Skip to main content

Full text of "చంపూ రామాయణము"

See other formats


ద era గా అ శా దమన దాన్న పస 
హో ఓ "తో రియో లం rhe 
Ere 


ఏ ARERR CAT Reo వరిని ద్‌టిధిన్‌ నికిత వ కిక కిది వ కివి ల్‌ చెరి కధకి రివివ TFA వ కషవ లిం విర ది ధిధికి క "జిం వివక్‌ ని? 


కయ జే (= 


క 


బాతు 
క ను! 
అ — న 3 


(౫ 


తాతా... (కలే! 
[1 ఎక్‌ 
Gig "A Cg 
కచాంచిన యాం భానుజాక్షుూ, : ' == 
ఇ నా బా. pe శ ద a ( 
ris aes స్‌ (కం. 
fh? me I 
క 
ణం ॥ షా జ్యా 
న శ్‌ శా 3 Ga న్యూ తో 
ఇల్‌ 
తలు జట్ల క 





భష fg a ల ఫో 


[ న స్‌ అక న వీ ర th ల శు న్‌ 

ల స ఆ అ జ్‌ sey 
3 ఇ "రోబో నో 4 అ f (| mm 

ERENT TOIT INITIO 


య CE జ 


గా 


బాకు 
a = 
Se క 


wiih (డల! 
foie nT get 
+ న్‌్‌ ఎ an! ళో rg ళా; తు జ ల | | వ్ర 
న భా ర om) ను మ స్పా i » వ | శా 
a యా భక 
షమ రా నన 
(| * హ్‌ లోల | _ 
చూ న్నా కశమ? క అల మమ 
గ వ 
“a శతి ఉక h _ “7 ఫొ న 





తానం Ge TF Ter. TW 


"కూరా 


i 


కాంగమునందు 2 వ వద్యముగ్గను, ఒకటి అయోధ్యాకాండ మునందు 
౨రో వ పద్క_ముగను ఈ గంధము నండిమిడీయున్నవి. ఉద ఘునాయకు 
ను త్రరచరిత మిదివరలో. జెప్పియుంటిని.ఇప్పుడీ చంవూ కావ్యము తెనిం 
గించినచో రామకధయంతయు. జెప్పినట్టగు” ననునూహ నాకుంబాడ 
కట్టి భోజచంపువు తెలిగింపవలయునను ' సంకల్పముదయించి (కముము 
స్‌. దృఢమయినది. రచన మారంభించి కొద్దిపాటి [గంథము తీసికొని ' 
వెళ్ళి , శాస్తులుగారికి వి వినిపింప “ర చన బాగున్న ఓ. తవ్పక (గంధను పూర్తి 
చేయవలయు” నని వారుత్నాహము కొలు! చేసిరి, తొలుత శాస్తులు 
గారు మాటవరుస కన్నమాట యుపచేశమయి పట్టిచ్చి యీ గంథ 
ర చనమునకు మూలకారణంబయ్యెను. ఇందున్నక వారిక సేక శతసావా 
[స నమస్కారంబు లర్పించుచున్నాండను. నాకుందోంచినరీతి | గంధము 
పూర్తిచేసి వకటించుచున్నాండను. ఇందలి గుణాగుణములు ర సజ్జలు 
విర్ణయింతురుగాక . 


(పక టిత మగుదాశనె కృతి కర్త ధనము 
పిదప నద్ది సారవిదుల ధనము 

కన్న యయిన కాంత కన్నవారల సామ్ము 
వెండి యైన పిదప (దీయుని సొమ్ము. 


యం౦ంతిరామయం, 
యువ సంవత్సర చెత స్సు ౧ గుగునారము,. | ప త్రీ 


అవత రిక 


ఇథి రళిళ్యి 


అతా! 
CTY 


EA ఫీ వాణీధరణీధ రేంద్బితనయా స్త్రీర త్న ముల్‌ నిత్వముకా 
శీవ క్రగీముఖవామ భాగముల సంనేవింప స్త్రీ పుంసయో 
గావిర్నూతసమ స్తలోక సముదాయాధారు ల యొప్పూ నా 
(శ్రీవ తాంకహిరణ్యగి ర్భగిరిళుల్‌ (చీమన్‌ మమున్‌ (బోవ్లుతన్‌ . ౧ 


G4 


పుట్టను బుట్టినటి మునిపుంగవుండాదిగ సంస్కృృతంబునన్‌ 
బట్టపురాణిగా వలచివచ్చిన భారతి నేలిసాతని౯ 

దొట్టి కెనుంగునందు. గలదొడ్డ క వీందు)ల నెల్ల పారము.న్‌ 
ముటిన భ క్లితోదుతను మొక్కి. నుతించెద మాటిమాటికిశ్‌, 9 


క గద్యము కాంచననూత్రము 
పద్య౦బులు మణిగణంబు పఠీవడి రంటిశ్‌ 
వాద్యంబుగ గూర్చిన నన 
వద్యంబగు వ్యారమాను బలుకుం చెలికిన్‌ , ది 


ఉ. వంచశరున్‌ విరాళిగొలుపంగల వేజెలవాండి చూడు, లన్‌ 
గొంచెము పిచ్చు జాజిపువుగుత్తుల నంటినక మ్మ తెమ్మెరన్‌ 
గాంచనగర్సురాణేి కరకంజమునందలి చిల్క_పల్ము._లన్‌ 
మించినంగాక కోవిదులు మేలని యెన్నరు కావ్య మెన్న(డుకొ, ౮ 


క. ఫఘనుండా భోజుండీగతి 

నొనరించిన కావ్య రాజ మొప్పుగ నాంధ)ం 

బానరించుట దుష్మ్క-_ర మై 

నను నాచేరు చు తెజంగునన్‌ బెలిం౧౦తున్‌ , న్‌ 


గీ శబ్బములక ౦కు నర్గముల్‌ నమధికంబు 
లర్గ ములక ౦కు భావంబు లధిక మరయ 


11 


ఛావకలన చే |బభవించు భవ్యర సము 
రసము కతులకు జీనమైయెనంగుం గాన. జ 


ఉ. దీటుగ సంస్కృతంబున కుం జెల్లొనరిం చెడువారు మూలమున్‌ 
దాటక ఛావమున్‌ రసము తప్పక న చ్చెడునట్టు లెంతయున్‌ 
చేటగవేబు మాటలను దెల్పినం బొల్పగుంగాక యెట్టులో 
మాటకు మాట వెట్టి యుకమాడ్కి_ని మాటిన మెత్తునే బుధుల్‌. ౭ 


గ, పలుకుబడి వేజు పదవరిపాటి కేజు 
రీతులును వేణు యనస్యయరీతి వేటు 
ఛావభాషకు ననుమాట భావమందు. 
జేర్చి నంస్కతేమును దెల్లు సేయపలయు. ౮ 


క్ర, తెలుంగున నె పుక్తై నీకృలి 

తొలుతననెడు భావమాత్మః దోంచెడుభ౦గిక్‌ 

శెలగిన యనువాదమ సర 

సుల కింపౌ. గాకయున్న శోభింవ దిలన్‌ . ॥ 


వ. కృతిముఖంబున నన్మదీయవంశ। క మంబించుక నూచిం చెద, 
(శ శశ్య గ్వర్థితమానిసంస్తులే తపస్పంజూతే భాస్యద్యశః 

ప్రశే తాంశు కళావిహార సదన (పాయాప్షదిజ్మధ్య భె 

గ్విశ్వొ త్పారిత సర్వపాతక తమావీజైక సంవేద్యుడె" 
విశ్యావిత మునీర్యద చం్యదుండలరున్‌ విఖ్యాత లేజుండిలన్‌ ౧౦ 


గీ, వినుతకాతిక గోోతజ వి వులందు 
నలరునెలనాటి వారను సట్లిశాఖ 
వెలయువెలనాటి శొఖళో పలజయంతి 
వారునానొప్పు విఖ్యాత వంశ మొక టి. ౧౧ 


సః (పథిత మైన జయంతివంశ మందున బు కై 
నరసింవాశౌ(స్త్రి నాంబరగు బుధుండః 


111 
నరపీంవాళా,స్పుకి నందనుండుదయించేె 
'దేవప్పనానోప్పు స్‌యుతుండు 
జేవప్పక నె మవో బేవుండు రాజన్న 
ము త్తన్నయనునట్రి ముగురు సుతెల 
ము తన్న గాం చెను ముగురు తనయుల 
లశ్రీ శస మా నయా లక్ష్య మాంబ 


నలనలోేర య్య బుచ్చెన్న _బహ్మానయన 

ఇలయు వారల వారిలో €జెధ్దయెన 

వేవయార్యుండు కాం చెను గారమాంబ 

యందు రామయ్య వెంకయ్య యనెకుసుతుల ౧౨ 


. రామార్వ్యుడు సాధ్యిమణి 

స్రోమాంవికయందికువ్రుర సుతులన్‌ గనియెన్‌ 

ధమహితుం బేరయార్యుని 

రామయనానొప్పు వేర రాజిలు నన్నున్‌. ౧౩ 


. తండి పీనతేం డీ బుచ్చన్న ధర్కవపల్ని 

శామమాంబిక తోయగహాడి సేగమమోాలు 

నన్నుయు త్త) భాపమున౯గాకొన్న కతన 

దనయుడనయితి వారికి ధర్మయు క్తి, ౧౮ 


| గ్‌ 


we 


sl 


Cae) 


స 


కీరామ 


శుభమస్తు, 
ఖగ a 
చంపూ ర నరయణ 
mu 
న నా. 


ge aE 
9-94. సస. 


— స అవ షత సా 





(శ్రీల నొసంగు మాకు సర నీరుహుచారువితానవ్‌ోర. నూ 
ఫీలత శాంత వాయనగ ఖేదనకృచ్చత భార సార మా 
Bs Ws కీఖాంచిత పల నంబు సుం 

జాల ముఖా? mes గానాథ పదదగయ నెల్ల వేళలకా. 


నారు లలోను సద్రటిని దానము wa నాకా 


భోం మపౌరుషో క స్‌ కలితిం 'బగువేదమ మేని వేదము 
న్నేరిచి హూ త ని ల్పడువారలు వాటు లేని నా 
పాజులం గాక శ్ర కట జెజవారల నెన్యరి( జరు మన్నతుల్‌. 


వాద్యక లిత వౌ గా తంపుంబాట వల 
గద్యయి_ క్షమ మె నెలుగాందు పద్యసూ. క్తి 
హృద్య వకూ గావ్యర సజుష్టహృదయులకును 


న ఇ 


గానం జంపూ పజంధ మం గడి కూరు. 
ఖూర్గతవలి కళవమౌసనిగీ* రావు 

క్ర ర్రిఅశాళి బుథులకుం గహా; సు ముదము 
ప తం 


"చేత జన మిప్పు సితృతృ క్షి చవేయు-గాజె. 


