/ boet nirt len 
toolmorenter neben en eon eomen o# befen bernufrigften en todfpjeltenbni <eon» 
fienoet tint tamst / btn tocJttien om fgn rioècn $inceel be fjeel merelbt booj 
g&enocb benent ij*. «Bftebojen. binnen Antwetpen üatt ï)P tegJüentooo$ic{j twuft 
ijef taoonenbe. ^oeebpchbünt nier batfneggen moer me! met olie reben int 
liefrtgbeb^oebtbcberborcn Jan Thiéien$m fgnfeben Zonbtftft^n^ilbertmn^^- 
Ancwerpen , ben melenen om ffjn groote manier en (fouten toetf in gïjeloofbe Icns 
doornen en (terefte gronben / ten unter(ten merbt gftepjefen en neminbt banben 
booptoempben $cere Anchonius van Dijck , bie ftem ooeft gberonterfént beeft/ 
en fbu mei mogijen feggfpn bon befiélfë <Confl bie |m Beeft otj^tergpelaeteit 
tot fön onttferffrfütRe eer befe eojte bcerfen : 

De deughtfaemheyt van Kunft compt Over al te blijeken, 
In vaft te ftellen , en oprecht; te doen ghelijcken, 

Het gen' men met t'Pinfeel wilt vlijtich boetfèn uyr, 
Want t'hceft geen goet begin oft eyndelijck befluyj 

Soo êenich mifverftant compt inde Conft t'ontbreken: 
Tgen' Tbielens oock wel wift, en heeft altijt gheweken 

T'ghebreck dat aende oogh der Kenders mocht miftaeny 

Om in fijn Landtfchap noy t verkeerden wegh té gaen. 



Ccc IOR4S 



Digitized by 



Google 



IORIS VAN SON 

Schilder T>an Jnftoerpen, oudt $p. jaer: . 



VJn Son en Aerde compt ( dat moeten wy bdijdei* ) 
Al Vghenc ons hier can ghenoeghèff oft verblijden. 
Van Son ghelijckt de Son en fijnConft-rijcke handt 
Een Acker wet ghebouwt,en vet ghcmergelc landt 
Waer in een rijsken bloeyt, welck om fijn naem te gheven 
Segh dat een fy-fcheut is van dien boom des leven, 
Öie m* inden luft-hof vol van bloem en vruchten vindt 
Dat is den ftock waer aen als griffi ftaet ghejnt 
Sijn Pinceel , hier' door is lijn hand t en Konft löo vrticfrtbaer 
Dat maeckt fijn roem foo ruym , en fijnen naem foo rncht&er, 
Als al t'gheboomt fiaet dor, en vrucht en bladdoos- 
Dan pronckt noch dit Pinceel met abricock en roos 
En can een lecker tongh dit rijpe oift niet fmaecken' 
T'can oock in buyck oft maegh geen worm , oft krimfel maken : 
En foo het door geen fapp' hongher, noch dorft verflaet 
In fpijt van vorft oft maey oock altijdt jeughdich ftaet. 
Sijn vruchten wecken luit in jongh-bevruchte vrouwen ; : ' 
Die veel van weeck ghewas, en fnoeperijkens houwen : 
; Want inde oogh ift aerdt, maer inde handt bedroch 
En fchoon dat fy vat mis, lbo watermondt fy noch 
En jeuckcant te vergheefs , die Schilders t'naeft bevlieghen 
De Son van eyghendom , die oogh en handt bedrieghen. 
Van Son is Soon Van Son, fijn Moeder felf den aert 
Hy als hun Erfgenaem , haer naem en eer bewaert. . 

Waer ©ƒ> den Authenr. 

BEdrieght fomwijl de Konft des menfehen oogh en handt, 
Dierfelfs nochtans wordt van de handen voorts ghebrachn 

Soo 



Digitized by 



Google 



M 




\ Ccci * '"* ■ . 



Digitized by 



Google 



Soo fpruyt den miflach uyt het menfchelijck verftandt, 
Waer'döor de handt vercrijght haer werckelijcke kracht-, 
T'gheficht bedrieght de handt , jae menithmacl t' vernuft, 
Als maer een aerdich beidt jdoor. Konft liet fruyt óntdeckt 
Ghelchildert met Pinceel , die d'ooghen maeckt verfuft : 
Om dat de Konft foo op Natuers voimaeckthevt treckt: 
Daer ons Van Son een proef af thoont in fijn fchildry, 
Soo jemandt maer beooght de vruchten die hy maelt, 
Daer t 'leven dickwils ftaet ghelijck een fchaduw by: 
Als die Vm Son maer heeft met fijnen gheeft beftraelt. 
Gheen vruchten fonder Son en hebben goeden aert, 
Soo oock niet fonder Konft de edel vry PiSluer, 
Die ons Vort Son door gheeft uyt fijn Pinfeelen baert: 
Die t'hans maer fchaduw , is , en overtreft Natuer. 



FRANCISCÜ.S MIERIS 

Schilder T>an Leydfn. 

W7" At eyft ons Mteris Kunft goudr, filvcr oft juweelen ? 
W (Die fobnatuer braveert ,'jbn ïtöt& den grijfen rijdt) 
Niet als een Schilder-croon van d'cdelfte Pinfeelen, 

Die d'eeu wicheyt beduydt y tot fpijt vton haet en Ntjdt. 
Om al de iüyverhey t en nette cloec'kè treckeh 

Die Mieris uyt den gheeft ïn Landtichap' en Figtter 
Weet aerdich met Pinfeel als t'leven te ontdeckeri 

Waer in niet anders fchuylt als Vvobrbeldt van Natuer. 
Die weynich is met forgh becommert oft vcrlicghen 

Om twee Figueren cue von,> hem gWèhildert fijn 
( Geen heel handt-fpanrie groot) nóch feertkr te doen weglrfn 

Als duyfeht gulden geks , midts t'lèven inden fchijft ■ T; 
Van deven fich foo hooch ^oor' Kunft wéét op te dTaghen 

Dat jemandt i^ie Het fiet, wotf tfyfocfe van D^bcöóght 

.'-■■" Om 



Digitized by 



Google 



4°5 
Om dat haer krachten 'ae/i de Kenders feer bchaghen 

Die weert fijn om baer deueht; met meerder fof verhooght. 
Het werckende ghëdacht varr Üteris *&\s een mier is 

Dat inde Kunften woelt om t'levens eyghentheyt 
Te vatten inden ghceft ,'als t'blijckt , want niet foo di<$r is<* 

Om krijghen , als de Kunft die VMeéfters eer verbreyt. 
Dus mach de TneHe'Faém wel oplPntfeeténÜóemtri " • ; '' 

Ter wijl dar 'daer Van cbrópr*n*eh< haéhf -dié fcèüwïch leeFt, ' 
N'cn naem die vande doöflé tliét f M*rdéh tan TSënomen 

Om dat noch nier de doödt'tfes* Künft herleven gTieeft. 

: — ±i — . .,, \\j> \w i\t,] jl;,v j^ — '••- •■'': ^-'-i LLuj ' - -"■ / 

F R A;N ei'S^Ü'S '' V'E'R -TV * fc'T*' ' 

Schilder ïan Q^ptterdaïn. 

DErt ghèeft van <P*nkrihrglfis inJ?m>Ut ghedaelt 
DooiraldeTeWra^mhe^Idi&fijn.Piiifeci.bemaelt/ 

Want t^gert 0n« ^o^n3ö)g^.in*'&ottft «Heeft naerghélate» -.( '\ 

Brrdaermeri overal de Faem foo hoort van praten. '; 
Dat 'fietmea-als in glas van 'treek tot treek gheftelc : 
Jn defigweti-die "Tfj^ftfaefc aft^ifcbelr, f . . •: ' ': 

Waet uyt te Atfürfcn is dal Mf heeft waerghenon^en .'•.'/. 

Sijn Meefters leeringh om föohodch in Conft te comen. / 
Daer niet in is te fien als een volmaeckt verftandt . »• ' 
Vereenichr mee natuer aen gheelfc en Conft verpande- - . . ■ '. 

Dit tuyghr ons Ó^faèim en 'meer Hol&htfe üedtk. ; ; i n ; i 

Die t'loffelijek Pinfeel , manier, Konfr entfe/feden I: ■■■ ? :. : • 
Beooghen; daghelijckx van hunnen gheeft Vefkfik 
Die. door fijn i wetenfehap^foo t'fchijnt) Qi&uerhtüelt, -;.' 

En met het leven menght -den fin van iljnichildri}en - r. ' .; 

Die Princen/0)ninghew,wHertQgTicn verleyen,' . ' r,:'Ji. 
iPifiura is lbo eel,foo aenghenaem en fchoon 
Dat (y op weghen can, jae fchepter ende croon. ;..' 

_ ' IAN 



Digitized by 



Google 



406 

IAN BABTIST VAN DEYNUM 

Schilder in tyrlicbtery Vm Anfrerpm. 

Die boven éér en pracht van s'werelts dommen (bet 
De fiiyyer deught bemint ( die t'al te boven gaet) 
, Wordt vanden, wijlèrv Maft gheacht en hooch gheprcfèn 
Midts .dattct, noyt ;$x was, 9l pft ia.gheweeft voor, defen 

T'gen' wordt bevonden in dtri menfeh tè Cjn. volmaeckt 

Als dat d'oprcehtejde^rit en haere gaven raeckt. . 
- Want jemandt die dc^ceiLwik boven deughden voeghen 
Vijidt nijt a^lfraef^betotrjfr vql> cffiruft)ea mifooegheii, 

Als hy eens rijpelijck aenmerekt het .gróotverictut 

Dat ick hier tuffchen deught en eer bepaelen wil. 
De eerfacJuii k'ghemenght met r^p en.ong»eH*d<en **• 
Die rnernchmael de firif ten jleftfió: -nedW diuckenc ,G V ._ *. 

Door hüJpe vaa de fond' dk U)^ <k-eerii^htXpr«yt 

Want (y noyt goedts en gheeft maer brenght vuyl weghen tiyt. 
En fchoon dat jemandt had veel eeuwen UgÉhca droömen * 
Jn't uyterlijck ghéwoél iya'n Gcrjehilaet,,ïal ichto-onien 

Als hy op d'eyhdevanhetilevfen eens^eraéckt -.-. .-- '. 

Wanneer men niet als gal uyt sVcreks welluft fmlteckt. 
Die niemandt achterlaet een Faem om op te toemen 
JMaer hacfiigher iverdwijncals daldewccdiflfcibïoAflen, 

Den rijekdora Jblijft op dWd' en. die t'befos voi* :J|q£; 1. 

Dat haeft verdwenen Ïs,x3aer:ghccne oer oft lof. ■■:','- ■: .' 
Van in memori blijft, als Hechts dat men hoort praten : 
Hy was fecr rijck en heeft veel fchatfceh naer ghelaeteo, 

Waer.van dat ianck ghedeoctt xto^naelèen Erfghenaem . 

Maer haeft wergetenrts. fey ^<£i! gheracyhc ïfccxtu --.'.-. 
En t'gen' in tegherideelde Eaeiri langh doet onthouwen '. 
Dat is de waere deught drc(y «oor Uet verduwen 
'-•<*• Maer 



Digitized by 



Google 



• f ^ 



4°7 




Cffni .d!Anuer$ t en tan i5 zo. Jmtextr eminent liert des fetites pourtnékts* I 
pajfyes et autrea Jyttres en mttuature, etCnpituin d*vne Compagnie l 
.des lourjeoU dans U vitte denvers, en tan iffi. 

M I.3.v*mJ)0m*nifiaxir. . Cfbir .Tlfntnumi JctU, 



Digitized by 



Google 



4©8 

Maer daegh'lijckx meer en meer vernieuwt in het ghemoet 
Om dat haer krachten fijn lofweerdich, eel, en goet. 
Soo danich viadtmen dat de Conftenaers oock leven 
Lanck ( naer dat hun.de fiei heeft door de doodt bcgheven ) 
Jnde ghedachten van den menfeh , die eens beooght, 
Hun Gonft vol gheefticheyt die t'levén gans vertooght, 
Soo als Tran (Deynum oock can met t'Pinfèel ontdecken 
Vol nette aerdicheydt en vaft gheftelde trecken 
Jn fuy ver Water- verff ofc eel Verlichtery 
Daer fietmen fijn vernuft foo leven in Schildry, 
Dat niet foo aenghenaem in*t s'Menfchen oogh can fpeelen 
Als t'gen' fijn Conft bethoont met cool,pen en pinfeelen 
Op effen Parcquement , papier oft wit latijn 
Vol ordonnantien die als het leven fijn. 
Jae fijne neerftieheydt heeft hem Coo veer ghetrocken 
En wift den iuft foo met den jever te verlocken 
Dat het behaghen van fijn lieffelijcke Kunft 
Vertreden heeft de pracht van t'werelts eer en gunft. 
Om buyten alle fofgh de eenicheyt te kiefen, 
En door de vrijheyt noot den jever te verheien, 
Dat is wanneer hy van de Borgherlijcke wacht 
Was Capiteyn ghemaeckt , doch heeft des' eer veracht 
Om met foo danich ampt fich ftaegh niet te becomm'rcn 
En altijdt fijn ghemoet met ibrghen te belomm'ren 5 
Maer liever fijn vermaeck by d'eel TiSlura vindt 
Als met foo grooten eer en lof te fijn ghedient, 
Nu fpelt den gheeft in ruft en ftille eenicheden 
Nu can het vry ghepeys de finnen gaen hefteden 
Om jet befonders door t'Pinfèel te brenghen voort 
Dat Coninghen verlockt en hunnen gheeft becoort. 
Soo als ons Vranckerijck en Spanien can bewijftn 
Al waermen fijne Conft (eer hoochelijck fiet prijfèn, 



f 



Digitized by 



Google 



Tac in het CaWaet at&Onimckk-hci^uAdt . •* > r/I 
Bcncfoö ander werek van menkhi aerdich bdt, ■ .-/ j o ! /. 
Sulckx *htt den/ittfarie van ^ ,/ 

Door iijh Pifictthtft>^e l ^^^iiMCubki^fl8i gfieven;i .</ :i 1 
Iae hoc hy stoekelÉ$/£e*>en r .onïu# opterdcr fijieefct ' T 

Hoe dat dcSduidcr,coniï heitofmceii^eracfcbaWttaedcr, 
En daghebjekx vekni<ajwt faaer iraebti jn^fijnè ünnen: o< c 
Om dat hy naar de doodt'een eeuwidi c^fdu winden, '/ 
Een eer die oo^c uerflije, oft nyt t'ghcdacht en gaet • 
Soo lanck des' edel Conft noch in haer wélen inuc, -• 
Gheen eeruitht is ioó Aelcckdic KonAenaers can dwinghen 
En uyt hun vry ghepcy* dé khilder-iufteo dxinghétt ' 

Soo als hier daerhjck zenyan&tpmM ftadich blijekt 
Die met <le vruchten van Ptifon is verrijekt 
Door d'eelhcyt van fijn Kunfl in fchoon veflichtcrijea 
Die net en fuyver fijn , <Jaer ons fijn cel fchildrijcn 
De proef van thoonen met een wonder gheefticheyt • 
Soo als de daet vcreyft, wat diènter meer ghcfeyt. 

I ■ ■ . : 

I O A N -NES V A N K E S 8 E L 

Schilder lom AntTterfen, oudt tf.jaeren, 

\\7yT Ift IBreugel foo bitaért , en jgfvgéffica af yt nieten 
^V Natiiers volmaeckte/deught j door önghcmeyn (ècretcn,' 
Daer menich cloeck vernuft op flaet fijn oogh-ghemerek 
Om al de edelheyt en fiiyverheyt van t'wercfc, 
Die uyt de Schilctër-cónft door' hem Is voorts ghecomen 
Befonder in de cleyn figuren , fruyt , en bloemen : 
Van Kjffel volght hem naer foo luyvcr, net en cel 
Soo fcherp, en los m't cleyn doort' toetfen van Pinfêel, 

Ddd Dat 



Digitized by 



Google 



Dat (ToogKen verder a«étitótfïi«iac(rt«i connen draghcn 
Als t'gen fy inJ ditl wereld atnfchoü wen iwct bchaghen. . : - f 

En wijfmnjft tó 'kracht. t>^j/^94 groot verftahdti: 
Den weeifchijn van fijn Verf^ can opentlijck bethooncn 
Wat wetettfebappert -tf jtt rin f dcfen Meefter woohen*-; 
Soo jemandt hetigjiefidit mae£Óp fijn belden fliet :.'_y > < 
W^r i^xlcn 'blommen aertvmi hém ghcfehiJdcrt'ftaet, , 
Die t'leyen en Natuér foa weten nyt té drucken ■:•: ■; . 
(Ten w«r dat (3onft bedrieghc) men fou hun willen pluckeli, 
§0© ghcéftich , loet en roalsibeÈ ekkebloemby bloem 
Colrórkblpjft^ewfótesLa^^ - 

Het cQftelijdk'ghenbeghdat'daerin wordt ghevonden . 
Heeft aen my fbó veel ftóFen reden toe ghèiönden, :••••• 
Dat i^my.hiêt bequaera en ken , om d*cdelheyt 
Te fchriJHenvant'Pinfoei', diefaem ghenoch verbreyt. 
Kipt alW-föoofteri uyt die van <Pitfaer oyt quamen' 
De fnelhe.yc it\ het cley n~Iou t'leyen fchier befchamen ' . . ;. ,' 
Die ons 1>an ^ejjel weet te brenghen' voor den dach 
Soo eel als jemandt oyt in Konft-fcHildrijen (ach, 
Jtfbó<ft<fc féndérliJlh atfor^efJuymtJeiïieWii VI A . . I 
Ghevoghelt cleyn en groot die by de wokken fwieren 
Ghefchelptë' zee-ghed'rodi dat onder' t* water glfjdt 
En tVoeteioos enecruyp dat t'drooehe ftodt door<ini<k-^ •>" 
Wanfcna#fl ,§èheps;e^^ 

Weet'öns'idw.^^^ts het leven vopfts^te r brmghén^' v * 
Daer nië^fnoe' cleytf' "dat is) in't mmften i'nVen blijckt ' s 
Qft door fiïtï rCbhfi : alléén: aénV U ven netf. ghelijckt. 

: mrn'jo.'ci . j .: -::ii r n :/:;:':•;' :;••:': z'.j r:i tx _•'"':' 



■:,■:;/. .: i.- 






DigitizecL by 



Google 




35r Jan* laVilU dïdnvers en lan xGzS.jjait&gpvs'renomtne enjleurs , r > 
j;etitzs avttwwx efc . teagiulUsfontfort- ek X & Ajfyc ur Uur Cm*ieusité\ f » 



Digitized by 



Google 



v% 



GY SB RECHT THYS 

Schilder Van Antwerpen. 



D€n liefelgtnen aert We Gijsbrccht Thijs in Ufo ,£fbilber-(on(l boqttfbatót 
ftefonber in ïjet naecfct / bcrbient net onttferffdörftra lof oegaeft te jijn/ 
ben bodenen foo in bebotie al* fdoeterijen/ mebe ooeft in Xanbtfctjop fécctcc* , 
raaeet ijer / om tic plaifantie en göcefliaöe manieren bie inbe Itonji btéogfta 
#n/ (eer lo$ en gbeefarb afgf)eboo?bert fonber bed tijbt - quiftop om in te 
tonnen binben / toelthe ftimfi dan beer* eenen grooten tadfianbt inbe oogfytti 
boet itfijetten bact alle £iefb>&ner* feer toe gljenegljen f#n/ toont naetbmwi 
be taetenfefjap ban Piftura niet alleen ofldegfjen en i* in een fupbee nettubrpt/ 
maer ooeft in een routoictjept/ bte toetene ïücfitoiljS be meefie erat&t en ficrefttr 
Baert / foo enbe gtjdgcn tipt be pinteden ban ben boojnoemben Thijs te fjxtrc» 
i* tooonenbe teobentooojbirb tot Antwerpen, 3B$ber* foo fcengtjt feftecengroetn 
Hii4c. JBerfier en etbacen #ebjiber bp naem Haddeman neben be fjanbdingb, ban Thijs 
■on een groote beranberingf) ban Conft boo? ben bacb / be bodene booj bact obet» 
groote ftrarfjt fjet leben frtjter obertteft/ todrite nrac|t beftaet in bet Conttc 
fepten naer ïjet leben bte bet leben ober a! gfjeujrtt b^t leben fdf i* uptödtafe 
fhïrftcn -toelfianbt en grootftdjept i* baer in te (ien bact raenitgbidDkbt Co» 
teefeptféUt foo in tfngfjelanbt / $ouanbt al* in 25?abanbt gbmottjfarm 
tnpg£m af gijeben / bie bed booj yan Dijck toojbenaenggefien/ toeownfcte 
obentooojbinf) inben Haeghe in $onanbt / bie te bojen ooeft langbcn ttj&ti» 
tfngfjdanbt gtjetooont fjeeft. &cneffen* ben fdben Haddeman, mag ^oOant 
Daniel md roemen oo Daniël Mijtens Uacrcn jngbebopn $atriotniet min erbarm in 
Mijcent cmtterfeptm aljef öcn feïben Haddtman bni toddtm foo blcffacbtigöni banbctoöi) 
inbe €onfi boojtbjcnnljt bot fin egecnen t#bt en neljoeft te berjupnten in anixr 
rgereitte ai* boegbelifcHp te ronrerfepten en on bbernen en patineden te ban (ta 
beefcljepbe groote t&eefbnagieu be toetene inbe Confl langtj naet inmneboobt 
c«meiis connen nfjebent too^ben. ©oojtb* foo en ean ben roem bon Comelis Saftkwn 
Safllcvcn iètbiloet ban Rotterdam niet gijeboogben bat be f aem niet en feu op fjtt te» 
rdbt* Conneel gfjemttjtbaer maethen frjn liefetijcfte enbe tod gfjemanictür W 
bdraob in (iilflaenbe bianhen at* fteucnen-goet/ beefijen* / frupbt/ en atoe 
fjanbe fpoocRcrtién op be mantel ban Herman Saftieven bie fijnen ftpsitoxW 
bact alle <cm|Mubmbe*enba# en Xief fjeo&a* fcer toegbtnegfjen fijn om öm 
grooten toelffanbx en leben* fcpjln bie bact in te (5en i jf. ©oer tegfjen fou W 
Theodorte belgfjm bcbnenbeobee-tilbliegbjenbe ƒ aem ban onfen uptnemenbni Theodoc 
*m u-vaa Lpon , baer ieft in bet eerfle UtA eetiigtje neuniffe ban bèb g|egljebat/bw 
»"*• eer ieft fdber foo bed nenniffe Ijab ban 5t)n hoogfj gfjeaeftte erbarentbn< ^ 
ieft naemaeljet toelfjen tonnen onberbinben/ enbe amf^nljanbeUngb tbfaM 
fjd> baertnemanbt in on* eeuto (icfj ober gfjendgpt macp bouben poöobt ut 
flinen lof en eer befen bolglenben öjm in't eojt albu* : 

Heeft oy t Jfan Loon door Konft Jtalien doen verwond'rtft 

Soo mach ons NedecUnic iich eheven wel ten ond'rea 

• ■ ■ We 



Digitized by 



Google 



4'3 
Jn't o ver weghen van de edel vry fiFluer 
...... Midts niemant (foo het fchijnt) en heeft Coo nauw Natuer 

Van alle kant doorfien alstRjomen en Florenfen 
Befbndcr inde Kun ft , tot aenlock vande menfchen, 
Wïjns paelen Theodoor at lanck betreden heeft 
Daet ons fijn wonder Kunft een waere proef van gheefr, 
Om dat daer in den aert van cPJcatiaenfche trecken 
Weet groote kracht van gheeft naer bleven te ontdecken,. 
Soo als te fien is aen van Lonm cloeck werek 
Waer med' dat is verciert verfcheyde Neerlandts Kerck. 

Cf£ tnontwt bat meetfentoee! fee jnflftebojcn meteofefton bee #c|Hibee - üonff 
tocrjtrtft ban to'een Sibt opftct mitoet gftenjtfi tol#è6t om David Rijckaert ben 
onben en Darid f|jnen &oney notoen trien aen Maiten Rijcfcaett f^nen <tambe$Marte» 
boogfóg. D^idts a&peber / te toetene olie b?p tnonber intoe Confi nptffenen. **•»«■' 
&rfen Manen Rijckaerc ma* ober een comenbemet beftonbeungft toon Joos de 
Momprr aljjt te toeten feet bermaert in Saubtfeftan en fiutnen / j fteb e èg ftt en/ 
tooter tarfUn/ beer btrfólieten enplafonte toalepen cnfnfenbanigfte meer onbert 
te lonen om te toettyrien. S&otoen ben feiten ift ootft een groot jfteefier tube 

*tfiiIber-CQnfT Aertus Wolffaert jfcffcittlft bon Antwerpen , foo feet te pjttfCït in Am» 

be tfewbrlingfi bon bebotie aUer $oeter$e / ftoen in ojbomiontten en rtotefte gfte? woi^am 
fiefomjt tor toeifionbt toantor Conft genfatnenttycfi ben oor» aengbefoent om 
lier tooo; ie fetten &en gftrnicbtbarrnbrn Ge^tacrc van HoocMtadt &t&ilber toon Gecoat 
Bruffd fcer upTncmenbe fraep in tonterftptru botft boer naer meer gftencgftent;van 
8*pt BttjjÖJfhbe om te ojboüneren eemg&e froep Jü&fhrien foo toonbe f&offteHooch- 
oft lebenidn ottjer f^ttti en tooojtf bon toerfrftepbe l^epligften / ij£ toonben tnjl ftadt> 
0$ eouferftprrn 4J&etae&en eribe beeft toerfrftepbe SMtocr-flucKen gftcmareftt bte 
bdtibe ïiejf ftebberjj feer gfteatftt toonben om ben goeben toetftonbt biemen boet 
in fien eon / foo binnen al£ nunten be *tobt toon Bmffci. jBibtfgaber£ blijent 
inbe Confl bon OüiMam de Vos ooeft g$eno$|aan toot bjembe bfoöingften en Guiiiam 
aerbigfte gftefieltmiffen ftp met be jpiufeel unt ben gfteefi loet fiHJcïtrn foo in<iev«. 
figuren al£ mitmrfmto' tobonenbe binnen be #tatot Antwerpen pïaetfé toaaftn* 
gftc&oo;te. €n tattftettbe be ebel bmbeimgb bon Manen Pepijn , boer ban en Manen 
beo ien niet meer tonnen orfiterbolen ai? bot ftp ben natoer en toetenfröop bon **&*-■ 
Piöura foo beer ontoerfotfit jjatobe/ bot ftp eenen «Mjer-toliegftrr toa£ toon oüe 
te jBeeftetf oft eonüenoer* Me m Ühten rfjbt in 3ftaJicn coffcn g$ebontoet> 
b)o?ben/è*e bW bentcnigben Conjienaer boer Petrus Pau lus Rubbcns boo? 
toxefbe bot ftp ftem fou fteftben otoertroffm/ afeomenbe noer^eberloubt/ban 
rot ftn groote bjragftr ftoo^enbe bot ftp topegft göefioubt mo^/ fepbe befe oft 
bicrgbeüjc ne to)oo?btn : nu Pepijn g^eboubt i$/ t\\ bjeefe ieft niemonbt in befe 
feum om boo? bun te bJötnen inbe *cbjIbec-con(i : teoer mebe tïoer göenoefr 



Digitized by 



Google 



4H 

te betfïam toojbt ö&ec&eben bat Pepijn tod een (stoot «effenaet ban Piflart 

moeft toefen gbelgch oen teek ban (SJn fineften tompt té blötben/ Uw ober <d 

Sftenocb tefien fón en toon be g&ene (tóe be Itonfl betftaen; feee ö&eejbjntttt 

toojben. 



HENRICK BERCKMANS 

Schilder Tran den Glunder hy VVUkm-Stadt* 

I§> (eet feaep enbe bronatrt in't tanterfinten / g$èbo?en in't jaet 1619. tu 
eetft gbeleert treeft bp Phiiïppus Wouwcrmaa 2$atalte-£tftilbei! tot Haerkm, 

filbe öflCC tiaec bp Thomas Wilkborts eiÜtt Jacqües Jordacns Ut Antwerpen. J0 

ben $tbi!bee gfittoee(rbanfpnC£eèJRentie 4%aef Hcnrick van Naffau <Bmüw< 
neut ban Huitt, enbe beeft naet be boobt banben félben <0raeff Henrid 
' tooonplaetji genomen tot Midddborgh in 2eeïanbt altoaee öp gbetrotftot aft 
nocö tegfjentooojbiri) refttwrenbe i*f. #i)n cbeï (futnen bit pp met #inten"tta 
bóo?felJ$n bpnjj&t göeben een toner gfietupgpen met toot (of enbe eet tut tefto 
tfonjt-rtjtïtetrjiBeetter De&oo?be befaempt te tooien/ toantiftetibe binnen viiflïn- 
ghen op pet $anbt-boogb boel betfebepbe ftfjilbgfcn oor* tot Midddborgh on 
be $anbt-booaa nibe 23u£-öodtn bed feJbfacme <rottterfrptfH0 enbe boojfetf 
bed $ourtretten af belbenbe berrepepbe $eerèn-#taeten ban $ol(anbt / foo (bOot 
a!ïe «Confl-fteribetjS moeten toetfaen/ bat ben $atuet gpeen meerbet tptfi» 
gappen aft bounaecmbebén en tan beto^len dferbefen Berckmansinet (Min* 
ceelmuptbjucBt/ fr&oonbatjemanbtboonelofp oft belgfjfwpt bé (Slbelcatbte 
te bengben/ pet Conterfeptfrl banben &bmieael be Ruytcr, Jan Evenfcn.a 
ban meec anbere gbeqtialiftteerbe $eefóonen / sbeben in ^oflanbt een ws$ 
oojbeel bat itftbm met meerberen £of enbe becbientie $et ben (Hoen Henrick 
Bcrckmans fcpnlbicp bbjjf te beroeren at$ beje nacrbulfiftenbe beerfa in'tfH? 
biet fpn gpeltelt; 

Can ïBerckmans met de verf af belden d'eyghen leven 
Jae t\vefen vanden menfèK foo iiellen op panneel 
Dat wy voor t'leven iïen 4e trecken van Pinceel 

Soo moet fijn eel TiSttter ved meer als Confte gheven 
Midts fy al raenichmael voor t'leven wordt bémerekt 
Maer neen , het is den gheeft dieaTde Konft verfterekt. 



Men- 



gitized by 



Google 



4<J 




Wajttken U VÜtette ie Chmierjïtue'e froche ie WtBem/htJlJut Mfcwle 
ie FhiUppelibuermanpemtre extraordinaire en B afritte s en la ywe ie .-* 
EarlenxJrwS Apres üjltjpn a^endfpjpe W Tofturts, ' ou*J?jpures chez 
/Thamaj 'Witte iarts eiJacjuesIffriaens en ydnuers. ScsT^eejJan^Jhtefianeü, j 
i jarteulientmentjej JPpurtrany. Il Hentja re/iience al&ïiielbouro en Zetanie. i 



i'! 



-«*itt*rfW< 



.'.«•? v? 



Digitized by 



Google 



41* 



SOo ghelijck men d'hoffche bloemen 
Scldcn over cen fiet comen 
Met malcand'ren in coleur 
Jn het wefen reuck oft eear, 
D een is root oft purperachtich 
D een flaet bleeck en d'ander crachtich 
Deen is wit en d ander grauw 
D een is geel , en d ander blauw, 
Sulckx bevintmen in een Schilder 
Die veel rijeker eade milder 
Als den and'ren is in Conft ' 
Daer Fortuyn hem med' bejonft : 
D een in fraey ftilflaende dinghen, 
Dander weet oock voort te bringhen 
Beeften tandtfehap oft Figuer 
Daer maer in ghebreckt Natuer. 
D'een int groot jae boven tleven 
Can door Conft veel wonders ghevcn 
' Dander in het cleyn bethoont 
Al wat'Op de werelt woont. 
Deen is mals in al fijn wereken 
Die den welftant meeft verftereken, 



Mengelrije. 

D'ander gau en wonder doeck 
In het levens onderfoeck. 
Wie weet beter af te maclen 
Beeften Landtfchap als van Haelïn 
En Sastleven, daer den aert 
Van het leven wort ghebaert. 
Thys in't naeckt, in cleedingSNELUNx 
En in Lantichap oock Achtschellikx 
Mytens , Haddeman , Chatel 
Conterfeyten wonder wel. 
Merten Ryckaerts foete berghch 
Connen licht de luften terghen, 
En in Boeren kerremis 
Tilborgh een groot Meefter is. 
Jacob Sandraets wonder vindmeh 
En yanHooCHSTADTs onder wincüngh 
Jn Jhet hand'len van Pinceel 
Draeght haer oock leer vrempt en cd 
Sulckx dat Neerlant wel mach draghca 
Haeren roem , door het behaghca 
Dat fy in haer Gheeften vint 
Die de Eaem het meeft bemint. 



A E N-S PRAECE, 

Omnia diligent'ue fubtjeimtur: 
Al watter vanden menfehin Conft wordt uyt ghewerekt 
Moet met de «eerfticheyt en jever fijn verfterekt. 

diligence pajjè fcience* 
tornt 
De Conft en crijgbt gheen gheéfticheyt 
Soo haer ontbreekt de neerftigheyt. 

D3« ban fónen nutten en ftojteftjcBen rttfrt toilt Befieben om beft» *#! 
bee-cottfi te fjanreren/ m be fcgföttbeug&ben in te ftodg&oi/ wonm 
tnboo^öïöencfrfltcöeptenöcöm jebetinfön QWt^m^tmtmttiftW 



Digitized by 



Google 



itatfett om baer feante tobben/ möafJntjfi^öncfBBmömildtebetölwf^ 
MenoptwclK^f^ t^ttn en fal bo o jttg e n gb en / battom tóenbtn «He 
£tbtfbetj? tót tteffel$tK fjtteetlt-tnoojbt inbe memo?iete intens 



49 



Dat noyt een dach voor by mach gaen 
'Gft daer wordt eenen treek ghedaen. 

%\# iemanttfoetttteagtètbaelenbe tipterfte bolmaecntbept ban Ptöura,, bit 
moet bebben een o^ecfit goet berfianbt enbe oojbeel / eenen blopenben Bbeeft/ 
met een fcöetp ncbentnen bet aenabenaeine mennen tóe bp booj beeft/ eenfaraent' 
19* i£ bem nut be «Seetiten-conji met een etbaeren henntf bon ^ifto^icn en 
y oetetflen / tóenenbe foo tot berfieringbe ban rötne ogbonnantien a& aentm> 
fmofje ban onbe flbefï&febemflfn. $p be&oojben ooeft eenicbltatë te toefen er* 
batten mbe «Tont* ban Mathematica entre betflaen be Anatomy , feec tóenjiig& 
tot be jfretflpetntiben/ be ftbabumen/ be fragben en nadfren/ bet titfr en bet 
bjupn baet ben j&atuec meefl utebc aeugbetaefen tan tanden. i$ant bie inbe 
boo^ffcfQeben beugbben niet gbemeefiercett en ijpy tanquoujcEi iet bolmaetfttupt 
httttnen/nptteben bat Veen aen bet anbec baff tjsf / en fbnbet maltanbètenin 
tenigbe manier moeten fójeef gaen. €enen- bloepenben gbcefi en i$ nopt bes 
faam om ee n ojbonnontie ojfk famenfc&idtina&e cöcliehjcH uptte belben/aens 
gleficn eenen bnitbtfraten gbeefi bujent-ber-lep goebe bebencbingben en betan» 
bafttne gtjebaebten tan in fgaaatn om mat ftaeptjr en fdbfaenu* te maetfcen/ 
bie ben bebafltUbfien mpfier aenbejtamjt gbeben. &'erbarentbept m $itt<#m 
mbetb^ftbiebmbanbebecben/ bedieplm ber(cb<^iibMnenbe bet fieflen bet 
ftetfretlttiben / fijn bc fbnberltydtfie en fttagbtigbfie booft • banben ban onffe 
Piduta, trteben btdfianbt atnbelton|i tonnen gbebrnxfuultebat bebootfepbe 
bmflben fln be mmrinaeule fcflen ban bit b m enbe toffrifltb amnt/ alg ten 
baft gbefóabelbeiu^oftbitb^gbebjept net/btEÉMfoo baer een ban te met 
gaet/ bet anbec fteacny bolgbt / en fonbec ma lt a nBe en niet en bonnen bujjben 
botten. jftet toddte bao?fepbe gaben be Confienaeqg (tóe idt in beft boo?. 
8ttnbebceImbe(c^ebm^eb)tenbootbftaif^n begtolU/enmet bofte retf)t 
be Cete-eroon boo? m#n Mufc buntoe gbemeftn moet toojben. itantbetfün 
gabm bie ntananbt b&& be, boobt bjnn tan b en e men / baetom macb be ftonfi 
todbobeu alle tdebbom bejf bxtelf? gbeflelt toa?ben / mibtf batmen be r0cfu 
bommen tan berïiefen enbe nimmermeer be itonfl abtfboo? be boobt* 

De Kunft die is alleen van fulcken deugbc en Jcracht 
Dat iy wordt boven t'gondt en rijekften fchac gheacht 

9en m#fen Cats foedtt Wet on ooA feec obetotbdö* en fept in een 
ban flm 25oetben obcrötmpt ben Ttou-rmck albuiff s 

Kunit is een fchoon juweel , en boven "alle fchatten 
Daer windt en vier , en zee niet op en connen vatten 

' ' Gtz ©at 



Digitized by 



Google 



£ootpannett cm ctftft Coopman/ op jee/ oft boojfijanbt/ fierfr banton/ 
bawherorten en (ba banigfte ono&eucEien tjctlicft ftjn rgmbommm/ tanür^t 
tomen tot be «ytttcfit onaotfet j ro jemanbt Ut begatfl & imet een befbnltece 
itonfi abelgtn tan Pi&uta , en can t* feit* niet bettteféna!? bos? fe toot*. 
$cfioon ft» betloo? alle fón mitfoefen ban berffojberi oft bercregbm goebenn/ 
foo lanen öp firn Itonfi booj rieten macb ocboubcn/ foo bt^fc (jan ajnjfcty 
tmfe(laifc^/ baerïïpaUc fc^ttenm^can toinnni/ epnöentet^öw^ ' 
om te nomen tot be aebtbaere oeffeningb ban jpelbt-fnijbatf/ Stafcamq»/ 
#ïact-fnöber$ / en (ulcltbanig&e $anteerber0 bie «tijm ecrffenftacb flink 
(iaenbe on£ ba» Pidura banbe babectyehe föbeV bat i$ bc ^teettowonfltó 
met be boo$. ftanbelingb gbemcngbt moet fpn al£ bet pjurapwl gwwflwl 
ban fulrbcn mennen. #00 tuil ten mn boo; bet lef* uorb eenü ont(ir|ulbi0p en 
te nibben niet qualgca te nemen battec beek eebaren en uptwmcnbe <Mk 
naetf oft jfccbüoeti* in bit meren bectfieten ftfn bit kb bopc intro itwtto 
tnutït tot bun ont(ierffel$cac eei te ften flopten; fcima jch be fffte (miW 
bat fii tot noeft toe om mp onbeftent fijn) benbe boofr *» titaan)» foP* 
alfoo bat alletf in banen en ten beften fal oppbenemea toojben / ftenbe W 
onerbarent^ent ban becfiant en olgbenbeebenmel atyi boje fret «^totfligjffl 
**f« 

V. E. Dienft- willighen Dienacr. 
Cornelis De BlE. 

VFaerieydt ban NyA. 

Van het tweede Deel. 







HET 



Digitized by 



Google 



HET DERDE 

DEEL 

Inhoudende den weert befaemden Lof der 
uytnemenfte ende wijt-vermaerfte 

Architecten, Belthoüvvers 

ENDE 

Plaetsnyders, 

Van defe Eeuw foo doodt als 
in't leven zijnde. 

MIDTS^GADERS 

Eenighe Ghedenck-waerdighe Voorbeelden 
op den Natuer der felver Conften. 

Ghemengh* 

■i 

Met Vérmaeckelijcke en Gheftichtïghe Veerfen , dienende 

tot vermaeck van alle Rijm-lievende Poëten 

en Leer-girighe Jeught» 

cornelÏs de BIE 

Notaris tot Lyer* 

VVmUyk hwt HyJt. 



Digitized by 



Google 



*> 



'f 



\ 



t! 



Digitized by 



Google 



OP HE.T 





v. 



V A N ■ M"* 

CORNELIS DE BIÉ 



>. .**■" 



jin Manier in fijn Noem , omfterv'lijck door Penfeel 
Was niet vernoeght ,ïïjn drift wou noch veel hooghcr raecken 

Sijn cloecke pen had luft op s'werelts groot Tonneel * 

De Konftenaers met hem ontfterfvejijck te maecken. 