(పథ మక కొవి ఘెనవలీ క భద మహర్షి 
నారదుడు చెప్పినది న. వినుచుం 


వనము కరడిన యమ్మా ని చ కరర మురోనురిడ్‌ః 


చంపూరానూయణము. 


దివికి మధ్యాహ్న సననంబు షు చం 
దమము నడంపంయూా లెడు పుణ్యాతిమస న: షె న 
ఆర్‌ “యట ప మైన య. 

| కౌంచమిథునంబునం ద్‌ క ఖగము సళ్లు 


వ్యాథుం ఢొక గాండు res నధిక యమున 


నో మా నిషాద _పతిప్థాం 0 వూగమ ఇ శం స్పవమూాః 


గ, 


య (కౌ_౦చమిథుగా చేశ మనధథీ కౌమమూాహాగను. 
అనుఛందోముయసరస్యతి “నెలువ డెను. వాల్మశ్రయు సము యో ఇ 
తకృత్యంబుల నిర్యర్షి ర్తించి నిజ్యాశమం౦ంబుచె ర మరదు లః 


. పిపిధవి సేం దజాల[ పవృ త్రికార్య 


ఘటక మైనట్ల పర రమకి సలల దనరు 
గక “కో వ్పెడు (బ్రహ్మ య'ప్పృటః వచ్చె 


ఎలి 


వాణి యురుం నూడంగా సై (ప లేని పగి 


ల 


గబ అద్య బ్య XK ANN ND Ca ఇ ప a వొ 
3 వచ్చి యమ్మహర్షి హా్పపు రక ంబుగా నొ సుఖ జ. లందుకోని 


“మధ్యమలోక౦బునంగూడ నిజవృ త్సింబుం  [బజెసింపంచేయు శ్ర 
లంపునం బోల ని న్ననువ_ రించి యున్న యూ? భోరెటు మూలంబున 
రామచరితంబు యథా ఘుతంబుగాం (బపంచింపు” మని చెప్పు ప 


సద 
యోని న. డయ్యు, న౦తి. , 
. రాముచరితంబు కరిబదర౧బుగాంగ 
యోగద్భషప్టి గని యజునియోగ మూని 
రుచిర రామాయణంబుగా రచన వౌ 
మధుర కృతిమార దర్శి కురా పకాకనివ రు; ౮ 
. ఈగపీ రామాయణంబు రచించి *దినిం ఒఠించుసమళరు లెవ్యరో” 


యనిచింతించు చుండ. ష్‌ 


ఇ వివిధనర పాలలక్ష ణో చేతు తఖుల 


శా న్ర్రవిదులు సుస్వరయుతు లృమసురూపు 


బాలకాండము. 9 


లెనయట్టి కలవు లప్పు డిద్ద 
అరుగు=ంచిరి కుళశలను లనెడునారు. హై 


. వారి నిద్దణి శివ్యులుగాం చేకొని యమ్మహర్షి వారిచే సాగ థం 
ఏ యె 


బంతేయుం బఠింపవింప వా రోద్దాని నేర్చి యక్క_డక్క_డ. బాడుచు 
రామభననంబునకుం బోవ | భాతృపరివృతుం శై రఘుపతి. నిజ 


చరి తం జెల పఠింపు. డని నియోగంప. 
జ ౧౧ 


న. పద్యవిద్య కల్ప నాద్యుండె * మునివర్యు 


షుంలన యల రికును లిద 
నే షు లై న ల శున్ర్ర స 
అఘవినాశక మగు రఘువీరు చరితంబు 
సం రాదినురడ. శమన సః ౧౦ 
మితి 


a 


* కధాచ_యారం౦భము, + 





. తనరు భాసుర కోసల ధరణియందు 


లసద యాధ్యాఖథాన పలాస థాని 
చండ శాసనో త్పారిత సకలవికట 
తాక సవివర ర పటలర రాజభాన్‌! ౧౧ 


ఏ అదియు వెవరు బృందాం కా రివిజయ 


లక్‌ వనాల పం సుర 
వాసు డమరాధివార్చి తా రాసనుండు 
ae Cy 
దండిపిరుల ఏరుండు దశర థుండు. ౧౨ 


. ఆరాజు సంతానంబు తేమికి మిగుల సంతెవపంబు నొంది మం(తు 


లతో నాలోచించి పు_తార్గం బశ మేధయాగం బాొనర్బ్స నిశ్చ 
యించినంత సుమం తుండు నచ్చి పూర్వ మంగ చేశమం దవగ 
పహాముం బాపంగలిగనవిఛండకుసుతు బుశ్వశ్చంగుని। పసాదంబునం 
దప్పక పు తోత్ప_త్తి యగు నని తొల్లి సనత్కు మారుండుచెవ్పెనని 


. చెప్ప, భూమోశ్యరుండు చింతఏడి శాంతాజాని రావించి వనిష్టా 


నువుతిని సరయూాతీరంబునం దశ్యమేధం బొనర్ప సమకట్టి తొ 
అత బు తియేప్టి యొనర్చుం దొడంగ. అంతె నాకతువ్రునందు 


హవి ర్భాగంబులం గొన భూభాగంబున కవతరించు శత మలి! పము 


గతా 


చంపూ రామాయణము. 


ఖగీర్యాణగణంబులు దశముఖ[| పతా, గఘ్మోప్మ సంపోవణంబు 
చతుర్నుఖున కావేదించి యాతేనిం గూడి శరణ్యుం డగు శార్తధ 
ద్‌ 


రుం జూడ? బాలసమ్ముదముం దేరి యచ్చట. 


—-* సురలు చా రా యటణు దర్శించుట. ౫ 


. శరుణాప మ శా రకారుు థకొపతి మె 


లక్ర్మీతటిల్ల తాలలిత మగుచు 
మునిమన శ్వాత కా మోద మె సకలజ 
గ తాపసంహోర క ౦బు నగుదు 
నతనీ సుమచా యయుత చారుకాయ " మై 
వైకుంఠనామసువ్య పె మగు 
గువలయానందంబు శురుతరంబుగం జేయు 
కాలాంబుదం బొచు. గాలువాని( 
గాయరుచి చేత నంభోధిగర్భమున కుం 
గువలయా ద్వైత భావంబు గూార్ప్పు వాని 
నిఖలలోకర క్షణవినిర్ని దుః డగుచు 
భుజగశయనంబువై ని దపోనువాని, వై 


స్త 


. నరహరిరూప మె దనుజనాథునురమ్ము( దనూా: జనుమ్మలం 


బరు దగునటి సర్యదితిజావళిదంభము నుకర_౫౦బముకా 
విరియ -నేకకాలిమున భిన్న. 'మొనర్ప్చుల బద్దదిముం & 
సురచిరదంత కాంతిని వసుంధర, ఉల్వానరింమే చేవుని౯. ౧౮ 


కన! 
. నలీనాయతలోచనునకు 


నలినోద్భవజన్మ దేశనాభీపుటికి౯ 
బల్మివెఛవహరునకు నం 
జలి యిదే నారాయణాఖ్యసర్యాత్యు నకు౯. ౧ 


. అనుచు బహుభంగుల నుతించు హరిహయ,। పముఖాఖలా మురలో 


కంబు నరవిందలోచనుం డరుణారవిందవిలాస-వోరలో-చనమరిచి 


సంచయంబుచే నానందింపం చేసి. 


జాకాకాక శా - 


ఎ 


శాలకాండమూు. ల 


కుశలమే మోకు సురలార కులీన కేళి 


శమితదనుజాళిదం౦ంభ మె యమరు నొక. 
దివణదీజాతనీతి చే: (దిదళనగరి 
వజలునొకొ్కఎ యూగన్నే మువంత మగుచు. BE 


, అని కుశల|పశ్నం బొనర్స నవు తానార సర సం బగున వ్వాక్యంబు 


క సంపూ ర్లమనోర థు లయి సుర లాపరమాత్మున కి ట్లని నిక్‌ 
nerd mt 

“డేవ. భవత్కృపావలంబనుల మగుమాకుం గుశలంబు గాక 
యేమి? కాని 


న సల ఘు ఎంతదుర 
నిర్ణ రాలంఘ్య మత్యంత దుర్జయంబు 


లంక నా నొప్పు రాశ్షసరాజధాని 

ఛవనమణిగణరుచుల చే. బగటిదీప 

మే అల జ 

ముటులం గావించు. “దేజ్యస్ర్రుయంబు నద్ది. ౧౬ 


శ్రీలు దనరారు నాపురం బిలు సాల 


వృతసన్నిభ భుజజితయక్ష్మభ ర్త 
జగము లవలిలగా గెల జాలునట్ల 


రక్క_నులటే(డు “రావణు౦ డక్క_జుండు. ౧౮ 


_ అతతబాహురాహురసనాయిత హేతినివాత శాత ధా 


3 


గ, 


రాతతిచే (గసించు నలరక్క_సి దిక్పతికీ ర్హిచం దుని౯ 
ఖ్యాతత దీయసంగరముఖనసిత వై రిశరణ్యు. డైనవా 
డీతపనాత్మజు న్విడిచి యెక్కడ లేం డొరుం డెంత చూచినక్‌.౧౯ 


. అత డీజలజూత సం జూతు. గూర్చి 


యరిదితేపము గావించి యనన్యలభ్వ 
వరము సాధించి యద్దానిబలము చేత 
జగము దనయాజ్ఞ కెల్ల లశ్ష్యంబు చేసె. ౨౦ 


వానినమూలంబున మే మస్వతంత్రుల మెతిమి. ఆతం డవరోధవధూ 
జనసహితుం డె | కీడా శై లశిఖరంబున సంచరించునప్పు డాత్మీయకర 


గ్ర ఇభనంపూ రామాయణము. 