Nu leeft hy in fijn Naem fcljoon t*leven is voorby 
Met die, die naer de doodt hy heeft met hem doen leven. 

Hier wordt des* deught ghcvolght, een ander Honmgh&ye: ] 
Js op de eelfte bloem des Scbilder-confl: aen't fweven,. 

Sy fijyght gheen honingh van vergancklijckheyt, ö neen, 
Wat aerts is licht vergaet, wat gheeftich is blijft dueren, _ 

Des grooten Zegers bloem blijft , fthoon de bloem verdween 
Men (iet gheen Hemel-dauw van itHeemens drnyf vervucren^ 

VerQindt de doodt het Beidt vant ftervelijck gheflacht 
Natuer met Conft verfelt behoedent voor t'verdex ven, -'■■.. 

Want wie des' !Bie hief-faem foo jevrich heeft gbebracht 
Sijn door Penfeel en pen ontftervelijck naer t'ftervén, 

Soo is des' Corf vervult, niet voor de graege fmaeck 
Maer tot een fpieghel van de gir'ghe Conftenaeren, 

Den honingh is hier *gal, dats een verkeerde faeck, **<* 

Leeft wond'rc ©je die gheeft voor honingh cont vergaeren. 

f t p. Lttnmem. 
LOF- 



Digitized by 



Google 



4^ 

LOF- DICHT 

"\,1 ' "> ^^eetpt'^ntlen^etjïqijfenjjen jPojéêÉ T 

Op het üyt-gheven van dit Conft-rijck Schild er-B o eck. 

"'T* •» • * 

COntëmiriritnde ^ÈeflacKt ; wat fuk ghy ga*n bedeacken ? 
Om aen (die U heirbaert) jet coftelijckx te fchencken? J" 
Al roept ghy tot behufp den rijcken fadiaen 
Al hadt ghy uyt ghfèvift, het dieptft van Ocet^n 
Wat daer door (chipbreaek bleef, al gaeft ghy Magneet dippen 
" Die ons de Noordt poel baert, al wacr u grondt en tappen. 
Van ai het goudt gheberght, en dat ghy 't aen hem fchonckt 
Jae dat ghy aen fijn Lauwer-croon de perels honght 
Die oyt Tfléptunus gaff', al d'Ambers en Momien 
Die t'Rijck Egypten gheeft, wat waert al te bedien 
Gheeft wat ghy gheVen wilt, tert is gheen gift voor die, 
Maer gheeft u eyghen fel&, gheeft Scnildersaen de Sir 
En denckt wy fijn een bjoem x doch juyft geen tulpoft ^oöie 
Hy Juyghter honingh uyt , hy jfal U heel doen biopfèn^ 
Daer is niet eene bloem hoe flecht van. wat ghewas - 
D'ees foete JioninghSie brenght alles wet te pas, 
Jae tot de flechté |>lbem -die ick mijn. fel& midiinoèrabiu '. ' ' 
Daer weedt ons foéte ##x>ock al jettvari ttroemea:') ... 
Den honich barfter uyt alj woii .hijdflièlvej: Infee ^ iv : •;.'.' 
Het worde hem over tuyght. van die dit wercLbcfiét.: 
Jck eyndt dan fonder eyndt , want om een eyndt te^maecken 
Van dat hy weerdich is , wie föuéot eyndt ghèraeckep : - ■ ' 
Al fchreef ick eeuwen lanclr, noydr en gïfebrack m V; ffbf 
Te fchrijven Boecken vol van u, de Bfe, onslóÊ 

Jam. PrerERr 
Wy leven om te fierven, 
Bawjfterrenmteleve». 

Aendcfl 



Digitized by 



Google 



Aeüdetf VVijt^ermaerden' Poëéc 

M*. CÖIl^ËLIQ JPÉ élE 



**& 






SEcr hóoch^hcleérdéri vrint de Bie 
Jck ftaen vè^öhéeft ^ idc fië ' 
Dkt üWc ihcghc p&iflé v : r ; 
De Sckildèrs fbó wél kënhe/ : 
Ja niet alleen én ketit by Naém 
Maer oock hüri >ël verdiende Fftfctn 
Soó aefdfëh^eèt te t*efleii*> ' r ; - < 
Efch^dijfck verhefieh:- ii: -' ] A 
Al had gfly taltèr tijdt ghewècft 
Den gheeft van jders Schilder gheeft, 
En hort- iet ftaridt ghemeten 
Niet bete^wochÉ gby 't weten. 
Ghy fchrijtt met fulck oequamc ftofF 
Van s'Schilders noyt volprcfcn lofF 
Van jedcr in't byfondcr 
Dat jeder fcyt t'is wonder. 
Ghy fchrijft van hunne Schiidery 
Met fulcken fchoon Poetery, 
Dat U Poëtcrijen 
My fchijnen Schilderijen. 
U rijm is fchildery die fpreckt, 
Waer uyt een jder t'le ven treckti 
Van al t'ghcfchildcrt wcfe^r 
Ghefchildert langh voor (kftri^ 
Ghy thoont te fijn een groot Poeet\ 
Die oock .wel van het fchild'ren weet, 
Want noyt en fagh ick milder 
Poëet en t Tarnen Schilder. 
Ghy hebt ghetroffen t'f echte wit, 
Van t'hooch vermaerde Schilders pit, 
•> /Wfe* Jtlarelijck te thoonen 
Waer dat de Konften wooncn. 



A 



Ken meyo nlët dat iör s'Wétfelte bërèk 
Oyt Jemahttótó lïtfetó *fc*ék; ' ' r 

Dat-By* fi&é'ttÜ&i riekèiV * ^ H 

Spijt RóföM tèiï'kiLÜ* eft ökifeittek. 
Want k' lëts Vaóf ëëfièa€ardiftaa 
Ghehöetót VteK&i foÉöótAKhtëtiLti 
- Vit fy ÖtitbÖöt ^Sekij*tr f "' : •- 

Van onr<^j8téö ftóy*)'> ^ 
Y goedétt vrint? (foö^ratkl^k^K) 
Jck woü MWeptti tètré miei-* 

De Sthïtó^iH trfiMe?f '-' : ; ^ 
• Vaii ! ^érdöÖifeyftVtw 
Dat ghy dry «uwen! &döfèrt^>6r * 
Doorlicpt en brocht my eens te voor 

Hoe veel daer moghen wefen 

Die-waerdigh fijn gheprefen. 
Ecrft van Mabevs tot op van Dyck, 
Wie daer-en-tuflehen konftich-rijck 
^ Ghewecft fijn van de meefte 
' Ért üyjtghelefcn Gheeften. 

k fott(£ u loonen met den loon 
air4£ySianten eene Croon 

Gfacicrt en fraey beperelt . 

yc fchoonfte van de werelt. 
Men Heer, fprack hy, weet dat ick ben 
'Bcreyt , maer dat ick niet en ken 

Van alle fchildercyen 

De verwen t* onderfche ven. 
Pictver en gaf my noyt aie jonft^ 
Om aile deelen van hacr Conft 

Soo fbetkens te vergacren 

En haeren lof te klaeren. 

AI 



Digitized by 



Google 



4*4 

Al is de Kootte wónder cel 

Jck mocht te luttel oft te veel 

By brenghen tot haer voordeel, 

En fekers met kleyn oordeel. 
Maer jemant die de Conti: verftaet 
Die hout oprechte middel-maet. 

Die weet met goy manieren 

Sijn penne te beftieren: 
Met fulck èh diergheli>tk befcheet 
Heeft iich ontfchuldicht den Poëet, 

En VCardinaels eei iuftcn 

Die moeflen daer beruften. 
Maer ongheluekigh was voorwaer 
Men Heer Fernees dat voor oft naer 

Niet eenen op en ftonde, 

Die t'floutc werek begpndc. "j 
Dat nu den Cardinael Fernees 
Eens weder vaa de doot verrees 

Om s'Schilders boeck te lefen 

Hy fon verwondert wefea. 



Want ghy de Bie hebt defen boeck 
Met fokken necrfligh onder-foeck 

Ghefchrcven en ghehandclt 
- Soo dat ghy fchijnt ghewanddt 
Te hebben met IJ cel verftant 
Door heel het ganfche GriekenJant 
Door Roomen en Athenem 
Door al de Landen henen 
En dat ghy daer een jders keeft 
Van het verftant door uwen ghceft 
Ghefïen hebt in t aeomereken 
Der groote Schilders werekco. 
Jck bie De Bie dan veel gheluck 
Van weghen dit hooch roembacr (hek 
K'bcn bly dat eens volbrocht is 
Het gen foo langh ghefocht is. 

E Godin 

God dienen is regrtn. 




VlElt 



Digitized by 



Google 



V.ïer-talKch Iaer-teecJceiK 



4*r 



ï. acnDen VLoeïMghen rnCk-ghecitlghcn Mecfter 
■ ■ "' ' x 'CorncLIVs De We -■':: 
Mer Met sllne poëslé (3.) VlIt-beLDenDc 
DJe Conftlghe trefolrén In . 

4. pICttfras gVLDe kaMer. 

^W7TEi acn fchoon Belgicaj Kjórn finght een ander likcn 1 
^^ T 'is hngh-genoech gewcent Om Mavors ftf enghe roe : v 

Tck fpcur een wonder faeck '-. Kcchts als het Honich-Biken . 

Dat van Himett vs quam — - JNaer Platos' lippen toe : V 

- En haken en kanonnen» 

- Lcydt fcffcns heêf^hehluft» 

- In het kasket begonnen 

- (Voor Pallas toe-ghcruft) 
■* Siet hier ( ten is gheen loghen) 

- De Bi e niet overlaen 

- En is foo verr' ghetoghen "' 

- Oleef noch bcftöyen ftaenc 

- In Plato s wiegh' lal erven* • 

- En lact de Fa em noyt derven» 

Omnia in {Deo. 
Door nICoLaVs oMasVr. 

* Vide VéfafcmMdx. lïb. i, caf. 6, lUmkéüUfari 



Ter-wijF het wapen -tüygh 

(Door Veuvs loos "bedrijf )- 

Heeft foetelijck De Ble 

Te ftorten honichnraet 

Het gene dat ick meen, ■ 



En heeft dit Cab in Et- 
Met honich-vloyich dicht, — 



Dat fonder hem Pictvr 
Dies hy den Lauwer -tack- — =- 
Wie dat de Conft op-weckt — 



Fff 



Dca 



Digitized by 



Google 



"1 



4»r 

r 





Tot alle haet-draghende Momiftent 
Belgh - fuchtighe JJenijders. 

E En Reden Momus ; moet ick voot het left u vraeghen ^ 
Te weten , wat u mach m mijn ghedicht mishaegheo,, 

Dat altijdt uwe tongh fop dapper daer op lèbampc 

En ftadich op den (pot van mijne fouten vlamptt 
Waer bouwt ghy t*dappen pp?" als op de laftérïnghen 
Die befften uyt ü maegh om leughens voorts te bringhea 

T'is altijt veelte lanck,te cort oft veel te brect *.. 

To leelijck i oft te, &tïQï6 ,-tp kout oft vee| te heet, 
Het gen* een ander doet in jemandts lof te IcRriiyen 
Daer móet b^ tt éèn vèir Vail hünhé pluymen blijven: 

Van die de Poéfy verbf cyden naer de rêtn 

Hoe dat het gaet oft niet fy wordt van ;u vertrêen^ 
De Pöëfy nochtans (óm haer.fbet taeligheden) 
Js t'wilcömft by ïupjn , al wordt fy foo vertreden : 

Van u afgiinfticheyt, en houdt d&rmed'den £>t 

Om te verdooven d'eer met fchimp en plompen fpot. • 
Fy onbefchoften Uyl \ die tegjien ftroom wilt feylen ♦ 

En meyndt hier wederom te ; braeeken uyt u feylen 
v Soo als een vuyle padd' die niet als gift en fpouwt 

Die niet als quaet en denckt, en niet als gal en knouwt 
Meyrtt ghy mijn "pen vol roem met u gheclap te terghen.* 
Én aen de (helle Faem het mondt-fluytcn te verghen ? 

Treekt vry u hoctns in ai* een béfoUten fleck, 

Want u ghekakcl wordt veel min gheacht als drcck, 

ScEooo 



Digitized by 



Google 



Schoon dat de jeloiy u weer meyndt op te ftokea 
Jck ften van, nu af acn u opfet al ghebroken 

Soo ick macr en bedenck, dat niemandt van' verftandc 
De Kunft benijden (al , oft achten die voor fchandt, 
Maer Botteringheri wel, die hunnen tijde hefteden 
Jn (pot en fotterny,en onghetoomde reden, 

Die fomtijts voeghen als een tangh op't morfich fwijn 
En ftadich uyt de Kooil niet fuyghcn als fenijn. 
Jck weet van buytens wel, ghy fait mijn dicht niet prijfen 
Maer eer met (chimp en (pot belagghen en begrijfen, 
Om dat de Schilder-conft hier wordt bekent ghemaeckt 
En elcken Konftenaer op Famas Throon gheraeckt, 
Vol lof en waerde Eer , om eeuwelijck te leven 
Die ick hun (chuldich ben naer mijn verftandt te gheven: 
En foo maer hier oft daer mijn pen een miftred' doet 
Dan dunckt my dat ick fitt* in Momtu hooch ghemoet, 
Die daer op fch reeuwen (al al oft hy waer beièten 
Als maer ( fcgh ick) mijn pen in't minft iet heeft vergheten." 
Doch want ick van ghebreck alleen niet vry en ben 
En tot foo grooten werek my niet bequaem en ken 
Soo wil ick even. wel den, Spijt ghewillich draeghen, 
En die tot mijnen fpot het aurechts bladt omflaeghen 
Beminnen , op dat fy verbeteren de fout, 
Die eenichOnts den (in van mijnen rijm verflout. 
Ey Momus ,• (Uit u wat s en wilt gheen gal meer fpouwen, 
Oft t'gen' dat ghy hier leeft, niet flicken fbnder knouwcn 
Houdt uwe tongh ghetoompt en fpijekert wat den muyl 
Op dat ghy op het left niet en behaelt de vüyl, 
Want feker uwe tongh brenght voorts foo giftich broedtfel 
Die in ghebreken van een ander vindt haer voedtfèl, 
Het is foo vuylen naem , te fijn den Moordenaer 
Van de eendjrachticheyt en tweedrachts Maeckelaer, 

Fffi Tfijn 



Digitized by 



Google 



Tfijn Schenders vande Eer, Toneh-fchrabbers, Faem-beroove* 
Op-ftokcrs., Gu^helaers , Twift-maccktórs /Nacmivferdoövm 
Dié met dën achtetclap van Monms houdjftvaen • t; ' 
Jac Tonder eere fijn, waer datfè gae» oft ftaen!, - 
Die fcheppen hun ghenucht in fpot , crakeel ,- en kijven 
Soo als 4e onbeleefde groen en Appel-wijven. 

Seght Mèmus dan voor t'léft , ïèght valfehen waerheyts dïef 
Seght lichten Kramer die fijt "alle lógbehs lief 
Móthouwcr, Hoeren Son' , Pluymftrijcker fondcr kennis . 
Van d'edel Poëiy , wat dwïnght U tot de fchennis 

Van haere weerdicheyt, wat dViright Ü noch daër-by 
Te fchetden ons fïSluer t ok d'eel Beldt-fnijery, 
Bedaert Momus. Bedaert , ghebruyekt reen tuffen beyeir 
En fchreeuwt (bo niet ghelijck de vuyle Straet-clappeyen, 
K'en vraegh de reden maer wat dat in mijnghedicht 
Mach in U oogh mirtaen , tëfvyaer valt oft te licht-, 
Jfl denck ick om dat hier den eenén wordt verheven 
jMeer als den anderen , oft dat ick heb ghefchreyen 
Jet vrempts oft ongherijms dat gheenén fin eri is. 3 
Oft daer d'uyt-hcymfche fpraeck ghéen dtrytfche tael en is T- 
Oft t'ghené teghen d'ëer van jeman ts Faemïbu ftrecken 
Dat (om wijl bellegh-fucht oft ergh-waen mocht verwecken. 
Waer teghen tot befluyt ick des' ontfchuldingh (tel 
Oft jemandt óver- viel mijn dicht met naer-gheqtiel, 
Dat ( raeckende t'befchrijf ) van óe(é Konftenaeren 
Ghelijck mijn f wacke pen heeft willen openbaeren, 
Soo daer noch iet ontbreekt tot lof van jemandts naenr 
Jck t'felf ghelaeten heb voor d'alghcmeyne Faem, ♦ 
De welcke noyt vermoeyt en wordt om t'achterhaelen 
Een jeders deught en gheeft en dié oock te vertaelen, 
T'ghen' de gheleghentheyt my niet en heeft ghejondfr 
Op dat een jeders lof te vollen waex vercondt; 

De 



Digitized by 



Google 



4 J J> 

De reden oock dat ick niet en heb connen taetert 

T'ontléenen ander tael het gen' de Rijmers haeten 
. En was niet om óa.tt'(Duyts n$et rijck ghenoch en is 
Om 'te befchrijven d'eel <Pi&uers ghefteltenis, 

,Maer aenghefien de Konft van haer Pinfeel-Hanteerders 

( Die den Natuer verftaen ) Befchermers en Regheerders 
Gheen ander eyghentheyt van woorden brenghen voort, 
Als die den Leter hier fomwijlen heeft ghehoort. 

Te weten (bomen fèydt, Troporti , Qfjtoqueren 

Iriïenti , (Drappery , föifaert , en jnïenteren 

En veelc ander meer, die m' hier.e%daer vindt ftaen 
Het welck onmogheUjck is om voor by te gaen : 

Midts dat de eyghentheyt van dierghelijcke woorden 

Door jngheborcn drift noyt duytfe tael en ftoordent 
Om dat oock inde Conft ghcmeyne fpreiicken fijn 
Van Schilders , als m't recht , is d' Advocaets latijn. 

Wat wilt hier Momtts dan noch lbo veel Nijdt-foeht fwelghen; 

Om met den fchimp en fpot mijn fchriftcn te verdelghen 
Want gaen rek jevers (cheef , het welck ghefchieden can 
T'is een ghebreck daer felden menfeh is onvry van 

Ey laet my dan in ruft , in peys en vrede leven 

En wilt foo herten knip niet op mijn fèeren gheven. 
„Tw heter datmen tfeyl al fonjgbende bedeckt 
„Ms datmen jemandts eet al liegbende be*ï>leckt. 

Ick ken mijn penne vry van fpott' oft fchknp te fchrijven? 

En daerom mocht fy wel vry van U fchimpen blijven: 
Jft dat U wetenfchap wat h oogher vlkghen wil 
Betho#»et metter daedc en hout u tonghsken (til 

En wilt mijn pen foo niet met al u clappen ket'len 

Oft (y (bu U miflehien opVleften óock foo net'leiï 
Dat ghy u rechte faus fout hebben voor u tongh- 
Soo Mufa eens de wijs van al U lempen ibngb, 



Digitized by 



Google 



43» 

Jck weet ghy fout licht tiyt een broeck dry clecreh fnijen 

Twee mantels uyt een tetcn , jae {budt ten ftadt bedrijen 

U wetentheyt {foo tTchijnt) in alles is volmaeckt, 

Doch alfmen t'nauw bcfiet , noch tuyn noch ftacck en raeck 

Wat wit ick veerder gaen , en loopen uyt mijn paelpn 

K' laet Momus doen fijn beft om my te achterhaelen 

Ten is gheen Rechts-banck hier al waermen dinght oft plcyt 

T'is reden dat mijn pen uyt des 1 verwarringh (cheyt. 

Want t'is den -Moor ghefchuert met Momus veel te (preken 

Al oft ick teghen een fteen-rotfe wou gaen preken 

Ick laet fijn feylen dagr en wenfch hem alles goet 

Soo blijf ick ongheftoort in finnen ^n ghemoet. 

K'cn mach in dit gliefchil foo leer niet blijven hanghen 

En vals onganckbaer ghelt voor goede munt ontfanghen 

Heeft jcmant tot mijn fchimp fijn tongh in gal ghedopt 

Mijn rechte oor is doof, de flincke is gheftopt 

Jck wil met fpoet en vlijde hun lafteringh ontloopen 

En gheene leughenen voor goede waeren coopen. 

T'is tijdt dan dat ick eynd' op dat den L e s ér niet 

Jn't overlefcn crijght vermóeytheyt oft verdriet, 

Tot mijn onfchuldingh wil ick maer een reden voeghen 

Die aenden L e s e r in het minft niet can mifnoeghen* 

Tot eyndclijck befluyt,te weten om xlat my 

Van overlangh belpronghen heeft de jeloly 

Door enckel haet en nijdt,doch fonder reen te gheven 

Wie haer tot vyantfehap heeft teghen my ghedreven, 

. In'c drucken van dit werek, t'gen' ick heb voor ghehadt 

Hoe wel dat ( naer mijn dunck } de reden is ghe#c 

En aen den L e s er ftaet hier voor ghenoch te leien 

Soo niet fal even-wel in als verduldich wefen, 

En fegghen dat ick blijf den vrindt van jeder een 

Soo wel van dit my mint oft tredt op mijnen teen. 

VVatrbeydt boert lüièk. 
% VOOR- 



Digitized by 



Google 




VOOR-REDEN. 

jNdien den Menfch (die naer Godts eyghen beidt gb^- 
'fchapen ende met een ontfterflelijeke ziele begaeft is') 
fijnen Schepper hadde ghehborfaem ghebleyen , hy 
foude buyten twijffel met meerder Eer en luyftcr Ion. 
der te fterven op defê wereldt gheleeft hebben : maer om dat 
hy met fijnen eyghèn vrijen wil de valfcheyt des duyvels ghe- 
Soofde , en het Gheoodt Godts overtredde , is hy terftont alle 
droefheden, queilinghen ende fmerten onderworpen gheworden, 
ende die te voren kennifïè ende wetenfèhap van alle dinghen 
des wercldts hadde door cle jnftprtihghe van fijnen Heer ende 
Schepper, moet de fèlve nu met aerbeyt door fijn verftant gaen 
foecken , uyt dien dat het verftandt door de fonde van Adam 
oock al verdooft en ontluyftert is. De fonde alleen is gheweeft 
de oorfaeck vande doot, daerom feyt Seneca (eer wel : Ontne 
feccatnm aSlio e ft 1y omms aSlio "mnnttir'ut , tam turpis quam honejlai 
Ergo omne peccatttm eft yoluntarium'. Dat is : Het ghene fonde is, 
is een werek , ende alle wereken ghefchicden met den wil , Ergo 
alle fonden ghefchicden met vrijen wil , want niemant en (on- 
dicht teghen danck , het werek foo eerlijck als oneerelijck ghe- 
fchiet metten wil, Ergo foo ghefekiet de fonde öft uyt onach- 
fkemheyt oft quaedt voornemen. Wacr uyt compt anders de 
fopde als uyt een quaede begheerte, de welcke is den moordt- 
priem ende bedeckten dootflach voor de deineen fchendinghe 
fijns naeften ,en een overtredinghc van Godts Ghebodt : daer- 
om gheeft den Almoghenden Godt aenden menfch fijnen vrij- 
en wil , om fijn felven niet te ontfchuldighcn als hy ( den wH 
misbruyekt hebbende) de ftraftê van fijn miföaet moet onder, 
ftaen. Den Menfch dan is ghefchapen om Godts Wetten van 
-fijn eerde jaeren tot den uytganck fijns levens te onderhouden, 
tam is gheghevcQ. verftandt om het <paet en het goet te onder- 

fcheydea 



431 



Digitized by 



Google 



43* 

(cheyden tTamch om te kennen de crache van^fijnen Schepper 

ende te leeren een ampt daer hy fijnen coft can mede winnen, 
gaet jemandt fijnen gheeft oeffenen om acn te vatten eenighe 
ieldtfaeme ende prijs-weerde Konften, fijn verftant (het wetck 
als het landt moet doorploeght worden ) lal hem ten hoogh- 
ften dienftich welen , jae is het eerfte Fondament om de felvc 
Conften uy t te wereken , macr niet fonder aerbeydt en groote 
neerftigheyt te ghebruyeken waer door alle Konften en Weten- 
fehappen gheleerdt worden. Daer en is niet een Menfch inde 
wereldt ort clck in't befbnder wort tot een verfcheyde weiluft 
ghetrocken ghelijck ghenoch blijekt : want men bevint dat een 
jeder menfch lult ende ghenegentheyt heeft om d'ecn oft d'an- 
der te weten en te leeren , tot t'gene daer fijnen gheeft en aert 
toegheneghen fijn. Den tenen heeft vermaeck in uytnemende 
dinghen die de Natuer fchijnen te overtreffen , den anderen in 
gheleercheyt oft wetenfehappen te onderfbecken , de welcke bo- 
ven fijn verflandt gaen , ter wijlen het verflandc door de fonde 
en kranckheydt der Natueren verdooft is , allen het welck de 
menfehen nochtans mee verwonderingh en ghenucht aenmerc 
ken, om de verghelijckinghe van hunnen gheeft in weerden te 
houden , ende daer door te vercrijghen een ontfterfFeUjcke eer, 
de welcke is de Voefter - vrouw van alle wetenfehappen. De 
Hiöorien ghetuyghen dat de kloeckfte Perfoonen hun met de 
grootfte neerfticheyt ende aerbeydt oefFenden, om het wit der 
diepfte wetenfehap te raken , wel wetende dat de grootfte Eer 
hun als dan foude volghen, jae dat fy daer door de rijekfte (chat- 
ten des wereldts koften becomen. Daerom en ift niet te ver- 
wonderen dat eertijts de wetenfehap fbo hooch geacht wirdt 
{daer wy op veelderley manieren de vruchten noch af ghenie- 
ten , ghelijck de foete locht de boomen vruchtbaer maeckt ,lbo 
groeyen oock de gheeften inde Conft door het minnelijck ont- 
hael vande Eer. Wie ifler dan die fich niet ghewillich aenden 
•'•'.•'" - arbeyt 



Digitized by 



Google 



4JJ 

*rbeyt begheeft als hy föo grooteri eer door de uytwcrckinghe 
-van fijn wetenfchap ontfanght. Den Poeët Clavdianvs 
fcydt hem te verwonderen over de mildchcydt van fbmmighe 
Coninghen en Princen die fy aende Ghelccrde endc Conftighe 
G heeften bethoonden ^ naementlijck van Alexander den 
Grooten die aen A p e l l e s voor fijn Pourtrct (dat hy ghefchiL 
dert hadde) gaf 80. duyfènt goode Croonen , hier dient wel te 
pas ghebracht het ghedenck-weerdich opfehrift dat ghevondea 
is op eenen Marmer- fteen , den wekken uyt d'aerde ghegravcn 
werdt ontrent eenen Thorcn dicht by, de merekt van Traiamts 
ghelijck Marlianvs vande oude Romeynen vcihaelt. <Po- 
tentiföma dos in Principe Uberalttas <sr dementiazen is : de mildu 
heyt en fachtmoedigheyt fijn de crachtighfte gaven en verder- 
fels van eenen Prins. En waer uyt fpruyt anders de mildtheyt 
als door de aenlockinghe van eemghe feldtfame Conft oft ghc- 
lcertheyt , daer een Princen hert mede wordt overwonnen. Om 
t'ièlve breeder te bcwijfen (00 hebbe góet ghevonden door het 
onderfoeck van ibmmighe cloecke en fin-rijeke verftanden (die 
ervaren fijn in Plaetfnijery , Beidthouwen , als Architectur en 
anderfintS;) in dit Boeck ten voorschijn te brenghen de groote 
eer die de (èlvedoor hun verftandt hebben ghenoten «n alfoo 
eenen ontfterflèÜjcken Naem achter ghciaten. 

Jnden eerilen foo wil ick eens openen het Schat - cöfFer van 
onle voorfchreven friftura., waer in niet alleen den grondt der 
Schilder-conft maer oock de wetenfcbap van Beltfnijdcn, Etferiy 
eo Plaetfnijden gheflöten leyt waer over den Mehfch fijn felven 
meer fal verwonderen als over de Confte der fchilderijen , Want 
fiende uyt eenen rouwen en plompen fteen ten leften voordts 
comen een volmaeckte Figuer daer maer enckelijck het kven in 
en fchijnt te ontbreken^ fal meynen dat t'felve ongheloofelijck 
is d'welck nochtans de handt van een gheeft-rijck vernuft daer 
uyt ial voorts doen comen -: men leeft in het eerfte Boeck van 

C gg Ovidivs 



Digitized by 



Google 



m 



Ov i d i v s hoc datter voor de Scheppfnghé des wcrehltü was 
eenen wanfehapen Clomp oft Chaos daer de vier Elementen den 
wint Mum ten Ooften ;Sepbimstca Weften, fcoreas ten Noort, 
e» Enjhr ten- Suyden , den Nacht >dew Dach, Some* en Win- 
ter , en d^andere deelen des Wcreldrs ia een verweert lagben. 
De welcke J vp i t e r (èer conftich en voorfichtelijck wift van 
een te fcheyden ende elck op fijnplaets te ftetlen. Soo camnen 
mereken aen het verbouwen van cenen plompen en groven fteen 
dat de edel Schilder oft Teeckew-conft moet- van groote cracht 
welen, naedemael datmen daer uyt (iet voorts comen een men- 
fchen ftatue foó foet, lieffclijck en fuyver van lidtmaten oft 
eenighe andere Figuren darmen de felve niet anders en fou aen- 
fien als voor het leven f ghélijck Zenxisttn Penëlofe fchilderde, 
ibo volmaeckt en naturelijck dat hy hem felfe daer mede ghc- 
noechde jen fchreef daer by' ■ een versken. Het fal de ghene ( dit 
dit Jien )%eel lichter fijn te benijden als naer te maken. 
- Jck lefe dat tot Mace'damen ten tijde van Alèxander op 
de merekt ftont een ftatue ghefiiedcrt van witten marmerfteen 
af beidende een naeektc Vrou-perfoon waer op fekeren Borgher 
fbo verlieft was dat hy nacht noch dach en coft ; ruften f Onder 
daer by ghedurich te wefen om fijn vervlöeckté finnehjekrieyt 
van het. gheficht voedtlèl te gheven , en om dat hem op lijf- 
ftraffinghe verboden werdt daer by te gaen om meerder quaet 
van fbnden te behoeden , heeft hem verhanghen. Soo aenghe- 
»aem en levendigh fpeelden de Conft vande voorschreven Fi- 
guer inde ooghen der menfehen. Leeft het leven van eenen 
Michiel Angelo de 'Bonerotti , van eenen uytnemenden <Phidias r 
Ffancifio Qumoy ende meer andere antkjue modernighé Meefters 
en Conftenaers inde Beldtlhijery daer luldy vinden wat wonder 
wereken de félve hebbein achterghelattn'die de weerde van alle 
coftelijcke juweelen des wereldts te boven gdën. En heeft den 
Menfch fijnen Heer en Schepper* dan niet ten uyterften te be- 
loven 



Dtgitized by 



Google 



m 

loven en te dandken o,ver :folickda*ughe weldaden van ♦weten-' 
fchapen wijsje stoer Jjy fob me& begaeft vindt, waer doof 
hy can comen^ot^ott höijclbtle» trap Y^e.onfterffeJijcke eer, .' 
en rijcktanvw^inc oV oprechte wijsJieytrtrtHnf* alken ron Goidc l 
en niet van& aertfe id>nghe». 

•VVijsheyto rtjMm flaet en *er 

f Comto dkemdtt fytn Gock de* Heer* '■■'■■' ' 

Godt heeft den Menfch ghegheven een fielé de wêlcke heeft dry 
werckelijcke crachtert te weten : memorie , wil , en verftandt, 
om recht te óordeelen, wel te radenden ghetrouw te handelen, • 
om oock de teghenWoordighe te verftaen , de toécomende te 
voorfien en dé voorleden dinghen te ghedencken t den merifch 
en heeft van fijn lèlven niet als ghebrêck, maer daer fijnen gheeft • 
mede verciert en begrafit wordt , corat vanden Heer alleen : het 
ghene hy aen den menfch gheeft can hy nemen het ghene den 
menfch in Conft af beidt én Ichijnt een mirakel te welen aen- 
den menfch dat is voorts ghebrocht uyt het verftandt vanden 
menfch, wëlck verftandt Godt alleen hem heeft ghegheven, r . 
want gaet hy jedt beginnen uyt te wercken , hy moet den wil 
daer toe bereet vinden, de memorie helpt om te bedencken de 
fondamenten die hem de wetenlchap gheleert hebben, en hy 
leerdt verftaen t'ghene hy voomempt met voorfichtighe wijk 
hey t : de welcke inde herfens ghcboren is , ghelijck Euripides gho- 
tuyght waer op wel over een comen dele veerfen: ' , 

Om fijnen doecken gheeft te eieren naer de reden 

Met meerder glans van eer en loffelijcker (eden 
Soo compt hier wel te pas de Fabel van fttlcaen 
Als hy met fijne byl het voorhooft op ded' gaen 

Van Iupjter den Godt, die met een vuyft te flaghen 

Uyt gramfchap op fijn hoodt, van ftonden aen bleef draghen. 

pggi Sijn 



Digitized by 



Google 



Sijn hcrfcns ginghen groot en hebben oock ghebaert 
Wnertxt (onder Moer, nochtans van vrouwen aert, 
Ghewapent als <BeBon , met fpeer en fchildt in handen 
Den helm oock op het hooft tot ichrick van veele landen t 
En daerom werdt haer wel den oorlogh toeghewijt 
Midts fy ter wereldt quam ghclijckmen gaet ten ftrijt. 
Maer alfmen naerdcr ginck des' dinghen overlegghen 
Soo vontmen dat des' vrucht de wijsheyt was te fegghcn» 
Om dat de wijsheydt in het menfchen herfens leydt. 
Die niemandt licht en crijght Tonder veel arrebeydt. 
Het blinckende heimet dat fcnijndt ons te verconden 
Dat inde wijsheydt wordt een hellen glans ghevonden Js 
Scherpfinnicheyt des ghecff oock inde pieck beftaet^ 
* Den tefiilt beteeckent ons den rechten wijden raet. 
Voorwaer als jcmandt gaet dit rijpelijck bemerckcm 
Sal vinden eenen fmaeck in al fijn cloecke wercken,, 
Soo maer de neerftkheyt hem heefikfbo veer gheportr 
Dat hy naer groote moeyt wijs en verftandich wort 
Soo.can hy al de cracht derConftèn afghwnalèir,. 
Die uyt de Gaeve-Godts haer eerftc cracfiten halen:: 

Den gheèft en wórdt door ract des.mcnlcKervr^ict'vervucrt' 
Maer al wat dattcr. is wordt door, den. Heet beftüert. 

Men vindt nochtans veelê Menfchen, die fóo ondanckbaer k' 
vendatic door opgheblaferr hooverdy over hun weten (chap den 
Almoghendcn Heer (daer het.al van compt ) vergheteo te die- 
nen en te bcdancken vande gaven die hy hun gheghevcnen 
mildelijck ghelchoncken heeft , niet eens aenmerekende dat hun 
de felve gaven niet aengh'eboren en fijn vanden Natuer,maer 
door beföndere gratie van Gódt de fèlve ontfanghen hebben, 
worter fomtijts eenen uytft'ekenden gheefl en verftant gevonden 
. onder duylcnt arm catijvigè.Menfchen die door fijn wetenfehap 

van 



Digitized by 



Google 



437 
van alle de weieldt gheeert ende gheeftimeert worde ,• levende 
wecldich , rijck ende naer fijnen herten wen&h , die (al fbmtijt» \ 
door fijn ondanckbaerheyc den mecfien vyandt vin Godt fijn^ 
fchoon dac hy wordt aenghefien voor den grootften vrmdtr van 
de Forcuyn , die niet eens bedenckc door fijn welluftcn en over- 
vloedige leven van waer dat hem alle de weldaden comen : hem 
meer betrouwende op de wcreklt als op Godt, en niet eens ert 
overpeyft de waerachtighc fententie van Se n ec a Fortmand 
mium quem fott'tt fiultum facit , &* Vitreu eft qiu ( dum fplenjit )< 
frangit. Dat i$ : de Fortuyn maeckt fbt den ghenen die fy te feep 
voyt, en is van glas, de welcke (als (y blinckt) licht breekt. Hoe 
menighen gheeö vol verftandt en vintmen niet, die fijn (elven* 
al te veel (voor laetendeflaen)hem op't led bedroeghen vindr 
als Godt hem de wetenfchap door de doot benempt , de welcke: 
niet eer op Godt en denckt voor dat hy wordt gheftraft , ghe- 
lijck meeftendeel de raenfehen door hun cranckheyt van conditie 
fijn , de welcke fijnde inde. weelde op Godt niet en dencken 
er\fle gheen danckbaerheyt en bethoonen over de gratie die (y 
van Godt ontfanghen hebben , en- niet-cens bemcrcken*dar de 
ondanckbaerheyt het grootftc teecken van ondeught is, ghelijck 
Q^u i n t ilianvs leyt : den menfeh die ondanckbacr is ver^ 
gect fijnen Godt,daerom moeten wy leven nacr het lèhrijven 
van Hesiodvs i ghelijck de Aekers die meer uyt gheven als 
fy. ontfangert , want warifler inde werelp fchroofoelijcker mon- 
fier voor den Heer als eenen ondanckbaeren Menfth \ ghelijck 
den Poet (eyt : Ingrato homine nihil peius terra creat : de aerdt en 
brenght ghcen booler vrucht voort als eenen ondanckbaeren 
Menlch. De Rechts-gheleerden féggcn'dat' de ondanckbaerheyt. 
de (hoodfte gronwel is vande wereldr, om datterghtsn fóndc 
if die den menfeh meer fchade doet aende fieTals'dc ondanck* 
baerheyt ghelijck S en e c a in libris de benefiajs ghenoch bewijft. 
Ten is niet te verwonderen dat fekeren-XH x.mo,n (die door 

fijn. 