(పనారం బుంకానని (నపరాధంర: ఉగు ననుఖీతి నిసహ్మ సభానుండు 
సంకుచిత ఛానుం 4 చె  లసాన్ముప బేశంబుల నా|శేయించి యుండు, 
ల అతున... నప్పాలస్స్యుండు rE ‘of 
వి శాంత se జ నుజ్జన గృహాంబుం "వేర నందు 
శాతకుంభ సంభా నకీలిత సృటికశిలా సాలభంజకాపుంజక రతల శిరి 
"కొంతమయ కలశ పుంజంబునం చాతీ ల న. నెవ్చా 
వచి న్నధారాంబుధారాచయంబుం ౫ల్సించి సునాసీర చిర కారి 
శీతే పసాదవిశునవింశలిఏ క ణంబులకు శామ్మాతంబు పాతం 
బగు. మజియు నారావణుండు సం|క ౦దననంగనవనంబునుండి 
తెచ్చి తనయుద్యానవనంబున నాటించిన మందారాది బృందార 
కతరుబృందంబుల యాలవాలంబులు చెజిలో నున్న సురనారీజనం 
బులనయనేందీవరంబులనుండియు. గరారవిందకి లితకనకకలశం 
బులనుండియు (సవించుమందోష్తాంబుధారల చెం బంకిలంబులటుగా 
వానియందు. బచేళిమంబు లగుకుసుముంబులు పడు ననుభయంబు 
చే వీగంధవపహుండు కదలుటకుం గూడ జంకుచున్నవాండు. ఇంతకు 
ముందు హుతవహాఖ్యు లె ఇంప కిదిన యీగార్భ పత్యేపురోగాగ్ను 
లిపు డాదశముఖునిఎట మహానసాధ్యములై యున్న వారు. మాన 
వులవలనం దన కవమానంబు కలుగు నని తలంపక యాసిలింప 
వెరి మాన వేతరులచేం జూనకుండునట్లు చతురానను చే వరంబు 
నొరది సం|పహార సమా కాంతదిగంతదం తావళ దంతకుంతెవణకిణ 
వ. సలుం డై వనగజంబు ఎర తులసి బోలె ముల్లో 
కతన గ మేము నీవారల మని కూడ నెటుంగకున్న 
నాండు.” 9 ట్లని చేవతలు నివేడింప నాక రి రి; 
ఆ.వె.సీలశె త్రముంద బా లేందుకళలిల 
మొగమునందు "లేతనగవు దోంపం 
దేని లొలుకు తియ్యతియ్య న "పలుకుల | 
సురల కి టను మధుసూదనుండు. 9౧ 
గ. “మిమ్ము బాధించుచున్న యాయాతుధాను నిష్పుడే య శమంబున 
సమయింపం దగు నయిన సరసిజాసనువరంబును యెన 


బాలకాండము, f| 


ధా 


సు తామమి తదశరథమనోరథంబును సఫలంబు లగునటులు నేను 
మూ?నుష. వేషధారి నై వానిం|దుంపం డలంచితి” నని చెప్పి యంత 
క రానుం డయ్యె. నురగణంబును హృపి. కేశా జే దెశంబునం౦ జతుర్లశ 
భువనంబులు నిర్ణ శాననంబులుం _బశమితదుర్ర శంబులు నయ్యె నని 
కా ద్ర సు ర ఏడి నిజాగారంబులకుం జనియె. పీతాము 
హుం డాదేవతలతో ోభాలోకంబునం దవతరింప నై యున్న లక్షీ 
సహాయునకు సహాయంబుగా మోర లప్పరః| పభ్ళతి యువతుల 
యందు వానర భల్లూక గోపుచ్భాదిరూపంబులం _బధిత పభాను 
_లెనకొడుకులం గనవలయు. తొల్లి యొక్క_ప్పుడు నే నావులించి 
నప్పు డుత్సన్నుం డై పటల 0 డిప్పుడు నున్నవా(డుగదా!” 
యని చెప్పిన సుర లా పకారం బాచరించిం. అంత. నొంతకా 
లంబునకు సవనాగ్ని కుండంబునుండి (పజాపతి వేపితుం డగు 
పురువుం డొకం దుద్భవించి పామపా తంబుతో నమృుత్మ పాయ 
పాయసంబు పుశార్థి యెనదశరథున కొసంగ, 

అందు సగపాలు కో కౌసల్య కాది నిచ్చి 

విదప సనగ మిచచ్చె( క్‌ రుం (బీతి రాజు 

వారు పతిభావ మెటిం్‌ సపత్ని కంత 

సగ మొసంగిరి తమతమస౫మునందు. ౨౨ 


. అవభ్ళుథస్నాన మవసితం బగుడు నెల్ల 


జనులు. దమతమయిండ్ర్లకు( జసిరి దశర 
భేశ్వరుండును సంతుష్టహృదయుం డగుచు 
నమర పురి బోలునిజపురి కరిగ నంత. 


(o 
౮ 


. రాజభార్యలు ముగురకుం |గమముగాను 
గర్భచిహ్నముల్‌ వ్యకృమై కానన య్య. 


బాడ'మె నలసత హో చ్చయ్యె నొడలికాంతి 

భార మయ్యెను మిగుల సాభరణచయము. ౨ర 
ఏడివ డె వళుల్‌ (కమంబుగ 

నడుమును గానంగ వచ్చే నాభియును బయల్‌ 


gm 


చంపూ రానూయణము. 


పడియెను గ"సల్యకు న 
ప్పుడు నిజనాథుండు మిగుల బూంగుచునుండ౯' . .9% 


. సుదతియుదరంబు వటష[ తసోదరతను 

(గమముగా వీడి యుండియు గాంచె మరల 

దశముఖోర గసందపషధరణిజనుల 

మనుప విష్ణుండు గర్భ మై తనరు కతన. క్ర" 
. సూక్ష్మమై కానరాకుంట సుదతికౌను 

తొలుత ప కలిగి యుండ 

జూలు గలుగుటచే నిప్పు సూల మయ్యు 

న్‌ష్ట్రపద మాట విన్న ౩ యె వెలసె మర్ల. .౨2 


చం ప్రే (శీరామజననము ను | 
. అంత, 
. (గహపంచకం బుచ్చిగతులయం దుండంగ 

గురుండును జం దుండుం. గూడీయుండ ౧ 
బూముగిడు నెలకొని మేవంబునం దుండ- 

గర్క_టకాఖ్యలగ్నం౦ంబు సర 
థుక్టపక్షమునందు నప నర అగు 

నక్ష తయు క మౌనవమియందు 
మేధ్య మైనట్టియ యోధ్యాభిధారణి 

నవ్యయంబు నఖుండి మైనయ్టు ' 
యట్టి దిట్టిది యన రాక యమరునట్లి 
కడునపూర్వంబు బరమునై (కాలునటి . 
తేజ మొక్క_.టి పొడసూవి. తేజరిల్లై | 
ఖరపలాశ సమి త్తతిం గాల్చుపొంట. కా 
స అదిక వీశ్వర కావ్యా 
మోదము నా నొప్పురావుమోహనరూపం 
జబాదరమున బూని మహిత 
వా దయతో హరి రఘుకులమందు జనించా౯. ౨౯ 





= “కానూ 
హ్‌ 


లా పాలా శారా 


(2) చాల కాండము. ర 


న్‌ 


అన్ని సుగుణజూలంబుల 

నన్నను బోలంగంజూాలు ననుజులు మూనుర్‌ 

(కోన్నన నుద్భవమందిరి 

పన్నుగC | చేతాగ్నిద్‌ ప్తి వీల బరంగెడువారల్‌ . 30 


. విన యోజ్బ్వలుం డగుభరతుం 


షపనఘుండు జన్మి౦ చెః గకయాత్మజకు౯ ల 
తత్రణశ్నతుఘ్నా భిధథులా 
ఫఘును లుదయించిరె సుమి తే గర్భ మునందుక్‌. ౨౧ 


_ లోకానరిదకరుం డగు 


(గీకాంతాదయితు నాల్లు చేతులరితి౯ 
లోక శే మంకరతం 
7 కొని వరిల్లీ రల్లనలువురు పీరుల్‌. క్రిం 


శ అపరిమేయ వ యుద్ద సముద్ధత న్‌ వం స్కంద 


-కాందికీక బృందార కానీక పరివార్యమాణర్‌ థుం డగు పం క్తిరథుం 
డట్టు సంపా ప్ప పవునోరథుండై యుండ. గొంతకాలంబున కాతని 
కడకు? దపః| పభావజనితా నేశాశ్చర్య నిదానుండును, (తిశంకు 
యాజకుండును, పద్య పబంధంబు పగిది దర్శిత సర భదుండును, 
(పాక్ళత వ్యాక రణంబుక రణెం (బక టితవర్ణ వ్య త్యాసుండును, బుధు 
నివిధంబున సోమసుతుండు నగుకుశికసుతుండు వచ్చి యథావిధి 
సత్కృతుండై యాతనితో “రాజూ! శరాసనమా[ తమి తుండును, 
సౌమి తివూ తపరిజనుండును, వినయాభిరాముండు నగు సీ తన 
యుండు రాముండు నేనొర్పుంబూనిన ।కతువును రాశీసులు 
విఘ్నంబు చేయకుండ రక్షి ౦ంపవలయునని యభిలపి౦చుచున్నాండ” 
నని పలుక నాకర్ణపరుషవాక్యమ్ము నాకర్షించి యతిమా తపు త్ర 
వాత్సల్యుండగు నా కౌసల్యాజాని సశలా ౦తఃకరణుండై. కొడు 
కులం బాయంజాలనని యెంత చెప్పినను గాధినందనుం డ పరిహోర్య 
నిశ్చయుం_డై యుండంజూచి తపనకులపురోహితుండగు వసిమ్టుండు. 


న్‌ లోకో త్తర భాగ్వుండోె 


పికానికు గారవించి యిలలో దనుజా 


10 


న్న్‌ 


చంపూరావూయణము, 


సిక్‌ ము నిర్మూలంబుం 
(బాకటముగం చేయం బంపు రాముని దమ్ము౯. 553 


గ.అని యనుశాసింప దశేరథుండు శైర్యం బవలంబించి సుతుల గాధి 


iz 


Ae 


న్న 


నుతుతో నంప నంగీకరించె నంత. 


స్తో 


6 రాముల క్ష 


ఎలు విశ్వామిత్రునితో సరుగరటు. ఫి 


. యోూగముచే సంసార ని 


యోగము. గన్నట్టవార లొందంగల మహో 
భాగుడు రాముడు జనకు ని 
యోనగముచే గాధిసూను నొడంగాడి చచెకళా. వళి 


. యజరక్ష శ రాముని ననుజు. వోడు 
pare ఎ 


కొని చనుచు మాని రాముతో ననియె నిటు 

౧౧ 
బలయు నతిబలయు నను రెం డలఘువిద్య 
లలరు నీ కిచ్చెదను వాని నందికొనుము. 5౫% 
(పబేశంబు చూపి విశ్యామి[ తుండు దశేరథా| ౫ పు తునిలో 
నిట్టునియె. 