Digitized by 



Google 



43* 

fijn grsote wijsheyt was Borghetneefe xatt Athene*) fijnde ghe. 
coiwm toe , (fciijtéotfo armoede om dat b.y «1 .te Jiberael hadde 
ghjéwiesft teavtijdcïidac foyiftt optidca hoóghftcn ;trap smalle 
weUqfcdes wérektojifa^^ililckcncn iöedt>ghecr€ghca tegkéa 
het ffwsfchclijck gheftachc dat hy glacen menichen moer ca 
moüJht üen >oft daer van hooren fpreken., jac dat meer is hy was 
verblijdt; aHTet, eencA '. menfeh was om hals ghehrocht xrft fijn 
{elven hadde verlianghen acn eenen boom die buytcn ^oot 
ftondt , daer veel Menfchen hun ièlven uyt eenighe defjjeraüe 
badden oengbebroght , hy droegh (Icgh ick) op dé menfchen 
fideken vyaridtfehap dat (als wanneer defen boom foude afa* 
eapf werden) hyinde Stade van Mhenen dede uy troepen ober 
jemandt van fin was fijn lèlvcn aenden voorfchrevcn boom te 
comen verhangen dat (y hun moeften haeften uyt dien hy moeft 
gjievelt worden, wekken haedt (die Th im on op het men- 
(chelijck gheflaebt' .droegh ) alleenlijcken was ontftaen door de 
ondanckbaerhéyt die de Menfchen aen hem beweièn de wijl hy 
in fijn uyterfte miferie endc armoede was fittende , ghecoofije- 
* reert dat hy ( fijnde in fijn weelde ende begaeft met den hooch- 
ften rijekdom des vverelts ) open taefel hiel en liet lbo arm als rijde 
daeghelijckx de vruchten van fijnen rijekdom ghenieten , jae 
was lbo liberael dat hy alle fijn goederen gemeyn maeckte en- 
de een jeder daer af mede deelde , oorfaeck dat hy quam tot 
groote armoede* en bevindende dat hy in zijn miferie by nie- 
marit trooft en .vondt oft geen danckbaerhéyt vande menfchen 
aen hem beweien wert, heeft het menfchelijck geflacht gclijck 
vooriz. is , vermaledijt ende vervlocckt. Men fiet fiilck danige 
proeven ende exempelen nóch daegelijckx onder de Menfchen 
die in hunne weelde ende rijeken ftaet taefel vrienden genoch 
crijghen die fy (gecomen fijnde tot armoede) verliefen en geen 
vrientfchap af en genieten. Die dan begaeft is vanden Almo- 
genden Heer met particuliere gratie vaij eenige wetenfehap o& 

Con/k 



Digitized by 



Google 



455* 
Conftc . en dac* ïb { yroa$ftnel$a$r ^Jc isfeefnteifc re$h*ên Schendeit 

van Godts-cer, want fef wijjeti den rtienfeh van fijn felyen riiec< 
en heeft mder van Godt ,• , et* dat hy: herjfr noch ondanckbaer 
t hoont tèghcn, Godt die en i$ ,Gódt geen : gratje: ^h^^igh' aen. 
ghefien Godt de gaven; die Hy gee/t .*?ndeï> >teafch hem niet 
fchuldich en is , maet geeft.de fel ve; aen eenen onder duyfcnt 
uytvércoren die fuleken gaven^ n^t en hebben £!^ofoo yolght 
dat ' hy de fel ve gaven onrechtveerdieh t#fo w&tfr oye^ hem toe- 
compc de groótfte ftraflè des> wéreldts, Ov j P ï y s, jbefch rijft 
van eenen Promothevs Sone des ouden J a i e t v s den 
wekken vande Goden foo begaeft was dat hy tot vcrwonde- 
ringhe van vcele Menfchen wift naer het leven te maecken en te 
boetfèn lbo. aerdige Figuren tiyt #een oft pot-aerde datfè voor 
het leven werden aengefien, en niet tegenftaende dat hy vande 
Goden dele wetenfehap en befonderc gratie vercreghen hadde, 
dorft hem, noch vér(toüten het vier des Heméjs dieffèlijck te 
ftelen om daer mede fijn ftatuen te befielen en te $otn leven. 
Jae den ouden Grixen-Poeët Nicande r feyt : de Menfchen 
(die van fulcken gheeft.en verftandt niet en waren ) hebben 
over de voorfz. diever y Promothevs verraden om alfoo 
Iupiter te behagen. Ende om dat Promothevs den Opper-, 
ften Godt daer naer noch eens had bedrogen met twee 'koyert 
huyden de een met yleefch en d'ander met been geVult en Iu- 
piter de keus hebbende had gecofen de huyt met het been '., déde 
hem tot fijn eeuwige ftraf binden aendèn Caücaïus-befgh d^ier; 
fijn lever des dae'ghs van eenen yfeefélijcken Arent opgnepickf . 
werdt die des nachts wederom aen wies om allbo geduerich met 
den dach herpickt te worden. Waer mede oóghfchijnelijck be- 
welèn wordt dat 'Godt altijt ftraft die fijn ghebodén verachten, .; 
hem bedrieghen en tégheri hem ondanckbaer teven willen» De* 
ftrafl» Godts is- drijfdep4eyrtc/ weten ? Imfrljak > N<uftofehci<te, 
endes Pyilwnditö. Fmterfyck dfe het herten het ghemoedt raecke 

endc 



Digitized by 



Google 



44» 

ende in het lichaem blijft , dat is benantheyt , berouw ,^t^ 
ende cnaginghc der confeientie. Nacïolgbende die het ghemoct 
endè den gheeft raeckt als de fèlve -vry , ende van het Üchacm 
ghefcheyden fijn dat is cteürarTe, die naer dedoot de fiele raeckt 
De VyWendigbe die <ie lichaemen*aeckt *dat is droef heyt,bal- 
linckfehap , aermoede , Weckte , ende fterfte aldus proeft Godt de 
fijne in veel verfcheyde teeckenen om te fien ofc hun ghemoet 
niet eens en (al beweeghe worden i wantiftiaken datrneo ghc 
vallen is men behoort op te ftaen want den wille Godts is de 
opperfte techtverdichey t *nae* het feggben van Salvianus. 
Meynt jemandt de Heraelfche vieren te ■ghenaeken hy fal ver- 
fmelten. Mevnt jemandt de Stadt der Opperfte voorfiebticheyt 
te beclimmen hyial vallen ghelijck -de motten dieiavonts nacr 
de kerflc -vlieghen -tot dat fy verbranden. L * n g i v s feyt feer 
wel dat de oorfaeck van alle eoriaecken den wille Godts is en 
die een ander -foeckt die en ketidt de kracht der Goddelijcka 
Natuer niet. 

Godt, rdie Tiet "blixems vier can in fijn 'handen draghen 
JDaerihy qp fijnen tijdt de menfehen med' can plaghen 
Wanneer hy fijn gheboön vcrfuymt en niet en acht 
Godts onverfiendc ftraf des doodts hun licht vercracht, 
'Godt laet niet ongeloont den goeden can verblijden 
.'Den droeven hy vertroóft den quaderr fal cafbjden. 

Al fwijght Godt tot het eynt , het eynt het droevïch eynt 
Leydt dan deri fwaerften laft, het eynt wordt fijn allent; 
TA&er die de hooverdy door oytmoct wilt verdrijven 
En danckbaer. fijn aen Godt die fal Godts dienaer i>lijven. 
Hy rijck óp cTaerde leeft die hooverdy veracht 
En hy het meefte heeft die naer.het minfte tracht. 

Óm dan op den wegh te tomen van ons voorgenomen gw» 1 * 

iluck raeckende de kracht der Confte van Bcldcfnijery die doot 

i ' • arbeyt 



Digitized by 



Google 



vbeyt en kracht des verftandts moet gheleett worden, lbo en 
onclïjckt de voorfcrueven Fabel en haer uytlegginghe niet qua*. .< 
lijck de Reeden der lelver öon'ften alfmén ovetteyt en tóehcfe * 
dat des Menfchen gheeft en feden vanden arbeyt des daeghfVY- 
moeyt,des nachts door de ruft ververiten gheftcrekt worden, 
ghelijck ons wordt bethoont yan het op eten en groeyen van 
P r oito th&vs lever , de lever is te ghelijcken by het verftane, 
Late ons dan eens beginnen, te óverlegghen het teven vanden 
Coaft-vloyendcn ende uytnemenden Bclt-fnijer Francifco Qmtoy 
hét welck ghemenght was met foo hooghe en diepe Conftdbor, 
aercUcJi.boetfèren ia Pot-aerd** en mijden in jvoor \ Marmer en, 
anderen ftcen , dat alle fijn wareken op defe wc»ldt ichrjnen té 
wcCtn Mirakels , beïonderlijck alfmen aenlchöuwt de wónder.! 
lijeke wereken die hy cbenueckt heer* binnen de Stadt vart 
Ómrun en op andere pBetïèri van Jtalién die de WjérckerVyan: 
Micbiel Anffh niet en moeten wijeken. " ,. ;1 ; 



44* 










. . '■'■'.' ** 



Uhk '::',ï..:: f. - ■'<»'. B* A N- 



Digitized by 



Google 



44» 

F R frNCtSCÜS D E <T0E SNOY 

^«^iw/e* i$etöt-Jhtjer ïan iBr^l^ff^in^lif^ Ltomm. 

D'mbetvmfc* jbeeinb^teeflatoteinteM:»^ 
betbxtittomalletoetinffomieteaetb^ 
ftigbepbt / canmen clacrlijcft betmjfen in bet Jeben ban ten 3Bfeci : be= 
faemben en *&nn rucfcrigbtn Franifdis- Ouefnoy gtebomi tot &2ttflcT isrt jan 
*c>*. «ft bod «ton'/ toicri* »^ b^eothtenfam 2fctt* bnjboceiét 
ittbriijicH. inbr tfonlt erbarm, tfnte alfoo fönetiboo^ Spot (J^octö betncftnbt 
f8nj»«ber}bic»toibrb0o?be$!taen^ 

bdrttbm twee fnnmanenjtcnbc bHJteöo^8&atf«*«l^^iw^«*»rt 
ban€m&aml/2^^Kt^/cni^^^ï)rattoctT^fnol/böubtcol^ 



om op narbtep tuff te mogben bebben int ftantetcn tymfóh ftaubMnertlt/bjffi 

fênltèecfenoftlamp<fca*teb*o$b^^ 

bwboffiften te torten bjai^mtflwaeebra notffó;fjp*arctoe tfeRafbtbst 

enbe gbfemaedtt ftabbe JWcftjc bat bp fabontj» flaepen $jnbe / ban fijn jflBOtbec 

bicfrtmb>vfttbt befbtftt om te flen oft bp fón fttftt nprgbjrbaen habbé/enbt 

liet b«i JWobefm in cnit jibtbe / bjngftt fcp ubeel nacbteu owr-oni edèt te 

JWjewy^t^ toerekent», **£ 

Den jever Iiee niet aeri noch CKighemack noch moey t 
Die inden firrebeyt en tpeilingh ftadich groeyt. 

'* ?*f*- **oc|j teel jonth gfnte maettite bp be nmberftcnl bic op be Facciate * &n banbt 

£{* <ta ; Hrtfbe bet Jefuitcn binnen BruOèi , bp maeebtrn ootft cenen Scbaftiacn ban ptooo? 

^ ft ^ t . boo? ben 3trr0-$ertorb Aiberms , bet tneltfe aenben 9ettonb feo febaegbte bat 

ftevandcbp Quefnoy bete betften bon repfotalbt en anbece noobicbeben om naet Roó- 

bouw- men te ttetftcn enbe albacr nacc te fftfKjttK oft al oube toetenen te ftuberen/ 

gtehjeb bp ootft beeft pjbeboen •* wnpttul&ttpt Room» betft meeft alk te 

aetbitgrfie ra feibfaemfte %"%BPe n)fl#ÊEf|fj^ rem ' wilc lttCt OtWw» *P 

mertbingbe ban gteeft |iiiniiTO|SS^ TwiWHTlitiMiiifbiiiiiitii bat bP oorii 

etniofte ftaep binnben maetnti ifJBpi ujjgBjpnbct anbece eenen Cbkistts 

$angbente aen fbn Cmysjf|§p3M0anWtooet/ bet toefen aenben $«# 

Vrbonus nteftfronthen toinrbe^om^ lm^BO efttttnri/ en lebenben aerbt Me 

boet in te (lentjf / oodt beeft bp fbjunigïe gbebe mb Uiterbigbe $i0o?icn tfr~ 

maecKt enbe uptgbcbeü in ^ rWievefbat n> te fcflBfien : Half rpndt ghcfocden, 

(bo ban naetftte Wnbcriicn^ abjr anbece f bjnren foo depn aV groot gSdDA 

bp ontamjene (Ufftboraobe uptbjec chn i o bjen teeft bolb?ocbt fbs in maebrr ebt 

anberen (hen atefheben bate ben jftatuet ban tieten niet nacetee ( bej ' 

bet bm*rft>eftUtom) tomen en eatt <BbeIteft teek Jttacocec enbe ftene 

tmnen ban Contecfcntfcljst nptbdtente emto^Carbmalra/5ai|Ttboppen 

-j . lAten enbe anbece «beï- peeren lonnen a jet u p ate n We tot Roomen en k 

.A / ^betfen bate ontrent in otettfat* te fien Jönnaetnentlö<ft(e<nbante(» 

. * f*** 



Digitized by 



Google 



ftfm(b)4*4«tf«fotö4>**tt ^tajügfri €arbmad ban Savoytn m 

m&bam JBpfcapb>a«j| $qief-4ontftm inbe ücrtfie banbe M*feu w am»# 
hotte 4{>etaailan tatfi b t enbe tjfroojcbjbnyt(tbe j^itir tot Roomeo , ara totekto 
«omömüfi.Epu^hi» ft» eW* m't befopbee ttaee Jnntwhntfbif eencn boetft> 
boubmfeer.tajmtytmafngbjnarajt om fien/ boben Men bientjootii bcrfjadbt/ 
ee»*«buft ftiotat ban Jftarbec bat bp gbemactfct bee# met era bootjt-boOffr 
bate &>/ fijt tod* bctoaett toojbt jnbe üerrfce tam a»»f« s*»a« bt toricfee 
gbefnc&t i*r taan s. Helcna. S»bbrr0 të oora taxettoigb m't Itcbt gfrefrygftt 
fe&er jBarberra 23edbt tamboonenbe be figncr taan Sinte Andrics, te Om .. 
inbe ftercfce taan &«ene"tir.Fauvds. ratKootBcü , twtöt 25cttrt ctft #t aroc - 
fcfjgnt te toefen, era ^Birahd taanhen £atuer tmtbien bat bet alfe ander 25etM> 
jhbeen te botaimgaef biemtn inbe fclbe Ittrm ean binben/ bie nocbtanjêr bers 
t^cht # met bet mergö bet Comlen, 3(ae ij* taan fulthen gbefieuenijf enbe 
gbebaeute bat ieft nf& pibt jfcueffen* befndte f ami maeb feb$tacn botter 
gbcen 3&ntigintfptch oft tóetsbe b^mbrangb taan toctdmi binnen Roomemen - . 
fön te tainben / bte tTefté tatoojgfceroerbe 5&Hbt moet mythen. Semanbtfou ' 
raogben ta?aghen in «amrrt.bati Eértpngbe / oft kb ffHtoe oortt batabt gbe* 
firn om bat ttb baer op foo ftcweJMttoerf roemen/ ban ter tojnen mn eent* 
gbe bierenen öierin jfeetaolanbt met'b^rtojonbrringb #n aengbetoefen bje 
Qutfooy g&cfneben enbe gbeboetfèirr beeft / be tajekhe ( naer «ttfUi berflanbr 
enbe bom foo taeer aljS be blragbef|t taan mttti ftetmtffe enbe tortaifrbap (tree* 
ben) niet te ta er beteren ra jönj bat ooeb atte <on(i- Itenbetf ( Die be feit* *- 
fttatué'&Nlïen bttaben) aentie jfaém fob bed'ftof en materie (rbenenen ban r 
bunnen roem/bat mtfnfUppe pen toet tbtfnbe beet taanfón taerbienbe eet niet 
m befrfcflft 0beüjcBfp toetend. ....... 

Ais eertijts van ^e/ : weffo mae? <een> treek ghegheven , : 1 
Waer in men fecL.4en.aerj «Ja* ,Kqnften naer het leven, > > 
Soo wifttxvcn claer fgbenoch te fpeurefi : dat t'bcgin : wj) 
Van een ker cleyne d.iet,J?a4 meerder deughilen inj-/ .; "' 
Eeng^tma^ccanghenofili^enheel yolmaecktheyt/F*jfen;. t:.J 
Schoon datmen.nier eii{ {ju%\h$t <eptf-, men m v e«r hoort prijfefi. 

Cm tflltaaditbtvt taanft bobfbtrlMbriJqffén matb icft ootBniet bctafietöi -'' 

be tanjnxi^vaetbe. ï«cefee ban onfe ' ïiebr ïD^jnh» taan Lorctten tot Rooq»^ 

toacr in trfteir Ween fcfana afbetOetibe'w^enltgbè Sufinna jraarteterJTe/ 

1oo graft aljs bet leben/ be todche foo tieffelöeh enbe 6on(Ked g&ebanbcU ijoi/ 

bat afle be 3[tattaraen (bie in futenbanig$e Confi toJillen. be ^taer-taltegberjèl 

ban aHe jBedterjl flbt ) moeten benamen bat renen $rber!anber th befe onfe 

erab) ten boo?fd)tjn beeft gï)f b?otüt be boimaeentie manier en toetenfebap bte ont 

eeuige Sftaltaenen oft in boojleben njben be <Srteciten öebbeti boen bhjdten bare 

be taiertnen ober al be oog&fc&bnel#r6e gbeningbeniffen enbe toanrafbtigbc ^ 

<tötaM»*atófc 9ett Conimn taan ^ancfirörh boojenöc ober al fbo grooten 

*ÖÖ2 ïof 



7 



\ Digitized by 

L 



Google 



I* fcrtm tan feta m w mtu fr» fts^*£&JÈ"**** 

U «mt» ) ** &»f* «* g|t4fc*m fftMlf InORt §•** «W» «* 
iUïn^MnTlon>« wut O^awMili tt Mm/ «g^"? »** 
«rootten «wh onrfano&m ftrfttetftc / |«Mc •* £*gwre W^&^SSSÊ. 

ten* op yr t>alf (tan ftnte ckH» «Mttnfct t* Uwwma $ fpprpgUu «** 
tour tegrateaavt jRumctyMDtr* «Dopt» 

... I.'; .Iv-i ,.'' 

Soo jemandt wenfeht ce ficn monkel* der Natuifcn -i : 

En pooght fijn gretkh óo^tc pacyen naer dtaftifr ; 
Die moet niet verder gacn als cox Qmsmgfs figuw* 

Wacr in het uyterfte vande voimaeektheyt toft; • 
Gheeri edele party in s'menfchen naeckté lcd$n ' v 

Van muskels, aders , en fbo danich ander mt«r 
Sy ftaen als tleven in jvoor oft (leen ghefneden 

Daer nier als Corjft en Gbceft af erven d*BQOchftc ec& 
Jtalie» is felfs verbattaft tan bel$h-fochten '"/'.;. 

Als <Kj>om* maer des* Conft qntdeckt voor die iaü te 
Jac d'Jtalïacnfche Faem doet jhgU ibeme» vkicluen 

Soo daer de handelingh compt van Qttefioy ontrent 
De fuyver netticheyt tn is niet af te maelen 

Oft te begrijpen , die iri marbtr oft jvóor ; 

Quefnoy met groot verffeodt heeft weten t'achterhaden 

En te verbreyden over at de wereldt door. ' 
Jae fchioon den boofen Nijdt des v Cohft fthcen fe benijden 

En ibcht haer edelheyt te brenghen heel te niet 
De handt weeck voor de doodt , die gheeftich waf fet firijto 

Maer t'wtrck in't leven bleef, dat nVecu wkh feven fiet 



CA V Alt- 



Digitized by 



Google 



7 f:. C Ai V AtMlÊ M A g È3S HU* ■•<$ 

Schilder Turnden Tm. 

T^Drjr Con^ch.rijtfc ytrftairfr ^ '.fi&ijft $** j Wadekr 
fcétif Kóomfcnen TVówfifteti rbcra ïtt/ti-eieftfcHatt Ücüotcn 
Om dat hf^^cf^,fltó<M^;tóife^ -' *^™- 
Dry Conftcn prt&fte 10 °2 
^maeckr ; ~ <*u- *-*-»•' 'i*~ "j^uj^iiLüxS izL-tv^t mW 

Wie co 
hy(d 
Die weercitft 

Een (Daptii . > 

Van eenenCatdinacf : , dS gKe^étt fe«„ w „ r 

Dat Bemin detën natiti VcitfeWtfc 'tfjÓért lof f iC:t 'V k :V'- 

En 

Om dat de^fcfiöonheït '**H ^aTifcr<fëtifeV tëf^oooWi 
VÓW Ac* «óftÖHje* tWec (eer -«iFWfflfo rM&f r c/ ' 

©'>tó^rdaér } ^^ me^ich rijck ■ftoffl*"*>M* ^ 
Gjtceft oocfc ghétByghcn oiij vaxi ^tótórWmèldén , 

Want ff té thoont niet a?s volmaecfeK$jt j^tfw'W' p 1 ' 



it '£ ' 



'Mhm«<r Wtiffc merjich njck PMf qnlY)bl ° h 
Gjkcéft oocfc ghétByghcn ort? vaxi [feyÜiïlÖtpê melden V 

ant fy en thoont niet a?s volmaecgtnM föct ' n1 

En datr 6y fictroètt pbdc «dth gH^Kflnf 1 ^ 




CORNE- 



Digitized by 



Google 



44$ 

C OftHB£Bt n O A WGEERIES V DJE RY 

Ie was óyt fbo vcrmacrt in bouw en metfèlry, 






Door fijn* Jtyfftrófap .^> 1^^0,0$ n .j llKO viCi 
Nacr re&^jjtt gbfvuen Lgans onhcrjR^d!; ; ,, t : . ; _ 



Wel op fijn m«j : (ÉMfO^fQ ^ ?n#^ %t Ji^rquw j : : 
Schier onverganckelijck, ^o#,.5^%£ondara'enten„ . .... , . / 
En vaft ghebonae^%; ff JA^fWS? ffl^mib «ia-A rf 

Nct s3^W^^W^^te>«BW «,, ^,.,1 . 
D f cr ^i^R W c ^f^^Ty^^ 1 ^ *9Ww 

Als d'ordortna^qap.pjetj w$rck,is gankh, vojb^a^h^ 



</. 



Ghd 8&MW» ^jSK?' ffiJ^ hW,iWcr 3 ghelat 

™«fw TOP ;«WtaMM $tt « l 
Al waer men daeghelijckx veel njeke Coopluy vindt, 

Veel brügghen die op gheeargbetijd' van water parten 

(Op fpriogh-vloet,oftèjtwóniin*tlfcen oft hcirwaflen) 

Sijn tot ghedachtenis S$j| jbtykmsfyck verftandc 

Om hunne Conft^^bOi^^^adoor t'beele Landt 

Wat dienter naerder poef vaH :$WvTO}$ gheprefèn 

Oft wonderlijcker wer&'Vaif Meeïïïrs aenghewefen 

•.'iK./ll'U • • 



Als 



Digitized by 



Google 






447 



J! 




i: n 



T7T 







l?i! 



Digitized by 



Google 



Als noch eiker by de bragh die fèven boghen hout 
En is tot Amfterdam uyt t' water op ghebouwt 
Soo breedt als d'heel revier, wijt by twee honderc voeten 
Daer ftorm en fel tempeeft hun fterek ghewelt aen boeten, 
Die menichmael t'belet oock van veel fchipbreuck is 
Om al haer vaft ghebou en fraey ghefteltenis. 
Wat wil ick verder gaen tot meer ghetrouwe wereken 
Daer niet als edelheyt van Konft is in te mereken 
Die naer veel jaeren tijde noch (uilen houden vry 
Vandc vergancklijckhcyt , de Konft van onfen fl{jr. 



IOANNES VAN MILDER 

tBeldt-Jhtjder Tran AnWerpen. 

AL valt den arbeyt fwaer , den loon is meed te achten , 
Dat is een eeuwich eer, die Konftenaers verwachten 
Naer dat ly uyt den gheeft jet brochten voor den dach 
Daer vry een Dichters pen met recht op roemen mach. 
Want fchoon den arbeyt is beloont met rijeke fchatten 
De Faem kan noch al langh daer naer den loon heir vatten 
En maecken t'werck noch eens lbo hooch gheacht en rijck 
Door eer en lof die blijven onverganckelijck. 
Soo als de Konft verdient in MiUers cloecke wereken 
Daer niet als wonderheyt en gheeft is in te mereken 

Soo maer fijn ftoute handt brenght uyt een rouwen ftcen . 
Een Menfchen ftatuw' voort, die heel compt over een 
Met leven en Natuer, daer niet in fchijnt te weftn 
Als den befielden gheeft, die compt uyt Konft ghercfen, 
Om dat den gheeft daer in door Kunft als t'leven leeft 
En (onder leven is, waer Milder d'eer van heeft. 



HVJY. 



Digitized by 



Google 



HUYBREGHT VANDEN EYNDEN 

Beidt fntjder ïan Arffioerpen. 

A<£ngfteften be nptnemenbe «Bftcctfen oltübt toillcn #acr-bolgftcr£ toefen 
banben $atuer/ enbe ftfoi feec toert- giericb om bet bermogben te toen 
blijtbcn / pat boo? be toegbenegbentbept bet planeten in bun finnen enbe hu- 
meuren cDeftojt enbe jn&bröo^en tg / bat ijar : aï$? toanncer fp bun gbcbarbten 
gbeöuritj) becomuteren om naer te boetfen be ebeüjent ban ïjet jfêenfcben ïeben/ 
toelcbe toetenfebap eerfl gbebonben i£ inbe €crcbenconft/gbcnjrb titer boo? 
fyeebet ftaet te ïefen/ foo i(l bat be 2$ribt-ftnjber$ (inbe (eïbe <$eetben-eon(i 
ten booebfien erbaeren ftinbe ) bet toefen en nbcbaente ban ben jlDenfcb ten 
bollen foo uptbeiben bat be felbe bicbtoibl boo? bet toaeraebtitb leben too?bt 
ocnoljcficn/ toelcbe gbebaente niet alleen ban boo?/ maer ooch ban alle pats 
tnen be$ licboemjef tan gbeften en gbeboelt toojben. $ulcb; bot bén 25elbt- . 
fuijöc c niet bernoegbt en te bjeben en macb toefen in bet beto$£ bet bolmaetnt« 
beptbejerjBenfcben gbebaente ban boo?/ moer oocb ban alle fëben toaeeinbe 
p:opo?tie bon bet toaeraebtitb leben te binben io\ &beujtb Huybreck vanden 
Eyndcn menirbmaet beeft bettjoout met een groot berfianbt en opmerebingbe 
ban €onfl. £i)n erbarentiept eau t'feïbe gbetupgbcn in berfebepbe Spofiden 
bie bP ban (leen beer boben bet leben gbefneben beeft/ baermen eenbafte obcs 
fieltenijS en doecben fianbt in mereben can / baer men oocb eenen blopenben 
gbeefl in (let ban eleebingb/ feer natureujefe gbeplocpt enbe gbeboutoen / baer 
niet anber0 in en febupit afc* be upterffe perfectie ban bet leben en i^atucr. 
«EenfamentUjcfe $ ootft te bertoonbecen boo? ftjn foete banbelingb in naeebtc 
' Hinbcrhenjöi / en naeebte $ofiuren / foo gbefneben in jBarber en jboo? / ol$ 
gbéboetfeert in $ot-aerbe/ bat be toetenfebap ban 25elbtfnberp niet beerber en 
tan romen, <&tnettitbept barï jfèarbele Co2niffen/25a(1menten/^iïaeren/ 
$b?ie£/ Sfircbitratffen füleft banigbe partijen / bie in beft Confl toojben upt* 
gbetoerebt / eomten met een nroot bfljaglicn ban alle ftcnberjei ooaben gljeften 
tooien in berfebepbe JUarbcre - Altaren bie bP gUcmaecbt beeft. €nbe om 
bojbtbept wille fïuptenbe/ fooijS Muü ftbiribiob tot fijnen lof te fmgben al* 
bujaf:/ 

Hcc leven ofc een fiel^n compthür maer t 'ontbreken 
Jn Beelden van wit fteen,,fy ibuden anders fpreken 
Want t'marber fchijnt hier vel en reebt vol-adert vlees 
Soo wonder levendich als oyt Natuer bewees. 



I ü CORN E- 



Digitized by 



Google 



•tf ' 

CORNELIS CORT 

Conjlich Plaedt-fnijder J>an Home in Hottandt , ghehoren 
intjaer 1536. ende gheftofïen jfrino 1578. * 

D<gfffl Cornelis Cort \$ gfebtteft tttl fraep |HatQt-fht)bet gfp&Opn tot Hbme 
in feoflanbt / ben todcfen lang&e jaecen gfctooont |jteft in SJtalicn/ enfe 
om ben loffen en eïoetften aerbt bie &p met pet «JBrabctc - pfee op topte 01 
&oufe floten toifl tint te bpitften / i£ btcntml? gbeetnplopcm gbebxefi ban 
Raphad Urbien tsaer. boo? batbp rnmicfjbiilbiöbe $Iaten ggjefneben beeft/ 00* 
boo? ben becmoetben en ïjoocïj gbeoeftten Titiaen , en meer anbet üctoricfe&p 
alle £uf-BebtJn# bon ëaniece-tonft in jjroote toeetben toogben gbfboufrn. 
3$ binnen Roomcn ggpjiojben in't jaer gtjriöcfc boo?fê ijtf. Öeben ban fcat 
ieft niet en ften tonnen toeten boben f gb^ boqfttQeben $ te feggben: 

De vaftc Teecken-conft PiSluras Voefier is. 
Het eenich fondament van haer ghefteltenis, 
Wane fchoon WElura leeft door alderhande verven 
Die door de Teecken-conft, de tweede eer beerven 
Waermed' dat (y fchildrv feer wefèntlijck verfchoont' 
En door de ware Künft fchier d'eyghen leven thoont^ 
Nochtans moet jeder een belijden naer de redea 
Dat al hun naalficheyt en wonder loisicheden 
Beftaen in Teeckeningh die ziel is vznTiSliter' 
Den grondt- fteén vanden gheeft, oft af-beldt van Natuer^ 
Soo als CorneHs Cort heeft menichmael bcwefisn 
Aen ^apÈaél (TVrhien en Ttt'mn voor/defèn,. ' 

Daer hy lbo menich plaedt heeft aetdich voor gheetft 
Ghefoeden en gheftipt , naer Vgen' eerfr. was ghefchetfï 
Oft van hun cioêcke handt gheteeckent naer het leven, 
Wacr voor men he3en-daeghs fiet grooten rijekdom gheveir. 
Want fchoon den omtreck van het levens fchijn haer draegbc 
Ghelijck een fwerte fchaey , nochtans haer Conft behaeght. 



THEa 



Digitized by 



GoogI( 



«« 







*y 



112 



Digitized by 



Google 



THEODORUS .GA LX E 

Confticb <Plaèdt-fntjder 1>an JntT»erj>en. 

DE foctheyt vande Kunft wordt hier van Galf ghebaert 
Uyt ecnen ftaelen fchoot op herte eop're plaetcn, 
Jae fchoon de fbetigheyt is van (bo vremden aert 

Dat fy het bitter en het herdt behoordt te haeten, 
Men fiet ooghfchijnelijck de daedt hier gaen verkeert 

Dat is de wetenfchap van wel gheftelde trecken 
Die aende Schilder- jeught niet als volmaecktheyt leert 

Soo als ons Tbeódor weet m fijn Kunft t'ontdecken : 
Een Konft vol Toeten gheeft , nochtans met Gal ghemenght 

Als vyandt van het loet , doch die hét wilt bemercken 
Sal vinden dat; den naem van Gaïï den lof verlenght 

Soo die gheteeckent ftaet op de verheven wercken 
Van Tfoodorus Galf ghelijckmen tot zijn eer 

Can (peuren aende vaft en cloeck ghetrocken belden 
Die hy ghefneden heeft Teer (bet , eel , net en teer 

Jn overvloedichey t , daer Faem wel op mach melden. 
Om dat het y(èr (chier gheen cracht meer thoonen can 

Als t'gen' ons Tbeodor heeft weten voorts te bringhen 
Waer op wel roemen mach de Konfte van Stradan : 

Midts Gaïï ghefneden heeft meeft naer fijn teëckeninghen. 
En naer veel ander meer fulckx dat zijn wecrdigheyt 

Op plaet bekent fal ftaen noch veel en langhe eeuwen 
Door d'edel Kunft van GaÏÏ vol foete foctigheyt 

Daer Faem met reden op de wereldt foor mach (chrceuwcn. 



LUCAS 



Digitized by 



Google 



♦w 
LUCAS V O RSTERMANS 
DEN OU DEN 

Conjlkh (Plaedt-fnijder J>an Antwerpen, 

DE Voedtfter van <Pi8uer is d'edel Teecken-conft 
Die fönder haere kracht wordt feldcn wel begonft, 
Daer ons de daedt van t'werck bethoont de reden van 
Bcfonder met den ghecft van Lucas Vorfterman. 
Die d'eerfte plaets befit in d'hopch PiHuras fchool 
Als hy met pen en inckjgraef-yferjkryt en kool, 
Bewijfen mach den aerdt , van fijn volleert verftandt 
Die inde Teecken-conft den Thenix is van t'Landtj 
Jae fulck' verwonderingh in jeder een verweckt 
Dat m'over al van hem niet als lof-rijm en fprëckt. 
Om fijn ervarencheyt in't fnijden op de plaet, 
Daer niet als levens fchijn doof gheeft en Conft in ftaet, 
Waer op ons vreedfaem eeuw mach roemen al den dach 
Door al de wetentheyt die fijn vernuft vermach. 
Singht dan eenftemmelijck ghy Heliconlche rey 
Den lof van Neerlandts roem op Teeck'ningh en (childry 
Daer Vorfterman van draeght den lauwer eeren-crans 
Om dat in fijne rKunft fchuylt fulck'nen glori-glan*, 
Die het gheficht verblindt van Soil en den Nijdt 
Ter wijlen dat U faem is Meefter vanden tijdt, 
Ter wijlen dat de Faem U Konfte foo verbreydt 
Die niet als eeuwicheyt voor haeren loon verbeydc 
Sulckx dat gheen Lof-trompet voor U van nood' en i*> 
Om uyt te belden U Piiïurs ghefteltenis. - 



THEO- 



Digitized by 



Google 



454 

THEODORUS CORENHERT 

fplaedt-fnijder T>an Jmftelredam , gheboren Anno 1522. 
ende gbejtorïeu Anno ïjoo. 

HOe aenghcnaem en fraey en is niet om t'aenfchouwea 
Qe nette Teeckeningh vol meefterlijcke douwen 
En fchoon ghcfteltenis die torenhert bewijft >• 

Met eenen loflèn aerdt , daer t'leven uyt verrijd 
Soo t'fchijnt,als jemandt gaet haer eelheyt overwcghen 
Waer in de meefte kracht van t'leven is gheleghen. 
Want t'ghene datmen fiét in een vólmaeckte ptaet 
Waer op d'af beldlèl van een waer Hiljori ftaet 
Heeft fijnen oorfpronck uyt een" wel gheftelde treckingh 
De welcke is alleen des levens naeckt ontdeckingh, 
Daer thoont een ftoute "handt met t'yfèr wat/e can 
En «rriemandt als den gheeft en draeght den roem daer va©. 
Ter wijlen gheenen treek mach loopen uyt lijn palen 
Om dat een Kcnders oogh die licht can achterhalen 
Die niet alleenelijek de cop're plaedt bederft 
Maer elck afdrückfel oock dit mifverftandt beerftj 
T'ghen* Corénhert naer wenfth door fijne wetentheden 
En vaftc handelingh gheriochfaem heeft ghemeden, 
Die niet en. heeft ghemaeckt oft t'is fbo wel gheftdt 
Dat t'minfte niet en cömpt t'ontbrèken in het beidt. 
Sulckx dat de Faem hem wel met lauwer mach becroonen 
£n met d'onfterflijckheyt voor fijnen loon beloonen 
Want foo langh als de Konft (al op fijn plaèten ftaen 
5oo en fal noyt den roem van fijnen gheeft vergaen. 



ANDRE- 



Digitized by 



Google 



4 TT 




THE0DOR. COBXNHERT 

A tté u/t tirssKcdlentamveurti/a mk en /umierf plu/uurt aeuvres Je 
Martin Hemskeroj , etflu/ieurs autore, il etoitfbrt bon foè'tc, ruUifd'Am •> 



i 



Digitized by 



Google 



4S* 



ANDREAS COLYNS DE NOLE 

(Beldt-JJiijder. 



NIcmandt in Pictvras fcholc 
Soo de Conft tcjr herten nam 
Als Andries Colyns De Nole 

Soo hy die eerft Ieeren quam 
Altijdt neerftich in het teeck'nen 

Om te fteüen naer de maet , 
En de letten op te reknen 

Soo t'al mét des' Confte gaet 
Wacrt nacr printen oft fchildrijen , 

Oft naer t leven foo het was 
Oft naer eel boetfeerderijen 

Hy brocht alles foo te pas 
Dat in alle fijn Figueren 

Niet en bleeck van jonghs-af-aen 
Als het uyterft' der Natueren 

Voor die d'edei Conft verftacn. 
Dit compt nu noch meer te blij eken 

Jn fijn wereken wel gheftelt 
Die fchier voor gheen leven wijeken 

Soo vrempt ftaen fy af-ghebeidt. 



Jn volmaeckt en tecre leden 

Jn volflaghen drappery 
EIck is om ter netft ghefheden 

Cioeck van vcers en eel van by, 
Sop in marber als jvoorc 

Pot-aerdt , houdt en ander ftcen 
Die de Faem de wereldt doore 

Maeckt vermaert en foo ghemcen 
Datmen van fijn Conft fal mellcn 

Soo Iangh alfer Kendcrs fijn 
Die de Konft met eer vergellen 

Door haer focten levens ichijn. 
Jft dan wonder Konft-bemindcrs; 

Datmen Konftenaers verheft 
Die de naeft en eerfte Vinders 

Sijn, van tgen naer tle ven treft. 
En het leven tuflehen beyden 

Jn hun Kunft foo volghen nacr 
Dat is qualijck t'onderfcheydcn 

Oft het Kunft, oft leven waer. 



C AROLUS DE M ALLER I 

'Plaedt-fnijder in't cl'eyn. 

DEn fnellen omme-treck van Konft in't cl«yn begrepen 
Bethoont hier hoe t'verftant , oft gheeft moeft fijn gheflepen 
Van Carel Mallen met (likken aerdigheydt 
Te brenghen voor den dach , in overvloedigheydt, 
- Vol nette fuyverheyt en wondere ardtferingh 
Waer uyt ghefoghen wordt veel nieuw en vremde leeringh 
Om dat al even reyn en vol volmaecktheyt fteckt 

Daer gheene Konit oft gheeft inVminften in ontbreekt. 

Den 



Digitized by 



Google 



Den ed'len Heer Calöt, heeft fulcken Konft doen blijeken 
Dat niemant pp de plaet en is by hem te g'Iijcken, 

Door al de cleynicheyt, t*gen , wijekt fchier uyt t'gheficht, 
Dat hy fcer wonder wift te brenghen in het licht, 
Gheetft in taeyen wafch en daer naer door ghebcten 
Van ftereke wateren, die haeftich fijn verfleten, 
Macr hier in teghendeel thoont Maüeri de kracht 
Van't yfêr , dat op plaedt fijn Konft maeckt hooch gheacht. 



ROBERTUS VAN VOORS 

Tlaedtfmjder %m Londen, 

MEn hoeft aen een (childry gheen fijn vergulde lijft 
Te ftellen , als de Konft haer cyghen kracht bewijft 
Soo oock aen gheene print oft ander Kunft-juweel 
Te voeghen het coleiir der verven door Piofeel - 
De wijl haer eelheydt in tle Teeckeningh beftaet 
Die t'menghen vande verf ftets veer te boven gaet : 
Dit heeft de wetenfehap t>an Voorft al langh ghethoont 
Wiens Konft is weerdt met lof en hooghe gunft beloont, 
Want aenghefien fijn fuyver loflè handelingh 
Bethoonen can den aerdt van cloecke Teeckeningh 
Seervaft en net ghevoeght ghehooght en uyt ghediept 
Gheploeyt en wel ghefchaeyt en (achtelijck gheftipc 
Daer veel afdruckfelen van Printen tuyghen van 
Wat %obert was voor een fcer groot ervaren man, 
Die al de Mufen van Tarnas foo heeft verplicht 
Dat ly ghenoodtfaeckt fijn te ftellen in het dicht 
Den Plaedt. roem die t>tm Voorft tot Londen leven doet 
Waer door al menich gheeft in Konft wordt opghevoet 
Om naer fijn handelingh het leer-jaerich begin 
Van d'edele PiSUter te vatten inden fin. 

Kkk HEN- 



Digitized by 



Google 



«« 



HENRICK DE OYSER 

jfrchiteB %tn Amfterdam , gheftortwi Anno 1621. 