. అని చెప్పి యా బలాతిబలావిద్యలం (బనాదించి యంత నొక్కా 


. తొల్లి యిచ్చోట నల రతివల్ల భుండు 


(తిపురహరు ఫాలలోచనదీ వ్రీయందు 

మిడుతవ లె. బడి యంగంబు విడిపెం. గాన 

నంగసంజ్ఞ చే ఏదశ మమరుచుండు. క 
తదనంతరంబు మానససరః|పస్ఫతంబగు సరయూనది నతి క్ర 
మించి వృద్ధ శ వుండు వృతవధోత్పన్నంబగు మలముం దొలంచు 


టచే మలదకరూశంబులని వేర డ | పబెళంబులం జేరి యమ్ముని 
పతి దశరథ సుతులతో నిటనియె.. క్ట 
౧ 


శో 


--? తాటకా వృతొంతము += 
మును సు శెతుండన్యముండు వనజభావుని 
దయను దాటక నా నొప్పుతనయం బడా 


ఇభాలకాండము. Ll 


దాని సుందుండు నెండియై దానియందు 
నిచుడై నట్టి ప్ముతు మారీచునియె. ఏ 


. అంత. నొంతశాలంబునకు సుందుం డగస్సు చే నివాతుండగుడు 


మారీచుం డా కోధంబున నకు, ంభసంభవు నభిభ వించి యమ్ము 
నిశాపనమ్మున రాక్ష సత్వమ్మునొ "౦ దె, తాటక యు వమనువ్యూశినియుః 
జతుర్ముఖనర్య పభావంబున వేయిజగంబుల బలంబు గలదియునై 
ఏచుంఢగు మారీచునితోం. గూడి లోకంబులకు కోకం వాపాదించు 
చున్నయది కొన చానివధము నీకుం గ్రరవ్యంబని రాముతో 
జెప్పి రామను సమయించు కెట్లని సంశయించుచున్న యాతని 
సంబేహముం దొలి పురందరుంపు వసుంధరాపరాధ ధురంధరయ 
గు మంధరను, పరకురామాన'తారుండగు జనార్హనుండు నిజజననిం 
జంపిన వృ తాంతకథనంబుచేం బరిహారిం చె, 


| అట్లు వృత్తాంత మంతయు నాలకించి 


"తాటక వథింప గాముండు తంల మదిని 
అక శ = మప జ చ 

నాతలంపునె యెల్లర కతనిధనువు 

రతం బనుమివష చేత. జాటచెస్చు., ౨ (= 


. అంత, 
. జీవసంహోర మెల దాంజేసీ యమభ 


టులకు వి శొంతిగావించు పాలనుందిండి 
యసురనాశంబు సూచించు నట్టసంధ్య 
యన6€6౫ రుధిరారుణాస్య యే యడై మునిని, = 


. కూళయెనటి తాటకగుణము రాము 
యా లు 


జెవినీ సోశిన యపుడ యా చంనటింజంప 
గోరి రాము శరాసనగుణము గూడ 
“శీ ఘ్రముగ రఘుపీరుని చెవిని జేశ. లో 


గి, భావిభయదో। గసం గామ బద్గదిక్నూ : 


డెన రామునీ ఘనత వబాణమునకు( 


19 చంపూ రామాయణము. 


దనదు పాణపం చక మును ణంజబ 

ఏీరపాణంబుగా నిచ్చె ఫోరదనుజ, రోం 
గ ఘన భృ శాఘ్యుండు తొలుదొ లం గన్నయటి 

జృంభ కాద్య _స్త్రముల్‌ మునిజంభ' వెరి 

జంభాపికునాశ శాసన శొసనమునC 

దాటకారాతి కొసంగెను దయ దలిర్చ. రం ' 
గ. వీదస విరించిలోక పత్యా చేశంబగు నొష్కపచేశింబుంజూని య 

మ్మునివ ల్రభుం డిట్టనియె. 
గ్‌. (బహ్మనిష్టమె భవఖేదరారిాసి 

నట్టిమునులు సేవించు నీయడవియందు 

బభినియమననిమి త్తమై వామనుండు 

బలినియమపరుండౌచు నివాసముం జె. 
గ్‌. నిఖలలోశై క భీక్షండు నిర్ణరా రి 

హర్తయును ఎనన వామనునా శమ మిది 

పీలతరుజాల మిట నిదె నింగి ము క్రైం 

గువలయంబును స్వయముగా. గొలున నన. రర 
గీ. అట్లు కౌశికముని చెప్పినట్లి వెక్కు 

గతుల (శుతిహర పావన కథల వేత 

దశర థావనీనాథుని తనయులకును 

నడక చేం గల్లు శమ మింత యడంగిపోయె. ర 


sé 
w 


ఎట విశ్వామి(తుండు సవనంబొసరించుట ౫ 

౫. తదనంతరము సి సిద్దా శ్రమంబు చేరి కౌరికుండు సత మొనరింపం 
దొడంగుటయు నంతక కింకరులువాఆ నెంతయు 'భయంకరులగు 
రాశసు లనేకు లంతరిజ్షంబునుండి దిగి యెల్లైడం దామభై యుం 
డం గని ఛీతిల్లి యమ్మునిశిమ్యులు చెత నున్న సమిత్కు_శలం బాబు 
వెచుచు కఘుసముర చేరి, 

టి, అసురసంఘు మెల్లెడల నాడుచుం పాడుచు వేక్కి_రించు చుక" 
పోసము చేయుచు న్రిరిశఖాళీం బెకల్పుచు ఖేచరాళికిం 


బాలకాండము. 13 


_దాస "మొనర్చుచు (నుధిర ధారల భూతల మెల్ల ముంచుచు 
న్వేసట యింత లేక కడువిక్కు చు. [(గమ్మె దిగంత రాళ ముక. 'రో౬ 
. అని విన్నవించినంత, 
u (పాప్తవర్హాంతరుండెన యట్రిగాథి 
సూను సంపర్క_పుణ్యంబు చె ననం౫ 
సూడ బిప్పలదండా రం డయ్యును రఘు 
పతి పలాశదండాదృత వాణి యయ. లోడ 
. నీచముతి మైన మారీచుః డేచిపోరి 
రామబెణంబు త న్నెగురంగంగొట్ట 
నుదధిలో. బడి భీతిచే నొదిగి యుంజె 
పీటిమానిసి పోలికి నిన్వటిల్ల, లా 
. అఖిల మునిజనక ౦0టకు.డా సుబాొాహు 
బాహా వూన్మత్తుండై తెగి యాజి సల్పి 
దాశరథిప్ఫథు బాణ విదళితుండ గుచు 
నంతకునకుం దా నంతట నతిథి యయ్యె. ఖు షక్రకో 
. వంశజంబు మనోహారిఫలయుతంబు 
నగుచు రామేరితంబు స్నేహోన్వితింబు 
నెనశరముతో దనుజజీవాళి యగ 
హృదయమును వీడి ర క్షయాా నింతివ్రూల. సం 
మ, సురనైరి పకరంబులట్లు సమయక౯ావ్షోణీహితంబానటుల్‌ 
వరయాగంబు సమా ప్పిచేసి పరమ్మబహ్మణ్యుండ మ్మాని సం. 
గరజాతకా జయలక్ష్మి. వేకొనిన యా కాకుత్హ్రవర్యు౯ సద 
ధ్వర సంభూతర మావరు౯ జలుప సంభావించె డెందంబున౯. 
== కోరిక వంశ పృళత్తా౦ంతము ప్న 

గ వీమ్మట మిధిలానగరంబునకుం జనుచు రఘువరున కాసంయమి 
వరుండు నిజవంశవృ తాంతం బిట్లు చెప్పందొడం7”:._ 

“తాలి సరసిజాసనాంశసంభూతుండగు కుళాఖిధానరాజ 
రి యొక్క_0౦ డుండె నాతనికి. గాశాంబీవుహోదయ ధర్మారణ్య 


14 


చంపూరామాయణము. 


గీర వజాఖ్యపురి నిర్మాతలగు కుశొంబ పముఖులు నలునురు సుతు 
లుద్భవించిరి. వారలలో? గుళనాభుం డను నాతండు ఘ్ఫ'తాచి 
యందు నూర్చురు కూంతులం గనియె, నా కన్నెలు నక్ష రానని 
లయి యుండ6౬ బవనుండు వారలం గామించి నిరాకృతుం ౫ వారి 
౨ వికారాకారలుగా శవించినం గుశనాభుం డది వినియు క్షమా 
న్యితుండై (పతి క్రియ చేయుట నూని యాకన్యల సోమదయను , 
గంధ ర్యాంగనయందుం జూళి యను ముని గనిన (బహ్మదత్తుండను 
రాజున కిచ్చి వవాహంబొనర్ప వార లాజనపతి సభానంబుచే 
యథాపూర్య రూపాన్వితె లెరి. పిదప నాకుశినాభుండు వితృ్మప 
సాదంబున నాజనకు న గాధ సత్యుండ గుగాథిం ౫నియ” 

దాశరథి యేతక్కాకికోత్స త్తికథా శవణంబుచే రా కిని 


నీమిష మా తంబుగా. గడపినంత బంధూక స్తబక బంధురం బగు 
సంధ్యారాగంబు పూర్వదిగంగ నాముఖాశుణతిలక ౦ బై సెలుం౫. 
నోణనదిలోం [బత్యూపకృత్యంబులు నిర్వ _ర్లించి కృతనియమిుండగు 
సంయమివరుం గూడి గంగాతీరంబునకుం బోవుదారింబట్ర చనిచని, 


గీ, 


SCE 


చేరి యాజానపావన శ్షీరయుతేము 

ఘననృపానందసంధాయకి ౦బు నగుచు 

శుతిహితంబునై. పూలతువొండది శుద్దమా చు 

నాన్రు(బోలిన యానది నతండుగనియు. ౨9 


. ఆభాగీరధీకథ వినం గోరు రాభఘవునకుం గాళికుం డిట్లని చెప్పం 


వటట అక. 


. పూర్వుకాలమునందు భూధరో త్తముండైన 


మేరువుతనయ మనోరమయను 
“కాంత హిమా దికిం గాంతయె రొప్పాె 
వారికి బుట్టరి వారిజాక్షు 
లిరువురు గంగయు గిరిజయు ననువారు 
వారిలో గంగ యన్పద్మనయన 
నమరులు గొనిపోయి రవురలోక మునకు. 
స. నివృతో (నతముసలివి 


రస్‌ 


శాల కాండము. 


పంచవదనునిభార్యయై పరిఢవిల్లై 
సీలగళుడు సతియు మరు శేళిసల్పు 
నపుడు వారివీర్ణంబు దా నవని బడిన? 
చావకుడు తాల్సె నమరుల్న పార్ధనమున. 


. పుతలాభంబు తన కట్టుపొ లిసి పవక 


బు, తలాభంబు "లేకుండంబో సురలకు. 
బలువురకు బార్యగానుండ వ సువుతికిని 
గోపభారంబుచే గారి శాపమిచ్చె. 


. అంత సేనానిం గాంక్షించి యబ్దజాది 


“సురలు |పార్థింప నగ్ని యా గిరికువిర్య 
మమరవాహ్‌నియం దుంచె నదియు దాని 
దాల్సం జాలక పడవె చె దర్భయందు. 


. అశరవణవుం డావేళ నల్లకృత్తి 


కలకు. (బితిగా నాటు మొగం౦ంబు లలర 
వెడఆ పాణ్యాతురం౦ బై న వెలు గొకం౦డు 
తారక ధ్యాంత విధ్యంస కారి యగుచు. 