D6 toonbee toe-eulhngbe ban #eefpeetiben/ €&eate#/ ^c^etten/ #aHt#o 
en anbece ébecne &outoen / gbeeft aenben gbeeft enbe oenbe oogbfuieha 
bokomen boebtfel / Dat rjet onmogbeUjcft i£ booj een jBan ban btfcteth en 
beetfanbt be adjtbaere itonfi ban Architeduec niette toaerbecen en te p$|& 
Waxrt aeng&emecent on een depn beneoen plaagt boo? be Stanfiigc up tt o m ftmol 
ban €immecogie/ $er1pectiben ab? anbecfmt*/ in fpaHepfen/ Cetnpdl oft 
anbee $up(aigïjen can gbefien en gbemaecftt toojbeh bet gbenc batmen met 
(eboonbec én fou tonnen benenfen oft bebenciien ban tnatetiale bing&en in ten 
eupme en tooefte.plaetë / (00 i£ notouxujdt te oojbeden bat befe Itonjt bon 
gcooten naem en tyemben aert moet toefen, $iee ban gbctft daec gbetupgbtntf 
ben IBeert-befaemben en Iftaem-rucbtigpen H«mck de Kcyfcr, oen toddten in 

fijnen ttjbt tOt Amfterdam bCtl bJÖnbee UJïttoerfRWöbm ban Architeaure bsft 

int lic&t gbeb?adjt / foo ban 3Bcriten €ciumpbad / Cauimnen / ^tcamibm/ 
<&bdtfquen al£ anbere houteen / beteteet met ontamjdte ftdjtett/ be todttefc 
panapaelfte beden ftfn ban fukhbanigöe binnen meedten/ enbe ban wipten fc 
fattim boegingbe bec gcoote oft mibbdbate gbefteehten/ gtjehjeJt SWanwnten 
in Dun quab?aebt/ Uobpnen/ 25a$r Hehef / ^aipbiricb/ &macagbidj/ #» 
cintidj en op foobanigbe manieren/ ofel toefénbe betppotipaenle opp^mrja 
ban ebel boutoen. fl&ant aödtfcft be toebcregbingbe bec Comebten bejtattin 
b?n beelen/ al$ te toeten in Comica , Tragtca, en Satinca, foo nefiaen oorfe De 
-toerdten ban Archite&uerinbjn beden te toeten mbe lidjticbept/ netódjeften 
ba(f gbebonbentbept. ^anenbe be <romebien : foo noemptmen Comica , mi Ca. 
meïrie oie jemanbt öoa: baet dudjtigbè abehtuten oft uptbdbingb tot langden 
beebieritt/ Tragrca.Oe toeldte nnt-bribt b?eebêojft amocenfé gb^fdbiebemfftn/ 
Satirica , Die unt-bdbt eenigbe ^tebecji dachten ofr eenfaiote b?bagien ontetfc 
25unten-lieben bie becbpmptfën ban Ifrofie complimenten, J600 ooctiöf litti 
tidjent/ biemen ban binnen in eenfdj gftcbou can fpeuten ijf bet pnnripaellte 
fjooft-ftudt/ banbettoeldtbenebttfie beden moeten af&mg&en/ toddteudh 
ticbept nloerbefl gbebonben too^btin'caibecboocbfie bed bei* meerit;/ om ban" 
becfp^epbingb op ofle plaetfen biebaec ban göelidjt tonnen toojben / bit lie$e 
bettoeeftt tycungt enbe tjbmudjt acnbcnmehfeb / én iff be uptceftè bolmaedttlmit 
kanoen uoiün. . *iet in eenen Cempdtot Roomen gbenoemipt «©nfelicte 
^outoe be iSonbe/ oft be boïmaechte iSonbe ( bie ben ©möcc oft StrcbJtftt 
bon befni €empel / baer in bteft unt gbetoectlit) niet en # boo? öact ürtit 
prt pjinripartfle beel bec bertoonbecmgft, toant ban binnen ¥ foo.bid booo^üe 
aljsf bjcebe/ be fe^f <rapd(en bie binnen be. bitste bej* muecjSbarr in üota/ 
Rebben eten Baec bolcomen Iköt boo; \}ci tbèbjengbm ban fommioljc trccRmöt 
benfierjer boben be öbenoenibeCapeïle /bie bun tot |et 2. lidjt begbeben/ toefcfee 
litbten öacreti oojfpjoncfc bebben ban bet bobenfie gat foo battec niet foo domen 
bindt en i$ oft b« beeft Qjn bed ban bet bobenffe licbe. ©an toddten €m 
pd f onbateuc toa^ Marcus Agrippiomtcbolb^ngenben toiï bon Ce&r Auguihu. 

©e 



Digitized by 



Google 



«r 




U 



HENRI DE KEYSER 




ïAmfupi 



t ij ds m*f+ 



Kkk 



Digitized by 



Google 



X' 



4«* 

©e ncttidfjept beffaet inbe fc&otRiriitg&e en famen boeghtg&e ban &et gficflccm 
foo int melffelafc plabepfd nact bc po;benban Compofita enbebafigdcfai: 
bentbept inbe fbnbamenten nact De oo?ben ban Tufcana , om ffaet fimbfjcpiK 
en bafte gbeftefteniflé ban todefte beden ötet naec nodj fyeeber gbctracfetcra 
inojbt/ foo bat be netticbent ober een eompt met be monbo&ept ta €ta# 
Comebten enbe bofle gbefteltem^bet boutoen met be #atiriflc Comtbun Dit 
toat ballet in baten banbel ftjn / aïjef Ctagtfle g&eft&iebeniflTen. Sebtn ban fp 
befe bat Poëfistot lof banben groot aebtbaten Hcnrick de Keyfcr om ftjn b* 
nuftgept en erbarm toetenfebap in be Archiceduer fou mogben feggfpn ty 
beeefen albtw" : 

Rocmpt Amjlel vry met reen pp al de wonder wereken 
Die in het trots ghebouw van Huys, Paleys en Kercken 
Te fien fijn , met vermaeck , vol aenehenaeme (choont 
Die elck ArchiteBw in haer volmaecKtheyt thoont. 
Als U de I\eyfer heeft door Konfte naerghelaeten 
Daer noch al menich jaer U Mufa van fal praten 
Befbnder op't Stadt-huys van IDelfi, en ander meer 
Waer aen de Kjyfer heeft bethoont fijn hooehfte eer 
Een eer die door de Faem noch lanck fal blijven dueren 
Soo langh jét overblijft van d'opghemetfte mueren 
Daer defen Architect den Jnventeur van is 
En Vinder van't ghebouw vol éel ghefteltenis. 
Van eel BeldthouWery ghefheden naer het leven 
Die aen het werek de oogh en meeft vercierfel gheven 
Dat fijn Figuren die ghelijck het leven ftaen 
En fchijnen jeder een door gheeft te (preken aen, 
T'fy heel oft bas relief, viercanten en ovaelen 
Uytfpronckfels, parequement in't welffel vande faelen 
En ander aerdicheyt van marmor, houdt, oft fteen 
Die vande Kjyfer oock fèer wonder fijn ghefheen 
En connen vande pen foo grootcn lof niet krijghen 
Soo als het werek verdient, daer Soit voor moet fWijghen 
Die berft wanneer hy hoort verheffen t'fyyfers Naem 
Daer meerder als mijn pen van roempt d'Hollancfche Faem. 

CORNE- 



Digitized by 



Google 



C 'O R N E LI £ VI SSCHER 

' PUedtfnyder . 

Die uyt de leeringh van Cornelis Vijfcher vift 
De wctenfchap der Konft , en gheeft , noyt faelt oft mi ft 
Om (ais de Vijfcher heeft gkedaen) een eer te krijghen 
Daer noyt het Faems Trompet door glori van fal fwijghen, 
Maer altijdt roepen Uyt den lof van d'edel Conit 
Daer foo een Konftenaer is konftich med' bejonft. 
O wat vcrduldigheyt moet niet een Vijfcher lijden 
Als hy half hopeloos een «ooptjen gaet verbeyden 

En wacht heel daghen lanck met ftil en droef vermaeck, 
Te krijghen éenicn vifch aen fijnen fcherpen haeck. 
Soo oock behoort de jeught de herfenen te breken 
En met veel arrcbeyt naer wetcnfchap te fteken 
Als Vijfcher heeft ghedaen , die in lijn printen ie*rt 
Hoe datmen in des' Gonft can worden eens volleert: 
Hoe datmen fta^chlijck moet viflcheh naer.een naem 
Die door de Con ft alleen verbreydt wordt vande Faem, 
Het Vijfcher s teecken is (waer in de cere leyt) 
Daer eenich man aen t' water fit en vift altijdt. 
Dit teecken leert ons al en gheeft ghenoch te kennen 
Van wie des' wercken fijn , jae fonder fchrift der pennen 
Bewijft, dat Vijfcher overvloedich is gheweeft 
In't ordonneren van het Landtkhap aldermeeft : 
Daer fietmen wonderheyt van acrdighe ghefichten 
Perfpecten, boom-ghewas, en fchoone Sonnen lichten, 
Gheberghten fteyl én hoogh foo dat Natuer niet meer 
Kan ftotten in't verftandt tot Vtjfckers hobchfte ccr. 



IAN 



Digitized by 



Google 



IAN S A D E L E R 

Vlaedt-fmjder J>aji Brujfèl ', ghehoren Anno 1770. 
ende gheflo/ï>en Anno 1600. 

S<©a toanncet jemanbt bant» $onft-mmnenbc gtbeèfien tiicufaahtfüt^ i|i otn 
te boo?en bet begin enbe uptganeh banbe ntgebopn Conjie baer bejmba$ 
bliegbenben Jan Sadeler in fijn Jeben mebe begaeft ma£/ bie en moet fijn ftlta 
moer een toepnieb ontiedigben om met een röp berflonbt beffdfg lebentyèr «n 
mtpnieh te aenmerefteti. g[ae ftp foo betre bat ben Lefer eenigbe nennb* iQaegbt 
bonbe pteeifhöetp / bie ben felben Sadder met groot opfleht beeft ac$tenjp«n/ 
en baer bp eenitfafïntï* be fdbe gbeflen fpbficnbe / <n fa! niet alleen bit mjjn fr* 
feb&f gbdoef gbeben moet betmonbert (iaën bat kn met geen mecsbeejitaffc 
ftcpt baer ban gbefeftpben héb ab? ft» bjf merttetenbe : boeb alfOo irft rattn «» 
banen pen nier gtienocfthem oft fie|ianbt én «enne om t'féïbe ttaer bofanta 
epffft nnt te mennen foo Ötftbe ebentoeli njet toUkn naer iaeten om bat ban 
te fc&$ben foo bed olg mp be f aem heeft jngbebiafen. 

©efcn jan Sadder $ gbebojen binnen bejëtabt fimflei ban ettèhjebeéifetf 
toienjat Itabec baer naer met fpn bed i^ttj^efiniïlcommbJoonmtotAnnrtipca 
betn gfteneirenbe met 3&mwfimmeren in. p(et abjf anöerfmtjoi baer ben tot& 
£one in #n groene joercn oocft ferr etbaren m bto0/ maer alfoo &p mertöfr 
negften : btttbt om in ïpfrt te fhgben alj* bet boodefRftben Sfimpt te boftjoiBlP 1 
i£ rfdbe ban fijnen $abes Bdet / ben toetenen meer om bet woflfïte. ba» w 
oeffenmgft te g&enieten al£ be todbaert ban $nén jfcoon te foemm gentttcitoe 
toa$r ftelettenbe / fnleb* bat hp {ftaenbe onbet bc gbcHoozfoe tnf*pt bun^e 
<©nöerj8).gftenootfaedtt tnajl bet boojber&adt ^mafmtineren tt bJpwffl 
tot ontrent bet jaer 1573- aïfmannètr befen Jat} Sadder binnen Antwerpen i£# 
trout. ^tmbenu fönen epgften $oogbt enbe jaBcefta / geeft fijnen mfftml 
en jnghebo^n ghenegftentbept tot bét $Iaebt;(n0oen4trt ropet ben bollen ifrM» 
gbegbeben met (Webe neerfiiebent bat $p ( fonbet te meten 6p toie &p opt $t« 
Ittröt beeft. ). ban ftonben oen bet <8rabée -^fet beeft aengbebnt enbe iwt fe 
&éeeftenmgb> ban Marren de Vos en anbere jaeeflferji bed platten gbfjtrtw 
enbe foo gjjeboojbert tot eontentement banbe ^eétnataft$/ bat een je#eK)* 
baer in groot bcbaghen heeft gfcebonben. $p toaji ten jBan groot banfbjtat 
bmpn ban teouic/ (toert ban bah: enbe doeeft in't arbepben / bobm Dien Ite 
beerbieft ban ftanbdingb / ftine toctehen al fpdenbe met fret tnenmefi ^ 
eomerinube afleggbenbe : foo bat be $ebilber$ oft €cecftcnaer^f bem quaüj* 
naer jijn eontentement met gbenoeftfaeme tecclumhigfie coftcn gbcriebeiu |p 
hrcgfiöoo? fijne neerftiebent op eo?tent0btntemebbu1bigbe ft|oone foopecn# 
ban pjinten baer ftp grooten aftrttty in Babbe. 4tK» ^upf-bjoutoe bwji ban 
ben mo^gben tot ben abonbt onlebieb om be ©oo?-coopcr^ ofte ftramenSb» 
fijn pnnten te gberieben : onber anbere bintmen eenigbe plinten bie bon $fln 
gbefneben jijn be toelcbe affieibcn berteftepbe jtfiufiecH ftucrftcti^/ niet aflnn 
baer mebe te bennen gbebenbe be erbartntftept ban fan $un|t maer om Wöf 



Digitized by 



Google 



4*5 




r •' ' IEAU SAPELER 

! Titer txceJUnt 2mgim9rur mtiféU BrmffriUr sn B rst s st lsn iffttftstefïsfrsmistiemsHt 
t m m tfmmn * e*/** msir Sfmi Vgfprttfhu s/srs, it Jst tMmns s Ujfm*t*b,ou Vétt Utj * 
\*&u* ts fUrjmmfr Jeusevr rtjmktiltt* Ju hurin: ts sustl* ilst assui/s psrMj '? 
JlMi fd'Jb jmrulr JMj4*nrr,j*stn*Unj Utfitetr fu'ét sfiirt f*ur MsTHnJ+Vêe,ii , 
wfflHf**** *****. tsn itit.ti 'érfi stU Jsmsursr s frMncfirè t tt ar U * MuntrHm sn 
Wp § *** rr f.> oU t+ -Dus fuj mjxtct vrrfirnt ét'tm* chejh* Jorsrsrunr msSsiUf,*t mtsn ijsf.* x 
\**.4Jt miU pfcnJrsJs J*m*urr s trrtujf pu Q msumt As Is shsujsfishrs Un-tfoo* i^Mé%/pn^m^ - 



Digitized by 



Google 



4«4 



een stoot tkf&ebbtt en feu? J»ee(lec toa£ ban J^ufijcïi foo beef t tym to 
iebee aengbelocfet niet alteen mettec baebt ban faticft maec inbt félbe itunjtfön 
erueeientie upt te feiten, «en lellen fón fdben gb^b^ binbenbe gbencgftfn m 
icaiicn te (ten tec oojfeecnen f||n toeedten albaee grooten teecjt bobben i$ nut 
fan beelfcupfobefnrm't jatc 1587- ban Antwerpen gbettodten nart Keulen enöe 
alfoo op Franckfoort altoaee bP eenigben t#t itefc abetooonöt en 4£ tem ban 
toetKQCtten inBeyeriandt altoaee bp öp ben ïj^ectogbe ban Beyere feec toflktan 
toari/ bie bem om fijn Conft beaifit beeft met een goube neten en jBebafit 
fèiee tooonbe Jan Sade.tr .'tot ontrent 3fiugujtt ban bet jaec 1(9 e. en tcotbdjóo 
naec verona in Jtalien , altoaee tip een boleomen jaec tot betbjonbecinaf} ban 
aile Conffc-ncnncnbe peeren enbe Jtief-bebbeej* fijn fianodingb benban: fcaft 
gbemaeent/ epnbelijcH necegbeflagbenfiinbc tot Venetien metftin bed f anute 
en albaee btec jaec gbetooonbt ijebbenbe/ ijl in't jaec 1600. alben met Juftus 
(Ittnen $onc naec Roomen gbetcodten om be fdbfaetjnbept ban Xanboutoencnte 
SSnticnuitenten albaee te flen enbe meefl om aen fijn $ep&djept iet ban 
üunft te pjejentccen / gbdbdt ÖP Beeft gbebaen bodj met tocpnigbe operam 
ban becgftdbingb baec booj te teugen bet toeten Brat grootettfó beeft mifnocg&t. 
enbe naec bat öp met fijnen #one albaee eenigbe baegben be £tabt / be ftun(V 
bet ïanbtfcbap enbe f8upnen befien öabbe/ pjcejg meet be Xanboutoen ban 
frin $abeclanbt ban Roomen met aOe be palepfen ban Jtalien , ceben bat ft 
toebecom beeft sbefteett naec Vcnedeh altoaee bp int feJbe jnee 1600. aften 
&omec ban een bette eojtjs obecleben i>* maetnenbe obec fijnen bootftfodw 
£onc enbe b$ ©otbtetg boo? jp&omboic enbe COeffenbecfiJnen&pebet Raphad 
Sadeler. <ttt ban fijne booafj. &ocbtec£ i# gbetcout tot Verona enbe b'mtot 
ttoee fijn gfjeetfeliJdt gbetoojben in een Cloojiec tot Venetien. Juftus oft J<» 
Sadeler bleef fitten m.fttn &abecft toineftei tot Venetien , attnaec &p 00* flfc 
trout ijl bic int jaec i6zo. inbe maenbt ban <&ctober opbjetnenbe i£ mtttai 
SEmbaffabeuc ban Venetien on occafïe afgbetomen naec Amftetdam om nut te 
f&mtftelier£ nemtiji te maeeften/ enbe bectcerttenbe ban baec 00 Leyden, $ 
top$ baec naec ban een fiecebe nojt$ obecbaQen enbe baec ban obectebcu bm 
todeften tot Leyden begtaben i$ inbe €g)oo? banbe ^oocb-Ianbtfc&e Jtet* 
TOe toeeciten bie Jan Sadeler boo? be Conft beeft acbtecggelaeten (öbr , * li **" 
mmicbbulbiobiban fim plinten te fien ijS ) göeben $iec m Nederiandt 
b?embe plaetfm sbenocbfaêin gbetitngbeni^ knateenuptfiedtenbe jflBeePa K» 
feïben in föniebcn ij* Bbetoeejl. 



RAPH A E L SADELER 

flaedt-fmjder Tvan <BruJfel ghehoren Anno 1557. 

D$fen Raphael ma£ ben 95?oebec banbenboo^noemben Jan Sadeler óp ton 
toetenen;* aphael gbeteect beeft befe toonbece «onft ban plaetfhbbtn/ w 
naec bat bp langben tijbt baec in gbeoeffent babbe int Ucftt b^ensbmlK f«t 
aengbenaeme pinten bie op jt)« untnentenbe fcaep pïaeten gbebjufht toaren/ 
foo beeft bp eenicb tetfel aen bet obefttbt gftccrtöbcn b'toricft b'oojfaetit bjaj 

bat bp btm boo? eeniofienjübt ïjeeft begbeben tot bet fcbilbecen baec &p «* 

au 



Digitized by 



Google 



4*1 




RAPHAEL SADELER 

MxteMent efyra***r nstif éU BruffrUsf en Bntiant,Un *&$- «/ a *ft* pr^mierernen* 
isms/fmneur enjèïtet *pr*g. Ufltf sJJennê éufft U ffmvurr fui#+nt lexsmptr Urfim j 
fier led*, en U smrtU il d Jtiim profit* fuil eft fmrvenu 4 U f hts luwt f Jef#* Je U 

Jeh'cmteJJe. c?"if *n f ent meire f* fit cti*r*r,frinrijr*t*mdnt l+sfimcte Je Bdvter* ; 

£/ furtfu* Intree Je fferemite ett $1 * fit et *vec fin fier fes* , svec fui tl e/t venu /e* j 

* s -- - rui.il si *tê ftursuAfi temmv feh ü ri 



urer Muniehen en Bdriere.et dfldd Uemjé ett, il 



Lil 



Digitized by 



Google 



4& 



cm erbarm jflBcefter in fou obemojbm ïjebfim &abbc &em tien ïutf tot jtofc 
(höben ffclbe niet belet / finW Hat bp ( &ct.($e(tr&t berbetert enbe toefewm 
berflercftt btnbenbe) beeft &ct plaebtlïttjbm tnebetom amabebanö&en/tnfc 
brei toonbere binden boo? ben öarf) gbeojaebt / baee tnenicbbulbiö&e bxtdmi 
ban tön pjinten en teeenening^en sfjetupgbmiji ban sbeben. $p beeft •* 
lanafjen tobt g&etooom in 25enerïanbt/ te Venetien en anbere CoranttfDfk 
pïaetfen baer tjp befe €onft met groot opftrbt gbeploggm beeft g&eüjrt «* 
fonbedinolie te flen # a«n berfebepbe 23oecltm / foo ban Grcmijten al? fc 
benjï ban ijfóiligben etc. $p babbe emm |?ebe baer bP 4^°tn ban bwjt/tt 
toetmGiiisüadcicr bieben$onetoa£ban $am mbe begiboojf;. Jansotoerfefen 

^OCber / am tttelcftm Gilis Sadcler bm bOOfó. Raphael cnbe Jan Sadeier (on 

$em boojtjaf te belpen) befe €onfi met grooten jebec obeleert bebbm / «nbetoat 
boojtganclt bm felbm güïs Sadeier baec in gbebam Beeft fai ben Lefer in feflHfi* 
Iebm bier naer tyeebct bertboont toojöen. ©efm Raphael i0 tot Ven«ien #= 
fto?bm enbe albaer begtaben niet connmbe fejjö&en in toat jaer bat ft» bm 
befe bierdbt gbeftpepben ift* 

L Y C K-D I C H T 

Op de Doodt ende Konft van 

IAN en- RAPHAEL SADEEER. 

NAcr dat de Sadelers den leften adem gaven 
En dat den gheeft verliet het huys van hun ghebeent 
Soo heeft terftont de Faem op Sadelers twee graven 

Elck een befondcr Croon ^an ecuwicheyt verleent. 
Jae fchoon de fchrale doodt hun krachten quam berooven 

En fhed' den webben-draet van't leven haeftich af 
Den glans van hunne Conft en coft fy niet verdoovcn 

Om dat d'onfterf'lijckheyt gheplandt (bet op het graf 
Die d'heele wereldt door verfpreyde haere tacken, 

Als t'af-gheftorven deel ter aerden was beftelt, 
Toen fcheen oock eerft den roem naer d'eeuwicheyt te (hackm 

Ter wijlen dat den gheeft bleef leven in het beidt. 
Dat oyt van Sadeier fèer conftich is ghefneden 

En aerdich uytghewerckt naer t'levcn op de plaet, 
Jae leeft noch over al tot op den dach van heden, 

Dacr niet als Konft en gheeft in uyt-ghedruckt en ftaet. 

Ghe* 



Digitized by 



Google 



4*7 



Ghefchil tuffchen 

PICTURA ende SCULPTURA 

Over de Edelheyt van hunne Conften. 

By manier van iamen-fpraeck. 



PlCTURAj 

SOo als de Soo clckx luften treckt, 
En jeder een tot vrcught verweckt, 
Soo wordt eenparelijck mijn Kunft 
Begunfticht met een jeders gunft, 
Soo wprd' ick vÜjtich beiauwriert 
Doortocht' ghemaeckt eii opgheciert, 
Niet van ghemeyne Ambachts-lien 
Die felden feldiacm fracyheyt fien, 
Macr meeft de Princen in het Hoff 
My fchencken d eelftc eer en lofF: 
Die jemandt door fijn dèught verdient, 
Soo wordt mijn wetenfehap bemindt. 
Die door de ftraclen vandc Son 
Op defc wcreldt eerft begon, 
Waejr uyt dat blijekt de ckricbeyt 
Die my van jonghs is toe-ghefeyt* 
Waer door gheen gifts ghcdoptc flitt 
Mijn roem can klieven overmidts, 
Om dat mijn Kunft in |chijn beftaet 
Die tleven fchier te boven jjaet. 
Den fchijn en lijdt gheen hindernis 
Cyn datter gheen ghcvoelcn i$, 
G^elijck een heete- Sonne-ftracl 
Geen Nijdt-fuchtstegerifpoet öft qt&el, 
Gheen vuylen damp oft water-plas» 
Gheen dreck-got' ofte wack moras 
Èn vreeft , dat haer becruylcn can 
Sy thoont dat fy daer huyfen can, 
En fonder ietfel ofte fchaey 
Blijft hacren luyfter even fracy. 



Dit ledr ick in mijn vry Pictver 
Als t'rechte voorbek v*n Natuer 
Die vande Son eheboren ben 
JEn als een Son de Aerdt door ren : 
En waer ick ben oft waer ick koem 
Een jeder draeght op my fijn roem, 
Om dat mijn fenoonheyt heeft de crans 
Van alle fchoone fchoonheyts glans, 
Daer Pallas fclver eens voor weeck 
Wannec* fy haere £onft gheleeck 
By deciheyt van mijn eel fchildry 
Die by my ftont ghelijck copy. 
Haer Konfte die als tleven icheen 
Ghefiieden in wit marber-fteen 
Soo feer noch niet gheprefên werdt 
Als dat ghefchildert ftont op bert : 
Daer ühier voor het eerfte Boeck 
Van gheeft een brceder onderfbeck 
En daer den Blinden tyohnis wijft 
Die boven al Pictvram prijft, 
En Pallas. wel ghetroffen belt 
BenefFens mijnen Efcl ftclt. 

Sculptura: 

TE langh ghefwegen dkkwils rout 
En t oüghelijck de plaets behout, 
Ey bout niet inde locht ichóon Maeght 
Wie ift die Unacrt roemen vraeght? 
Waer door ick jünerlijck ghewoei 
Van teghen-ftrijdt in t herte voel 
Vol jelofy , die dit ghefchii 
Eens tot ü fpijt beir-vatten wü> 

LU 2 Ha 



Digitized by 



Google 



En thoonen dat mijn waerdc ccr 
Vcrduyftr en can U hooghc leer, 
Schoon dat gy noch foo vcd vermcught 
By Prins en Coningh door u deught, 
En ftouft' föo-op een blinden taft 
De vracgh en is daer-aen niet vaft. 
Wie van ons twee meer crachten heeft 
Oft wefcntlijcker leven ghceft > 
Ghelijck u jeyd' den blinden Man 
Wijns botheyt had geen weet dacr vaa.: 
En daerom wordt de botticheyj: 
Befchermpt vande onwetentheyt. 
Dus waer dit beter niet beftaen 
Als fuickx foo onbedacht ghedaen. 
Wa$tlchoon gy roemptop uwe fchaey 
Js daerom uwe Konft lbo fraey ? 
Die niet als inde ooghen leeft 
En taften noch ghevóeleo heeït, ^ 
Maer mijne Kuqft leeft inde oogb 
En inYghevoelen.oock foo hooch^ 
En haer beginfel laet idc dacr • 
Want over twee-mael-duyfêat jacr^ 
Eer oyt PiCTyER op d aert-rijck <juam 
Oft vande Son hacr voctfel aam, 
Oft eermen wift van fchildery> 
Soo iachmen mijn beldtfnijery, 
Soo fachjnen naer den vollen eys 
Mijn Kunft op menich rijck Pateys, 
K'en fbeck hier geenen blinden maa . 
Die rechts ghcvoelt en taften can, 
Maer een onnoófèlirindt dat fiet 
En rechts can {preken and^rs-niet 
SAl fién en taften wat het is 
Ons edel rijckgheftèhenis. 
En laet dan keeren de fchildry, 
Oock mijne Xwaer beldtfnijery 
Laet fien wat datet fegghen fal " 
Op foo een vraeglren vremptghevaK' 
Het antwoort «Teen is dpeckjoft plact 



Dacr t'minft niet op te fien en (tact 
Jn d omghekeert ghefneden belt 
Daer fietet noch wat ui-gfccftefe, 
Daer fietet voor en achter been 
Met tlichaem comen over ceo 
Daer voeltet met fijn teere handt 
Volcomen leden talie kandt 
Daer ftaetet op d^n jiaeck^en bil 
En wijftwat aatet fegghen .wil. 
Wat dient u dan Pictver voor wit 
Daer ghy (öo neerftichiijeknaer fchit 
Niet als een welen plat van veur 
En achter fchijnet maer-een leuni 
Soo dat der>Beiitel tioch foo e$l- 
Js als U iïooch beroempt Pinfccl 
Jn arbeyt, wetenfehap en fin 
Want daer fchuyltde volmaecktheyt ia 

ETlCTURAt 

BEgacfde Nymphey ftiltü wat 
Eer ghy my in mijn woorden vst 
Eer ghy mijn celheyt wilt vertreen 
Hoort noch een weyntchfnacr mijn reca 
En houdt wat koelder midddmaet 
Ter wijl (kt hier om.d cere gaet 
Schoon dat ghy kunt van alle kant • 
Jn Konft doen blijeken U verftandt 
Als^ghy in Marberoft jvoor 
Bewijft* vap achter en van voor 
Al de volmaeckte leden van 
Een teere Vrou oft naeckte Man, 
Tfy in profiel oft bas relief. 
Naer uwen wenfeh en herts ghierief 
T gen oock niet fomkr wètentheyt 
En wordt akrt'leven toe-bcreyt. 
Doch want jghy felver lijden moet 
Soo ghy U looghen open doet 
Dat al het gcV ghy oyt bedacht 
Oock van t'P&feel wort voors g^brad* 

ja 



Digitized by 



Google 



Jft in Pfcrfpeft oft Mètfclfy 
Nlijn effen doeck ghenoempt Schildry 
Verthoont ons fulckë vrcmptvcrlchiet 
Dat d'oogh daer uren veer in fict 
En menleken foo voimaeckt ghcdaen 
Die fchljnen vanden doeck te (ben 
Daer foo het voor als achterdeel 
(Soo t'fchijot) verthoont fïch in Piüieel 

S€ULPTURA; 

DAt is maer fchijn ghelijck ghy lijdt 
En fonder fijn, t gen tot U jpijt 
Tc iamen in mijn beiden ftfcckt 
Waer in het leven maer ontbreekt. * 
Den fcfiijn van tieren niet alleen 
Kompt met de Konft hier over een* 
Mae f het ghevoeien thoon'et/ïjrr 
Want tgen' men tafl en is geen fchijh* 
Ghelijck den fchijn daer ghjr op bouwt 
En meer van fchijn ais t'wcfcn houwt. 
Jae fchoon dat meer als honden jacr* 
Mijn Konft in cHaerdt begraven waer 
Noch fou haer wefen ■gheeflStehfijn 
En ovcr-treflfen uwen fchijn* : 
Die voor mijo edel Konften buyght 
Soo als-ons Room ghenóch ghctuyght 
Jn mijn al oudt verhevea werek 
Te fïen in memch Hof en Kerck* 
Tgen' boven alle fchatten kijekt- - 
En verder als Pi ctvra reyckt> 
T'gcn' fpreken can ai is het Hom. 
jn drooghen vanden Edeldom - 
Mijn Beelden fien al fijnfy blindt 
En daerom fijn fy oock bemindt 
Mits dae* in wort de fchoontbethoont 
En wort met d'hoochftcn looxv beloont! 
Wiens oudiheyt nimmermeer verfïijt 
Maer fchakeh eeu by ceu akijt. 
D'Ascademi van heel Euro o p 



4** 
En Kccft van niemandt foó een loop 
Die fcldfacm Kunft beooghen wil 
Als maer alleen om mijnen t wil. 
Wie Hier die naer Roomen eaet 
En niet op my fijn ooghen ilaet 
Eer hy Scnildrijen lal befien 
VanMiCHiEL Angel oft A'Urbien. . 
Men ipreckt foo feer niet van Schildryv 
Als vanaaijn Beelden, en daer by 
Vai^ t'hooch ghebou , foo Kerck als Sad 
Theaters-, Arcken , Triumphacl, 
En dierghetijcke.werckcn meer 
Die daer te fien lïjö tot mijn eer. 
Hier med' dunckt my ghenoch ghefeyt 
Wat dienter meerder thoon ghcleyt. 

PlCTURA: 

¥At flact ghy vremdc reden uyfc* 
En redeloos U reden fluy t 
T'is wonder van ghefteitenis 
T gen ind** dacdt foo niet en is 
Ghelijck de.Konfte lïch verheft . 
Die dickwils t'leven overtreft. 
Maer t gene is ghelijck t gheiijekt 
En heel ghelijck is , foo het blijektt . 
En wort voor wonder niet befïen 
By alle Konft-kennendc Lien. 
Siet mijne ftomme Poëfy 
Vcrthboncn iïch ki d*fecl Schildry 
Daer fïetmpn tleven en Natuer 
Sidh roeren in mijn , cel Figqer. 
Oft is het bofch oft groen warandt 
Een hooch gheberght, leer dicht beplant • 
Het is al oft-mer in fou gaen 
Soo wel doen ick mijn bbomen ftaen i 
Jft eel ghewas van voedtlaem cruyt 
Pers* Abricock en ander fruyt . 
Hun rijpheyt geeft fulck een vermaeck?: 
Dat jedersxnont tracht nacr denfinaeck 

Jfctx 



Digitized by 



Google 



47° 

Het lief gheblompt vol fchoon colcur 
(Thans fondcr teven , xcuck oft geur 
Jgen ftaet afe tleven op Paneel 
Ghefchildert vande cel Pinfeel 
Jn Princen lukken liefd' verweckt 
En foo hun hert tot iuften treckt 
Dat niet by hun en is foo weert 
Oft t wort noch voor mijnConft vereert 
Dit blijekt aen Segïrs (dicdoorKonft) 
Vercreegh foo menich Princen )Oüft 
Ghelijck U defen Boeck bekijft 
Die fonderiingh fijn wereken prijft. 
Doch want noch te bedencken ilaet 
Dat alle gunft te boven gaet 
Die eenich Schilder crijghen catt y 
]s wel gheblekeo in V>p tf J a n ' 
Die Zbgers een Madali fenonek 
Dre vol van Diamanten blonckj V 
Voorwaer een wondeT groötcn f< 
Want foo veel jaren ak hy hadr 
Soo veel ghefteentcn fachmen daer 
Tot loon van onfcn Konflcnaer. 
Noch aenghenamer gunft en for^i 
Droeg voor dé Kunft de Bran denborg 
Als hy voor Zegers rijck Pinfed ' 
Schonck daldetweerdichftc juwtel 
Dat op de wereldt welen mach 



Oft als oyt menfehen ooghc (ach 
Dat bovca alle weerde gaet 
Midts tTdf in hcylicheyt beftaet 
Tgen d hoochftc gaef is voor demenfeh 
Dat is den duym van S. Laurens. 
En voorften vingher noch daer by 
Siet wat can doen een Blom-fchildry, 
Jae difcrghclijck Exempels meer 
Can ick hier voeghen tot mijn eer. 
Waer door ghenoch te bitjeken compt 
Dat ghy Ü te tergheefs beroempt 

Sculp :ura: 



SQö ghy op de belooningh prack 
En ites met mijn triumph bepaelt 
U eer , foo fchtet ghy veer te cort 
Midts niet foo fcer beloont en wort 
Al?£^en£ck in mijn Konft bewijs 
Die T5 ver at behaett deri prijs 
Soo dat tot een befluyt daer blijekt 
Datmqnc Kurift meer is vèrrijekt 
Soo.wci in wefen als Natuêr 
Als al dchihandel van Pictver 
Want tgenieèri Blinden taften moet 
En Wordt! hier niet iileen ghe voedt 
Van d'oogfa ghdijck oock de Schildry 
Maer het ghevoeien ifler by. 



Dorte Aenmerqkiqghe. 



H^tórf batet tnp niet cöeoojtoft en i£tot betifte rtffc h««n*Bgtn8l * 
boofc&eroetbe tpfêffie oft e&eft&il ceufet^ taptd te g&ctorn I om #** 
M&MbtfP toflï&en tteffe time <mïl*W Confbn btóe&èr tic «wetten/f» lui 
ebeutoel met ben r#l?fmmcf#n 29eIbt-f)outeer acrf#mtoen eube befcemmi bat 
( ten aenfien ban $n r&fte 3ton(i ) #n toctoifr&ap toat meer finjf en anno» 
hiasfoin $eeft/a$ toeïbe Öonfl ban Piaura, fc&oónbat Pifora tnbetbaetnwr # 
te bertoonbete al£ b'ebeï Statuaria, maee alfoo bebertportbednefr mter beb^dp 
ijs? a\$ biaeracötitf) / foo moeten teptnet bolle te#t aen te fBAtn-QMtoitf* 
eer gfoeben om bat fp ban alk #bcn in Berfhtfren ban figuren mm moetm 
letten atë enten &cf)Hber / ben teeleften ban *oo? ftet Jeben btrtlpent en *# 
fd#nd#di <6$ &et feben #/ tot bettoonb#wg> ban ftt B&ejpfo / bod b# 
naer Het 0&eboeïen/ Hier ober fal met reben tenen ^cljilöcr ï)tm bcclar#nai 



Digitized by 



Google 



*7* 
mptoinmimpugnerenfégglmbfbatinMtt^ 

i£ en boo? be£ bertoonberirtgfrben jBettfcb èbertoonnen mojbt te-hiatfm fat* 
lobben bot He #tbilb# cpnftigl&er i* ,ai£, ftef ^dbrtjoubW mant t'gbene ben 
tnenfcb ban alle eahtenftet/ tafl/ e* gftebotlt / #» ffcetntef *» boet bertoon* 
beren oft gfjeloobenr al£ t'gbene bp jiet en mepnt te fnïi b'meldt foo niet en ijjf/ 
moet alfoobit aqmttentbcftaet menend fónjo/ W?fcnwftWni^e*H|tjctöof 
aenben tnenfcb toelcn g&doof ten opfjebt bon een bohnaetftt gjiefneben 28>dbt 
onnoobieb $ / boa? bten tticmant tn moet ggidooben bat fin tan firn en inber 
baebt tafï en gtjeboeït. 

Qu^THdet 4j ' fintit fiod- ertiu ejfe nöH' jnd^et .fidey. ■'■'■. 

Die mee de handen voekt'gen hy voor ooghen: fiet .. r.' * 

Befbnderlijck Sculptuer die en. ghcioofc baerniet. 

Maer die voor bent fiet ftaen &i£kers gheftekem* 

Ghelooft t'gen inder'dacÜt {afo't büjcfctrji'ib© niet tra is. / 

JDen fraep berfterenbert -Pocöt d* Ü» .**» <m matffit tn 'ottert ton dfetftfc»' ' 
f abd boecnen benbaer bat ogtmngbe (éln^^ieit i^ niet ^leben g^cf^ 
jjp tnel maer tnaeebt bolgbtnjff fijn fï§$bav banüe fcfjoone Pandork' bïe v uicanji? 
boa? bet gbebobt ban Jupicer bén oïjbetften <&obt bejs $émefy? gbèütaecitt babbe 
ban roume pot-oeebe; Öebówo frin bef* bjjtPj&jr* |önbe m .$*$ fdbtd wet 
meer ai£ een febabume cnb* óngfebodiitR/ni&en eau bcfuU wow fificlötfc , . 
een gbefneben jStotume bic. ban rnU Kanten ftaej' gfteboeïen jfeeft. ' 3pr(e por- < 
aerbe i-amiora bteï inbe oogbetfban alle be <&eben-fbo öfligbfnaetn barfpöfc» ; ■ 
ftdt enbe met alle gabcn ban feèuabt wi onbeuggt Iwrcrm to^bt / en üjetbt 

6t)enoempt Pandora b'ttJeldt té fcOpC» ij* Gaef van alle Goden. Pidura 'fal to 

tegben miflcöirn tettim argneren en feggben bat béfe Pandor» oft Go<3m g «c|f 
boo? ïjaer ongt*bootffltirtbipiJkJ»ft^ 

naumtbept ab> fp be boo£ (baaer tn biuribmen onbrugftben begoten baaem) 
tegben bet betbobt Dan j upitct ggeópent Tjabbe / fufcïtr. batter met theer tn en 
bleef aW be booe/ conctabceeobe aft bcfluptcnbebebcojft. Pidura fnerinebe 
bat Fidura nopt in foo quabm cepwaóe evüK baeteiiicben naem bp be «Bbben 
ijef ghctoftu aljt S'culptura bté befïotcn toajö in Pamiou, moer op jemanbt fon. . 
mogbm attttooo?ben bat om bit cïefttt* be botmaeentbept battbe ftonfHiiet 
te bedeggben en «f (moet obetlitr wper.obcbiö^ftïi enmoabt) mant ëva 
on^f eerfie J©oeber breft nopt jemanbt daetf gbe^ic^ «Dcbaöt in (tbooniiepbt 
en boimaeefttbept/ bie noebtanjt tegben be roeboo^atnmepf en boben <Bobt^ 
gfpbobt boo? t'appel bpten alle mettfóen geeft gbeftjoebt in afle miférien / bie 
niet epnbigben en ftülm boog Jbat mponiei iebwijS ^pnbt gèjioen af-g^fponiien 
anbtr^ niet beboubenbe al£ eengoebébope ban.^a(ut tè tt>o;brn/ foo jbamutr 
bjp 43obtjl gbeooben onbedjouben/ on# tnacpmbe ban fbriben enbe naet be 
ïeermgft banbe ^epligbe ^oótot<|e Cat&oïitqnt Serene ggeleobeH. SBaer mebe 
mp bunent gbenocbfaem gbefept te Rebben/ bet reflant om ro^t^ent mine arft= 
tedatenbe / öu«f mil ieft toeberom eenjï baeïen op ben Xof tne be naerbolgbenbr 
BIaebt-fmjberj$ boo? baer feontl berbienen enbe in bet Staaft bonbe aiiflcrflfe 
fiiefte jpaem v gbefebjeben toojben. 

rACOBUS 



Digitized by 



Google 



JA CO BUS DE BREÜCK 

fBeldt-fajder enk AtchkeÜ Tm & Omer. 

"XXTT He jemandc over Conft een bilHcïcvonnis ftrijeken 
W Befonder die de <Breuck lact van fijn handen blijden, 
Soo in Beldthouwery, als kloecken Architect 
Die menich Minnaer vande Konft^ofluft verweckt: 
Moet eens.naer 'Bergben gaen en daer d'Hooch-fael beooghen 
Jn Sint Odoris Kerck., wat wonder groot vermoghen 
Dat U béwijft den bouw vaft in fijn loot gheftek 
Verciert met edelheyt van menich (choone belde. 
Daer fel een Kcoder van de wactd* sArchite&ure 
Bevinden wat can doen een mehfchelijek Nature, 
Daer fal een wijs verftandt (chier blijven fuf by ftaen 
En (ègghen open-uyt dat niet can hooghergaen 
Jn Tfuyvernetticheyt , ghefteltenis , en voegingh 
Om dat dea*Menfch daer in vindt d'uyterfte vernoegingh 
Het fchijnt dat ekk Rguer (al (preken ,foo bifaert 
Jft al nacrtUc ven uytghe voert met cloecken aert. 
De Stadt Sint Thomas can -oock daeghelijckx bewijfen 
Hoe Peer 'de <Breuck noch is in fijne Konft te prijfen 
Als jemandt eens befiet de fraey Verrijfènis 
Van fteen ghefneden die daer oock te vinden is, 
Vaft teghen de Hooch-feel der hooghe Kerck van binnen 
Waer op dat dick wils oock veel Konft-lievende finnen 
Gaen (pelen om den aert der lieffelijckc handt 
Van (Breuck vol gheefticheyt te vatten tn't verftandt. 
Daer t 'Hof van ©wort oock wel met reden op mach roemen 
En Breuck een vande eerft des wereldts Meefters noemen 
In't fnijden op den fteen , en daer by Architect 
In wiens wereken maer het leven enghebreckt. 

IAN 



Digitized by 



Google 




'4» 

IAN VVITDOECK. 

Qktth fnydtr Ttaa AnTüerjxtu . 

Orw/« &&tf (die was een cloeck en aerdich SchJÜer )'- % 
Bemerckende dat fijn Difcipel VVitdoeck vondt 
Veel aenghenamer toft in't tceckenen , jae milder 

Met pen was als Pinfeel foo liet hy hem terftont 
Naer d'ordonnaritieri Van \nbbens plieten fnijen 

Oock naer fijn eychen werek met fülckcn aerdicheyt 
Dat jeder wie het lach bcgoft des' Kon ft te vrijen 

En hebben Witdoeckx 'ftfem foo over al verbreyt 
Dat VV'tidoecks wetènfchap noch eeuwen fal vérffijtén 

Soo langh den naeni f al ob fijn êdét Plaeteri ftaen 
Scer meefterlijck gfiefneën , ott door t'fterck water byten 

Jn't taeye was gheètft, die niet licht uyt en gaen, 

1 " ' ' ' . " ' m ** ■ '■ ■ Il T l J ■ ■ ■ ' ■ ■ ' '** ' ■ ' ' *" * " "" ■' » » ■ ■■ - JIJ ' ■ — ■ — ■ -— » 

NICO LA ES LAÜVVERS 

Tlaedt-Jnjder tan Ana^érpen. i 

vy f Ie en i ibu Laitoers Konft met lauwer niet bek>uw*ren 
W Die noyt en caii vergaen oft door den tijdt verouw'ren 
Maer ftadichlijck vernieuwt den luft van jeder een 
Soo maer een kftich oogh fijn plaeten fiet gheüicen. 
Den Ècce Homo sn t*dry Coninckx Offerhande 
Naer %ubb£ns werek ghemaeckt, vol vruchten van verftande 
Van Lawkers cloecke handt , die gheven ftof ghenoegh 
Te fchrijven naer de Konft , hoe gheeftich hy hem drocgh. 
Eer dat de.bleecke doodt fijn lichaem trock in's duyfter ' 
En roofden fijnen gheeft,fulckx dat bleef fbnder luyfter 
Den luft,die Laulrers dreef ghedurich tot de Konft 
Maer naer dit leven creegh de ziel des Hemels jonft, 

Mmm IACO* 



Digitized by 



Google 



'474 

lACOBUS MATHAM 

Plaedt-fnifder yaii Hatrfan gbeforen Anno i6j i. 

OHaerleml vredlaem Stade diq fonder luyfter waert 
Van d'ccl Plaejt.friijdcrs Conft vpl aenghenaemen aejt 
Als Madam drooghen floot , en hajd den gheeft verlaeten 
Daer men U Mufe noch foo vlijtieh hoort, van praeten. . 

Treurt <Ph{be treurt met recht nfü, tVeerHcbt is vefgaen 

Van uwen hooghen roem ,die hoyt meer, op (aj ftaen 
Hy leydt int duffe graff, de Konfte |?lijft ^n't leven ... 
En can noch aenden mcnlch vermaeck en juften gheven 

Voor al die kennis draeght yan'Prjnfe^i net ghelneën , . 

Ghetecckènt'en gheftipt daer. Hollandt wél f|aév reen. 
Op* roemen mach met vlijt, midts MatKatwSvyvtt dinghen 
Hun ^óriproncÉ nebben uyt de nwe^TeeckeriiRgaen 

Van Henrick Goït^ius die fijn Scnóóri-vader' was 
— Op wiens handèlingh hy brocht fijtt Könft te pas. .", 
Vol liefFeiijcke Waclil , gbelijck wel is té mèreken 1 

Aen al de proeven yapfijn.bffclijcke^wercken. 

Roempt Haerïem vry met recht op föo een gheeffich gheeft 
r Die vq? een Qorfel.med'.is van u! Stade ghe weeft, I TV, 
Dié lbo veel JCpnftenaers van jonckx hebt op-ghekoefteff ; 
En met deiorftèn van U wétenfehap ghevóeftert, '\ 

'T jacr viércfueh: hondéitrvièr.én'6ftich'fiach daer by < 

Ghevondenwerdt by Ü deedel dntckety,. . : W 

Al waft dat Marr met vrees U Borghéry : bevanghde ' 
Ghy. waert dié ftets U jonft de Konftenaers toe-langhde 
.Ghy ftondt d'eel Konfte voor, ghy hielt met Mars den aep 

En achte fijn ghedreygh min als een haefc-flacp, ' 
Sulckx dat ghy fijt de bend' van fèer veel Konfte.vinders 
De baeck en eerfte haef van alle Konft-bemihders, 

Daer Matkam een van is U ingheboren kindt 

Die om fijn edel Konfï van Facm noeh wordt beminde. 

BOE. 



Digitized by 



Google 



47>* 




. lAComs MathXm .( 



Mnam z 



Digitized by 



Google 



4 BOETIÜS ADAMS BOLSVVERT 

tPlaedt-fntjder J>an Antwerpen , uyt Hoüandt gheboren* 

DEn gheeft van <Bolft>ert leeft en fal veel eeuwen leven 
Soo langh de Copre-plaec fal haerafdruckfel gheven 
Soo langh den fwerten jnck bewijlèn lal den Naem 
Van <Bolfoert by het werek waer op de raffe Faem 
Gbeftadich roempt door al de Meefter tiecken 
Die hy naer ^jtbbens Conft heeft weten te ontdecken, 
Daer niet een ommetreck is by misflach ontftclt • 
Maer die fijn platen fiet 9 die fiet d'Heer %ubbens beidt. 
Jae fchoon de aerde can fijn lichaem heel verflijten 
Soo can hier t'weeck papier noch ziel noch gheeft door-byten 
Waer op de Kond des ghcefts blijft onghehindert ftaen 
En wijft met fwerten jnck , den gheeft van <Boïfi>ert aen. 
Het fwert brenght droefheyt med' ghefcheyden van coleuren 
Die t'fwert draeght is vol druck , het fwert weckt tot het treuren 
Maer t'fwert van <Bolftoert hier den menfeh tot luft becoort 
Om dat t'fwert door de plaet brenght <Bolfi>erts Conften voort. 

SCHELTE ADAMS BOLSVVERT 

Confiicb Plaedt-fmjder T>an Antwerpen , geboren tot 
(Bol/toert in Hoüandt. 

Vtftftljenben $afRe-fhKBen en anb^ 4^bonnantien bfe befen ScheN 
Adams BoUWerc 23jOtbct bttlben bOOgfeptMtt Boetius, gbefheoen &tfft fl«f 

be teelRenmob ban Petrus Paulus Rubbens gfpben Bbefflpgben toot een 0t*K 
üonfi &n niet {iet <5raeffecc- nfet Ijeeft upt - gfjetomftt. %l$ nainrotfijrt * 

Triumf vande H. Kercke, S. Pecters Viflinghe, Paulas Bekeerïngh , Lceuwe jaehti 

enbe twee Differente Hcmclvaerden van M a r i a en meer anbere. 
4?ocft i$ meert te noteten fefter plinten ban Jordaens , al$ &et Crays Cmirn» 

ben Argos, Geytmtlxtcr, De oude fonghen foo pepen de jonghen en meet (WW/ 
OOeR Öet Cruys, enöe ben Enghelen dans met Mari-belden , bte &p n&efhclXtt MJ 

op tonere nïaet naer be «Confl-rtjcfce ojbotmantie ban tf$eer Anthonius van Dija 
en nwer anber te lang!) om Hier te bet&aelen. ifcie fou ban comten ïow&fl*» 

Ut 



Digitized by VjOOQlC 



477 
bat tyt j»enft&cn beeflanbroft jftebatflt (Woelt* etnirijftotf betomntert i£ 
met aattc&ept tornt eaift-fcift) bo^fmfuncJtkfebctoo;pba« etnafe&ebpKBte 
plaet / foo gbeopent taojöt/ bat upt De (Htoe afbjucnfebt tonnen g&efpurt toojben 
He bctfplen concepten ban Itonpenaatf / ia* &at meet #/ foo tan een opjecbt 
itentet ban Pidura upt bc berföepbe atbtfermofj oft ftippingi in on njinto 
oft plaebt oo?becIen tnat coleutcn bacr boa? in ö^ppm» oft deebingb ber ft* 
oueren bctfotftt bunben / foo b ja nncct jctnanbt ofpnegfjcn ijst om een £tucft- 
fcf)tl&& nae een onroecoIo|imbe (toette p?inbt te tonieren. ©act Schdte Adams 
Boifwert fonbernng&e ppeben ban beeft nacc-gpelatcn aen bte etbaten $n (WA 
toatrigbe «fcabeet-confi te kennen. 

De wonder handelingh van Schelten (weert te achten) - 
Brocht voort foo eelen werek vpl gheefts verholen krachten 
Dat Q{ubbens in fijn tijde en vondt gheen meer vermaeck 
Als in dit yfer (om dat bleven maer ghebraeck) 
Jn Ëolföerts fnijcry vol foet en lichte fchaeyen 
Die in een copre plaedt de wetenfehap verfraeyen, 
Soo als te vinden is in overvloedigheyt 
' Jn 'Bolpaerts printen die fijn over ü verbreyt 
Befonder by de ghen' die fijn Snij yfer kennen 
Dat vry de wercldt door by Konft-minders mach rennen - 
Want foo hem t'fèlf vertboont van jeder wordt bemindt 
Dat om fijn kloeckicheyt vry meerder lof verding 
Vat dienter meer gheieyt laet Soil vry al raefèn 
Noyt ficn ick noch vermoeyt de Faem , om uyt te blaefen 
Den weert beroemden lof die naer-volght fijnen gheeft 
En thoont een jegbelijck wie Scbekcn is gheweeit'. 

* ' i ' ' . ' ' ' ' ■ ■ ' ' ' ' ■ ' ' ■■■ i i ^ 

IOANNES BAPTISTA BARBE 

Plaedt-fatjikr irit ckyru 

N*t clcyn thoont ons Ëarbévr&t d'yfer can bemaden : 
Door Konft op kop'ré plaet , om d'eer oock te behaelen 
Die Fama ftadich fchenckt aen alle Conftenaers 
Waer van den lof en tm fijn rechte Schuldenaars. 

Die 



i 



Digitized by 



Google 



473 

Die met <fe ccuwicheyt hun cloecke wercken croonen 
Enjangh noch naer de doodt des Meefters roem beloonen 
Met ttfnen hooghen naem , als aen <Barbé ftecs blijckt 
Om dat fijn handelingh is met den gheeft verrijckt, 
Daer Prindt en Teecken-cönft ghetuyghenis van gheven 
Die in haer deyn begrijp haer draghen als het leven, 
Waer in te fpeufen is een ftom afbeldtfel , dat 
Soo wel als in een boeck door t'lefên wordt ghevat. 

IACQIJES FRANCQUAERT 

Arcb'tteB efl Schilder T>w'$rujpL 

D€n gbeleerben Virgiüus fept feee toel bat ren j&m t$ g&enegben tot fijn 
enoben toeuuft/ {iet toefen gipnorb comnt te bujtRen in bien bermaetfen 
m berftanbigben Francquacrt , t»ic in jtJn feben tot Bruflèl geeft g&etooonbt m 
ijei booj jö» ötoote toetenfegao gftetoeeft Architcd bon $tjne ^oojIucMe 
$ootbent oen 3hbt0-bertocb Aibcrtus , enbe o^btnati^ jnfeigneut ban be boc& 
#tabt Bruflèl, tmtrienfr ban $w GonmtWQthe föajefkpt. JBen beten» 
bat jebec menfeft boo? 30nen ingfFebooen Inft enbe gbenegbrntf)ept bcue n l tnj 
beboeffeUjtfte tnngïjnt crgfjtng jbetebjen toe - g&ebpben too?bt / te toeten tot 
fulcftjc al$ (toten gee|t beeepil. &ie ban funberen en bernuften geeff fón bebost 
bun beentaeeft in nptnemenbc bingben al£ tafonbergept in CemftfgfK toerden 
baet onfen Jacques Francquaert eenen. ban i# gbétóeeft gbelgcR uut b*eet (öp 
ben boontoembe» $erto$ aen ftem betoefen) gbenotb comnt te nnjetten/bn 
torithm boo? 5tJn etbaten toetenftban $ gbecaeent on ben bootsten nap ban 
eet en onfttrffenjclte forni. $gn bolcomen nenrag* ban ger&rtiben/ «fc* 
tnettie / Stttfjitectuer / gorten» en foo banigbr ontamjene gaben toa# b'eenip 
oojfaeeft bat bn int i^ofiF bemrobt toa£ bie ben toegft beeft gbebaent om uk& 
bouöctt en Ijonbert jaren naer jön oberlgben ban fbn berfianbt te roemen / bas 
be bierenen ban beefigepbe fbjtificatien / en anbere boutoen (bie befentoctr* 
nefaemben Francquacrt gpeinbenteert enbe boen uptboeren bob ) tot op ben tetef 
Dan beben notfi ggetupgfjenijji ban gbeben. iPaetom i(ï mibetg oaf'tf otring&Gi 
en finten bun Rinberen ban jbngbjtf 'af ben boen oeffenen inbe €eecnen mfi 
(be oo?(toontn ban alle tfonfien) a\& om aïnjüt netmtë te beunen ban oBe 
bingben befonber om inben <$o?logb0-banbel erbaren te too^ben bienenbe (amen 
om alle fieecRten teg$en bun bpanben te eomwn boutoen : gbdiWi onfen bos$. 
Francquam n»t groot berfionbtg&ebaen beeft. 

Noch leeft hier FRANCoyAERTs gheeft in hooch verheven bouwen 

Jn Marber en Albaft tot menich ftadts cieract 
Scer wonder aenghenacm . voor Coninghcn t'aenfchouwca . 
',- Om dattcr niet als Kunft in Jiyt-ghcwcrckt en ftact. 

COR- 



Digitized by 



Google 



A79 







U. 



ïe+t. 



-*€&&»***. 



•i§tt*. 



Digitized by 



Google 



CORNELIS GALLE Den Ouden 

Tlaedt-fntjder T>an Antwerpen. 

MEn acht op defe Aerdc ghcen wereldtfche juweelen 
Soo fèer als Konftenaers, Paletten en Pinfeelen, 
Graef-yfèr, pen en kol', om al hun vremde kracht 
Die door een konftich handt van elck worde voort ghebtack 
Daer Gatt' een proef van is door de ghefneden belden 
f Die fijnen weerden naem de wereldt door vermelden 
Om datmen daer in fiet fulck een bedelden gheeft 
Als in Papiere-Konft is oyt te fien ghewceft, 
Voor wiens vroom ghemoedc al menicn gheeft moet buyghea 
Soo als de wereken van fijn handt ghenoch ghecüyghen 
Te fien de wereldc door by Kenders vande Kunft 
Wat dienter meer ghefeyc, de Cunft en foeckt gheen gunft 

CORNELIS GALLE Den longhen 

tylaedtfmjder 1>an Antwerpen. . 

HOe gheeftich heeft den Soon op d*aenbeldt vanden raedc 
Des Vaders , fijn verftandt ghefmeedt ,' om t'achterhalcn 
De wetenfehap die in het plaedtfnijden beftaedt 

Waer op men heden-daeghs oock fijnen roem fiet praelen: 
De rechte weer-gae van zijn Vaders kloecken aerdt 
Ghelijckheyt inden gheeft , manier en foete fèden 
Die worden vanden Soon oock op de plaedt ghebaert 
En van fijn rappe handt naer t'leven foo ghefneden 
Dat niet als x'leven felfs aen zijne Kon ft ghelijckt 

Wat canmen meerder lof van jemandts werek befchrijven 
Want t'ghen' dat over al ghenoch in printen blijekt 
En mach by onfè Faem oock niet vergheten blijven 

IEREMIAS 



Digitized by 



Google 



IEREMIAS VALCK 

tpiaedt-fnyder gheboren in Vokn inde "tooonachticb tot fDanfick. 

Hier jaeght de Valck het wilt van wetenfehap, en vanght 
Daer niemandt flets foo leer naer lukken jacht verlanght 
Als Vrinden die verftaen en kennen d'edel weghen 
Waer in den handel vanden Jaegher is gheleghea 
Die neerftich tn*t verfckïet met open ooghen fiet 
Om te verkrijghen daer den kloecken gheeft naer (chiet, 
De Valck vlieght recht om hooch en fltngert fijn tav veeren 
Jn Ipijt des Reyghers beek die hy licht af can weeren, 
Schoon hy de maegh verlicht , en t'hóort voeght inden neck 
De Valck weet door de Cünfl te mijden zijnen beek, 
Dat is den Haedt oft Nijdt die teghen recht en reden 
De Cunft altijdt beftrijdt door zijn onwetentheden, 
Want de vry wetenfehap van Valck (te fien op plaet) 
Is vol volmaéckte Cunft die t'al te boven gact. 

GLAVDE MELAN 

Plaedt-fntjder en Schilder *»an <Pmjs> 

NU laght den ouden rijdt dat fchettert 
Om dat hy fiet den Nijdt verplettert, 
Als eenen Reygher vande Valck 
Die hem is over al- te fchalck t 
Want dat de Valck fulckx niet ghedaen hadt 
Hy had noch even- wel ontfaen g'hadt 
Door hulpe van Melan fijn doodt 
Want fijnen haedt die was te groot. 
'Nu'leydt hy onder de Pinfèelen 
Pallet, Graef-ylèr, en Paneclen 
•Begraeven, van Ghmde Melan 
Dat hy niet meer op-ftaen en can 

Non Om 



Digitized by 



Google 



4«* 



Om ons Pithtra te verdoovea 
En oock Sttdptttra te beropvcn 
Van hunne eel ghefteltenis 
Wacr van Melét vry Meefter is. 



EGID1US S A DELER 

Conftich Tlaedt'Jwjder ïan Jnnperpert. 

Dé nptnemmbe cnbe tornt Befatmbe Hooft (tfc oor alle Jfl&mfcfrn te 
m o n b enn m m) en maan om pare poonge ggttingypot juct neto o gp 
fflgbcn om tuut reeft en reben bon? te fruiten acnben nieu-ltifttgOen Lefer,n l 
tornt be Hooft bie onfen bertntfren en Boorft-Beroemben Egidius S addaart f 
Ht)fc |eeft apeTfratfn oy be eopei* ^laebt <j9tf#cfl aettbeeteeitmeniefllsitóQfr 

riten (Meban brogt)«fn«t*nft)h) «(teoü*- $t> &e eft be* Itonfi cfckct 
Jan. chlK Raphael Sadeler fïjitt &om0/ ma*S Op &p befe OeffenÜtaft t»t 

groott neer1ttc!)épbt fbo maer ogenomen pteft Dat fjp ( bebinbenbe fijn fdfen 
retmttóuM&efljiamtombacf niebebtmte »jer ftctlanlt 

in obetfpfi enbe, gberoeent tot Praegh,baer $p langde iaeren aym oo nt freft/ 
robe 13* öTjrtoicfl luti ^lactit-fhrjtictf ban bm &epjer0 out bat m alle anw 
JBeefier* int ptatBtfftgben obetttefte / te mrte» batte* ftepfec Ruddphus, 
, Mathias enbe Ferdmandus Oen u. ban bien noem/ bonöe toelttte den int WW» 
aen fmttbertert ijl oftctoerfi een goube heten meteen goube ntaoOaüe tot fr 
fooningfLban fijn gleefligfjt uprtnercitttig&e ntr tonftei /fbo batnien raag} 
feggben bat bp.ggcmeeji i£ een bon be eerfle Slaebt-^ngberj? bejr merefeot n 
jonen tobt. ftft» bttf$e?be> Comerffetfemi (fit 0P öPfnebenöeeff / al}!»» 

tnrntltfrft ban Galper Kapkro , Chriftoffcl Guartnonius , Arnoldus d« Rerehcr fltt 

meer anbee bp fe JtonfMtenbetj* g&enott) beftettt) i£ otetbbtbkWWs te ffo 
met mat eenen gbeeft btffen Bgtdks tfadekr begatfi & gmtoeefi/ lm rtat&tört' 
toiljJ te feggfpn tot fan SJifrisielea bat fijnen Oom Jan Sadelereai groot jBcrftr 
in't nlaebtfnPen toajï/ mart om (benotetense fijn jetben en fijn ©ifapekn) 
enfifrmaee ^ottdeerö &* ftem * troggen ftgfmbe alttiötbe groote beate» 
(ent en on&tcommertoept iu fijn toereken/ |ot tolt bot bc fotfupn m öftrfo* 
boo? 4Btobt# jngbeffojte oaben hém fbo gunfticb fijn g&etaeeft ban 09 öoögiw 
trap ban eer boo? bieper Imthfl tr vfocttttthmefofoi 000 j gb e m ri be tmee 0mfl 
Dbenjtft Mufa aenben U{« met; m bofeümbt betren (at upt legaten, pp i$ oor» 

tto;bent0tPraeghitiS3o^emm Anno i$t9 % J - 

Die luyftert naer de Kun ft (beichxeveii in dit Eer dicht) 
Sal vinden eenen fchijn verfebijnen akeen weer-Licht 
Van Cilis Sadeler, die weV te kennen glieefc • 

Pen gheeft die hy op plaedt ons naer-gbeiaeten heeft, 

Die 



Digitized by 



Google 



4li 




AQÏDTVS 5ADBLER 



Nnn i 



Digitized by 



Google 



4*4 

Die npyt en fel vergaen ofi door den tijde veifterafi 
Soo langh de printen haet afdruckfels noch beerven, ~ 
Die door hun wonderheyt uyt- beelden s'Meeftcrs loff 
Tot roem englori van het Keyfertijeke HofF 
Daer Sadeler de kracht der Conften foo liet felijcken 
Dat al ( wie in zijn eeu t'Graef-yfer pleegh ) moed wijeken 
Voor d'edel netticheyt en fiiyverheyt daer by 
Die m* in fijn printen fiet foo kloeck als in fchüdry, 
Daer d'ongheflepen jeught can haer verftandt op wetten 
Om foo een wonder Conft aen Princen voor te letten 
Vol èdelheyt van gheeft, foo iy de flappen maer 
Van onfèn Sadeler wilt jevrich volghen naer : 
Soo fal de Faem haer oock met lof en eer begaeven 
En met de eeuwic^eyt befprincketen hun graeven 

Ghelijck oock naer de doodt bewieröockt werdt het graf 
Van Sadeler als hy zijn leften aedem gaf. 
De Sangh-goddin met haer (bet fnaren-fpel,en pijpen 
Sal noch al menkh eeuw fijn groóte Kun ft dóen rijpen 
En houden inden fleur, midts (y als tleven gloye 
En is ghelijck een Roos met Hemels dan befproyr, 
Sijn uytvaerdt, graf en doodt, den Naem ghenoch verheffen 
Door al de Conft en gheeft die t'fterven overtreffen 
En vreefèn gheene doodt oft levens ondergangh 
Om dat hun Faeme duert ontelbaer eeuwen langh. 
Hoe wel Jat grooten druck was by den Duytièn Adel 
Als iy dces* Confte fach verftooten uyt de Sadel 

Van haeren hoochften roem , daer felfs Natuer voor weeck 
Midts dien dat de Konft van Sadeler gheleeck 
Het levens eyghentheyt , want niet en is te mereken 
Jn't léven , oftet fchuylt oock in fijn rocmbaer wereken,, 
Sulckx dat een jeder door fijn Conft iii twijfel hingh 
Oft hy oock fterflijck was, eer hy in ftof vergingh. 

CQR. 



Digitized-by 



Google 



4*f 
CORNELÏS' BLOMMAERT 

Vytnemenden Pkedt/hfjder ïanfytrecht. 

Hier dient maér tot ten proef van (Bloutmaerts wöriderlièyt 
Die m* in fijn plaeten fiet , het Mari-beldt verbreyt '.',., 
Gheineden naer Carats ( bekent by Prindt-Beminders) 
Daer niemandc, van die fija t'Graef-yfers Onder- winders - : 
Al verder comen kan,fóo net e» wonder eel 
Verthoont fich dele .print, al oft fy van t'Pinfcel 
Ghehoocht waer en ghediept, wat can ick meerder feggher* 
De weerdicheyt der Conft en is niet uyt te leggfcert, 
(Rj>om fijne woonplaets ghceft meer vaft ghegronder reeo 
Wat printen <Blommaert heeft (eer geeftich-rijck ghefneën 
Als namentlijck het Cruys vol Mèefterlijcke trecken 
Het Beidt van $mt Margriet y die fulcken luft verwecken 
Ten inlicht vande Conft dat Hollandt niemandt meet 
AenwijTen can die in't plaedtfnijden erijght des' eer. 

^___l_ || i — i T~r j ,— ^ 

MAT H E U S MER E A" E N 

Woedt -fmjdtr tan Francfort mdt aUaer ghefiaifoen. 

. ■ ■ - . • ■ 

\JT At luft is uyt,de Kpnft van Mereaeu te laepen 
W B 36 * vcc ^ Konft-kenders hun lacht fouden aen vergaepe» 
Soo fy den Conft böeck van fijn printen open doen 
Die door hun rijeken ghcefi ghedacht en finnen voen 
Tvermaeck'lijck tijde verdrijf (van veel bedruckte blaartft 
Te fien) en can gheen gheeft bedroeven oft befwaaren 
Maer wel in teghendeel verlichten hert en fin. - 
Al& blijckt door Mereaen daer ftcken herfens in.. 

HENJt* 



Digitized by 



Google 



* H E N R I C ü S IJ P ^ D I ü S 

I^t jitti;7j. op bm 9- StanÖ.fc! flWN<m &«. bttmaetbèn ra JpotMfc 
atbten HcnricuSMondius, bnen* »abtt toapGailiam Hondius, ten fret gprieitt 
jBan in tekn en tri ban afeomjt Spijl noer Mccbcka gooi b»anmal0bt 
tombe eri trcaitnipfrc #02lofb benoff io paet fntie te bomen/ al toaet bejttt 

Henrick Hondius ftèt tottbt pp SfÜêtCQCflrfl pttf $tleft JMoCCfoll Ctt fl pee ftiflpW 

aerbt ban fébrafbirtp in $0 fatöu^ btf*ft<&betibe/ boben ticoingn 
tem jaeten feet toenebjtnbf In te fresen w ^fólrttort / : bic aUöt bqj orfto 
banbe iècftok toa?/ boa; be bolmatcfce lente bielpn petme boo# b^oAt/ en 
couienoe non? » oetnej» oan jpnen ooofttocutDen voort met^nn jwoeoet oiiwcn 
Antwerpen bjooneti/ beeft jtjn (ram met groot» pebacnbttjt ajtgt fittttffiftt 
in tod te feereri/ tOQqjp^btjftn ftfctften onb^tttffi$rantört3^inanjien^ . c 
enbe peeroefceni* te tnaeenenv qfoafrfc metB bt, Joföt ,ba# toe 1ntre Xbdfen 
altgbt gfjmetift tfbooj Ipefraatiê batten gbeell fuUbjt bat ttt fiea^iHandifi 
ban &n gtbtJalnxBept af aïtöbt te ften toaji een bjift ea fffl*n*a£cnt9ept tot 
be £cpnber oft $Iaebt-fmjber# itonft. . '«# ban n$eoratt bat £pn jBoebct 
toajS béitboutocJtjtKt niet «enen Stoort bon Antwerpen , enbe sjflt rtondnu ten 
leften öeltobr «tte keven tariterfeptoi/ epöbtfötb to«^ bair «oer Öjbni 
Ooubt-(init|ttaanbcn HeractyaoPymMpt ömfloi^öentodc^tefcnioöf» 
tobt bet apubfynebm;peeft 'ggjefttfrot/ bdtp'nJietttötfD bbb? ïUcrttócn 'wFtirt 
bolmaefBter bjètenftgap'atp glc^WWt jbnbe tortbt batibttitéibcu öoobt* 

(hlibt (bpnaem Godetroy van Gelder een trtffdÖcft jBan ) Öcflcbt op Joanna 

Wirickxbaee bpbe €ectnen tonft op torbr/be totWttïnrw emien tjjbtfoo 
batte boa? be aenpojtenbtne^rfticbept,bie bp öabbp bat jp foo int ooubtftnebcn 
al£ ïmbraaitoba^anberc.gftrp^fcii tortöt^ mag b£iftnp$i njrtfbf Matte 
op bet plaebt{hpm m beeft abeen.tufi nbeftabt boo? pp eri quactn tot $n 
feopeerte om #fte te letten enbe baee iOfUlehenei boajtnantb «oo&cnbc bat 
ftp ban #n 24* laten int s'Graven-Haghe ijf apettoutot met een feet ectlpcne 
rabe beuóptfaetttt 3&wptet / opeöowtirb ba» Breda ban ober twflféltfcli ^nbc, 
etcehjeft gbeflatpt'/batt fjp wratteu£bani$Hnn bcnlof mbcfttrttjffe^ % 
eotta^S|iPboó^Kiit4ebemieii. ^pÖB^tto^t^rrtwcrnö^ritftpIafbiv 
(hbb\i en teetbepen to gwïjc «tele)^)^cpt|tfm ft« tw^t/iif ^t tnbe fcm^ 

ban Mathematica , Geometrie , Pcrfpeötve , /^chiijecWé '„ énbè ^OJïificatich ft 

leemt / nebftnbe tot #*n jAeefl»^ inbr jdetfbeetibt' ben obben Jan Vredeman ' 
VHefe , ottfe bt be ^)be etwe anbetê Hanftm ijm uobtemenben Samud Marolois 
baer pp aïlejlfett gtonodütb op oftelectt öeeft/Jffip bat bfefcpcpbe S3oetRm 
ban bic matetie bpbem èbemattte enoè m bjurtf ttpr opepöen 0i. 

De Druck-pcrs ghéèït'ét ftöfaèh letters, om re croonen 
Met de onfterflijekheyt de Schrijvers, die bethoonen 
De vruchten van den tijdt met wetenfèhap verrijekt 
Wfter in dat naer de doodt hun Conft aen jeder blijekt. 

P 



Digitized by 



Google 



■&> 




**ffJf, Stmul Mé&fltyf0nmtj0mrfM*tiL hpu a Uut hkn, txmmmmhz. 'mmfffant 
' JLtnrtcHS Mtndmt diUntéuit» JMnmt Btübrtt fnit ï#oi. M<yMrn$*~fo*iir 1 - *> 



' J^oo : :-i / 



'in y.O 



Digitized by 



Google 



jbu alfoo Henrick Hondios naet befe ooo?betbaelbe inertnen (U& toeberan am 
rtcetfienett bab begbtben fmjbenbe onbertuffeben feee nette enbe eutieufe lante 
ftbappen en embete fin-rgefte beefbeu/ 50*1 feiben bebinbenbe boo; be bwgfc 
igdtfe oeffcningb enbe erbatrntbept 'attcn; ben* ballet en gronbig&er te botton 
be $etfpeetibe enbe anbere metenfcbappen / i£ ten ïcftrn op €onmgbm groot 
finten en &o?1ien in fulcfteit anifïen gbetomen / Dat bp boo? betfrt>|ito 
potentaten beel ftaep bingben gbefneben Geeft/ joe #jn nette tteefaninftcn 
(Die bp met be pen beeft gbebaen ) en bebben int mmft niet te torenen arn (pt 
«Praeff-pfér toaer ban iehbenltenber feetghtepg&en oojbed gbeben. SMcfa 
iionfl bp nocb tot op ben öaeö ban beben uef met alle bi&bt cnbe oeerjtofcit 
oeffenenbe / jae foo fnbtgl net en aengbenaem a\$ bp opt boo? befen in jiju 
jeugbt gbebaen beeft / bptf een groot Zief-bcbbec enbe SjtabTbanbc uoljte 
bept enöe eenen &cmjbet banbe utpbept oft banbe ebene bic met imtucbiigb 
ieben fip be Itonti daten rbbt boo&engben / flggöenbe biehtoilp bot be bonfi 
te eel ij* om m een bupl bat te betbetgben. Saeebenbe #n tepfen upt bet %oM 
baec en meet teil niet/ meet ban te fcfcbben abjff bat bP m $ön ioneftbeptbeeft 
gbemoont tot Keulen bp ben gtooten eiiöe beftenben ftiefbebber Quinnjn nndtr 
Gracht , bie fres bed Utonft bon ftbilb&en/ pjintcn en teetKmingben bp ban 
babbe/ijGtbon baetbjeberom tot Antwerpen gaen tooonen enbe foo boo^tin 
«Engbelanbt binnen be Conincttl#ebe #tabt ban Londen. J^ccft ooeft tot Parijs 
gbetoeeft cnbe aibaer bcjotbtbeel feboon feonjt-bamerrf en £tbobt-ca&innto 
bp bcrfócpbe $2meèn en peeren/ enbe befonbet be atoube oft anrinjue feriiw 
inbe LoWere tmt bp uptnemenbe bermaeeb in baboe fuïefeje bat be fam nopt 
cup en fat bebben «u Jbnen tof tipt te toeben enbe be beel toetrit boo? benbes 
te maecben / maermebe fftlb goebt gbebat|t cmjai op te reebteti een anbetfbttf 
in mijn «Bulbe &efiabt-camcr bet tfonfien bie boo? Mufa mat foeter inbe oom 
ban Siftn-minnenbe Xief-bebbetjtf fai himeben abji bet boojberbaetoe/ &»* 
ter bijlen ben fmaectt ban beefebepbe fpbfenttieiimm bijten b^ugbt bechxA 
aenben Jpknfeb foo boebt mp niet quaujeft te paffen otibmuftcben m#n Mufi 
te berutbten met eenicb ongberttmt berbacl (tfmelrb men in't ïatijn Profe noemt) 
tufleben bepben booj te bienen/ gbebjeb in mbn befefcijf te binben u>. 

Menghelrije, 

MYh Mu/k wordt fchier hees in (bo veel lof te (ïnghen 
Van d'edele PiHuer, en voor den dach te bringhen 
Jn overvloedicheyt haer vrome Konftenaers -V .„- 
Die gheenen ccghen.ftrijdt ontfien van ramps ghevaerS) 
Daer (om wijl Soilus door ergh^waen med* te dooven^ 
Tracht hunne edelheyt,en oock den roem te roovén. 
Haer vleughel-rijck ghcdacht dat is foo veer verfpreyt 
Dat niemandt'wie t'oock is haer cenich ruft ontleyt, 

Hacf 



Digitized by 



Google 



4*9 
Hacr fact dat groyt fbo aen dat gheen eyndt is te raecken 
Al fchreefmen eeuwen langh men fou geen eyndt ghenaecken. 
Want fbo daer jemandt fterft daer groyter feven aen 
Daer mijne Mu/a fchier blijft in verflaghen ftaen ; 
Jae foo fy heeft den lof van eenen gheeft ghefonghen 
Daer compt een ander uyt TiSluras fchoot ghedronghen, 
Als fiere' les ftondt verftelt voor t'fèven-hoofdich dier 
(Dat Hafo Hydra noempt) t'geti' op hem niet een fier 
En pafte, fchoon hy d'een hooft naer het ander kapte 
Het Monfter fel en kloeck fijn wackerheyt ontfnapte, 
Soo gaeget met de Konft die op gheen doodt-pijl paft 
Oft van gheen wreede handt kan worden aen ghetaft. 
Dus dient tot een befluyt haer edelheyt gheprefen 
Als ons * Fathome heeft al menichmael bewelèn 

Op plaedt in Enghelandt , daer hy foo menkh Heer 
Verthoont heeft door de Conft tot fijn ontfterf'lijck Eer 
Als Farrefax, Stanley , Horneus, föaijefelde . 
Die fchijnen altemael te leven in hun Beelden 

* En Ion Morin daer by die naer de teeckeningh 
Van ThUps Cbampani fnijdt tot een verwondcringh. 

Van die fijn plaeten fiet door al d'omftandicheden 
Die m' in de printen fpeurt , met aerdicheyt ghefneden 

En fnel ghetrocken , dat haer lchoon ghefteltenis, 

Vol fins en defticheyt en beld-rijck wefen is. 
Sijn Conft die is foo groot , dat Mu/a hem moét gheven 
Den hoochften lof en eer, om dat fy naer het leven 

Ghelijck het leven is , en Carel. Audran med* 

Oock blijcken doet fijn gheeft door fulcken fiiyver fned' 
Als oyt een Conftenaer heeft weten af te malen 
T'is Audran die daer in haer kracht weet t'achterhalen. 

* G^enatus Lochon en Q^egneffbn wel bekendt 

Die fietmen oock in d'edel Konftenaeren bendt 

Ooo Van 



Digitized by 



Google 



49° 

Van Prins en Coninck om hun hooch vernuft verheffen 
Om dac fy hunne eer op plaedt oock lbo betreffen, 
Wat dienter meer ghefeyt , my dunckt het is ghenoegh 
Want hoe ick langher fchreef de Conft al fwaerder woegh. 
Al die fijn yfer laet aen Fama fien , en kennen 
Die wordt onfterffelijck en raeckt in't fpor* der pennen 
Om eeuwich riaer fijn doodt te leven by de gheen 
Dié Kond beminnen , en daer d'ergh-waen voor verdween. 

Guiliam * Fathome , Plaedc-fiiijder van Londen. 

Nicolaes Rcgneflbn. 

Carel Audran. 

* Renatus Lochon ende Jan * Morin. 

Plaedt-fnijders van Parijs. 

-■ - _ - 

EGIDIUS ROUSSELET 

Plaedt-fntjder 7>an Pdrtjs. 

HOe wordt de edel Conft gheaf-godt en gheviert 
Bemindt en op ghefèt , beloont en rijck verciert 
Daer t'jachtich herdt van eenen Konftenaer naer jaeght 
Om dat haer wetenfehap foo grooten luyfter draeght, 
En wordt foo grooten lof en edelheyt vergunt 
Om dat haer rijeken aerdt foo fchoon is uyt ghemunr, 
En ftraelt als eene Son in d'oogh van die haer kent 
Befonder van die haer te fien is onghewent, 
Dit can hy fien die maer fijn ooghen eens en flaet 
Op t'wit papier t'gen inde pers heeft d'edel plaet 
Van %pufjelet ghetoetft daer fietmen t'yfers kracht 
Vol cloecke teeckeningh als t'levcn voorts ghebrachc, 
Daer heele Boecken vol ghetuyghenis van zijn 
Daer niet in ïs te fien oft t'is al even reyn. 

ROBERT 



Digitized by 



Google 



ROBERT NANTUEL 

Conftich Thtedtfnyder tot Tartjs. 



49i 



K Ander foeter yfer wélen 
Onder duyfent uyt-ghelefea 
Als Rqbert Na kt vel bcthooQt 
Daer niet als de Konft in woont, 
Gheen fchoon liefFelijcker trecken 
Koft ons Sadeler ontdecken 
Als Naktvel wijft op de plaet 
Die het al te boven gaet, 
Acnghenamer , fraeyder , helder 
Vrindelijcker , cbecker , eelde.r 
Can noyt worden uyt ghedryekt 
Voor die feldfaem dinghen fueckt. 
Als Parys indefeeeuwd 
Aenwijft, daer wei op n»ch fchreuwen 
D over al vlicghende Facm 
Die verbreydt Nantvelens naem. 
Sict hoe aengnenaem naer t'leVen 
Heeft hy t'leVen niet ghegheven 
Aen de Sweedtfe Coninghin 
Op de plaet , vol Konft en fin 
Gheeftich , fuy ver en roajnirich 
Levcndich en wonder fwirich 
Die in groote achtingh is 
Door haer cel ghefteltenis* 



Jae meer Princen ende Heeren 
Heeft hy foo door fijn graveren 
Op papier en plaedt gheftelt 
Datter niet een druck oft beidt 
Js te crijghen door de fchoonheyt 
Die door feldfacmheyt ten thoon leyt 
Jn cldk een , daer gheeft in fteckt 
En op deyghen leven treckt. 
Roempt den Franfchen Conft-bemindcr 
Op Nantvêl, die is den Vinder 
Vande hoochfte edclheyt 
Die in het graveren leyt* 
Hoort fijn lof en eer eens finghen , 
Vande hoffchc Hovelinghen 
Met een foet en ftille wijs 
Tot verwondringh van P^rys, 
Tot vefwondringh van die 4chten 
TSchildcrs Conft, en ftadich trachten 
Om te fien het groot beftier 
Van Nantvel öp wit papier 
Leeft dan Puyck der Confteoaren 
Naer U doodt noch duyfent jaren 
Die fult nimmermeer vergaen 
Soo langh als U Conft fal ftaen. 