కలం డొకనరపతి కోమలాప్కవనంశ్యుండు 


సగరాభిధానుండు సజ్జనుండు 
పాలించె భువి యతం ౫ లి నయోధ్యాభి 
థఛానపుగము రాజధానిగాలా 6 
శగేకిపిసుముతులకా గృహీణులతోయహాడి 
తనయులకె తాను దప మొనర్ప. 
| నీతుల మునిపతి భృగు విచ్చె వరమును 
బలునురు కొడుకులు ౫ లుగునట్టు 
లంత చైదర్శి యైనట్ల య్మ్గగమహిష్‌. 
యనయు నసవుంజు. డనువేరి తనయుః గనియె; 


15 


Ne) 


ot 


ne 


; హవ్యవాహనుండుం బో లెదిన్య వాహానియు( (దివిధం బది యెట్టులనిన. 


16 చనంపూగామాయణ ము, 


బదపడినృపతి రెండవ భార్యయైన 

సుమతి యజునది వేనుర సుతులం గఫియు. ఘాడ 
క్ర, అసమంజసచరితుంవా 

నసమంజుని వెడల(గొట్రి వాయమేథము నా 

నిసనరగొదు సవనమ్ము నలుప 

వసుభేశుండు హయము విడివె వనుధం దికుగళా. Sg 


aX 


. సురపతి యాగుజ్లము న్‌ా 
సురవరరూపంబుడాల్సి సూరిద్‌హారిరప 
న్నరవరతనయులు వెదకుచు 
ధరణీతల మెల్ల దిగిగి దానిం గనమి౯-. సజ 

న గోళ్ళ తోడుత మతమని _గొచ్చిగెచ్చి 

యురగలోకంబు సొచ్చి యం ద్య్నుగతపము 

సలుపుచున్నట్ట కవీలర్టై యలుకయ నెడు 

మంటంబడి మిడుతలమేాడి డ్కి_ మాండిరపుకు. oo 


క. జనపతి యప్పుడు తన మను 
మని నసమంజసుతు నంశుముంతునితో న 
వ్రీనిటెచ్చి స_ప్పతంతువ్ర 
కొనముట్టంం జేయవలయుం గుజ్రానాకుకా డగా 
నగ్న, అనిన వాం డాబిలము వట్టి యరిగి యరిగి 
(వుందియున్నపవీతరుల భస్మంబుంగాంచి 
బాహప్పజలనివావాంజలి వదలి వదలి 
యెట్టి కేలకు గుబ్బముం బట్టుక్‌ "నియె. ౬ ౨9 
. తురగముం దాత కి ద్చుటకుం దోడొ్క్కొ-నివచ్చెడు నంఘమంతుతో 
మర ణమునొందినట్టి నృపమౌళికుమూరులమేనమావమయా 
గరుడుండు వ త్కెనిట్ట్లనుచు గంగను నీ విటందెచ్చి ధూళివై 
బఅిపీన సీపితృవ్యులకు భవ్యగతు ల్పమకూరు బాలకా, a 
. మనుమం డీగతిం దురగము 
గొని వచ్చి యొసంగం (గతువు కొసముట్టంగా 


టా. 





(8) బాలకాండము. 


ల్‌ 


నానరిచి సగరుండు నిర్భర 
తనయనియోగా రి చేతం దనువుం దొజలౌన్‌ . 


. అంశునుంతుండు చిరకాల మవని మేలి 


సుతు డిలీపునిం బతింటేసి సుస్టర మతిం 
దపము సలుప హిమాలయ భ్‌ EI 
బదపడి దిలీపు డును దివ్యపదము నొంది. 


. ధీరుడు దిలీపనుతు(డు భగీరథుండు 


వృత్తే తము నిని మిన్నేటి నిలకుం చేర 
తు సలీవి నంత గరుణతోడ 
గిరికుడును గంగ మోయ నంగీకరించె. 


. ఏ-ీనమూపహాంబు వియదంత రాళంబు. 


గరుబంతములు. గూడ6 గప్పికొనంగ. 
జం| దుండు నక్ష తజాలంబు నీటిలో 

శంఖవకా క్షికముల సరణి. దోప 
దరంగలు రవిరథ తురగంబులను లాగి 

యరుణు చం వేని నాయాస పెట్ట 
నురువులు ఇ (మ్మ మజులగసగా నున్నట్టి 

వెలియెన్లు నిం దుండు వెదకు చుండ 
నందన దుముములు నడీ యేటిలోంబడి 

కొనలు గనడ౦ గొట్టుక్‌ నుచు బోవ 
నెల్లెడ సత్సథం బేకోదకం బౌట 

దిజ్యూథుడై సూర్య బెవుండుండ 
నావ ర గ రంబులందు విమానము 

| లెప్పల పోలిక చలుచుండ 

శ వాలగతి పీలజలదాళి దిక్తట 

దేశముకా హత్తుక లేజరిల్త 


సుర సరిద్వర మూవేళ సూటిగాను 
గగనమందుండి యవ తేపగరిమ తోయం 


ఓర 


౬ 


ర్‌ు 


18 చంపూరామాయణము. 


చార్యతీజాని ఘనజటాపటలగహా . 
రంబులో. బజెం బృథుల చేగంబుతోడ. ౬౭ 

క. నురనది యాపగిడి మహే 

శ్యరుజటలం బడుచు. జిక్కి బై టకురాంగా 

"దెరువు గనక యట నుండెను 

న టికిపరకమోా౭ది మంచు కణసోాయనంX౯. 
న్‌ (శమపడి తెచ్చిన నది యా. 

[క్రమమున మటుమాయ మైన త్యూపతి విఫల 

(గ్రముడౌచుం గరము వందురి 

_పమథాధిశ్వరు నుతించె బహుభంగులుగాకా. 
గ పోక (బీతుం డై శంభు డాపగను విడువ 

వీందుసరమందు బడె నేడువిధము తాచు 

వానిలో మూ(డుపాయలు వాసవాళశ 

వైపు మటి మూండు పడుమటి వై పుం జనియె, 
క. మిగిలిన యేడవనది యా 

భగీరథుని వెంబడించి భాగీరథినాం 

దగి జహ్నూ మాని సవనపు 

జగతిని జుట్టుక్‌” నె గర్వసంరంభమునక. 
క, మునిపతి దానిని బీలిచి 

జనపతి వేండంగ మరల (శవణద్యారం 

బున విడిచివెట్ట జాహ్నవి 

యనువేరను బరా నద్దియానాడః మొదల్‌, 
గీ, జావ్నావిం దోడుకొనుచు రసాతలంబు. 

"జేరి వితరుల దిదివంబుం "జేరి శి)తమ 

నోరథుం డౌచు నపుడు భగీరథుండు 

నిజనివాసంబునకు నే7 |బజలు పొగడ. [ 
గ దాశరథి యంత నాభాగీరథిందాంటి చనుచు విశాలయను ఫురిం 

గని యిది యెవ్యరి దసి యడుగ గాధినందనుం డిట్లని వక్కా_ణించె. 


టా 


జగ 


హా 


C0 


=, 


బాలకాండము. 19 


పూర్వకాలమున నవృుతంబున వై సురానురులకుం బరస్పర 
విరోధంబు (పా _ప్తింప విశ్వరూపుండగు విష్ణుండు జగన్మోహిని 
రూపంబు దాల్చి వజపాణిచే డై లేయనిధనం బొనర్పింపం దజ్జనని 
యగు దితి యుత్క_టకోపావేశయై నిజనాధుండగు కళ్యపు వచ 
నంబున శత మన్యు శాసింపం జాలుపు తుం బడ యంగోరి కుశప్పవం 
బునందు: జిరతపం బానశక్చె.త త్కాలంబున నిందుం' డొ ఐం 'జ్రేర్రి 
కై తవంబున ఘు శూ యొనర్చ్పుచు నొక్క_నాం డాద్రై త్యజనని 
పాదకలితక చకలాపయ్హె ని దించు చుండ నశృజి నామె యపవ్నిత 
యని యెజింగి తజ్జఠరముంజొ చ్బ గర్భంబు నేడు (వక్క_లుగ 6 
జీల్చి -విడలిపోయె. డితియు నాస ప్తశకలంబుల స ప్పమరుత్తులుగ 
నిం దుచేతన చేయించి _తివిష్టపమున కే గె. విదపం గొంతకాలంబున 
కాకుశప్తవము ఖిలమైపోవ. దత్‌ స్థానంబున. 
ఘను. డి తూకం డలంబుస 
యనియెకు సతియందు. గన్నయట్ట తనూజుం 
డనఘుండు విశాలాఖ్యు(డు 
తనవేరను వీప్రురంబుం దనరంగం జేసా౯. ౭ 
, అని విశాలా పురంబువ్భ'తాంతం౦బు సవి స్తరముగాం జెప్పుచు 
నమ్మానినరుండు తత్పట్టనాధిమండగు సువుతిచే నొనర్పుంబడు 
సత్కారంబుల నందుచు నార్మాతి యచ్చట గడవి మబటునా6దు 
రాజపు తులం దోజ్కొని మిధిలాపురంబునశై పోవుచు మారి 
మధ్యంబునం దాపసో త్రముండగు గాతము నా|శమంబుంగని 
యమ్మునిదా రానుహ_కృంబగుక థ యిట్లని చెప్పె. 


తల యిచ్చోటం బూర్వ దిగ్యల్లభుండు 
ఇజాతవమూం౦ంగనం గూజం చా గర్హ్యరీతి 
బుషీయు వృవణహీనుండుగా నిం్యదునకును 
శైలి యగునట్టు భార్యకు శాపమిచ్చె. | . pe 
. సతి వేడ సంయమి రఘు 


పతి తా నిక్కాన శెపుడు వచ్చునొ యపుడే 
శ 


2) 


pr 


చంపూ రామాయణము 


తశాప నాదువీవని 
హిళతముగం బల్కీ తపమునకు హిమగిరి కే! . లః 


. వాసవు(డు వితృ్ఫదేవతా (ప్రాభవం౦ంబు 


వలన మేపషాండకోళంబు వడసె మరల 
రన్యుభవదీయపదయుగర జము చెతం 
బూతయాసతి వేలుంబో గాతముండు. డడ 


=, అని యిటు లహల్యవృ త్తం 


బు నుడువ్రుచు రఘుకులపుంగనవుండు వెను వెంటం 
జనల. జని గాతమా శమ 
మును జేరెం గాశికాఖ్య మునిపుంగనుండుక్‌-. బా 


. రజము చేతను దొలుదో'ల్త రాయియయ్యె 


రావముపదరజంబున వెండి రానుయయ్యె. 
గాన దుఃఖంబునకును సుఖంబునకును 
గాతమాంగనకు రజను హేతు వయ్య. రకా: 


ఆయా[శ మంబున నవహాలాషగాత ముల చే. గృతసత్మా_రుండే 
వ ల 


కౌనికుంయ రామలక్ష్మణులతో డి మిధిలాపురోపక౦ళంబున 
జన కుని యజ్ఞ వాటికం జేరి యానరపతి యొసంగిన సపర్యలం 
గ కొనియుండ నిమికులపురోధసుండగు శతానందుండు రాము 
నితో విశ్యామ్మితు వృత్తాంతంబు చెప్ప ని ట్లుష్మకమిం చె. 