NI CO LA ES LOÏER Conftich Schilder. 

HEcft Muf* hier gheen reen om d*eelheyt te verftroyen 
Van Loyers vry <P'tSluer die (onder weer-gae is 
Jck hoor de fnelle Faem als eehen Stier ftets Loyen 

Om dat in't eerfte Boeck de fraey ghefteltenis 
Van Loyers rijeke Konft niet ftaet in rijm befchrevcn 

Die fulcken luyfter heeft door haeren kloecken fwier 
Vol nuts en leeringhen , dat (y thoont als het leven 
Den gheeft leeft in (èhildry en hier op wit papier. 

Oooi PEETER 



Digitized by 



Google 



491 

PEETËR DE I O D E Den Ouden 

bloedt fmjder 1>an Anïtoerpen. 

DE Gheeften die den aerdt der hoochfte Konften foecken ' 
Sijn Schilders oft Poeëcs vermaert in veele boecken 
Belde- houwers In Albaft, in Marber oft in fteen 
En Plaedt-fnijders die faem deylen des' Konft met een. 
Wat dat een Schilder maeckt in gheeftighe Schildrijen 
«Sijn ftom Hiftorien oft fchoon Poëterijen, 

T'gen' den Plaedt-fnijder in fijn werek niet af en maeldt 
Met verven oft Pinlèel , dat doet hy met de naeldt 
Waer door hy Schilders fèlrs can locken en verwecken 
Die dele wereken dan noch foecken naer te trecken, 
Om d'ordonnantien en teeckeningh dacr by 
(Die hunne zielen fijn) t'ontdecken in fchildry. 
Soo als ©e Iode heeft al menichmacl doen blijeken 
Jn fijne wereken die <Pi£iuram heel verrijeken 

Als naer fijn teeckeningh TiSluer ghefchildert heeft 
Die aende verven meeft den grootften luyfter gheeft 
Als naer fijn teeckeningh in wel ghefneden plaeten 
Een Schilder heeft ghemaelt waer af men Faem hoort praten 
Om al de nettigheyt, ghefteltenis en fin 
Die door de teeckeningh daer brenghen t'leven in. 
ïtdten alleen can dit veel klaerder fegghen 
En al den handel van de Schilder-conft uyt lcgghen 
Om dat (y Voefter-vrou is van haer wetenfehap 
En ftelt des' weerde Konft op Famas hoochften trap 
Daer fy <De Iode oock tot op den dach van heden 
Ontfterflijck heeft ghemaeckt, om dat hy heeft ghefneden 
Soo aerdich op de plaedt als jemandt in fijn tijdt 
. Daer t'lofli jek werek van tuyght , t'gen* nimmermeer verflijt. 

IAN 



Digitized by 



Google 



,49* 




PETKUS DE IODE 9 ■ . , 

\ A estétw htm /nawevr, et iQJ&puurtres ittuj\tv:it*faict flupeun \ 
c\efè iet ctuvmSa têiu temffdenntre a 'fijme ; hen tin iCoi.retoumoit 
mAnvftv.rillrJffé wjanre-a^ant euj»ur nui/tre BetH^olti.. U 



Digitized by 



Google 



4M : 

IAN CARDON 

Conftich !Beldt-fntjder Tran jfitrtoerpqt., 

"VfTT At can d'alfcheppende Natuer niet gaven fchencken 
^V Aen jemandt , om van haer veel ecu wen te ghedencken 
Daer t'hongh'rich hert naer fnackt dat d'edel Conft bemindt 
Én niet als edelheyt in hacre eelheydt vindt. ( 
Dit heeft van jonghs afin Caïdon ghenoch ghebïeken 
•■ Die fijne Conft foo aen het leven heeft gheleken, 
Dat niet foo aenghenaem in't leven fchuylen can 
l Oft fijne beelden draeghen haeren roem daer van : 
Daer de ghefteltcnis der teeckeningh van d'eer heeft 
En zijne wetenfehap aen Conft alleen de eer gheeft. 
Die noyt en (al vergaeri uyt de ghedachtenis 
Van Fama , die altijdt de rechte Voedtfter is 
Van alle Konftenaers , door milde (egheninghen 
Die fy weet inden gheeft met haeren roem te drinohen, 
Want als de fnelle Faem de Conft van jemandt prijft 
Soo ift dat neerfticheyt door de gelori rijft 
Jn't hert der Conftenaers , om meerder Conft te pteghen 
Daer de volmaecktheyt van de Conft is in gheleghen. 
De nerfticheyt moet zijn de fpoor om wetenfehap 
i Te vatten in'c vêrftandt,en op Sculpturas trap 
Te klimmen als Qtrdon r dïc door fijn Conft- fèereten; >f 
Het herdt van menich Prins heeft met veel lof bekten; 
O i datmen zijnen gheeft op d'aerdt eens weder faegh 
En dat hy eens verrees van t'doodts pijl neder-laegh, 
Soo fris en foo vol moedts ghelijck hy was voor t'icheyden 
Wat Cou hy Princen en Xonft-ihinnaers ftets verleyden, 
Soo fy den wond'ren aerdt in menich marb'ren beidt 
Eens faghen wederom van hem daer in gheftelt. 



Digitized by 



Google 



Wat fbumen noch al lof hem (chenckeri tot beloonmgh 
Van zijne wetenfchap", die fchuylt inde vertHooningh ' . 
Van des' befielde Cunft, aett tleven feer ghelijck, 
Bekent de wereldt door in jeder Coninck-rijck. 
De Conft (die uyt de fêhaey haer jerfte wefen haelde, 
Als by den Herder eens ApoUos weerfchijn ftraelde ) 
Spelt inde wereken van Cordm'mct (bleken deught 
Dat fy weerfchijnfcls zijn van toeven aende jcught. 

GraF-fchrift. 

BEdruppelt met ghetraen het graff van die in beelden 
Door fijn verheven Conft ( ïoo tTchecn ) het leven ftelde 
Als teghenwoordich noch te fien is naer fijn doodt 
Sulckx dat niet beter uyt Scnlptuers Conft-rijcken fchoot 
Can worden voorts ghebroche als ons Cardon po£tfèerdc> Ji: _ _ . 
En met den beirtel in jvóor en Marbel leerde: , ,~ : ._ 
Groothertich in zijn doenyen mannelijck in't tverek^ 
T'gen' vol volmaecktheyt is in jeders oogh ghemerek. v , 



4* 



i^—r 



1EAN LE POTRE 

, Conjikb Tlaedtjnijder J>an Parijs. 



D'Architcftur' en Metfclry 
En can ons inleen Konft-lchildry 
Soo worden uyt den gheeft ontdeckt 
Als Jan Le Potres yfer treckt. 
Daer niet alleen den Bovwer can 
Door worden een ervaren Man, 
Om jet te maken wonder fraey 
Dat leert hy uyt Le Potres fchaey, 
Die hy met inck in Conft bethoont 
Daer niet als t'ieven in en woont : 
Soo net ghcetft en wel ghedacn 



Dat nicmant oyt voor hanüwJi ftaen 
Soo danich vremde t£ecket}ingh 
Als hy tot een verwonderingh> , 
Ons daegelijckx brenght voor den dach 
Daer Vranckerijck op roemen mach. 
Waer uyt van Drijvef s in het gout 
Van Snijders in wit fteen efc hout 
Van Silver-fineden , en 'noch meer 
Gheleert wort fulcken nieuwe leer 
Dat wie het (ïct verflaghen is 
Door d aerdighe ghefteltenis* 

PAU- 



Digitized by 



Google 



49* 

PAULUS PÜ PONT 

t ' Woedt JhydezfyhvAntKtrpeu. , 

. :'• <S •:•;:,:[ cir '. 

Die Poer/? is by Naraef m Vplaedtfiiijden ghecomen 
Was <P<w/w Pontius , om dat hy had ghenomen 
By Vorftermans t'begin van defe oeflicntngh 
Want foo den Meefter was f<ao fc^esn slen Leereliogh. 
Te weten inder daedt van Konften te ontdecken 
Vol nette fuyverheyt en'Meéfterlijcke trecken 

'T was Lucas Vorftémaüs&t d'eerft graf-yfèr gafF: ' 
Aen <Poritius'ota t'Jteven' foo te druckeh aff 
Dat t'vlcughel-rijck ghcdacht boven t'ghemeyn fou vlieghen 
En door de teeckeningh het leven te bedrieghen^ '. 
Heeft Gilis Sadetér niet door fijn rijckcn gheeft ■-•/ 
Den Thenix van dnseeu inVplaedtfnijdeji ghe weeft? 
Daer niemandt heeft foo by ghecomen met noeti ylèr 
Als Tonthts i'twèts Vorftermans was fijnen Wijfer 
-En Meefter lanck gheweeft , foo dat ick iegghen mach 
Al t'gen''des' Konfte leert van jonghs men in hem lach. 
Daer %ubbens en Van Ótjck hun hert en fin op ftèlden 
En lieten menichmael van <Pont hun clóecke belden 
Af-trecken op de plaedt tot jeders groot plaifier 
. Sóo al$ noch is te fien in druck op wit papier. 
Veel Órdonnantien ghefchildert als het leven 
En, Conterfeytfelen die t'levens fchijnfel gheven 

Bethooiïen daer ghenoch de cloeck^eyt van <D« (pont 
Daer de gheruchtbaer Faem hem d'hoochfte eer van jont. 



IOAN- 



Digitized by 



Google 



497 




, . • PAUIA/S DU PONT 

I Jjntvtur admmMc en taille Joucf,nan/'J!^npMr tan 1f03.il 'Afkiet 
fin aprea%ftae ckcilju-as Vosierm«ns,et at Jemeurr aupw "Mon/? 
t- Rubens, uit ajairt qwntitr'tU che£d'acuvtm;atjl 'pourMonf? 'van 



P-PP 



Digitized by 



Google 



49» 



IOANNES SAENREDAM 

(PLedt-fmjder t>m Saerdam. 

SAerdam ( att&aee pp gptbOJTO $ itt't jatt < (£?• ) & KB 3ftgp 6p Amftcrdun. 
in ^oHanbt gpdegpra ; ai toaer Saenredam f^nc 4&uber£ ban 3#n negpm 
jaren berloo? / bie int Dorp-graghc bcgrabcn liggen/ ttiibe quam te tooouot 
öp 3im$ &abeejel palben 2$peber gpenaeropt Peeter de |on g h, bic nYt 9m 
ban AUcnddft bp be 44. jaren i& £cpoutp gpetoeefi. 3&cfrn 4Pom beftefba 
Jan SacnreJam eerit om te leerro notf en manben marenenen baec tocronStocea 
toeren te boen/ öoben bimteleeren lefro en fcp#bro/ en inbe oefiromgb ban 
lefro en fep&bro eenitpfbitief erbarm spnbe / bcrbpot pem bet ftoacr 25ocrfu 
toeren langger te plegpro / boep fomtoplm eroigpro oberfcpot van tpbt bmbmor 
naee bat pp fpn toeren bolbaen pabbe / ro beeft nopt bertraegpt om 38» part* 
ïuffceti met teecnenmteberfabro/ jpnbe gpebuncp befttp om ttaec té rectfcntra 
croigpe bcefijroa/ robe bogpdtjetuBi etc. bie pp altpt te pa$ b^oeptbpfpn fcfgtftai 
gpelpcft gpetupgpt een €piro <$peboben bcrciect met tliicptigpe om-toetfitm 
bol bajpeltjenji en anbere toofrattenen fiaenbe nocp tegf|rotooo?btcp op't pup* 
ban Aflum boo? bebele ^cec ban Aflendelft robe (mmbanigpe anbere meet/ mate 
in te ftentoaj? een grootepope bantoonbrc Conftbiemm ban befen Saenredam 
ban $pn jouchljept af gpépabt beeft/ pp ijl ban aüenonenjei op nfyedommm om 
tot ben pootfnlm trap ban eeren te tomen boa? 390 erbarm looft bie paerm 
oo?fp2ontft upterodepn bf^rjnpeefiopgpenomcnfmjbrobe ccefieenigpeftanfit- 
€aeetm / alja* baec ban gpetupgpt be liaert ban pet «Ettaeffcpap ban $oflant 
gfte(heben int jaer 1589. be toelcbe bed tpbtg in't £tebe boem ban Gmcor- 
dijn gpefiro too?bt. $nbe albn* in befe oeffmmgp continuecrobe/ foo ifi gfte 
beurt bat feneren Stbbacaet bp naem Spoorwater tot Aflendelft befé €onfl fora» 
toplen quam beflen ; ra oo?beelrabe batmen befen Sfongpman fulcae neeeffigpe 
orffmingb niet en bépoo?be te beletten om be feïbe Confi topbec te onbafrerfea/ 
beeft sgnro boo$. #om be £cpotttctp betoeegpt bat pp nptbe flabcrnp bot 
i'25oertigg toercfe i& gpetrocfcm robe gperaecltte bp bro topVbermaecbra Mr. 
Hcnrick Gokzius binnen Hacricm, bp ben toetenen pp fecebe teeriimra/ m (po 
fclben met grootro jebee inbe tfonfi fbo berboojberrabe tot bro onbecbom toait 
24. jaerra peeft befen Saenredam beginnen cro groot JBteffer te too?öen/biDdtH 
noeptattf pp pem niet ro liet bnoijtaro/ fegg^robe tegpen fünro jBerfta oft 
pp gperabm bonbt bare in te bolperbro maer op Gokzius antbooo^be met cm 
ho^cl gpemoebt : bat pp prm met be anber Hnetpnr altrmad lieber mmt toarr 
aljS te pouben/ be reben toajgtom bat pp bro fdben bacp cenitbftntjS bom gp* 
fbo^tpept quaipen gpefmt ma#. I^itr ober befen Saenredam (op jpnen ouDtt« 
bom pepfrobe ) ganfep bebjoeft robe berflag|cn ban gneefi tea#/ poe tod W 
pp in jpn fdben eroro pipbt bonbt tuffepen bro jebtc tot be «onft robe qw 
bro moebt bie pem gpegpebro toa# ban jpnro jBeefier / peeft ebentod M» 
jeberbeoberpanbt bepottbrorobenemenbeeronieutoeeonrage nam fpii affeptpt 
ban Goitzius m trotb naec Amfteidam , altoaer pp notp ttoee iaeren fpnro gpw 
Beneer(tigpt pceft roijlbaer nare toeboromgpecomm tot AiTendeift bars pp oodt 

1*» 



Digitized by 



Google 



42* 
V&tttMibit ifi i g&rbuttc& 6p f^u retteh be* «fchff ftantecenbetot bet epnbe föm* 
leben. £$nen eerfltn aenbangb toa£ te fngben i z. 3po|ïdm nact bc teetfientngb 

tMm Carclvan Mandcr. gjn't jaCT 159* tóftÖPflÖfOKÖcn tttbqobtra lrtKU Upt» 

göefietot too? ecnra 9[oitgbman nut cm otocm inbe panbr booj bet leben cnbe 
met be g&eraeinpte baneenen Jffienfeb boer neben boo? beboobt noer bc teee* 
fKtüngb ban Gokzius bie hetfélbe tod aenfionbt enbe bem naet biennjbt bed 
Beeft laten Ihtfbcn / beclagbenbe Gokzius fr)n fclben al nieaitbtnad bat bp Saen- 
redam ban in't begin fónber aeneomfifoo ftaö laeten gaen/ boe? beb wmb er b ept 
bie bP banben feïben facf) boojt^ tyengben. $p geeft bed buretten gbefheten 

tioec Abraham Blommacrc , Cornelis Haerlemcnfis , Polidoor enfün epgbjtn ftlbmtie 

ggdbenmen fkn tan aen be bpf $tucfcen banbe $ifio}ie bec teöfe en btoaeffe 
«XBaegbben / en mees anbece / (UU** bat alle fnn gbefheben pfoeten romen te 
bebjagbenbet gbetal ban ober be 170* «ëntenen foo groot al$ depn / baet ban 
be Iaetjte bolfneben plaebt $ be $ifto?ie ban Diana en Caiuio, gbdnbenteeebt 
np Paulo Moreck in't jace i6oé. gbefheben * enbe naee bien in banben nemende 
een groot £tncii ban ttoee platten naee be jnbentie ban Sprangher, jbnbeeen 
*ebier-<fcobt banben Tijbur bie pp mee(i geeft gbefheben/ aiitfnae bet-battt* 
ban Jacob Macham bouwenen. $p beeft berfebepbe TOfeigden göcbabt/ epn* 
bettjefc jgnbe gbeballen in een ftoaee upnietnenbe fierhte ggetwetnpt Phthifis, 
i£ baet. ban gbeftyben ben 6. April in't jaee 1607- «ubt jpnbe 42. jaren/ aefts 
terlaetenbe eenen £one Op naeme Pe«er Saenredam , mbe net in't fdbe 3to?p 
ban Aflèndeift op't Cbooj inbe ftertbe albaer begraven sn jpn boozQ. 0om$ 
tiftaff-fiebe altoaerfónen uaemop ben^ertiinötb benent flaetattnójt: 

loonnis Saenredam Sculptoris cekberrimL 



L A N F A N 

Plaedt-Jhijder 1>an fPanjs. 

LArfan iou hem naer recht en reden moghen belghen 
Soo jemandt (die den treek der teeckeningh verftact) 
Uyt afgunftighen nijdt zijn Konften wou verdelghen 

Daer Fama over al de wereldt door van praet. 
Iae fchoon dat Momus felfs dit yfèr wou verlegghen 
En brenghen heel te niet, wat fou het wefen toch 
Hy fbude moeten lof van Lanfans wereken iegghen 
Soo niet , de Faeme lèlfs die overtoogh hem noch, 

Pppi LUCAS 



Digitized by 



Google 



LUCAS FAYDARBB 

Conftkb 'Beldt-fatjder tanMkèetot. 

• r ib. . . pv gtf nftrfeerten FuWius * ffpt (eet ffcaep m tefen oft bic gfll M U ktet (ffrfcot- 
Mtchoio- Ly «tt^ötjtf nopt eenigte Poeren jrbt aenbangbten cm naer ; bm$Ji,pt> 
8 *' fóbjten «ft te btcbten ffeno/t eeeft aen te roepen te btnpe bant* hq^^nifeo, 
ban: ten gbefeerten pctc Fraiwfcus janios in jtjn $4n(ter-ron|i jipl ban 
wert ente rfett* teaermatriit. 3fefe aenroepingbe ter negten Mufcn b5a# alteen 
ombnt $tmbbo?-gbenomen merrh gbemacftelt)ctt fou int baQcncnte oen olie 
ftonJMittente Inenten bcöogben / gbetente: ten bo ogt enten , FuJgcRti^, ptirtt 
te Kronen fn*t u*t ieggben tont» negeen Mufcn , batmen af£ een CKo ffitebe 
tr feggben een goete Jtaem ente f aem ) fon tracbten naer. te terM&fte 
fconjkti om een goebe fatm te oecomen / batmen afe/.Emerpc (te bxbv 1je= 
tmtam bet bermartft ) mte oeffrringft ter fccnften moet hift fibeppen ƒ tettttten 
oofh a10 Mdpomenc ( Moeten te feggfjen ift arobaebtigtje b?ift oft aeQ&f& q e ) 
otofteujef» moet oejag$en fotn men lief beeft/ batmeh mebe al^Ttiafa > tóe 
fret bÊjjttfp teteecnetit ) moet letten om aUe£ toekte begrgpm en te betfUw- 
&otmen eenfamendtkit aljat Pohjmnia (bat $ omboubingbe; nier ett te&fete 
tnattnett afceete terftaen en begrepen beeft. jBtbtfgabetjer batmen abjf : %***> 
{ tee te tectfkritin$e te feggben bei ; moet abonneren en berfarrn t gen WW fret 
teajrgp «toet eéri eompt. batmen ooéfr mjet lerpuchore (ötitarpcpjitt^tefc 
ftenetibe ) . mét aoebt oojbeel moet- «beeWggben en npt torrenen t*gen inert terjlbf. 
Valram afety raoia (te tpeJcfce te feggftot «ttemebjr) f>et aibertoqjiaeinflntoet 
berhiefen t'gbene upr een goebt öo?teeI gbeftft io / firecnente tot profijt baube 
<kly epnbeujcfi batmen altf een CalLope (bie beteeenent bolmaecftte npebpr» 
Wngbe) tofromentlttcft fal unttyueben Moeien int gbebarfjt booffibenomen bjü 

©efe bootfepte ((tonfi-regultn lebben onfen 9eetbt beroemten en #atner- 
oaténben Lucas Faijdarbe ban jongbj* af foo aengtetenat en tte-ntetomtnt bat 
bn ntmmet fön feiten inte oeffening^ba» teettenra / boetferen en bctofrbten 
en beeft latten bectragten om te tomen op ben bootijflen trap ban een om» 
flcrfff üjdte f aem / mant aengbemeetht b> ak^öt met bet grobtPe bottaeeft 
enbeiufitejer toecribtf Doa? neerflicljepttn gaben x te|f becjlanbtsf fteefl negurptn 
te bolmaetmbjept banben ^atuer / ente te fcfbe boo? erbarctt fconflt «pt f|f»- 
toertht / boten Uien boa? a#n o?öotmonti-r#tfcc berbrinobcn / en toeftntlbffie 
untb^uthingfje ban (jet Icben / in een materie (bie- boot en fouter lehen tf ) te 
unterfle perfettie bon't leben beeft bétoefen geW $n notft bagd^ciue. bjK botsbt/ 
foo en moet ben Lefcr niet berbwntert (faen bar uft biet arntoöjö tneiign. 
Poclie ben lof Die Lucas Faijdarbe bp te f oem brt&tftlt ÏW£C tetl en fflailfift' 
btdbigte jfigÜtCU (ÓO tOt Gèndt, Mcchdcn', Bruflef , Loven , Antwerpeo fQ 0O= 

bere foo binnen ob> untfcwteflte jSttbm gtetnpgfttb^ ban gbeben. . 
D'aenfchouwen vandc Kon ft in Lucas marb'fen beddt 
Heeft ia my. fulck een drift van rijm-ghefchrijf ghctcelc 



Digitized by 



Google 



y 




Stut i M t t c et^érckiizdt tres 
lïobkfamtre TtcrPauLR 



Lvcas 



HHËELBE _ 

^mumtm^jotérjèft^rand: cjprtt, dat e/h dïscyui Ju 
twens, dcmcurant A+AiJfaslw dcjaXaj/ance . 



Digitized by 



Google 



JOO 

Dat ick vcrfufc blijf ftaen, ca voel my onbequaem 
Om naer den volleti eyfch Faydkerbes eer en faem 
Te ftellen op papier, waer uyt men (peuren kan 
Hoe hooghelijck de Kunft draeghc haeren roem daer van, 
Tygmdion en fach noyt fulcken wonderheyt 
Jn Menfchen en Ghediert (die hy had toe-bereyc 
£n werden noch befielt om hunnen levens aerc) 
Als Konft-bekenders fien in'c gen' Faydherbe baert, 
Want in fijn Scacuen fchuylc gheeft in overvloec 
Waer in dac maer ontbreekt een fiel die leven doet, 
Daer over hondert jaer de wiecken vande Swaen 
Af fchrijven fullen en de proeven wijfèn aen « 

Soo in SArchiteüm vol koftelijck verthoogh 
Als d'edele Sculptuer, feer aenghenaem aen d'oogh, 
Door hem ghejnventeert met overvloet van prael 
25 wi Waer van ghetuyghen fal de Kerck van Lelidael* 
g£ he - En Andere, die hy heeft in hun loot gheftelt * 

Gans onberifpelijck, t'gen' niemandts oordeel quelt. 
Henric Jft wonder / naerdemael fijn Vader ( die hem gaf 
Ê y gh" Het wefen vanden gheeft, en druckte t'leven af) 
ïïTfo. Was Schilder en Poeët , die had TarnaJ? bewoont 
April Soo als hy in fijn Rijm-ghedichten heeft ghethoonc 
" * ? ' Jn menich deftich Veers , Sonnet , Ghefangh , Blafoen 
Gheflocen inde Schat-hft vande eel <Peóen* 
Tot Mechelen bekent, het Landt juweel ghenaempt 
Daer vele Konftenaers fijn inde Konft verlaempt, 
Daer Henderick Faydherb' bethoont heeft grooten luft 
Tot d'edel <Poefy , die hem gaff Selden ®Jfl: 
Soo als hy felrs ghetuyght , want onder al fijn werek 
Schreef altijt Selden %ujl met een rijp oogh-ghemerek, 
Des* Selden %ujl fwceft oock in Lucas fijnen Soon 
Tot voorderingh der Konft, die hy ons brenght ten thoon. 

Dit 



Digitized 



byGoogie 



E&tMuft mijne pen noyt ongKequelren laer 
Voor dat fijn hooghc Facm hier oock belchreven flaet,. 
Daer <Rjtbbens felf van Toemptyen gheeft ghetuyghenis 
Met d'onderfchreven (chrift wat Meeftei dat hy is, 
Die door haer wonderheyt verdient vry meerder gun ft. 
Waer van den luyöer draeght fijn hoogh gheachte Kunft. 



f»f 



4* 



ICk, onderfcbreven verclaere ende *tt*ftere midts iefen wderaebticb te weftn dat-Mpnfieur 
Lucas Faijdarbe over ie dry jaeren by mj gbewwnt beeft , ende mijnen Dtfcipel gbe- 
weeft is , ende door de ghemeynfchapdte onfe Confien vanScbUdryen Beldtbouwerj f [amen 
hebben met mijne jnflrufticn ende fijne neerftitbeyt ende goeden gheeft 9 feer veel gbeprofiteerp' 
beeft in fijne Confte , ende voor my gpemaeckt beeft diverfebe veereken van jvoer , feer leffe- 
lijck *nde feer wel uyt ghevuert, gheRjck blijekt by de ftucken , en boven al is confiderabel 
ie Tigure van onfe Lieve Vrouwe voor de Begijne Rercktot Mcchelen de welckehy alleen 
tot mijnen bujfe (fonder datter jemandt anders fijne bandt beeft aengbefteken) fooujtne- 
menie ft aey heeft ujt gfrevterekt dat Uk niet meyne > datfe door eenicb Beldt-bouvur in 
bet gbebeele Landt fouie connen verbetert w*fden , foo datmj dunekf dat- alle Beeren ende 
Magiflraten van Steden hem bebooeen te favor sferen ende te animeren , met eere y vrijdom 
ende privilegiën om fijn Domwüiunt by hoer te nemen ende fine woning!) met zijn werc- 
ken te vercieren. Dit bebbe ïck ter goeder trouwen met mrfn ejgben bandt gbefebreven-ende 
onderteeckjtnt tot Antwerpen den y. April 1640. ende was onderteeckent Pietro Paulo 
Rubens. CoUata cum Otiginali ebuoriat qmd attefler, endewae onderteeckftit C. De 
Bic Notarius VuUicu*. 

Heeft Fama nu gheen reen te op'hea haar gordijnen 
En laecen d'edel Conft aen alle Man verfchijnen 
Die ons Faijdarbe maelt foo ghceftiefo ende kloeck 
Dat ick bedwelm pc blijf flaén ia't neerftich onderfbeck 
Van fijnen grooten gheeft die (als- de eyghentheden, 
Van t'rechte leven) ftaet in marberfteenghefneden: 
Noch verder loopt t'verftandt fchier boven: den Natuer 
Als oock volcomendijffk blijckt m d'Arcbke£uer 
Die fijn vernuften gheeft (ooctap heeft in ghefbgben 
Dat fonder hem des'Coaft blfcef boy ten krachts vermogheh, 
Soo als tot Lolden in de nieuw Ie/uiten Kerck 
GKebieken heeft dooi tTwaer en hooch verheven werek. 



Dit 



Digjtized by 



Google 



Dac door een mifverftandt was fchicr uyt tloot gncweken 
Mee vrees van alle ftondt te vallen oft te breken, 
Daer ghecnen Jrchitetl voor wift te vinden raedt 
Als Lucas maer alleen door wie de Kerck noch ftaet, 
Door wiens kloeck verftandt het werek noch is ghebleven 
In fijnen ouden ftant, wat dienter mecr.ghefchreven, 
Wat dienter meer gheïèyt, de wonderheyt daer van 
Ghetuyghén moet wat dat Fatjdarb' is voor een man. 
Soo in ctJrcbhecïuer als t'fnijden wel ervaren 
Twee Konden die hem Tullen leven dulcnt jaren, 

Want fchoon de bleecke doot fijn crachten brenght tot val 
De Konft behoedt den naem , die noyt vergaen en lal. 



MICHIEL LANE 

bloedt Jnjder tan Parijs. 

Die een plaedt van Mictiel Lane 
Heeft voor fijne ooghen itaen, 
Die fiet weer een nieuwe baene 

Die de jeught wel in mach gaen, 
Door de wondere fecreten 

Diemen (peurt in fijn eel werek, 
Wie dan tracht dees' Konft te weten 

Ncmpt daer op vry oogh-ghemerek. 
Iongh' en teere Leere-linghen 

Vande plaedt en etièr Kond 
Tecekent vry naer Lane's dinghen 

Want zy zijn met 'loff bejonft, 

ALEX- 



Digitized by 



Google 



J»3 

ALEXANDER DEL GARDE 

«. fteldt-boütoer t>m <Bolognien. 

D<5 itonfi ban 2&dbt&outom i£ on Pftoggbenbe töcrcii / beet&oonenbe 
alttJUt Den feiben febgn tot bot cm (toute banbt t'feïbe njetat oft boog een 
accibentael ongbeluclt bergaet. &it ftilftofte&enbe toeren oft frtjijn ban leben 
bpngbt foo Wen irtbe betoegingge ban bet fflenftfym gbemoebt bat fp be tracbt 
be0 ber1ianb£ feft $nt te boben te gaen/ icn feggbe be eratbt bc^ berftanbtjS 
em bat &et berftanbt al menit&mael beejuft (laet/ aenmercBenbe ben Icbeoben- 
aeebt en natucetijtfi toefen bte be itonfï in een fteencn beibt tan bertbooncn/ 
b'taridt metntbraad bet leben bebpegftt / om bat ïjft ftjn feiben atf liet leben 
bpegbt. <»Cn gbetyen be todföenenu)ept t$r een bcugbt ban onbfrgentftettjcne 
bounaeentbept / bte bet nacfte fteffaet aenbe tortenfrfjap enbe ben Jupltce en 
botóetfel $ banbe fóaectt / foo can ten uetogfen bat be ïtonft ban belbtboutoèn 
foo be tótlfftt&mtbept al$ een biepftnnicb berflanbt ercHlccvt oft te bonen gaet/ 
fföooa bat be todlbpnentgept aen bet berftanbt bafi f$j toant aeng&eften bat 
- een gbefheben bdbt ijf een beeg$dt}tHinge bet fteneïUrfte bingfyen naee (iet feggben 
banben gbefeerben socma , enbe bat be gbelgcnenijef i$ een gfieftbilberbe reben 
oft fojenenbe nriöt / f gbene wwfttottf niet en fóeent maet febjnt te fftenet» 
en te fcben / b'toekn ben lebenben menfeb betyiegben tan booj be toonbee upt= - 
toertltingbe ban 9t onfi bte baer in gbefpeutt too?bt / foo i$ toaerftbjnenjen bat 
bit (tont enbeboobt toeren (Me be itonften goeed Iebent marriten) boo? bet 
fmtelgrn toefen en aerbt ban leben / afle Itonjien feafTeert en boo? baer onbec* 
ganttelfl tne bo ïmaetKtbept be toetenfóiao banbe gbelerrbe toetfuftntaefftt/bie 
feiben begrttot be toonbee perfectie ban befe Iof-rgefte ftonfi baet ben fpoc&s 
gbeae^ten Aiexander dd Garde gbetupgbeni? af gbeeft om be aeebitfjept/ (tap* 
btrbept en bounaetftt&ept bie in ftjn bedben te fien fün* 

Bobgnien en bad noyt fulck een gheeft ghebaert 
Die hoogher vlieghen coft in wetenfehap van fnijden 

Als Jlexander, die (door jngheboren aerdt 
Van gheeft en Konft ) het eyghen leven felfs befijden 

Sijn edel Confl doet ftaen ,, t'gen' niet ghenoch en is> 
Midts dat fijn hooghen gheeft loopt verder als herleven 

T'gcn' ftaet als een Copy by fijn ghelijckenis, 
Van tleven en Natuer^wac dieneer meer ghefchreven.. 



AERTU5 



Digitized by 



Google 




". A E R T ü IS Q Ü E -fc L I NU S 

Ie wordt naer fijne doodt begraven inde blaafcn 
Als rechte Conftenaers j dié t'leveh drucken uyt 
' In hpüdt^jvöor oftfe 

Verjonghen op papier , fchoon t 'gnaf hun kracht befluyt. 
Den ouderdom en can gheen Konftenaers doen fterven 

Ue fchoon dat hun gebeent door-knacght is y an't gheworme 
Den gheeft die blijft altijdt d'onftery'lijcklieyt beerven^ 

Om dat de (helle Faera flets hunnen roem heirvorrot, 
Soo dickwjls als hy laet den levens aerdt aehfehou wen 
• ; : Die men ehe(childert (iet , oft ftaétin houdt oft fteen, 
Seer gheéftichiiaer de Konft .jds tlevcn && ghchottwen, 
• . ;: Én cbrnpt met-den ï^tuefv^nt'levenxivéreen. , 
De Faem wort noy t vermoyt om Conft'naers te verhefien 
\ 'En té yerhalen#eer en wyfter vak Mjn Cunl^ 
©je noch een Dichters pen in weleii overtreffen 

iae fteken hoogher \uyt als Èamas lof en gunft* 
?Ditghecft QuèïBnm onstot Umftetöam te kennen . 

Op't nieu gheböot Stadt-huys vol van fijn Conft en geeft 
v Als eenend/ JMf;(ghelijck hem Vondels penne; 

Mét recht en reden noempr , mits niemand' is ghe weeft 
Iae felden in ons eea wordt eerien ghéeft gheyoodes 
Die nacrderd'eyghentheyt van den Natuere kornpt, 
\ Soo in het &asrelkf f porphiel, : vercort, en ronde 
qucih- 5 Daer mijn cleyn wetenfehap voor ftaet ghelijck verftompt. 
Sran ° m ^ en verdienden lof van foo eefl Man te prijfèn - 
«reus en Die jsinimér ftèrven can , fchoon dat de «loot (èl? wou 
junior Ter wijlen datmen fiet in overvloedt verrijfen 
'2f "' Veel gheeften van een naem * , waer van den minften (bu 

.. Beletten 



Digitized by 



Google 




&fa±if didnr&ns cStatuaire de la ville dlAmjterdam,e 



Jirg/muj QveUum* pinmit. 



^ 



JUeAa^Ls Cdikjctifyb 



Digitized by 



Google 



5*^ * 6 

Beletten connen dat de doodt niet cat* berooven 

D'onfterfFelijcke eer die door hun Conften leeft 
Die Ieïer-Juch, noch Nydt, noch haet en connen dooven 

Schoon dat den Htjdt daer op wat d'weers ghecakelt heeft. 
Gaet in het Cabinet van al de Conft juweelen 

En fiet wie dat daer wordt belauwert vande Faem,. 
Soo om de wetenfchap van (hijden,en Pinfeelen 

Oft niet het meeft en is QugiUm weerden Naenu 
QueUinus wiens Conft in Sweden J Denemercken 

En in Italien bekent is t'alle kant,. 
Om al de fuyverheyt^die (chuylt in fijne wercken 

Vol wefentlijcken aeidt door een volmaeckt verftandc; 
Heeft Hollandt boven al fijn uyterfte belooningh 

( Die hy haer heeft gheeyft) niet om QueUinus hals. 
Een keten fijn van gout ghehanghen, tot betooningh 

Dat Hollandt Conften Hefteen acht die meerder als 
Al de vergancklijckheyt van ghelt en rijcke fchatten ? 

Daer een Conft.minnend* hert gheen luften in en vindt 
Maer liever fbu naer een (childry als bórflè vatten 

Die t'hans een girich menlch oft vleycnd' tafel. vrindt 
Soo niet beminnen fal, jae liever haer verpletten-, 

Dat is t'ghebreck dat inde weseldt is ghefaèyt 
Tgen' d'een veracht dat fal den and'sen boven (ètten 

Ift niet de rechte (pil daer s'wereldts macht op draeyt * 
Leeft dan QueUinus leeft veel eeuwen naer het fcheyden 

Uyt dit droef* tranen dal , U werek gheeft foo veel ftof 
Aen Faem , dat (y een Croon met vleughels moet bereyden 

Om daer med' U vernuft te kroonen tot U lof. , 



MICHIEL 



Oigitized by 



Google 



MICHIEL NATALIS 

$>Uedt-fm)Aer 1>an Luyck. 

ALs jömandt net en vaft is in zijn werck te ftellen 
Die fietmen altijdt met den hoochften loon vergnelleoy 
Befonder als de Conft aen t*leven wel ghclijckt 
En de ghelijckenis van t*leven niet en wijekt. 
Hier dient Natalis Conft voor een oprechte proeve 
Iae niet als een Pourtret des Kcyfèrs ick behoeve, 
Om eens te thoonen oft de Conft ghcen leven is 
Soo veer haer kracht verfchflt aen haer ghelijckenis. 
Den Keyfer Leopotf ftaet foo op' plaedt ghefheden. 
Dat daer in zijn té fien den aêrdt, manier en leden 
Die fchnylen in Natuer en thoonen hunne kracht 
Soo gheeftich wórdt ons vai* Natalis voorts ghebracht . 
Al t'ghen v de oogh vefheught m't'merifchejijck befchouwen 
Natalis Conft can gheeft "en hiftcn teghen-hóu wen* r 
Soo jemandt gretich is om eenr de cdelheyt 
Te fien , van d'yfer daer het mergh der Conft in leyt r 
Den luft beroert het herdoen loekt de tectghemoeden 
Iae can door het ghefichr oock veel ghedachten voeden 
Soo als de Ibetigheyt Van eene Prindt-fchildry 
Can <loen , wanneer NatoUs gheeft. óock is daer by." 



3°7 



^i ' 9 PI * 



BERT HOLE T FL E MA EL 

Schilder Ttan Luyck» 

THien regncfe tonnen licht de achtbaerheyt beveften 
Van Berikdlet die is bekent in veel ghewefteri, • 
En fonderlijck tot Luyc k daer hy gheboren is : 
Want t'werck geeft thienmael meer daer van ghetuyghenis, 

Q^qq 2 Hot 



Digitized by 



Google 



Hoe grooteo Tceckenaer en Ordonnanti- Vinder 
Dat de(èn Meefter is, daer ick den Konft-Beminder 
Van c' vonnis ghcven laet, want niet naer mijnen (in 
Can de volmaecktheyt meer dacr dieper (lonen in. 
Ten waer 3e Conft befielt werdt met het eyghcn leven . 
Noch (bu fijn eel Pinfeel al helder glans-licht gheven 
Aen die de vromicheyt van haeren treek verftaet 
Het fchijnt dat fy het leven noch te boven gaet. 
Mijn pen befwangherc was met veei-dcr-hande luften 
Om zijn veroude Faem van nieuws, weer op te ruften, 
Maer als het groot begin wou fien eens naer het eyndt 
Soo werdt haer teere macht foo teghen danck verclcynt, 
Dat fy bleef Tonder hop' om uyt de Conft te raecken 
En hacre weerdicheyt naer wenfeh vermaert te maecken, 
Om dat (y foo veel (lof fach in een edel beidt 
Als oyt PiSluer te voor aen haer had voor-gheftelt, 
Dus liet (y t'rijmen daer en peyfde dat de ftucken 
Bewijlèn grooter lof als (y coft uyt ghedrucken, 

Waer op den Lclèr vry eerft mach fijn ooghen (Jaen 
Die U van mijn ghefchrijf de waerheyt wijlen aen. 

~ ABRAHAM BOS SE 

; <Plaedtfntjder. ende Ordonnanti Et/er. 

DE driften vanden gheeft oft menfchelijcke finnen 
Bethopnen (ukken kracht in elck befbnder werek, 
Dat wie het welen fiet haer Conften moet beminnen 
Als jemandt daer op flaet fijn edel oogh-ghemerek % 
Daer Boffé d'eer van heeft, om t'yfcrs edelheden 
Die met de teeckeningh wel comen over een 
Soo jemandt plaeten fiet van fijne handt ghefneden 
Die fcldfaem fijn, en veer vervrempt van het gheracen. 

■ * PERELLB 



Digitized by 



Google 



P E R E LX E 



S°9 



SOmerfê tapijt ciraeten 
Die de grijfc winters haeten, 
Dat is t geuricb fchoon ghcbloinpt 
T'ghene inde Lentcn compt, , 
Groene Hoven , Luft-pricelen 4 
Daer de Nachtegaels in quelen 
Gaelderijen heel plaifant 
By een groen beboomt warant. 
Veer ghcleghcn fraey ghcfichten 
Die den gheeft in' t hèn verlichten 
Bofch, Ruien en fchoon valley 
Oft een gras bewaflen wey, 
Daer de Lammeren en Schapen' 
Gaen hun voctfacm coftjen rapen 
Oft daer watcr-vy vers ftien ' 
En daer Herders vifTchen gaca , 



En meer dierghelijcke faecken 
Daer men Landtfchap af can maecken 
Etft P e r el 1 1 op de pdaet 
T jjen ghclijck het leven ftaet. 
Spo bifaert * eel net en iwirich 
Suy ver , krachtich en manirich 
Datmen mcynt het is fchildry 
En. daer fijn gheen vcirveïi by» 
Alde fwertc ommc-tr^cj^en : 
Op't papier hun foo ontdecken 
Dat niet in Natuer en leeft 
Oft fijn Konft daer deel van heeft. 
Een verkeert vcrfchil can baren 
Suickx dat onder Konftcnaren 
P e ; r e l ghelijck een Perel is 
Door fijne Konfis ghefteltenk. 



G E R ARE* VAN Q P S TA L 

•;.:' : : ïïeldt-émrer. 

HEt fekerfte van al dat inde finnen woelt 
Js t'ghene dat den Menfch met fijne handen voelt, 
En dedelfte daer by davis hét clae^f^hefieht . ( 

Tgen herdt, fin en ghembedt döOr t*wéfen heel verlicht. 
Tgheficht mint .'de icMÜty, oock d*edeïe Sculptuer 
Maer het ghevoelen is als vyandt van Tiftuer* 
Als het gheficht de Konft fanOpftal eens beooght 
( Die haer als t'leven fetfs aen jeder een verthooght ) 
Soo gheeft fy aen het herdt van binnen groot vermaeck 
Maer het ghevoelen vindt daer in noch meerder fmaeck 
Om dat haer levens aerdt (die d'oogh fiet t'alle cant) 
Tghevoelcn naer den wenfeh can taften met haer handt. 

PEETER 



Digitized by 



Google 



P E E T E R DB I O DE Den Ionghen 



-> 



r A Ls t'menfchen cloecken gheeft wordt jvrich aen-gbedrevetf 
jCX. P" 1 fidi. t°t t'fondamcm der Gpnften te begheven, 
Soo dient hem een gheniofecfc vol rijpe raedt&emheyt 
Waet in het jnnich mergh van alle re^en leyt. .".'■• 
De wetenfèhap die inVverKandt dan kyt verborgnea 
Die wordt gbcopent door de neerfticheyt en forghen, 
En ffijpen «foo den gheeft dat al het .gfceen by maek 
Bfefonder, irfdé Cötïft x Het teven achterhaelt. 
Hier van. gaeeft, ons een proefden aerdt der teeckemngfrea 
Dic&eterlode&p dfi^plaet weet voorn te bringhen^ 
Datrniehiandt 5n ons <eéii hem naer^cr cometi can 
Wa$<^en*t^^ 
Beforider in Kgüer vol fchöbn omöandïghedërt 
Want al dat t'teven ^gficeft , jda^ Itaet daet in ^ghefnecjen,, 
<©ie4ijnen Vader foo volghtin iiet yfef neer '•--—• 
Dat jeder vraghen fou , ©ft van'dc© Vader waér, 
$00 men fijn printen fie* fèej nét, :en fdommejaebtich, .' 
Soo rijcj^elijck gneciert^^op levendicli gn fóachtich % Vr 
Stact al het gen'.hy- mallet vol clpecke aérdichcyt 
Die.menichGbéeii yeripckf «n Kekers <ppgfr ' verlegt. . 
Den Naeme 'yandên,Soon oït .v^den'eyg^en Vader -,f " 
Sijn foo by Faêm bekent ? ppxetat hun memandt nader 
By de volmaecktheyt comj>t in defëejéü én tijdt 
Den Naenï is een, en 'woont; wie. dat : Jiet ^ belle (hiidt. 






SEBA- 



Digitized by. 



Google 



jti 




p£'ïiur£ 'jpu. 




'on 



tüntenAnwrr. 



Digitized by 



Google 



"* SEBASTIAEN DE NE V E 

'BeUt-fmjder J>an jfnïtoerpen. 

TOt Brujfel is op't Hof ghetuyghenis te haelen 
Soo ick befchutdich word* in delen lof te faelen 
Dat Nrtv niet en fou een Over-vliegher fijn 
In't eel bcldtfnijery,daer fulcken aerdt en fchijn 
Van 't eyghen leven, in te fien Is dat k' mach fchrij ven : 
Sijn Naem (al door de Conft by Faem onfterv'lijck blijven. 
Veel marbre Belden en Figuren van jvoor 
Verbreyden fijn verftandt de heeie wereldt door, 
In menich Hof en Kerck daer fietmen vremde wercken 
Daer niet als Conft en Gheeft is. raerck'lijck in te mereken, 
Daer Nrtv d'eer van heeft om dat fijn rijp ghedacht 
Met huipe van't verftandt d'eel Conft heeft voort ghebracht. 

M. KOE S E L 

Vlaedt-fjitjder in fDttydts-Latuk. 

DUyts-kndt heeft vry wel te roemen 
Op den höoch en weerden Naem 
Die Konft-kenders B^pefil noemen 

Wacr van daegh'lijckx fpreckt <le Riem, 
Om allen de wonderheden 

Vande foyyer nctticheyv 
Als in plaeten ftaet ghefneden 

Volman cloecke aerdigheyt. 
Die wilt foefel overvheghen 

Can licht eenea misflach flaen 
En zijn fel ven wel bedrieghen 

Want niet verder canmen gaen. 

AEN- 



Digitized by 



Google 



AENMÉRCKINGH 

Op de Kooft van Belcfcfinjden ende Archirec"tuer. 

DIB SBennjdt&ept ban bet toeren ber Architeöurc beflaet inbe fdjoonftept 
ber bitty-gbeboeggbe fteenen/ inbe nettirbept bon ï>et ntabepfd/ be rom 
fflcbeptban§et todffd m be fracpljcpt ban Diametre nacr be oo?ben banCom- 
pofita. mant bit tooojbt Compofita tffoo bed te feggbcn a!£ een famm-fettingB 
«ft te gaber-boegingb ban anbere beelen bejei Aidwc&s. 3Pefe €ompojitie oft 
famm-bct^aberingb toojbtBÜebepït ta bertbien beelen toaee af bat be Stijiobatc 
tojt beden! bobcbbe brtft enbe too?bt gbebedt in rtjien beden / foo eompt een 
bed te toefen be Cornice ban Boben / en ban beneben be Bafis , ctibejt' Hefficht 
banbe refierenbe beden moet toefen betycebe ber Stijiobatc ©efe aenhttjftttgbe 
eau gbjpen en gbêbonberi too?ben in een É&tloet oft Coltmtme biemen Compo- 
fita noemnt / en om bat in eenen Cempd $allep0 oft anbee feboon $t!pfuig& 
aflm befe beden tonnen famen. gftefourt tooien foo inbe Phrifen , Comifen, 
Pillaeren, Bafimenten cnbe anber(mtff ( fdjoon batfe albaec gbtlépareeet $ton/en 
in een fpnlaee tr famen tonnen gbebonben tooien) foo too?bt (uldtbanig&en 
fcontogbenoempt Compoto toaer on tod pa|i bit beer*? : 

Oc-faem-vergadcringh van Veel verfchcydc ftucken 
: Cao, Uchtelïjck door Kuaft volmaeckt ghebou uyt-drucken. 

9e Coïumnm in't genevad Befiaen m bpf manieren naee ffetojben ban 
bed ; Archit6acn en Bouw-mccfters oie met malcanberen ober een romen / te 

toeten :Tufcana, Dorica ,joóica , Corüathia enbé Compofita. 

Soo wie wel vaft verftaet dit vyf-taükh lècrect 

; j Can top ver wonderjngh uyt- wereken groot vermeet. 

Tyfcaoa Jbeeft boeren £aem ban eenen Reus nj^enoemot Tufcana om bat 
Tufcana feer groot grof en landt ijr / en toojbt óm |aee Omate-tort gpdjeeten 
Tufcana nacr bet fti$bm ban Phhivs. 

Jn't fondament beftaec de vafticheyt der bouwen 

Die al de müerenftijft, en t*werc5kT^^« doet houwen. 

Dorica £eeft batten $o?(jftondt ban een ïanbtf-bece gbenoempt Do»v$ J 
bie inbe jfctabt ban Argos eenen €empd gbeboutot baboe/ toddte manier ban 
Boutotn bate tint baren eerfien oo?fe?ondt beeft : te toeten Dorica. %\$ bie ban 
Athcocn oojïoab boetben in Afia enbe tot eenen tfapltepn ftabben J o m b m ben 
JGcntban & *t hts, ^ Rebben ft» t'lahbt ban Catia jngbenomen enbe bet 
fHb&Xanbt g&cbeeten Jooica naee ben $aem ban bunnen #ooffc-man J on, 
m toddt Kanbt fp begofien ^emprijef te boutoen tee ecren ban bun Sfifgoben. 
<Bnbe. om bat befe Coamtne baten $aem beeft nOer Dokv$ foo toojbt (b 
albuje» gbenoempt mibtgf trien oom bat be fdbe Conimne Heeft be bieftte eu 
lengftbt ban renen jaaniHPeefPon. 

Rrr Soo 



sij 



Digitized by 



Google 



Soo als een wackcr Man can draghen ^rooten laft 
Soo is acn 0orica des Tempels fterckte vaft. 

©e Cohtmne binnen noempt Jon 'ca beeft &aren $a*m B&dgcn bOoifeptirf 
naer ben ^ooft'tua» Jon, bo$ heeft baev inente enbe fetifftbe nace ten ©put 
toen Hatue bp naet foo lanen a$ «neo j»an ent» naerabbenant boer bientt. 
Corimbia too^Ot fltoeroacent naer be abrigefeenijtf ban een jBaeg&bebJc&e pao*/ 
om bat een j£aeaf)t ban naturen teee/ jonen en canclt tav enntetfi btquaea 
tot feaettttfiept en aenöftenaetn eiraet / toetene Columne tf eerji oöebonfen qi 
Corintben , enbe # nan ofjebaente net/ ftaep en t#(tu\1t&T$etmm. Mr 
Cpmportta , bxfenbe be bnfbe enbe lefie manier ban «oümtnen / toojbt abt 
tomponam m De anber* gbetyc* biet boa? bjeeöer berbaeU i*. 

Een ojfghecierde Maeghc fcer eerfaem in manieren 

Can haeren handel door een vafte deughc verderen, 

Soo oock een teer Pilaer die op haer welen treckt, • ' - 

Die niet als netcicheyt aen groot ghebouW verweckt 

5©en «Spnfienbom otft $*fótetept ban eltaeen bec toooj toerftaribe Coin* 
nentëtoonbee aen ternerenen bauaIkIeet-Uifn^3lmtomelin0öenbebJddtt 
ftegtunnen acn te batten be biepflnntgbe €on(t ban.Architedaraoft Statuaria, 
toamftaaeoatieltfettMbenft^lbtmi* 

0fied>tijtl&e Audeuren , foo Bebinbe bat be Columne Tufcana , bic mof lancfe 
en tferi* #/ teajbt betbenCrtn maj^ beelen ƒ toaeraff bat be ttoee bm 
maeenen be Stijiobate enbe be bed flafe, todche ttoee Deden toeberottt in ft 
beelen obebenlt fthibe ; foo too;bt bet een bed ben a^unerjten Cimatio flfteaj ft ete n 
eube bet anbet ben titaberlieh Cimatio ■• enbe be bier teftmhbc btfoiberen bet 
naabjaet oft boltnaetht btercant be todene ttoee Diametro fconjtfJattg Dental. 
CimauuittbïojbtoociiBafisg^rtjeeten. «nbc om te Doenborltatntoaauprtai 
onjeebte $uaer oft «objtnne nbecompotteottmnfttfKetm totojfe/l* ttlttn 

UBt bet Capucei, Architrabe , Cormce, Phrife aft Bafc eiibt P«ttr-ftaie, MfsMn 

be befonbeefïe todehfebapnen ban ectr gort Atckioft a* be ugai c ig ae W» fte 
bamenten baet alle ooutoingben tint («uptmtoanfombatwnbxJfe©benmoc5 



Jn £Jrctitraéb* , CorttiesyPkries, ïfaes en Peeter-ftaeï 
£n t'Capiteel dacr by, beftaet'et altemaél : 

5De booeftbe banne Columtw Dorica nwjbt g&efeepk kt adjt bede»/ fcjaeaf 
be ttoee becten^bn bebooabjte bit Sujiebace.todfne ttoee beek» toetotomalf 
Denït tooien in b$ mit^twd^/nian; af b'ecnbedfolbMlmbe todnebn 
be^acfcofttfaain*/ mfeb^ toetal Wwtoeftebe bood*» met bar? G~ 
SS^JS? £p^ L 3W>t«albu|tbi ^dadjt mttban Sti>foUc»^maibjn| 
tfitcn beelen. ^e bterbe Coïumne conwhia $ be boojgnenoe (éec njHjMr aw» 
Ö.7ÏSÏ 1 ? Sti ' k> ^ c ' »w« f ( fi*« btH tojo«aten(lir4«bit»fftaibf^«|bi 
ban befe Couimne too;bt gbebrplt in nes^eabaüm/ fit, affbo betmtot uSfa 

bate 



Digitized by 



Google 



bate tbxe beden/ en befe bjeterom o$ebeplt in neotenteelenfooirf een teelte 
Bafis , b'anbcr bed He Comice tante stijiobare > en (jet antee teel too?M gteteplt 
In bnf teden / toaer af te Stijiofcate b# teekn tnte bjeete beeft ente foo boo#e?. 
joaica toefenbt te bette tuantcr ttfqbt g&ebeplt in feben beden/ tuut af bat 
ren bed toojbt ntetenlt in 22. beden en bat if te bedojeete banben Piynthüs, 
ttgbente op elette #te typ béelen fiaèn om te manen te bitnte ban bet cima- 
thium beneben. ©e refierenbe 16. beden maeenen te bitnte bet Cobtmne; ijl 
ootft te noteren bat te Stijiobare bante tfotamue Tufóna op te een föte enbeenen 
Cimathium en beeft om bat fp gtof en (teen ijl en tneeftented Hoop» gftefet in 
groote «Êbifkien oft J&ontora / alyt iBoltaKtcKen / Horitaie $t$|en etc SMnt 
ten cimathium foa te teel plad^ benemen. 

1. Tufcana* 

DEn grooten Reus Tufcaen ( erijghs-gmcli door fijn fterekte ) 
En vondt gbe<n vafter ruft als in het wapeü-huys 
Van Mortis wree £Wfo»' t'ghen' tJribkeft bemtrekte. 

Die daerom fijn Calumn' Tttfcaen noetrfpt, om t'ghedruys 
Van donder, blixcm, en Het (torens ghewelt te weeren, 

Als Jiy die heeft gheftéit int Oorloghs Maghefijn, 
Daer Telden om haer kracht catt èenich quact acn deeren 
Van Bom , Gotnaet , Canon , oft ondergraven Mijn* 

' Ü V Dorica. 

IS Tempels daermetj plach Schaep , Bock, en Stier te branden 
Ten offer vande Goön ( als $)orut heeft gjiedaen ). 
Te Jrgps en in veel meer Steden ende Landen 

Daer vondtmea niet als (Doricas Pillaeren ftaen c 
Sulckx dat den AntxteÜ gberaden vondt te tallen . 

Jn't ftcrek en hooch gebouw de lanjghe (Dorica, 

Midts door haer vaÖicheyt de Tempels lelden hellen 

En maeckt een man'lijck werek ghelijck Compofita. 

3. Ionica. 

OM dat de Éel Column' van Ionica is teerder 
Als fDoru? en Tufcaen> ( foo als een Vrou-perfoon 
Jn weftn is gheftelc) heeft JArcbiteFl veel eerder 
Bedacht het gen' hy ftelt in bouwery ten thoon, 

R r r 2 . Van 



.1 

5'ï 



Digitized by 



Google 



5'* 

Van lichter handelingh doch al veel aenghenamcr 

(Tot voordeel vande bors) als d'ander twee Pilaers 

Schoon dat fy tot grof werek fijn nutter en bequamer: ". 

Siet waer in dat beftaet de weedt der Konftenaers. 

4. Corinthia. 

DE teere edemeyt van lieffelijcke Maeghden 
Die fchoon fijn opgheciert, net, weféntlijck en ranck, 
Aen d 'ArchiteSien in Corinthen foó behaeghden 
/ Dat de Columnen (die fy vonden niet te lanck 
Te rouw oft niet te dkk) by hun zijn verghelcken 

By Maeghden ftatuen , om haer gheftdteriis 
Van teere netticheyt, doch lichter om té breken-, 
Om dat haer maeckfel van gheeii fwaer maten is; 

5. Compofita. 

Hier fietmen laem by een al watter wordt ghevonden 
Jn (Doric' en Tufeaeu, oft d'edel Ionica, 
De plompheyt wordt hier met de netticheyt ghebondeft 

De ftereke grootheyt met de teer Corinthia. . . 
Hier fietmen in't gheheel veel groot en cleyne dcelen 

Het gen' maer een en maeckt door Cónfl: van ttJrchiteSl: 
De famen-voegirigh van veel dcelen can hy heelen 

Waer in de wetenichap van Tempels bouwen fteckt. 
Daer vintmen d'een Column* op d'ander ftadich ruften 

Naer eyfeh van't metfèl-werck, dat conftich is ghebouwt 
Dacr d'ooghen met vermaeck in fcheppen hunne lullen 

Om dat d'cen deel foo wonder d'ander teghen-houwt. 

<©e metenfebap banbe «rolnitmen b'een 09 b'onber te feiten i£ jftefeojjcnm 
be manieren net (eiber- te coraten onberfe&epben / mant foo men tK (bte* en 
biefte milt (tellen 09 be lichte en teer Columneu/ foo moet bet maecRea een^n» 
boImaeeRt enbe berfyobt meren /en baerom toojbrljict efnirfjfmtjof aen n$ebx(cn 
, bet onberfebept bet felber : baetem fegb ie» mojbt bier nctboont maer mb'ctn 
en b'onber manier ban Columnen oft f&ilattcn beffaet / foo moet een aotbl 
Arcbited Di Columne Dorica (lellen op be Columne oft f^ilarr Tafcana, en* 



Digitized by 



Google 



9n 

ttt Jdniq o& bef D*ica , tf Qctinfril Ofrte JJoniJUTetto te CïtnfifitatflB ft ^> 

Corththfe*. rebenen «In beffr murftat be TGfona- ertbft / Tnrftntf In frfiacfDer 1? ^ ' 
al£ be Dorica , ooch bc, .porj^c ftfoftee #lftfe^ifr>£^ : JP&ca $ mannes 
Igïcner en ban meerte* gbctou&t aïg Jonica , bc ionica i^f grootte al$ be cö- 

rinthta , egttbfWclt D^ Cempp^ta Wtabtt. «W <fce Coriittfcia; fyx tod bOI.be Coqv. 

pofitanoebtan? ö&eföjmeerr ftfoéBb&raedu tbojbt ujftr alte be tob&atnbe «&= 
nieten / jtjnbe in baer fclbar (fcflaenbe tnae* in «w fMtnct). bed tttbcnr altf 
be anber / en neftaenbe in bed Menirie bon malcanbnen g&efc&fpttf« (uorb« 
tan£ in een toèctfi Deaceöfli,$ö ) *v nn tfemnd eenen fteeien Cempd/ fe j£ 
be fnaetfie baniHc/ toönföl^4)è^rmv ^crpenbihlfn/ €htncfe/lW^ 
Wl Kïimtfmj <?b*le fpmmi/Mtm/ 4&Wt ^W««aten.bft*w» : 
fcanten onbct-balf biertantnj tfó fer-qut-abera (bte be&einpèfyr oft anbert $gus 
l»en tipt toftfen ) met be Gcomctrrque rebenen en irnim ( bie be «©natymttidj* ' 
fKtftoonen ) ben Ccmcr bitbob; ttoee Diagomboft naee bonken ( om rtn oqjb' 
oft tonbe benltet te fhaecnen ) o^eb<mbm tooot/ |ttn altcmad begrepen hvCpn»-* 
pofica , en tee tooien bat nttftt taxrrtt nietten ip Vjabe naerber te öhnifttóh? baee 
oocfe m#n toctntfc&an böo? otwrbacentftrt»! te flop en ie fwt tbeij*/ (öofaï 
ben jpieu-Inftio&en Lefa j^gin* tnebe ffitófébet? tt cmtfemowcnlBMKwmrt 
befe 2. beerffri bernoeat)t té goubenu. 

Den welftant van'c ghebou fianght aenden 4rchiteSl ..'••' 

Die maecken can dat daer ih't mkift niet aen ontbreekt* »' • 

•--"• ; : '•.:; t..j J. u:> : ■ ! .: ::>:f * j.y_. \ 

1 ~ - ."•': -:■> r--..' •.:•;.:.-< 35T: ::::/.' ' ; .'J0V-fl T, • '- • 

G U I L I A M GA BR O N 

ScUldet ion Artütrfht: ' \.' rjr,: \ : ;i ' ! [ 

T'GoutjYSilverjt'Po^ 
Die connen beter het Vvacrachtkh vonnis Uyten ■ ': 
En fegghen wat Gabron voor eenen Mcefter is ' •;•...-. 
Als mijn !Poij/j pen^d6pr»ile ghelijckcniV / ,.v; ".< ,: 

Van't leven , die, hy week t oncdecken met Pinft^e^'-v .r'. - , 
En 'cis maér fchijn daér van , die haer op- de Panncclen 
Als tleven felyer draeght , ift Beeft y Menfch oft Figuer 
Die hy in verf bethoont , mee fulcken eelNatuer, 
Elck heeft befonder kracht ^ ^z^ri-. verfchcydeo vindingh 'i - \ 
Sulckx dat Gabrons vernuft om zijn Gorifts önder.windihgh 
Is over al bekent > daer^oowwi noch op peyft 
Al waer hy heeft ghewoont , en haer heel Landt door-reyft. 

CAREt. 



Digitized by 



Google 



CAR Eü E MA N U E £ BI SET 

Schilder %m MetkUit > omk %7. jaretu 



è* il.. 



Dit iw>ermae& 

Macli vry wd voorder gaeayen RV&vfafyQ tecrhy . 
Ais fce>a <Jwiuft véiïe^t^de .6|^iÉfli5diïiqf,r ''^ 

Dieover-looj^¥a£|A^€nCb^ 

Van bf J»aer«c^ 

Vol vmdmgh loet vm acrdt tn't gwric&twgh-ghcmerck 
Om $oycxtf\Qtöj>frc$v*niï wel ^^Mfe ^3c»; j 

Dae* {{«rxictv. opfc fjraftf een gioot! gkewl ^awa ' r ' 

Oftopfe NéEterlandt$,-diè fèhifnen MhFte meiten* • 
Soo wonder wcrdcelijck verthoofit ficK op Panneel 
Al t*%$n' IBifit verbeidt op doeck. mét lijm Pïrifecl., 

Defekertceckeningn^^ fl '"* ' "- 

Die ghcvêti tot vwmaècfciaaet van ' tKT&ëite teden^ 
Hoe k* tn aengbcnaeituen welghécofDO&t^ , 
Elck ftuck haet wej^ d^aegh^mefcjy^yloec verciert 

Van alle Actiën > die aWNacuer ontdecken 

Befond» mhet ctejrniniec van ghoftéloeirii : 
Waer in al tfgerf menuet om t'bcft *n atidicbft is» 
Oaer Vranckeriick vancan een waavgiwquyghco ghetw» ;'-'• 
En acht <BftttwiShiel tfo wcer-gae van het leycn,i : - '< 
Daer hy ioo> langen «jdt jghcoefRMft heeft dei* -gheeft ' 
En is ift?» Hof atcijdt ijr^ gtooto eer gfteweeft. 
Soo als hy ftadicK noch fat blijven , om de krachten • 
Die fijn' Pinfeel bettioonc in Kottft^riwaef s: gbedachwpw • ' 
Jaa'fywp ift Nederland* én l&fc oock* Stfoyt de Faem - ' ' » 
Veigheten om roet lof te eiesenzijaeft fctocm» 

IOAK- 



Digitized by 



Google 




OrhsjtortUv caput heüortOitirhine quohdani 
..OhrutiL cur jremuitiMatiis amicajuiti 



^4ifubimuhyUcisJese deütArtis ahimrumt^ 
Ctlsa TrtttmpnaJrixJtJuptr a/lra fuut. . 



. *.»..*VV... ( 



Digitized by 



Google 



IOANNES, IERONIMUSen 
ANTHONIUS VVIËRX 

Chebroedersy ende Conftighc PUedt-fntjckrs lm. Jntnwrpen. 

DE Faem heeft ftof ghenoch om vande Konft te raefen 
Die VViericx op de plaedc eel , net en luyver thoont, 
AL oft elck een Figuer wacr van claer glas gheblaeïèn 

Oft gheboetfeert in wafch, (bo wonder fich verfchoont 
Elck druckfel dat daer van ghecreghen heeft fijn wefèn: 
Tis oft ghewaflèn waer met t^Schilders facht Ptnceel 
Daer gheen Artfecrfel in en blijckt,foo uyt ghelefen 

Staec hunne Konft oft fy ghemaelt waer op Panneel. 
T'Graef-yièr can fich noyt in netter Konft verheffen 
Als dat te blijeken «compt in Vpkrix handeKngh, 
- Noch kol', noch loot , noch pen en connen naerder treffen 
Het leven *n OM atuer -als VVkrix teeckeningh. 



CHARLES ER PAR D 

" Schilder. 

Bthorica die mach oock vry met volle monden 
Den lof en groote eet van Érpard doeaverconden 
Ter wijlen fijn Pinfeei vol levens aerdicheyt 
Soö menich luft en gheeft om hare Konft verleyt, 
Daer niet in is te fien als t'gen' <Mi«er can fchencken 
Aen Schilders, die altijdt des levens kracht bedencken, 
Om te verthoonen op. den doeck oft plat Panneel 
Soo als Erjwd oock doet met fijn volmaeckt PinfèeL 




*RA& 



Digitized by 



Google 



FRANCflOIS en NIGOLAÈS'" 
v P O L L Y 

GbebmdersenkTlaedt-JhijdersTfMTarys. 

S&t j ik/\Qttt anijBbcttoetnOe|it bi een wint eenitb betinaeeJi ofjeefk acn een ' 
Zief-'bebbefgt gpëfïtbt / tik en moet fjjro fHbeninace ontfcbigbtn otntefien 
fee futfbec ai nette toetenen ban Fcanchois en Nicolaes Poliy , baerfbuiien céaebt 
en fdbfoemen actbtban leken in te binben i* / bot itn niet en mepn bat je* 
manöt riaetberbet bobnaetftt tównin öe fonff^ toratenontbetficn/ (oo tarnt» 
bee {eet en bolfïajfóeu #n fan aeebtfceejeV urn gbebuctt in't bicpen /bcrboo* 
0Üm^1^abubD(n en tocrlutjroi/ bat (fegft idt notft een*) ben $atuce bant 
lebeti oft be aengbenaentbept ban gbefcbiïberbe Poetic niet boogbec inbe Jionft 
e» nonnen eenenen/ oft bun fdben kbcnbe* bertboonen / afef be bingben ban 
beft ttaxe $Beb?ocb30 fbefnebcn (lacn. vraffov/**, tfttbertaetencanbe 
faemtyxc toeAvnaelen fbuen/ afybe toetettfeban tem (bet nfoebtfnbben baet 
jfec ij* toerttfffeubc. '**fio enbe nbettjdt ben taermaerben Willem Delffius ütttwiife» 
fiaebtftrtjben ecbaten w (ftenjenmeu in oberbloebt aen beel ban$bn ggeetfiefeiffiuH 
en 8&e|nebm pinten (beuren ban/ baee be &int lief-bebbetgt meerbne Iofban. p |?«- 
fbuben tonnen aentotjfen atyicfcbtotoeettrberbaelen. Roerom en bebbe met "** 1, 
tonnen needaetRrtot butmeta tof tt feftben * 

r 'Irrwfaïs Ëóttyèn ca'n npyr/ üyt t'ghedacht verdwijnen 

Van Fama> fehobn de doodt hem had ghebrocht in't grafF 
Want Tqo lanck als fijn Conft fal op de plaet verfchijnen 
'.y ■-■ En fijnen kloecken ghceft als tf leven druckm affj 
Soo Talmen over al iri Conincklijcke Steden "■" 

Belau weren den Naem van defèn Conftenaèf, 
Die veele printen heeft gheteeckent en ghefneden 

Waer van <k minfte is oft fy ghefchildert waer. 
«Hoe can dan defèn Naem naer dufènt jaren fterven j ' • r ! ■ 

jDie onderteeckent heeft fbo menich edel prindt, ; L 
Daer niemandt als Niclaes de Ichatten af fal erven 

Om dat hy neffens hem gheen meerder gheeft en vindt. 
O wac een wonderheyc wordt oock door Godes feghen 
-'• V&Rpriüem $>effi*ï niet daegh'lijckjc af ghebelt: " 
Sijn Conft kan jedet «en tot groote vreught beweghen 
Daer niet als levens fchijn en gheeft is in gheftelc. 

Sff IAC- 



Digitized by 



Google 



1 



ffc 



IACCIITES 

Edel Tlaedt-fitjder Jfo» 

MEn fchrijft dat jemandt eens foo 
v deen 

Wi# op oea witten er iecken ftecn 
Tc fiiijdca hondart becke-neckn, 
En aerdiehoock daer op tc'tcdcö 
T gherijmpt de? doot* jtnét bogh eft pijt 1 
Jae boven dat ïioch foofubtijl, 
Dacr by te ftcllen vyf Figuren 
Schier buyten t'mogh'iijck der Natu 
ren:" ■ "-• 

Soo men-met reden fegghen fou 
T gen Was ghefnedeft vin een vrou. 
Doch want dit moeft de Conft leer 

hind'rea 

En de volmacckthcyt g?m$ vermin- 
d'rcn* -....;_.• 

Te maelen op foo cteyneri ftof 
Vyf menFcheh met een kcfckcn-hoE 
Dus wil vtf| vreöadtf dingen pratfca 
Die ons Ca lot beeft. oaergbc|aten> 
En brenght in printen voor den dadv 
Soo cicyn als oyt een opgh beïach 
Soo cieyn , net , eel en uy t ghelefen 
Als jet can in fijn lelven wefcn, : 
Waer van elck nrint etti werddt is 
Om haer (eer foioon, gfcefteitents. 
Jae die haer crachfi wil onderfoecken 
Moet met verftandt in alle hoecken 
Bemercken doedel «rdigheyt 
Yan fijne overvlocdigheyt : 

Die niemant en can achterhalen . 
Oft al de aétién bcfpalen 
Als elck befo/idtr plaedt bethoont . 
Die d cerc van Ca^ot verfchoont, 



GALLOT ••* 

Nancy inVranch-njck* 

En doet de Faem ghedurich rafen 
^t^ir«mu<^yt.«ytte bWcn; 
Waer van fy wijft de waerbeyt aeo 
Tgen nicmant oyt foo hedft gedaeo. 
Siet de wxuifarapett'feookenjtO' , 

Enaüdeiffcnörf^a!*^' 11 " 
In een volrvféf cUcI^wödder beidt 

Daer Sint Anthon t wort gfeequdt» 

Demerft der fcbooneftadt Flouncin 

Daer alle Coopmanfchap der raenicbca 

Ghehandelfwotch, tóandeïmecr- 

Eïck is al èvtëi re/ft eü tcts~ 

Noch heeft hy t'krijghs miferien 

En veel andere Msfterien, 

. . Naet t'uytlcgh. vaahet EabcWxxck 

. yaaNAsp^met felcfepndcrfoeck 

öp plaet ghéetit, dat ick moet bBjven 

Scnierhed verfteit in almijn fthrijven, 

De ovèrvïoedichcyt van't werek 

Soeftililcfccn.rafipen.'OOgh^cmerck 

Dat kk my yoor ^et^beatt iajen 
Soo ick de cracht ov?^tV t'aehterhaleo, 
Icklaët d* ^anckérijck mét Vreught 
Naér reden- roemen qp itjff denght 
Want ia het teeckeodn en etfen 
<5cen Confttnaer hem nae can fchetfen 
Qp doeckoft plaet en glad jPanncd 
Met d'aldcrfcherrepfte Pkiceel, 
ïae fchoon Calot géén handelinghen 
Had, om met verven voort te bringhen 
Figaren , die als tlcven ftaen, 
tyuj heeft hy met de qatld' ghcdaeö 



Bcmerc 



Digitized by 



Google 



>s& 




-7/ 



S f f x 



Digitized by 



Google 



35 

Bemerckingtie. 

OTidius f\ V lBlVt (fpbf tlttt daCte mOOgbttt OlbUjtf : Dat de kleederen vanden menfcb 
Lib. i. V>r vetflijten , goudt , filvcr ende andere juweelen vergaen maer de Faem die eenen 
anonun.Poêc vercrijght door fijn crvaereh Poefije fal ecuwigh dueren , taant bt memopt 

banbe beugftt bxQbt boo^ be Poefije berbngbt / be 4*oben fdbec banbe Poefije 

gbemaecnt / aenabefien be baïfcbe <5obcn maer berftett en fgn. 9e b& £dj& 

bec-con(t befiaet be Poefije innen jetfien graebt : mant bet gbene boo; be Poefije 

met moojben mojbt upt gbebpicftt/ tbojbt ban een Ceeckenaee met nok oft 

penne op paptct/ bon eenen 25dbt-boutoct metten behtd in boubt oft fttm/ 

enbe ban een jSepilbec met bet $mced op boten oft placbt afgpe&dèt/ Mms 

Francif- op Francifcus Junius nt't jccjlc SÈfoedt ban 3pn &djiIbec-ron(t a uttuoojbt enbe 

"K lnn '-fepbt :bat be £e&ilbee-ton(i (oo mei ab* bc Poefije gewit opeen fenete Rtflgfrt 

us Lib.1.^ ^antafijfc. piutarchus fepbt bat be Poefije m Piaura maer en btrfHjtBffl 

piuur- inbe materie m mrariet ban mutatie/mant fp benfit» aHe bende ffcïbe 004$- 

thu *- gbemetrtt. ^et gbene tenen £ep$bee met be penne 6efcp#ft mqbt on£ in 

manie* met be tceehtninob bon? g&ebjaegben / mant foo jetnanbt gaet brrteflm 

tenigbt Ccagebifïfte $tfto)>m/ bie ftteoinelöifrofMnemgt om booten fpn/ aft 

bat bt feroetMcrben bepftfj bet jpatun befebiebeu oft in een lebenbe eomebic 

gbefpdt magben/ aHe# ean een oppept rtoaca^Zetchmoac/ Mbt-taubxtoft 

jScbtlbet: foo. bjefentbjeB upt bjuimen alfmen bom be Poefije ean btp^bm/ 

becfebinenbe aHeettdgcfeen inbe manict enbe matecfe/ botb obec een fcomenbt 

met be gpefeptebenifp. Iten Afenfcb leeft bom (pn menftgeujtlt beb#f ban 

itonfi (ufchen fucatpt/ batppbe epg$enfcpappen ban alle bingben foo gronte 

leerieb meet bom te (lellen batmen baee upt be actituben banbe reppfenfatkn 

bet beelben maetfcptjnelgdt ean bemerenen. "toot ijl be Hgïcbap oft bpefbept/ 

boojfpoet oft tegtynjooet/ bjee*? oft eufl en fiitótbaaigbe anbeee tne bacc in te 

«wiiiemftoi jpn I maer ban eteeebec nenm> gbeben bé uptnemenbe plinten bie gfre 

Swancn-(heben enbe gfpinbcnteett $n ban* Willem Swanenborgh , Cornèïis van Daden, 

borgh. cnöc cornelis de vifleher mate m tomptte ulgcRtit fuoRöt opmetcimiape ban 
S'S^öWI in den oefonbeeofbeïbtfel bat be £atuec fdbee niet boo^bee enfa» cotnm. 
tcn.cot .^ef^ctmoftlten-teecnenmbaiieeniaj&e afgbcbelbefóobjoebeaWr "" 
neus en tita beflaói inbe meelbigbe bjoltenlxpöt ott bancnetten / be ' 
deian bcrtuahdttthtKpt *& jaebt / be Wocbigbc fijwumdtitnbeptbóè . 

vj^-onbtcmiibdpehen anjet ban ftbipb^euch/ be bleecne bjec# banbe ; „ 

Seri tongftenbe bop* ban bertof&tigfje en (uidibanigbe anbete/ mebbe e^reten eltB 

Un Hoi-öefonbec Sief-bdmee ( (tin oogben fwenbe op be fconfl bee boojfepbe «lacbt- 

ïaidt. fmjbetjS ) bate m fal wonen fan. * ®en Lefcr fal mtjne fauft ( bie itK pet? o» 

* Nnn metentbept in bit 25oeth beb toeten (luppen ) opdieben te becbetecen bie ftp bür 

bom Foho 4^1. fat binben / almaec bat (loet comeüs de vifleher robe nart 

Obdefen mojben Jan ciaeömdc vtffcher alfoo benfelben \f een doeclt $ferbr- 

(htibec m Xanbtftbap gbdüdt albacr bermdt %$/ enbe befen boo?g. corwiu 

de vifleher ^lacbt-fhtjbft in f iattfrra be mdebe bpfdbct ojbonneert / teedmt 

enbe (ht)t/b«t bed bjonberbept intefïenirf/ginbeniet min inbe fefbe *on(l 

«ifaraeiecbaeren befldfM 2&2oebtt iaa vifleher : tfnbe mat aengatt * ifraci Süvefter, 

Silrcfte^. Bolanger, 




Digitized by 



Google 



L *f 

Bo&nger r Huret, Daret ttl&e Danoit, be fdbe 3$» fitt rtttóWtl in tyt flirtten Mutet. 
ban jf igioen enbe anbete «©Jbonnantien / enbt fonbrftnabttt bet rtfen ban DareMa 
Sanotfefjap/ Archketoeisiö&efit&ten/ SBWnnen/ 0aUer|Nn/4ilac!ie bdöfnS 3 ^"- 
ftnffnaece ©diepen en ^onben / $oben bettot nut baer jSomerftbe tapbtST» 
Gftttoaebt / £p?mnJMontebneit in $^4Mtcfeen/ 3&Ht<fat&ten / ifcijn pin* ^parijs. 
hingben / opene toanbeï plaetfm/ Zee-fiaben/ Suinen enbe anberepbüfantien 
allen bet melen ban bunfoo tiefielgen en net gbebaen $/ bat bet feïbe eenen 
jbet / Iu(t enbé. jmaeen ben Senföéubxr bettteefc <nt*nm«wt1ri &n hm»» 
tetit te bigben tooien / f» fceeft tnbn perart ntfef ItiltalJitftJvttt b* rönfe' 
.menbè lltonft ban Architeduer bU'^eer iacöb van.Gaw^^meibqn.&ftraid.D'Hcer 
broeck, onjt boordt 'Binnen be 3 J»tfl^An^»3tó,]èw bet b^trbttnwett in iacob tï 
befaempt ^tatrt^ twpjet bTnefeff'fp fflbw afrofttnmtft beeft / bat bom een Canpc»; 
tocrtfótf toonbec matt> aheftelt bio?ftetf tt bét SBoeth bet to owtw i b rb en om «{ A" 1 "- 
be aensbename en eloeene meren* bteb&tt* teflun &nu Iftift oodtinfie*"™' 
l&eeftlbertWnbcr,^ 

banw^lbïnttóTfpnip tbröfeifö'-'^ - r ' ** «^tmiu <• ■' ,., :<t( ; r ^.. r , ••» 
;t£<ftt i? tnet trontêf ^Brtr^at^ beltt métf&tfm ttbatenttbi inbt ^ö<R- 
$&eefttdbe, $onfr ban Architcduer óftt ooen Ui brtftbcpbt manuren ban bou- 
mffetöngb J npt be cöd &t$\\bet<mft*wtiti* grontt-ieeringbm trernnt ƒ om 
gun metcnen naee be foiibattmuenbetfrftkt op tttirtjtrtJitórtraJIren ombra 
Omfrecfrbart baer ofcciMteniifrnVf iflwra uatt te botoben/ maerom be lubten/ 
3$alufta$/ ïepttoi/ ®oe$en etf'anbere tftte otótom&riri»n;gbelWteo#te 
&h*bin, *Nt beeft met een onfleüflprifl<Hè «Oatm^lötïtenlïm^ïpotBttArchi. 
txft bte be tot)t bcfaembe tföHcöüalt licrtite bon s..Gon«mér Binnen beuRtabt^P»- 
ty* beeft :a&eojbonneett enbe öfjebbHtttt / bnen# natm npt be memode ban™" 
atie jBenfthen berbmenen# / bocb tér tot)ï«ibatbrt toffeujrfi toewftara anec^r 
fB&mtt$e& en Archttéasn ( bie oefen föoonm tempel aaiftljoutoen^ fnfaben t otLy«- 
beïbjonberinfib Boert om ftatt nette Tgp^t'j-toSfc&ptmtt toelQbefetieattfK 
&oon&be f en bjeebe/ berciert met be npttt1T*'tobnaetfttf}*pt bietin wfc.l«rm 
teftén «f / foo ben aenobelöent jnbébftejt tot- lof Uanbcn onbeaoibcn \ Archiwft 
ttttjn Mofa te ïatra ftnofjen aJtoujff: 

Laet vty htA Btlpeeap *l,ha?r TTepipeU ft^ufifei\w f . : r - v 

Die van wit marbes ,%$ ycw?0 o?et ; co jt)i$$ey£ ." " 
Ghcen die eb Procbirkcrck van Lkrkzn ovcrpoüfifoi . , . 