——— విశ్యామిత్రచరిత్రము, సరి అలా 


. వెనుక నిమునిపతి వినుత సళ్ళ తీయ 


వృ త్త్‌మె నున్నట్టి వేళ యందు. 
బద్మగర్పునిపటి వరవసిషాహగంయు 
ఈ ఖొలట థా 
నొాశమంబున కేగి యతిథి యా-చు 
న తులిత మైనట్ట యాతిథ్యమును బొంది * 
యదియెల్ల సురభి మాహా త్తమమనుచు 


చెటే(గి దానిని వేం జుషియియ్యకొనమి చే. 


బలిమి నాయాన్రను బట్టి లాగ 


ము Po క టై 


చాల కాండము. 21 


నార్చు చున్న ట్రి దాని దేవాంబునుండి 

(పబలబలములు పెక్కులు బయలు వెడలి 

తాశి తనతోడం చెనలంగం దాళ లేక 

పాతీపోయెను నీముని బవర ముడిగి. ౮౦ 
అట్టు పాటీ పోయియు మరల మరల వచ్చి చెక్కు_సారులు సమర 
మొనర్చియు. దపోలబ్బంబులయిన తనదివ్వా(స్త్రంబు లన్ని యు 
నవ్యసిష్థ ప్రయు క్ష బహ్మదండంబుచే నిహతంబు లగుటచే విషా 
దంబు నొంది శూ తబలంబుక ౦కు బ్రహ్మ తేజంబ యధికంబని నిశ్చ 
యించి త త్తే జన్సిస్టవై దశ్షీ ణదిశయందుం ద్మీవతపం బొనచ్చె. అంత 
సూర్యకులసంభ వుండ గుతి ఏశంకునామనరపతి సళరీరంబుగా స్వర్షం 
బునకు( బోవుటకై యజ్ఞం బాక్కటి చేయంబూని యాసవనంబుసే 
యింపువాని నసిస్టుని చెండి (పత్యాఖ్యాతుండై తప్పక చేయింపవల 
యునని యమ్ము నివరుతేనయుల న్నాధింప వా రలిగి చండాలుండవు 
గమ్మని శపించుడు నారా జంత నీకౌశికు నా శయించె. ఇమ్మునివ 
రుం డాజనవరుచే సవనంబు చేయించుచుండ _బహ్మరులు పలువుకు 
వచ్చినను వసిష్పపు తులు రామింజేసి యలిగి వారల శభ క్షకులుగా 
శపించి హవిర్భాగంబులం గానుటకు బేవతలు రాకుండుటంజూచి. 


. ఆతతతపః। పభావంబుచేత నితండు 


రూఢనీలాంబరుండును గూఢ రాజ 
వేమ(డునగుచు వార్చి క వేళ నిసిని 
బోలిన తిశంకు సురవరు పోలి కనివె ౮౧ 


: మన్యు వేగంబు చే శతమన్యు వతని 


స్యర్లమున నుండి | కిందికి బడ దోశ 
సీతని నియోగశళంకువు నూత గాంచు 
నింగియందు(| దిశంకుండు నిలిచియుండె. ౮9 


, అంత నిమ్మునిరుం డమ్మనుజవరునిమి త్రేంబు భువనాంతర౦బు 


నిర్మింప గడంగియు గర్వాణగణ (ప్రార్థన విరమించి యా పచశం 
బునం దపోవిభ్నుం బగుటచేం బశ్చిమదిక్కునం బుమ్మ_రశ్లే[తం 


గం 


చంపూ రామాయణము. 


బునం బుష్క్మలంబుగ6 దపంబొనర్చ నారంభించె, అక్కాాలంబున 
నంబరీషుండను రాజు 'తానొనర్చు యజ్ఞంబులోని పఘను నష్టం 
బగుకుం దత్‌ స్థానంబున నరపఘనుగా బుచీకుని మధ్యమపు త్రం 
డగు కున కేస నచేక శోవుల నిచ్చి విలిచి 'తెచ్చె,నాళున శ్నేఫ్పండు 
భయకంవితుండై యీాకౌశళికు నారణంబు వేండిన నీతండు హవివ్యం 
దాది నిజతనయులం దొక్క_ని వినిమయముచేసి బుచీకప్పుతు, 
(బతికింపం దలంప వా రలందుల కియ్యక్‌ “నమి వసిష్పప్పు తులంబశె 
వారల శపించి శునశే గత a లెన యిం దో 
చం దులచే నయ్యజమానుని బశున్రనుం గూడ గృ తౌర్గులం 
జేయించె. తదనంతరము మేన కాసంగతిం జరతపోభంగ౦బయ్యు, 
దానికి? బక్వాతృపుండై యిమ్మునివరుండు హుమనత్సరగతము 
నందు గౌశళికీతీరఠంబునం పంబానర్చు చుండ జంభారి| సరిత 
యై రంభ తపోవిఘ్నుంబానర్పు యత్నింప డానిం బొపాణమగు 
మని శపించి యచ్చోటు విడిచి తూర్పుదిక్కున కేగి నిర_స్తనిశ్యా 
సుండై తపంబో నర్పం ద త్రెపోన్ని వేడిమి సహింపంజాలక యమ 
రగణసహితుండై యంభోజసంభ నృండు (పత్యక్షంబై జిలేంది 
యత్వంబున (బహ్మర్సివై తివి, దీనికి వసీమ్షుండు నంగికరించు నని 
యానతిచ్చె. 


. శ కి జనకుని నిచ్రైళశ కి చేత 


నంత _బహ్మర్షి భావంబు నందె నితండు 
ద్విజ డుపనయన సంస్కార వృ త్తిచేత 
_బవ్మూ తేజంబుం దప్పక పది సీనట్టు. ౮3౩ 


. జనకపురోహితుం డటు (పశంస పదింబది చేయుచుండ నా ' 


జనపతిపు తులం గలసి శర్వరి యంతయు. బుచ్చి చేకువకొ 
మునిపతి భక్షి తో నొసల DTS ము 
న్వనరుహబంధుమూ రికి బభామయమూా ర్తికి వేదమూ- ర్టీకిలా, 
—? మీధిలాపుర (పవేళము. — 

పిదప నమ్మునివరుండు నరవరకుమారులం దోడ్కొ_ని తదీక్యణ 


జాలశకాండము. 25 


కాతుకవిక చకువ లయనిచ యోపచీయవాన మే చక మరీచిమలిము చ 
ఫౌరనారీజనవిలోచనరోచిః కవచితరాజపథంబగుజనక రాజధానిం 
| బవేశించి రాకొమరులతో “పీ పురంబునం దార బ్దయజ్ఞం డగు 
జనకుని భాగ్యవశంబున రత్నగర్భ నీతానామ భేయం బగు కన్యా 
రత్నంబుం గనియె. 

అంబునిధి చీర కనశకా(ది యాసనంబు 

'సురతటిని హార మాదిమనూకరంబు 

దంష్ట్ర) యాటపట్టును నైన ధరణిసతికి 

బురిటెయి ల్ల య్యెను మిథిలా పురవరంబు, త 


. ఇంతకంకొ నీ పురంబు వర్షింపనేల. 
తనయ నె వాహికారంబు జనక నృపతి 
అకా న క 


యమరులకుంగూడ దుష్కరం బైనయట్టి 
విల్లునంచుట పణము గావించె నిపుడు 


వసుధ గలరాజు లాశేలు వవలుకొనలగుో ౮౬ 


. అని చెప్పి. 


. అంత గాధినృపసుతమహార్థి 'నెంటం 


జాపమును జూ మువేడ్క._ సచాపులౌచు 
నిందసభ( బోలు జనకనశేందు సభకు 
రామలక్ష్యణు లేగిరి రమ్యగతిని. ౮౭ 


. మునిపుంగవుండును నరపుంగవునివేం బూజతుండై దశరథతనయ 


లా బంతయు. జెప్పనాజనకుండునుజాపంబాక్క_టి చూపి 
“యిది పూర్వ మ, వమూాకులంపుం బెద్దయెన దన 

రాతునకిచ్చిరి. సీతా కుల్కా_ర్భమై యింత (చాత దీనిని రక్షించి 

యుంచితిని” అని చెప్ప నా విలైక్కు వెట్టుమని గాధినందనుండు 
శ bE లు 

దశిరథనందనున కాజ్ఞాపించె నంత. 


స్త శివధనుర్భం౦గ ము, ఎటలా 


. ఇనకుల భ ర్భ బాహుబల మించుక చూపుడు. జాపవంశేమం 


దును [_జధితార్మ_ వంశమున దొడ్లగుణంబు చెలంగ శింజినిం 


చంపూరామాయణము. 


బనివడి లాగ భూతనయ మానసము న్వడి లాగలాంబ డెక్‌ 
ధనువును శతురాజభుజదంభము భగ్నములయ్యెు నేకత౯ా. ౮౮ 


ర రామాక ర్భ ఇభగ్న కార్భుక మహో రావంబు రంజిలై ద్భ 


మ. 


పామి కాధీ"కీ ర్తి రీ హూంసతతికి న్నంభోదనాదంబుగా 
భూమి స్విరరమాగ మంబుత జీ న్‌ పుణ్యా హఘో షంబుగా 
మ్యామాన్యాత్యజ మానపోత్సవమున NEV OTT 


. చాప విభంగసంజనిత శ బ్రము దిగ్గజ ఘుంకృతి౯ దశా 


శొపరిపాల కావ ికి స్వాగత మొస్పంగ నిచ్చు చుకా జగ 
పన కౌతుకోచ్చలిత డాశరథధీద్దయశోంగనా (ప్రయా 
fr es రవోద్దతిం జూ వెను మింటియందునకా. ౯౦ 


CC దరిపడః 


ర సీతాకల్యాణము ET NIE 


సురసంగీతపుగోవ్యికిం దిలక మె శోభిల్లు నెవ్వాని భా 
స్యరసల్కీ_ ర్తి రి యెవండు శ క టభరిపు౯ 'సత్పు తేగా? గాం చెనో 
ధరయె పారివుపాలనంబు మహిమం దా నొప్పి రాజన్యతీ 
వరనామంబున 'నెవ్వండిరదుభయముం బాపంగం జూలెన్సదా. 


. అట్టి దశర థుండు సీతావివాహక్ళత నిశ్చయుంజెన జనకుం డం 


విన దూతలచే నాహూతుండై వసిష్టానువముతి నొంది మిథిలకు 
విచ్చేసె. జన కుండును బూర్యము సుధన్యాను జయించి తత్స 
టనంబగు సాంకాశ్యంబున సావించియుంచిన తనతమ్ముం గుళ్ల 
ధ్యజు రప్పించి యిరున్రురుం సడి సపురోహితుండగు ధశరథుం 
బూజించిరి. కోసలపతియు. బుతులకు గోదానమంగళంబు నడి 
వించెనంత, 


. జనకునిబేశము చేకొని 


జనకునిచేం గొనె రఘుపతి జానకి నామ్నా, 
యనిచేశముచేతను నా 
యనలుండు యజమాను చేత నర ంబోలె౯, నాం 


(4) బాలకాండము. 25 


చ. అనిమిష వాపమందు గుణ మల్లన నించుక పూన్ని గాధినం 
దనువచనంబు నూని రఘునాథుండు వేకొనె సీత నంతనా 
తనియనుజుండు లక్ష్మణుడు తామర సాక్షిని నూర్మిళం గానక 
జనకుని చి త్రమందు నిజసద్దుణరాజిని నిల్పి చి|తమా! ౯9 

గ. పిదప గుశ ధ్యజుండు మాండవపీ| శుతకీర్తు ౪ భరతశతు )ఘ్నులకుం 
బరిణయం బొనచ్చె. ఇట్లు కృతవివాహులై న కొడుకులతో. గూడు 
కొని - దశరథుండు నిజరాజధానికి. బోవుచు మార్షమధ్యంబున 
సంవ రసమయ సముజ్ఞృంభితహుతవ హదుస్పహ రోప.ఖీషణుండును 
దుర్వార పరాకనుక్ష్మ! తగర్భ సరిహారక పర ఘభా రాపరిక ల్పిత రుథి 
రధారానుస్టీ.త పితృతర్పణుండును దర వద ేసరుండును నుద్మగ్మప 
తాపుండును దపస్పముచిత వేషుండ య్యు వాసనావశంబున నన 
ల్పయుద్గ శద్గుండ్పునె రామభదు వెదకుచు వచ్చునట్టి భార్ల్షన మునిం 
జూచి భయాకుల చిత్తుండె సపర్యాపూర్వక౦బుగా “నార్యశీలా! 
కుశలమా!” యని ([పశ్నించె. 

చ. శ్షీతిపతివాకకము ల్నెవులం జేస్చక యుద్ధతి భార్షవుండు స 
న్నతుండగు రాముతోన నెరోబినాక ము పావిలు దాని( దుంచియా 
తతనుతి నొంది నాపరఘభధార నెజు౦గని దోర్మదంబు వి 
శుతమగు నాశరాసమునంజూపినం జూడంగ వే ఇక య్యెడుక్‌ . ౯ర 

గ, అనిన నాతని 'చాపంబు నల్లన గొని 
గుణము సంధెంచి బాణంబు గూర్చి యతని 
సంయమ ధనశత మది నిల్పి చంపు టుడిగి 
రణమునుండి "తొ విరమిం చె రాఘనుండు. ౬ 

గ. అనఘభ్ళగు వంశే సంజాతు లైన యట్టి 
బా పదండం':బు జమదగ్ని సంభ వుండు 
రాఘవార్పిత/సణు లౌచు( (బహ్వభాన 
ముంది యుడ్గతీిని విడిచి యుండి రపుడు, ౯౬. 

గీ. చాపమును ార్షవుండును సద్దుణంబు 
నొక్క_ వేళ యంచే పొంది యుండిరైన 


ాగర్పద నానా రాద్రత్రాాా క ననన శాలల స 


చంవూరామాయణము. 


వ(కతను బూనె సరళత వదలి ధనువు 
వకతను వీడె సరళుం_డె భార్షవుండు, నా 


గ, తకణంబ రాఘనవుం డమోఘంబై న బాణంబుం (బయోగించి 


భార్లను సదకికి భంగం బొనర్సె నది యు కంబకాదే. 


చ, భృగుపతి 'రాఘచేం। దుగతి కించుక విఘ్న మొనర్సి స్వాయమౌా 


సుగతికి జేటు. బెచ్చుకొ నె. జూడ నయ్యది యుక్తమే గదా 
జగతి మహోనుభానవులకు సంకట పా టొదవింప చానికిం . 
దగిన ఫలంబు చొప్పడక తప్పునె యెంతటివారికేనియుః ? ౯౮ 


---* అయో ధ్యాపు ర (వవేశము౪ః_- 


: సం కాంత భార్లవశ_క్తిసంపన్నుండును పన్నగ రాజభోగ భుజూఖి 


రాముండు నగురాము గాథాలీంగనం బొనర్చి చీరము మూరొ..ని 
దశర థుండు సరయూపరిఖయగు నయోధ్యం జరి సదార ఠరాజపుతా 
లోకన కుతూహల పౌర వురం| ధీలోక నీరంధక టాక్ష సింఛాతష తా 
యమాణ శ్వుతాతషతుండై నిజవుందిర ౦బుం _బవేశించ. 


. ఘనమగు లజ్జ చేత సువమకాండ వికార వి చేష్ట చేవియుం 


గనంబబుపంగ నోడునిజకాంతల౧౫హాడి తమి (నమించు రొ 
ట్రనయుల నల్వురం బూదిమి తత్పరత నృజియిం చే నప్దు యా. 
వనదశేచిహ్నమై పరం (ప్రపధమంపు రసం బెసంగుచా కొ. ౯౯ 


Al పృథివి నిగమాంత సంవేద్యవిద్య నొందు 


దర్భ ప త్మాగధియుతతద్‌ జ్ఞాపగిది 
నిమికులా దీకుతన యను నెమ్మింగూడి 
రాము. డుత్తమ మైనట్టి (సమద ముంద. ౧౦౦ 


ఇది (క్రైామత్కౌళికగో తపవ్నిత జయంతివంశ 

రత్నాకరసుధాకర రామయ నావముభఖేయ 
(పణీశాం(ధ చంవూరామాయణం౦బు 
నందు బాలకాండము సంపూర్ణము. 


నను 


అయోధ్యాకాండ ము' 


, ధరణీవాలన పరుండౌొ 

ధరణీపతి దశరథుండు తద్ద.ము సుఖిమై 

వజులి భరత శ తుఘ్నుల 

నిరువుర ౬ గకయనరపతి యింటికి నంవె౯. ౧ 


—*దశరథు(డు రామునకు బట్టాభిషేకము చేయం దలం౦ంచుట%-- 


. సకలలోశేశుడౌ రామచం(ద విభుని 

గోనలాథిపుం గావింపం గోరె దండి 

పృథిని వూయంగయజూలిన వేల్పుగొండ 

నింటిన్మిటాడుగా నిల్ప నెంచినట్లు. 9 
* అనల్సం బగుసీసంకల్పంబు ఫౌడను మరి త్రివర్ల్షంబుతో గూడి 
యాలోచించి వృద్ధ! శవఃపురోధస్పము లగు పౌరవృద్దుల రావించి 
వారలతోరా జి 'టనియె. 

“మాపూర్వులు సత్పంకల్పులు, సనా శ్రర(వవర్త రోకులు, భాతద 
యావిష్టమానసులు, మూనధనులు, కీ _ర్లీకాములు, జనోప తాషని 
వారకులు నయి పరమానందం బనుభవించి చేవభాతులయిరను 
నది మోర లెజింగిన విషయం బేకదా. వారిమార్లంబునే యనుస 
రించి యింతకాలంబు నేం (బజాపరిపాలన మొనర్చితి ననుటకుం (బ 
త్య శ్రానుభ వజ్ఞులెన మోరే (పమాణంబు. కా ప్రుతుల్యంబు లగు 
భ్‌ వ ద్వాక్యం౦బుల నతి కమింప నెవ్యరును సాహసింపరు కాన 
మిమ్ము నే నొక్కటి (ప్రార్థించెద. 
= సుఠనరగీత పా తమయి శోభిలు మన్నిశితాసిధారలకా 
ధరణిని నాక మందు |బథితంబగు మద్ఫుజ వ్మికమంబుల 
న్పరకును జేయకుండ జర నాతను వయ్యా బె యాకమించి వీ 
స్ఫుర దరవిందపషండ మును బూర్జ నుధాలఘకరాళి పోలికళ. ౩ 


28 


గ్‌, 


చంపూ రామాయణము. 


కావున సమస్త క్ష(తేవర్ష గర్వవాటన పటిప్లథార పరశ్వధ భరణ 
ఛీషణ వేప. భౌర్షవ భంగకరణచణాపరిచ్చిన్నతేర శౌర్య శాలియు, 
సౌజన్య భాజనంబును జనాను రాగ సిలయు౨డును నిర్మత్సరు౨డును 
వత్సలుండు నగు నీవత్సయందు. జిం కాలము నేధశెంచియున్న యా 
విశ్వవిశ్వంభ రా భారంబు భవదనుమతిపురస్పంబు గా న్యాసంబు 
గావించి వి, శాంతిసుఖం బనుభవింప నభిలపీ.౦చు చున్న వాండ” 

అని దశరథుడు పలుక వర్ణాకాల మేఘ గర్జనంబుల విను 
టే నిరతిశయానంద భరితంబు అగు నెముళుల కేకారానంబునుం 
బోలు జనానందసంజనితక లకలకవంబుచే దిజబ్ముఖంబులు (సతి 
ధ్వను లీజ.నుజ్‌ ము 


. భావిఘభ వేళ రాముని (పభను జూడ 


జనులు కనుల జక్క గడిగికొని రనంగ 

నూలి నానండ బౌప్పముల్‌ పౌరచ క్షు 

లందు. దమ్మిపూల మరంద టందులట్లు. ర 
నరపతియు భావి మహోత్సవ సందర్భ నార్భమైం 'జీమి”'సాడు జనుల 
సమ్మర్షంబువ అనం గలుగంబోవు భూళి శరీీమునం బడకుండ రో 
మాంచ మనుకం చుకంబుల ధరించిన పొరజనుల మానాతీ తానం 
దముం గాంచుటకా ద్విగుణీకృతంబగు నా త్యానందం౦బు వ్య కంబు 


_ గాకుండ లోన నిమిక్చికొని సుమంతముఖ్య మంతివర్షంబుతో 


నిటనియె. 
we 


. అడవి శేగుట మాని యీపుడమిపాల 


నమ్ము జతనతోం జేసెను మమ్ము విడిచి 
బాలు జైనట్ట మా రామభ దుమో౭ందం 
[బదడలయనురాగ మేరీతి వా లెనొక్కొ_? స 


. అన విని మతు లానియమితనిజమనోరథు) డగు దశరథునకు 


సవినయంబుగ నిటని విన్నవించిరి. 
an 


. మోర లుడగ జనతతి మోాఠనూజా 


వలమ టవ మేు ఏక మాను ఏకె 


అయోధ్యాకాండ ము. 29 


దప్పిగొన్న చకోరంబు తమ్మి వెరి 

చేరుంగాక సు ధాంబుధిం జేరునొక్కొ_? a 
. అంతంద ద_త్త్యపిద్వరిమ్టుండగు వసిష్టునాజ్ఞ చే ముం; | తులును వారవ 
ర్రంబు నభి పేకోపకర ణావారణంబున కై చత్యరంబున మూంగికొ 
నియుండి రప్పుశు. 