Soa t'Kcrckv gKebou * beftaet in'c licht en nctticheyt; , 
Den (èhoonen Omme-ganck vol in vallende claemeyt. 

Den Diameter en het binnen bouwsciraet 
Bewijfen van haer Faem alleen de rechte waerheyt 

En t'ghene tot haer eer hier voor befchreven flaet. 



Digitized by 



Google 



<$tf 



: i: : t : . i 



.u 



u :. i v» •:, 



; .;ij ; tóv tiïMïïfcm,& 






..j' ü 






v. : . 



ï* tir «aart** tott^-Wste.. „ 



töttdt/ MtteU* ritte** 

in (al iitoum an tt n4fcmf<w 






1/ 



W* 






.**! 







S|^^ tot j*k» j»tg«KB^wm — 
tortfltyiiitutftmi.Mufcm ««wnfc^jfeWWfcö "^^ffiiffHE 

WanncéFÏh^^ . 

Ert^üyfèhbèya^tè fcëtftirt eétt vë4«*eokc vcrftandt f 
Soo ^ordt üyt Hunne (^ ghclecat 

Waér van jnefr met ca weet wie hout <k ovcthandc 

T • r r 



K: i 



LENAERT 



Digitized by 



Google 



y h j ^ o 



• lil Üj ^ 
Jivl .<■* f*. 

rutf fcr te.' 



MAY TSHAHSJ 



Hf 




faiet tien en iüunttHstu* J&fl&rf rt mouthts rt Aufrexvrtites tnimtux 
au tutfurel/fintetta'fort'bien en tfirchüérlure eihsiëntnif démaifonjrrt 






/;;:>.; ':no!j 'jId 



r:.-:.;fi-.: 



. u * * » 



7 



V< r ; 



V".-; -. 



V •' 



.'I ', r - 



Digitized by 



Google 



'"lENAERT VAN ORLEY 

Conflict) ScInUer. 

ISidomsPckiftota {fepbt m $u betbe &wA) inben i6t. «toief nut gfidtttb» 
, fin t dat de Schilders die d'onlichaemelijcke dinghen door eenighe üchaémclijckc 
ghelijckcniflèn af-beldcn » plachten bet hooft der Coninghcn door eea handt uyt de 
woleken veel tijdts te croonen , om daer mede te verftaen te gheven dat hun opperde 
Vooghdije vanden Hemel ghégheveo wordt. 45b«Öjrf« toaeta*$tïd) t# / tpattt dl 

tiet gbene ben JBenfcb upt-meeent bat gbeefifcb en aengbenaem $ ennpt boq 
t« gaebe ban 4Bobt/ tectoijkn bat ben JBenf$ niet «n geeft banjnnfeifcH 
abt gbefytefi. &e monbet ftaep o^omianUen-inbe^nbentieti/ba Lenaat*» 
Orley met be $intcel bc£ becfianbtj* *p ben bo«& « $mcej beeft boo&r gfje 
ffearpt/ gbeben baer ban ben teecRènen gbent&bat be, Emblemata «n attbm 
rflefte £itme-beelben pattituliete gaben moeten fên banben ^npecüen 36! gbe 
x>ainno-bcc onfen $ee* enbe #ölirfjtnaft«. #00 enbe fibelöcb Ofmmori £cbnoer boa 
«. Luyck ban Sbehjeben aen twsfcbepbe ftaep thtcben ban Caefceelcn en anbfc 
^botmannen beeft fictoefm^ baer niet in te$m ent* afc een ftbok bol ter» 
faem gjKbacftfen en tomftenbt actiën /tnaec «pt tt metrbra # bat ben £a» 
tuet tod met bt jBarcrit matb brrgbcfcfeea tnojben/ eben«bji be ttonff nat 
be Keerinflb / toont be *on(t en beona$ fanber be Jfeaterieniet. tipt be fófe 
öjp (be todtfce ¥ een bed g&emengbbe«R gbcftftothictbe barben bieop baetft 
«ft ptaébt feet naturef&fi becbeplt $thi| wm ten Mettjen aojbeelen ben ftnm 
boojnemen b'bwkb «Pt «m iebent <n namnajeb bctftmu ij* boopiibebjatbt 
btoeU» bao? be ttbtijt fcaee ia gbeflopen #/ (bo bolgbt barte Ibjöd foöbtt 
be jBatecie mepmeb tan Hoen. tèefonber. bc&rfjilbcr-confi be luetófte be booj< 
twrbaelbe <$beefien aenbe jpaem bebben naergbelaten om eeutoub baer ban tt 
roemen «nbebe memorie baer ban berpant te berberflm. 

TH EODOR M A T H A M 

TSfef rtaw bat een goebt $laebt-fu$bet bcöoo?t berrfm en fogaefk te (Ja 
met be fdjerp|ïnnh#epbt int bebenffieh mat bp ofc$e tonere plaebr JM 
t i P tbJa xa t u / noen met be obeifttebfflftept in't nptbjutfteiom berfnxen rgftaie 
bp boa? beeft fóo enbe gbeujen "Rwodor Matham ten $oon}|ien baer «nebe be; 
gaeft i^/ ghdtjcb bnjftttaen berfdepbe «nnten bie bp beeft foten nptgacn te 
im bp be-<ton(Miebenbe «b«flen beminbt f^n. #p beeft be>€ön(t gbrtcm 
bp Jacobus Matham bit fftm f^abec bJojt/foo batiuct te bedoonbcnn en i$ 
bat bp befTdf^bo^tflapnenbace in naet bolgdt. ' 

Als Ucob Uathm had iijn ldftc ut* ^cnotett 

En weeck het leven af, fod werdt de denr oncÖotën 

Van Theodors verftandt,die door fijns Vaders leer 

Beërfden vandc Konft de wecenfehap en eer. 

"" "' PEfiTER 



Digitized by 



Google 



TO 







Dic aenqe. menleken, al een w^erheyt* IpiegUef gt } ni 
Om daer in b^,b^\w'4*^o^^^tiiró'.YAÓi MCVica, ; ' 

Men I^ydjc^ajt^c.i^ii^-flen r v^lc^e „ -.. 

Om dat ais yev£n|Ita#!na*r cel g^ej^^s,.- ... . 
Om dat a].mehichttwèlhaer^ ^^afgHèt>3dfke4hg^ 
Den'menfckya'nT^ 

Daér Irawkr, ^^mfl'^^^i^p)fl^^^^J-y- r 
Die.af-beU' met txincof} Jij* datjgen ~$d6J) ?* lée^, . ) 
Een ftück VqJ ydelheyt Vaty Wjc^o^o^Cp'off f e» S^ha^ea^ 

Hoe al e «p^ r r .;; 

Soo danichedcl w<m r .>(W.Ay.'^4o^^^Q^)|^. r! 
T'gen achtcr^^en E ; Wt, yiftó^^]mn(^^ r J 

In't levens /fcftevt^ ,ft r:7 

Soojemaadt eaij JfXonft ^cM'ft^^WPRff^fe «a 
Daer niet als £beeö ,10 weefc, y^f; VAOön^ckpm *q ^§f v$^ 
Bewcgingh aende ziel Qm^i.^Wida'j^.'^.^óü^,.-, .. 3fi r: 

Als tlevep entfe^ 
- Van t'QjnftichrrjjcjKf )n^e^, &A#^u^£m&AÉte 
Wat dat het leven JS , en. nóeï WS> n^et ye^^ijSei^. f . ,. - 
Als ftof voor windt 'gficftelt» oft fcfraey in -$oraj^JS$ji)fqft 

Het eel Mftaeitfr.^ 

Daer v*n den *}M^te*! 
Als jemandt alle- rpoit-^es r wprefd^.ydel diuc^hcn' , . r . , 
Van hem ïèër aemicn-£tt'^^oJ!^ v ^ .vooiifchijn bmngheft 
; Heel (ïri-rijck , t'gen men üyt de Kbnft begrijpen caft 

Daer jeder fijn verftant met vreught op flijpen can. 

Ttt PEE- 



Digitized by 



Google 



E En g&MÉKt%he pöelv Met naaien V tó^aet^ 
Waèt <Jë Mmaëcftfcey t van 1 & ftfrft is m(é te k 



Waerln'des lüyfte* flteckt daet foért op btóilién ftWch 

Soo haeiffc'als 1 fy maei'eehs YcrUig$$ wèr&W&fch: J 
Want de i: v6ihi i a , Mkeyt,va'n'Kataer e|> l e^gheK'leveti l 
Kan eenen Kenner fi^n i& ijjjne'fceelèeltt^ WevèW, : 

Soq van .wifc-marbef-ftéeii, pouaerclt , jjvoór cri houdt . 
• '■-■'- Waér. in ffïn fratidt. haerioo vervoorderf èh; v^rftóüi^ : ;' 
Dat niet jAéwnttétf ^öfdt vari fneef vofcómefrth^éiï ! " -rA t 
(Tgen^dfae^i tfc^tfaér tfetCoitö) öft t'is;van Kèrti ; j^efnt&n, 

Söo?levéndich'en l^otfck als jemandt fnijden can' . "_' . 

Daer gfiéein ftWjï-leteérsY maer de daedén roemeii vanv 
Tae xm?m ^fe^gkeVlebglieit h^tóiin^ïcifrtó 7! 

Die hdbgtö Weghen als Nick tot hun löf tóchSjFl if f ^ 

Om $&« verinaetdcn, h&em daéf icfc in : banghen bKfef ,- 
En fit ghelijc^fólrinV^ 
Die a#lftffe^ „ 

Daej mengel ^ohderheyt üt^^VèrMn^ém^ét^-^ ,VV<J 
In hdü3t \é& 'f ktcri'itèêfi ,* ^hen/e^A^en' ; lf 2l/ : 
Sètó^ipeï^ Statu wen aeh Tornbèn ën "ftËBWk ,* j ^ ' 

En an9e?iédëïheyt die o 7 ns fijn Konfc BaèVt : J ' ^^V 

Iaè'^heeft aèh allé dincfc "hatr crachten : eygheti iërtv ? iu 
VerbruMW^attt fijn Beirt^i 'er^Siféeïéh^' v ,12 ! ' ,M £ 
Het leveït^iooneri can ^tijjcfc ;Séhn^i3#^i i ni&fói; ;; £ . : . . 

Sijn'tnaecktc r Mnderkcnyyan;hö^ '' 

'Al t'ghérf hy fnijdt het conipt'rtet Ylëvèri overeen. 

'• ; --^'-'— fsjnsm^/,,:..!^.!::::^ 



Digitized by 



Google 







1 It 1 



Digitized by 



Google 



Sijn't groote Statucn die boven t'leven kijeken 
Becleedt en onbecleedt, hy doet fijn Conft foo blijc,ken 
Als t'leven t*gen* hy compt van alle kant föo naer 
Dat jeder fègghen fou t'Ieeft fpo daer fpraeck in waer. . 

N I COL A ES ende I AG OB Ü S 
P I T AtJ/ Ghebroèders. 

'Plaedt'fnijtlers.'ban Antwerpen. 

lé &yfets \v|onderheyt op platen wilt befnereken 
£f En ;ïh©et fijn óogh niaerilaen op d'üytnemende wereken 
Die ons Pitou ontdeckt in printen lbo volmaeckt 
Dat jeder naer hun Conft met groot verlangden fu^ckt. 
Soq in bet poe(èl naecfej^lwci gheployde If^iwecv f ; 



In fijde laeckenen, v?k^^è^|ke douweiW- 




Soo veel de wetehfcHafl vant A|jden leer^|^i ■ 
Daer Jacob en 2#cfa*r 'wiém. fi K Meefter s van^ * 

—^ — rif r ■ -■ r i ] . ■■ '[• ■ ... ' ,<> . ■' •'- ..;■•'"'" — ■ ' 'i y \K i ^":.]Ma frpV 



^r**>: 




DEN EERM PATER I O AïNTSÏ "E S 
VAN DER B O R G HÏ 

E deught en belght fraer niet de Conften tfe vèrteghen 
Midts haret* lüyfter oock isjn haer kracht ghcleghcn - 
Tis aen Godt aengenaem den overfèhot van tijdt 
Te oefifenen in Kopft, die hert en gheeft verblijdt 
Öit blijckt Jtl Turnde* ^Borgk die veele aetdigheden ''.? 
Gheteeckent heeft met kolden op de Plaet ghelhedèn 
Soo kloeck en wel gbedaen dat Mufa noyt en fal 
Vermoyt fijn van fijn Qonft te roemen over al. 

VILLA- 



Digitized by 



Google 



-dJ 



r*tï-t-^ 



VtLfc AME N A 



i# 



s 



Tact óp r Cpo^in1óim>V^'^^óm'(b6 langh ghctVcgcn ? 
Waerórn lbo ïanghen tijdt in dwetrYghepeys gröegbén > 
•- Al wijft ons ^öootw ae»(op. rtmwh deftich gjheeft 

Daer fy van ouder eeuw, ferfsqfófjtawcfts ; 
Noch fwfjfccadem haer hebben aen te draghen, 
Stó^fcama Vïtivwn hip: niet en quam te daeghen 
En riep ia cortcafin, de womderheden uyt 

5o*rAis:iy K ^j^belijcla:@iot.QYiW aJ,V0rconfien, . ; ; » 

Wat édelh^t dat wordt oock irtde print ghevoirden 

! :^$^fofW2b^&* weïé^ijdoWdecJkt 

v '/^©ter «lolceen63WcadefSii»gfe, vcd.iiifl: r enfinuyt.weckt. 

bkj$n$tkri>aef weet met vod ^er'U)ftWvui<fl >> ' 
' .^net^te H&//ê^ ^örf in Hóliartdt beft bekent 

Otter f awtó *K>yt e* fat fljr* lof «teer verlaten 

Soo langh noch eenkh print gliedrückt 'ikrbxc óf fijn platen : 

r D'tec is oaflerffelijck die n&er ghclaten wordt 

1 Vanyrón^eQ)nftenaers Tvjgn* naemenojt verdort. 

j% j&jtkt; ia 2hm& 'Pms wa* lorde Muien finghen - 

?n ? M&l vén Pegifai van al de vrerade dinghen,. 

| 4 ' Diehy oyt voor den (lach ghébrocht heeft met df naélc 

- Jn't etTeo opdc plaedt, daèr ©^^K^oppraclti 

Scto'- ^£4JK^&''iiytr' ^pryxtctt 1 , 'i^li^l^pc dor leloe^: gbefnedert 

Ghe^üntwsawk -cao fieoitoè mp de», dach van heden, 

Oe proef bewijft dedaét van't werek tot «*Meefters eer 
: Jac tchooad^iuiid* vcr^tt* &n gficeft üerit nimmermeer. 



TanSnij- 
ierHoef. 



Peeter 
Holrteyn 



Chrifpi- 
acvandc 
Fm* 



Aer> 



Digitized by 



Google 



Aenmerckiöghe op yprfqhey t d^ha<?fen oft Tijts- 
ghenuchtea die (fc Qgfrifltenaers menighmael 
hebben uy t ghewerckt Dienende tot leeringb 
vande gïieiie die niet éeriijghe ghebréken v** 
den quaden Natuer g^ep&jgbt zijn. Om dé 
felve daer door te beteteü. > ' 

D' %t in*t <®opcd banbe atoctottflé/ «beWe robe éiïiaóttóWfc Jftam 
gtoote meeroicfiettt toettenen om bun itonft oft anbec toetenfi#ap/b«t ug 
be ebene bie &un meten bon een anbec iacten febattenxn (tanen op bepft 

Cicero. mriet i Tune eftim laudabilis Fanu nutrjt aptcs : JBant ai? ban fbO 900* bt 

lojWcbigfrè f oem oe jfamft. jittaee al tg nat toeeftctibcirbe JBenftbcn btf 
i^ iijtebo^ bebbm ban b^ 

aenabenaem frijnt te ^n Hat fe felbee neftactt tnbe jn>maetftt feböcn / ifc 
nnilcnbe tartaren Bet obemepn feyecw-to aajbt t Amor iodpu ajcip fo» br «foe 
begint ban daer epg&en frfben/ foo i# tee tótitrarien bttadjabelben/ bal (maai 
^cftüaec göeeft betminffebetmae&oftgbtnncbtimftio^ 
btoefcn noebtatu* njtcejiieb en felbfaem fom ibe,<tan(È.) bi aênfioi IbaA. Sg 
bn en bun* niet aneen bpanbt ban een (Wt) ^raaiebren L tt^éb>n f Btt 
(jet ooiterf bat jemanbt anbetjpi ban #« toettöm«af 7 ma» betfoepbe#i 
<on(l en (tam be bjaedi ban f a$ene &p feö» met t'fcmced boojtgSpoc&t/ fto 
*n toft niet gbebooofien oft berbjaoben bat jetttanbt jtjn toetenen mee* oftbn> 
befte / tooit bie nt be oogden ban een anbec bbtónecHt en(bnbatottegae|^tam 
acöte Öp min toeerbt te fnn al£ &e*bo**bm oft paoneekn baje be €onfi (itf 
in bettboonbe. '<i$ ban nbebcuct bat feacteri «ebeïman bcm &ab boen mate 
een ojbohnantie/ bie bp oocfc (feet ogeefnep bob upt gbebxeent. en ben «ft 
man tyagbenbe naee be toeetbe ban bet £tuca / anttmoojbc ben boo?(cpbtn 
#tbilbec ffelbeniet mm te toiltoiobebm aI#bMebnnfbett£/bm<pbelmafl 
pepfenbe bat bpficmmat obccaaepte / begofi noten té bebittafien en «en te te' 
ben meerok be ^Ift/Öm^c^löecBïb^obe ob^totw^fcéö^bebatjpt 
niet een mijt min en mHbe tatfnalj* ft» t'fribe öbeiooft baobcy öctft ben^tiet 
man Bern gbep?efentceet fef- en-bettigt) gnlbengi / boegfienbc baec bp beft oft 
bieeobenjme moo?ben : bafet baec bóoa tod móiebt pafferen / toaec op btn 
#cgi!bec bem b?aegbbe toaecom bp foo bom oftfot toajef te bieten 36. gutenj* 
aenobefim bettmcii foo beet niet toeetöt en fctójf/ enbe, tm <£belman ofjcaofr 
tooojbt I^ebbenbe moetom oatbP tem rfeibe oljet bon niet toe int (loegb/ (cftü 
baee op ben (Hben jSeBilbee : bat bp Hopte: cm ötootec bee(t en team onöetw 
fóo baniobm fbtten Coopman te ccbj^m bie non) meee fon abeben. Sn ttot* 
O^elbc&ecbuesben biel befen ^ebttbee tenaepmeti^nepflbnibwc«rbta|* 
bem borijt ijbeen ntiot toee^^tclnejétt/ en ba^fo^bt^en bie baec b^ 
jelW p?efmteerbm. 

De 



Digitized by 



Google 



De gaeve (dit den menfch vaaGodtis ingheftoit, 
Wordt menichmael mhbruyckt en met den voet ghetreden 

3y die QndancH^,j($; >r jjae4p c t fijn-ttjiae kptt 
En leeft heel forgheloos rcéïhuyjm^W-tpdtn. 






bic ïïch onder den draf menght 
Wordt vande Jwijnen gheten» . 

£& dtffkit fe $ffum 
N*j> Uudahhur f er 4%w. 



Die gheehen goeden nacnv ëti acht 
En fijn ghemack voor dcere ftelt • 

'Nacr geen oprechte deughtmtracht 
Jac aaint de traêgheyt meér-ak geh « 

. ëenen jStbilber on lefceirnt &omcrföca tijbite^ttn £tabt fo een apen brfor 
Dcn^^titu: omctraööcööcfuotm gï)cbo:öï)tc eu sbeboomnte te teetbetten/ en 
bir&tuü£om boot$ (ïenbe nacr bet tooIcbfytJtom tap loeft?'/ tf tm öcra noes 
cototó fiftanfpwnj|ivr-inmt bie bem bjaegftbe oft fip eenen ateir-mjrfier 
ojl 'Jtofik-ftoMt, mg l pmfa ben Arbijbn: C faube #« onnbofdbepbt ï 
a#tbwbenbe T fctt jat / tóaeiftb* brn felben $upfman aft fin toef fou connm 
(t8ffln.W »ee! ,$öjen-6eeiïen'ïfbaet tnebe berfïatnbe nopen) $n t&outne 
baéjtöetftcB? babbe te öeftelïen/ tbaer op ben <&fftiïber anttooojbe : Ses jonghe 
fonder de oude. <®en 2&oer oefen boö&den fm niet begrgnenbe / en niet en toiffc 
fcofet on $nen tbo?en ó&e£èpaètt*aa£/ fepbt bat bet toaerarfmoft tnajer bat 
ty bat met ben teriien Jïatftojd jftetteft baboe / enbr s&etofre bat- lm ban 
Optencu anberen JM^aftliab^£cftltac T (bie ftbnietenftenb^f enfim 
fgn giimanadto *oo)jm/todlïcr*Bert #nta bat bn ceiien ooebtn <$ofl fou 
bennen / a$ &p fcm bat bocgftpbt baboe. $itr miaem té BliMten bat be on* 
noofel&epbt toanbe att&epbt (nOtfitanj? (ohbet febabe oft ftnber) obermeeftert 
tnerbt / om bat eicw in #« afitttata b$ ban gfjepepfen bleef/ Veen in areï> 
Kfiitbept en oojetta pnno^^ b^ toftne bat renen menffftjiiet en tan - 

pen bat igt bet tf^tUtdtjbtb&n flpnanbef / Horiio nbri poceft videre animura alctrïus. 

<go baerom tartan wrientttf anberen in féh booanemen oft rebenen nc|t(tftalro f 
banen / en Berifeen/ aroobeftert ben eenen menfeb nimmermeer ben oronbt tar 
g&eotpfen ban ten anber en tan boelen tni taaer bte mettér baebt bert&oont enbr 
afpooent tnerbt. Cnbe onrbatbe arebept bantan.#cftftee bier niet en tnerbt 
antbecRt aenben bootfepben 2&oec fob bleef fjp in jijn ónnoofel oftdoof / bk 
anDerfmtfmiffi^tentat^^ 

. . Ignorantia non parit faftidium tSatwr*; 

D'onwetentheyÊ can bcht een menfch van quact bevrijde» 
;tyaer ferenght' ipück iifehfóh menfch in druck en bitter lijden^ 
En d'achterdencken van bedröch (vol vüylèn aert); . 
Yed wallegingh en forgh inde ghepeyfèn baere* 

. ,iSm WW** inHfC&ttr , . f 1 Die in fi;n doen onnoofel wandelt 

yi j^fem$dcnttr. '.'..'. . : J Giiemcyncliick trodberticfa handelt^ 

Shn£&- 



Digitized by 



Google 



f* 



• '1 



Sbnplkitas ^pik/M^fBr- ■ ■■■o&* t wv ' 
tiilfitre, 1ritat*iifiim*rèjt. 

'£$ fefcrt bat eettóf J#enfc& (ï^^e^ tfttOKt tmtljah pitgotèW fótw 
Igmbt ftanbeiO *$to*tf#oa^^ci^^ 

bat &p bet fftemoebt oft intentie banben anbecen niet en enn ftenoft fcancnfo' 
ba b'cflfetttn bant» feibe te pjoeben. #00 ifï ontfc aentriegjeiy teateb* fjoe 
bmftftecen&tbilbeetnetn&etn Snaphaen, jtynbe op^/enbieomfbnopttcraie 
fieeftte ftet leben onfleWtoM/fcöfotlt aAJbmtt«rbieBba*bet*c|& oatfc 
bent nae* fijn boobt (fa brtHen open f^ben/ ^fegabfnbtbatto turirt* bwtf 
ent naettfn boobt te n*ten£"ï af bat &p ifrftöjben ]Wtf w^'Ü»* 
gtyeotittt bat Snaphacn quanTT? ftttben / o) .ben S&ktUtt; ^etri.' xy^cti-gpelhebtn 
bebbenbe/bebonbt bat ftyn lebet bcgoft te btberben/ botfiom naa&et toet* 
fetyap bait ban te (ebben beeft be lebes g$efoben : om Bete? te., tonnen ffrn bm 
pconbt bet bababbw/ *n oobenop &rt W$ oMWt fctfiftint* om te brawta 
toetbt banbe Spocbtf tfytftiten annëtenbe0y.i^e|xn/ nieit^noi^ pepfentoctit 
(Hbe baet naet Qbefielt tnaten al£.$ quanten te, Ibeten natltft een ma#» 
leb» gfyeméeji tna£biefp foo stetttb en.nwt ftntftebin fmaejty jtó&bmoptft» 
geufelt. ~ ;, 4- ' 



i ... 



Den Kondt «lic gheten een '}^^}0^m^!^, , 
Crijghx licht wat op clen neus eer èu-1^icfcJiini>wWLrui : i 

Een Snoepers handt I De ,kattV$e; '$$■ • ^ ] %-.: ' • 

Valt haetf io fchaodiy : J Wpuhlrtb* gSi^WörViiiti : c 

Men valght van gheene fpijs ■ & r ^?i^l|j^'2ï': ., 
Voor datmea . kent : haer vujri , «tos dan -ilmimrar Vfóoirb! ? 

¥« i*»jer ^etfre. ntukde* '. r> ^ > . 

Die op't falset dViflght ghconcn w$n ; J Ha g^t ^ fni^% yva^r^ietv, / -v'. 
Die fietmen dickwUs quafijck £ja< . ] Dacr ghy den grontnict ciacr én net. 

generen jfeeptoet tot Ropmcn hit o&efdfcbap ban eenen öoop 2&enbt 9» 
gbel# fftteabe/eeb&ftt eenen banbe beef €«mpaift*ie fanbier mm op ben W# 
«e btftoMHbet baegflM rtntc beebtenyiae iba^inilWjbwlfitóiintg^ 
• laten bat ftp pent m't bolle fiöeto® bniibcn aenbatten. ©én>^iloet / óieo^tn 
Xtef-bebbet ban bet Btento bJaff/te njgeffl om bt tlepn oo^aetn /-en mSxt" 
beeljft om bat bp upuecubeta ebeen bfeebt obenatp ^ab&eoia be bjoowbJpw 
oft moeotbJüUcftept banben anbecen te toebeefiam / bic nortjtanjsi foo aenbw 
. en ben iStbilbec niet büSenbe bertaten/ beaofi bent tot bra flatb tttatpal 
ban berforïjtte betbten mettbapenenbie bp fon bétniefm / ben anbec t no p w» 



Digitized by 



Google 



-fD VBmMM Iflfi BOyPyl MOliCpPMC^ BO T Bflitrflf jBffyllirTi OCH nTTO F / vTf vfMDt 

uwc ncmcnoe/ tyoogQ pent foo nappcr o een fntptn bod? m DMiDt? vuubl op 
ofn ouf w in / jb c flcnitfpc en y*+ pen hcoqcHi upoj / pot wn hiiuiTiH lOnfCiDm 
met en totfitoacr öetflben/féöBbenDe bar&n rTribe (boniet flbnuepifcbsöbe; 
Qmppi^Vi^KVWwtttw tweeen <uipci^aii$tï|i^^ Doe om 

rft ctyilftfc ftyncu bpanbt mrt ffanuuai (tact &*tod toait tottfitötBajf ) tappit 

iwihbw'w / gfj IIm|V BfT flTfl lalflll Dl DIK fDtfimE ZDuDC / 1MKH|M iuii m Di 

In asdacer non efi attdacï* tut<L Ond.to.Meth. 

Het (chorfftc- Schaep bleyt alderineeft 
Acn tWmen ltent m'een Bloodca gheeft, 
fin die bet leeKjckxt is befnot 
Wordt vaf»de r j»^reldt cerft befpot. 

De gramfchap heeft gheen redens «acht 
En daarom wordt ty fot gheaeht. 

Iratm feafo cm ramt* cartt. 

• ^[«lis^j^^flÉ/Clyi vrimït in ggjdt aecport te ftaett 
, .'., Ais (onder hop 9 van eer eennpasJeri fprongh ghcdaen. 

Die oeffeht fijn ghedult , en ruft en vrede mindt 
Sijn groodfcn v/andt (die hy felver k) verwindt. 

Qul>utcit fi 1^/m hojiem j^rat mëxhmtm. 

VStttr ^QRHmm$Hm VKmUQIflMt gOOUttCnf^ BPW pffHnOeDC KVfK^f IMfP 

Of^ noouifCpr nwwfi moe 49t|Pimt'Dfnof Qyroooptff 3un/ fit fRtottnpjpnixn 
ftf AutantteMfif AipPlNttitic 9o1iwiitf^tDF^ABn|i twtr f|)ii 9nttct hi tghnfAttM 
nw dHh oK|icn sMj» en Daeyonpntjt ncpr 0m(n ywinnfen / norawonr nt doop» 
<wt% UBDUnn- Wogfaeman , nMer oott uff(inuifeii fSfflfbeefloo2(^noe/ttt||éttY 

xosaStxA I ooeft (ienhe nat fijn raferrai en furie te bec^eeOpt bMQf / g&cfaifbe 
e p nb el^ dft ^et lieri i^etod^ te oetaelenüafflien ^im fbiHi efafcooym eriWi eenen 
onoeten naem Qfteben ote toon meerbec reputatie toojef alff qmWaeh«cMn,wneIcii 
< flgnB i ni o in e u toeeot te noen/ en afc ben #berfien banoe Moe (otemen a(* 
tmet oenScnact noemgt) befen ^^hefma^m ca» I jtito oó j p fn / fegbe naetpcel 
j^ernion^imjMentttttepten/tB^nrobaet tot tlW ffgnu^t fÉetooon \$ 
tz gbenptpenen / in be(e oft üietobehjcfie tttoo^oen t aenflAeflen ' oetnuwbent ban 
mtfen jiteue-Djoeixe-tOQ oeiot t$ out tot eenen ountefifcnjcnen uacn tf tonen 
oie bangtooter aen^en ii* aW ben Waghsman foo^Imtn ben w>gbcman rttee 
miettn npi oe poogt tremen/ en noemen oeni neniwciiaiaa » ukukow» peipeei 
T 9 bb 0be= 



m 



Digitized by VjOOQlC 



53« . ___ 

OW^t^l^P Eic£ vto viva ttCtt Keirman , ban Met Ht)RI COtttOtttUK Mt bfllÊtt 
Wagheman , (Ktt iBddtm pfpfcttbe dat tien Keirman ban tntntKC IJttaltttpt fcMrf 

al£ Oen Wagheman: fitecfatfiimcnde^ootieftp fffrartfrHWi tipt jocfeen auto* 
nep gneftttift ut fgunt* van ncei BOQDcnugnc p wyyo» - 

Gheen meerder vyandt heeft de dwafè hooverdy 

Als dacmen haren aert berifpt met (pottemy. ] 

9e gootaftp ij* (et Begin oütf bertecf* T«*.4.i4. 

Die met de hooverdy verkeert 
Tbcgin van alle boofcheyt leert. 

* Luciferum pepulit de fitde Juperüa Ge& 
Die by de Krcuplen woont leert manck-gaeri (onder kruck 
En die de hooverdy bemindt gheraeckt in druck. 

Hooghèn moet , vallen dóet. 
Om/ex cwtujue fumtts cum res mpfinnuftmi 
Vndt Jitperbmmr , nefcimus quando femms, 

^fe^^.^^ AA^JD^fe K^^fedifc^M ^^hk aIIié ttiA^fe^P m^mm ö- Cim^i A*a|^muI ^^^^^m |^^. 

^JTflIfH **PE|B(-flutlEDtX OD «DU VlUtt O0EC tvOOflOfin 9nRQ* nm|H |R*9 09 
UMIfE XOOÊK / nOPDi iTUTrll DuDOkI UUl SDI iihim Ie uKEBEIl f Dl IB EOTKDfl DE 

eenen tf artónari tot Roomen ftWAjètifee/ tot een stoot fttef-(eB&et tBtQttoao 
frooou oeecoen en iopwp MOBwom iiunwr/ oetoi oomoecp o» cootconoot ^mpf 
yctf i roet pope oan oen otvt st comeo oem ottwomw op oen teoxo ^otpidm 
tl gacn fóSSenbe t ** fcn «pc JNbeetanM gftetpclt fcfcbe ter «fomtotfcfr/ 
onpe en ooumeoM tt peetot oatnttn opt tev tn^ctit optfttn pooe/on tn 
^ooQÜept te (i|>tncfcen/ nukee Hat ^et op ben foegl} tot F crara in (Kt^ 
^C»(te?bm toa^/enobet<Ukt^ 
Im* W öftt*n witWl en twp out bp te leten/toaerc^tienC^ietonadantlBoco^ 
Wtt pp oact owt vttt en nwp ocqjoqt fpn / nttnc nnctt pttcnen ott ppfnv 
ptcttK (ante U0ibcn kten/ W f ftftcm mt «ra Qcm lel» conmn ftlMy 

fUWv twt öm 23dW-|putoct ( mcpnnüw ten <ttUwui te fröpülw j indt 
ftffjf nefi|ogten.r 

Die jemandt foeckt in ilaep te wieghen 
Met (bet ghevley, en te bedrieghen 
Trachofönen alderbeften vrindt 
Sich memchmael bedroghién vindt. 
De Muys die inde val voor haer het aes üct hanghen 
Die vat'et, maer wordt fèlfs bedroghen en ghevanghen. 

Fa 




Digitized by 



Google 



m 

Fit fpolians /polium. 
Die pluckt de roofen met ghewek 
Wordt van hacr dorens haeft ghequelt» 

Wanneer den vahchen Volch de Craene noot te gaft 

Soo is't ghemeynelijck dat een van beyden vaft. 

Muren ftebttber to era bergabnt pebbeabe een goede fbtnme gelbtjf/ en 
ffêibe in (Dn epgben fcpaigap niet betroubxttbe /beeft bet tnbm bof (fbnbce 
jentanbbjt toete ; begcabra inbeatcbr t pepfrabe bat'et baer niet ra fon gbefbebt 
oft ggebonbra tooien / bocb fiennmbe op be gbetto ub i iepep t ban era banfpn 
5©ifcq»eW g»f bent t'fra* ie tarnen/ ben TOftpel aengbetocfct#nbe boozeen 
geBtt -girtgbt bcgpeene/ rabc b e rgbe tenbe fön « b tb e e tbig be gpefWMteigjqg^ 
tajeeft nut ben nacfyt bet gdbt ontgeaben ebbe toegb gpraoinra / o n be etufft ben 
ben jfccbttbtt (ipira#bcrt nuet.bpbra pot ban sin gdbt tnajtfabjiop 4tobt 
oftaobere affdittn) b^!vgbfboïbctBtübnPft«ttriffcbra/iaerTdbebein 
sntftolra trinbrabe/ bacftt bat ntemattbt anbeqt ab? fbra boojfcb)ebm9iraptI 
ritme mocft gpeitoien pettocn/ ootp gfjeenfititp rottancn umuenDe imitcnxn 
«Dtfcipd fbober tMdcontn raulbe ttött ober te ïteft&uRttB&en / jpeft tenen loojén 
totibt 0(ep?atftttfettf / to fjtfftp ten «Sttfcipet fintee fant&buttte inaetlienb&ti 
5pn gen» nenojra rc pennen / gpt g a ra ra peet» gpejepe «ac pp uoep pounett 
bnratra ontfangbra babbe met intentie bc feibe ben to eco mrabra nacbt op be 
pobif}» piaetp amen pof bp spn anbtt gewt te be cbetg p ra » wraapsfnpeipep? 
" " bat ben jfteeftetfthibiraero alfrafougBctoaatoo^/mb^ 

\ giettepcpt pefetenjpnDe/pceft petnoofó»0vra0rogeiwopoeDOo?-gpe« 
tf aet<ttrtb ra bof toebetotn gara graben inet ftope bajppbaer np tpten 
bob belen jntetefi fbu pj ofütetra abt be 100. butatenbacr fonbra op jbn out met 
be eed te onttoobcn / macc bonbt fón fMbra tra bootbdra beb jo gbra / taant 
brajfccgtlbec (bjegbera gettt meecraba bbe) j eeftbraneff a^raoft ennopt 

majf / ft* ƒ«< mi *«<». 

Aunm probatur igne ) Jmküs ttmpore. 
Stil fwijghen is de Kun ft om fchatten te vergaren 
En t'gen' ghewonnen is met wijsheyt te bewaren. 
Want de Fortüyn altijt den menfeh geen tweemael dient 
Dus nempt d'occaii waet als ghy haer open vindt. 

Veel betrouwt 
Licht berouwt. 

Pk fijn fcerect acn jemandt melt I Te goct , te mildt en te ghetrouw 

Js ftcts in forgh en anxt ghcftclt | Brcnght menich racnfch tot naeberouw 

Vvvz Hoc 




Digitized by 



Google 



Als mceft om jemandts erahen bact 
Die geldt heeft inde bors dat blinckt 
Moet maken dat'ct niet en klinckt. 



54» 

Hoc datmen t'gelt en liefde rtayt Dé liefde telden keert in haet 

Het wil , het fal , het moetet uyt 
Hoe beter vrindt hoe grooter fpijt 
Als eens de liefde keert in nijdt 

Amores , &hres, y dmerot 
Kon pmden eflaf fecrethsv 

Teaimwnfatutitfidjfritdt* ï.."*?* 1 ':'. " 
Achtten CoranoijMn wy naweg gi/ urrwnri i yootn o r gwntt „..., pp..., 
lanbtfcton *4HbrctotP*ijs tsunt Wcftan(«n«wxi#cïtteb»iftamB|ö««i 
ririm»/ batta tad «beUtbra (ban tctfmmbt amabt) bt« «Ma 
Srien om btf ft" befte *cbj*« ****& lm^(«»m enten «ontodi«» 
(taten/ tetft tefmMtf*rfe^<ta«ii*0a»4ftetattiai fónte/ tperiM 
|m ten centaRbffc ft» *&*bttte*taü*rtat j tef gtetenf l toflj»/ teicee 
ten Mui» anttooajte bat ftn JBocter te jfcate ta P«rip n** tel 94 
twyt g teffm en iabte wa bat fln Sater toft »«f bitttutt* jlw» » I» 

MCttM* • •• • 

Die mee de katten fpelt A oft dreyght haer eens te {mijten 
Moet neerftich toefien > want fy crabben oft fy bijten j 
Söo oock die gheenen fpot oft jock en can verftacn 
Mach nimmermeer met fpot oft jocken omme-gaen. 

Heeft jemandt leer op t*hooft hy mach den kam met vreefe 
Soo can het een ghebreck het anderoock ghene&n» 

Die jemandc in fijn ipraetk oft woorden aehtethacit 
Wofdt roet de fdvc munt al menkhmael betaehv 

De Aepen fijn wel gauw x noch gauwer diefe vat,. 
Die naer den water-back touraoyt wordt fiplvcr nat». 

Die met Voflên heeft te doen 

Moet wel letten op fijn hoen. 

$U carpts aUa Tnl ede tna* 
Mucho fake U mom 

Mms mos el tam Utoma. 
iUhtm geert matbjtigteii tfabaiUctban *£»cfce-