. రాజు వినయాభిరాముని రాము. బిలిచి 

తిప్యయు కృ మా రేపటి దివసమందు 

యుష్మృదు త్త మూంగంబునం దుంతు మకుట 

మనుచు నత్యంతహార్గ ౦ఒ దనర6 బలికి. ణా 
. వీమ్మట దశర ఖమనోరధంబు: గాసల్యకు నివేదించి నిజభవనంబున 
కేీగుచున్న రామునస ::0జూత కౌతుకుండగు వసిష్షుండు కౌతుక 
మంగళం బొన ర్చ సప్పుడు. 

తోరమైనట్టి మంగళ తూర్యనాద 

మఖిల దిగ్గజ కర ౦బులఎదు:[ చాశం 

బొరజనుల (పమోదం బపారమగుచు 

వెలసె నెలైెడ వర్తి రప నలవికాక. 0 
స కకక వ 


గ్‌ా 


ఎం కైకేయి శెండువరములు వేండుట *= 
. సురభికానారజలము. గాసరి కలంచు 
కరణి ₹ై.క సుస్వాంతంబు. గలంతపజిచి 
కుటిలముతి మంథర దనుజ కులవినాశ 
"కార మున కయ్యె దా నాది కొరణంబు. న్‌ 
. చల్లనా మేఘమండలి. జటులవాత 
ఘట్టనంబున దంభోళి పుట్టునట్లు 
భఛభరతమాతృ హృదయమందు. ప 
పాడుముంథర దుర్చోధవలన. గలి. + ౧౦ 
. ఇట్లు మంథ రాభిధానపిశాచికా వేశ పరవశయగు కైకేయి పూ 
రము దండ కారణ్యమందు వై జయంత పుర నాస్తవ్య శంబరానుర 


80 


చంపూరామాయణము. 


సంగరంబునందు దై న్యంబు వాపుటచే నాథుండు తనకు రెండువరం 
బు లొసంగుట జ్ఞ ప్లికి. బెచ్చి భరతునకుం బట్టాభిపే.కం బానర్చుట 
యొక్కవరంబుగను రామువనవాసంబున కంపుట ఆ5ండనవనవరంబుగ 
ను నిట్లావరంబుల రెంటిని జెల్లింపుమని చే౭డెను. 


స తద్భరయుగ౦బు చిరకాలత పమై న 


నార సంబులగ్గతి (శేవణాముల( గాడి 
సత్య హానికి దం కెడు మ్యూతే లఘ 
చి తమందున. బుటపాక వృ మ నొవ్పె. ౧౧ 


. తనయవిరహంబువా ర్త చే, దపమైన 


పం క్రిరథుచితృము సీడి పాణం చెలిమి 
చండ దావాగ్ని దరికొని మండుచుండC 
బాదను విడనాడి హరిణంబు పోవునట్టు+ ౧౫౨ 


| కొంత వడికి, బుడమి జేండెట్టులో తెలివనొంది కై కేయితోనిట్లనియె. 
. శాతుక మూడ్చి రాము డిదె కానకు నేగడులగాక పొరఠులుం 


గాతుకభంగ మెట్లూ కడం నృరియింతురుగాక నేనునుం 
చాతక భీతి బుతు నెడంబాటు సహింతును గాక నీ వహో 
మ్య్మూతేలమందు నెన్నటికి మాయని దుర్యళ మెట్టుమా చెదో. ౧౩ 


. రాము గుణధాము నయనాఖి రాము వీడి 


నిముస మైన నా పాణంబు నిలువ దకట 
వజహృదయ నీయుపయవువై భవం౦బూ 
నాకు నిపు డయ్యె నుపయమెనాయకి ౧బు. ౧౦ 


. ఆమాటల మన్నింపక నిజమనోర ఖథెక పరిపూణ౯కృ తాదడర యగు 


కై కేయి సాపపహోసంబుగా రాజుతో నిట్టని యె. 


. పుత్త)మోహాంబు చేతను భూరిసత్య 


హాని కంగీకరించి నీ వ్మాఘతంబు 
నివఇలంబు పెద వేని నిశ్చయముగ 
నాభుతంబున శే నివే యంజలిడుదు, యె 


గ్‌ సత్యవంతులలోపలం జాలదొడ్డ 


అ యోధ్యాకాండము. 


వాండు నానొప్పుళశిబి తొ ల్రిపారువంబు 
సిసువు రశ్షింపం దనమేని నసిని గోసి 
'శ్యేనమున కిచ్చ ననుమాట చెవినిజడదె. 
_ౌజ్ఞం డత్యంత మహిమాను భావయుతుండు 
నగునలర్య_ భూపతి తన్నున్నా శ యించి 
నట్టి _బాహ్మణునకు. డన యశ్షియుగ్మ 
మొసంగి సత్యసంధుండనంగ నొవ్వ్పెంగాటె. 
. దనుజ సమర వేళా జూతడై న్య ముడుప 
నిచ్చిన నరముల జరుపవేని సత 

సంధు లౌనృపు ల్నీమాట జలలిపి యని 
సర్యకాలంబు చెగతాళి సలుపరొక్కొ-. 

. పలికిన పలుకు నిప్పుడు నిలుపుకో ము 
జరుగుచున్న యత్నం బుపసంహరింపు 
కానిచో జచ్చెదను వివ మేను. మింగి 
సవతి కౌసల్య విభవంబు _సెంపంజూల, 


gl 


౧౬ 


౧౭ 


౧౪౮ 


(౧౯ 


. ఇ ట్లాడుచున్న శై కేయితో నాథుండు మరల ని ట్లనియె.“ఓసి! నిర్ల 
యురాల! లోకము ర్యాద నై నం బాటింపక వేలుచున్న దానను. 


. రాయుడు జనకవంతులశాశిలోను 
నీలవతులలో నీవును జేర రనయ 
తనయసౌాఖ్వంబు నా కింక దక్క. దెపుడు 
భరతుడు నివాపజల మోయవలదు నాకు. 
, నారచీరలు బట్టల మోయటు6గగాక 

చెట్టునీడ యె భవన మె మై చెల్లుగాక 

వత్స కకట నీమదికం"లు వాండియెన 

వట్టి తానేల శయన మై పరయ యెట్లు?) 

. భర్త “క యిటు లెంత వేశి న బడతి మనసు 
కరగ దయ్యెను మంథ ర్మాకాంత మగుచు 
ఘనలతా| కాంత శతి కాంత ఘటితతలము 


2౨0 


82 


ఫి 


చంపూరామాయణము. 


ఇబ సుధాసూతికిరణాలిం గరయనట్టు. 99 


—* క కేయీ శ్రీరాను సంవాదము *- 


. శ్రణమాతేంబయిన రామముఖావలొో కన సుఖానుభవ మందంోరి 


కుమారుని దెమ్మని దశరథుండు సుముంతు నంపుటయు నతం డట్లూ 
నర్ప రాముండుతం డియొద్దకు వచ్చియాత నిముఖవికా సంబుయ థా 
భూతంబుగాంగాక విపరీతంబుగా నుంట పరికించి త త్తం బంది యా 
తం డట్టు లుండుటకుం గారణం బే మని క శేయి నడుగ నాపాపా 
త్కురాలు-“వత్స! తొలి పీతం డి నాకు ఛండువరంబు లిచ్చెదనని 
(పతిజ్ఞచేసి యిప్పుడు 'మునివృ్తి త్రితో జరించుటె నిన్నడవికి, 
బంపియు, భరమునివే భూపరిపాలనంబు చేయించియు నావరం 
బుల నెజువేన్పుమని నేగోర న టొనర్పంజాలక ప్వుత వాత్సల్యం 
బొాకవంకకు నసత్యభయం బొకవంక కు హృదయంబును లాగు 
చుండ నిప్పు డగాథశోకసాగర నిమగ్నంచై యున్నవాలొ డని 
చెప్పుటయు రాముండు సంతోషిత స్వాంత్వుడె తల్లి కంజలి యొన 
ర్చి యిట్లనియె. 


| భరతు(డు భూభరంబునకుం బావనమా వనవృ త్తి కేనును 


న్వెజతు మె తండి కేల విలపీంపగం దా సగ రాన్వవాయు. డై 
పరంగుచు, జాహ్నవీజల నివాపము కంకును నల్బమైన ౧౧౫% 
వరయుగభార మిర్వురము.బాపకయున్న నితండు పుతియె. ౨౩ 


. అడవిని బొట్టపోసికొని పబోయిగనుండల నన్ను. బంపి యీ 


న్న 
కడిందివసుంధరాభరణ శార్యభరమ్మ్యూను దమ్మునెత్తివై 
నిడితివి మేలుగీళ్ల మది నించుక యాంసి మాడ నీకు నా 
యెకం గడుం బతపాతవుని య;తయు6 'ఓల్లముగా టె తల్లిరో, ౨౧౮ 


: మణతియొక,_మాట. 


వత్సపట్లాభి పే. పేకోత్సవంబునా ర్త 

తండి యిప్పుడు నాతోడం దానె చెప్పి 

మనమ స్కా_ర సంజ్ఞాతిమహిత పూర్ణ 

పాత పాతంబు గా నేల వలవండొక్కొ? 9% 


త 


(5 అయోధ్యాకాండ ము, 99 


గ. ఈపలుకులు చెవిసోశినంతన దశరథుండు తెలివివప్పి కులిశవాతం 
బగు _శెలంబు లీలంగార్చిచ్చు దరికొన్న వనస్పతివడువున దివస్పతి 
పద భస్టుండై న నహుముని వహినినేలంగూ శె, నంత గేకయరాజ 

పు, తియుోవేటుతలంపులు మాని తం డియాజ్ఞను వెంటనే నెజువేర్ప 
వలయు” ననిరామున కాజవీంప, 

క, జననీనిదేశ మప్పుడు 
తనశిరమున మాలపో లె. డాలిచి రాముం 
డనఘాత్ముండు (తిభోకా 
వన మొశరింపంగళోదలంచిొవనమున కేగ౯. ౨౬ 


—* కౌసల్యా లక్ష్మణులతో రాముని సంవాదము 


గ. పోవుచు శాతేండు తల్లికౌసల్యగృవాంబున కేగి యామెకు (మో 
కి కై శేయీా నిర్భంధమువలనం బట్టాభి పేక మాగిపోయినదనియు' 
దా నడవికిం బోవుచున్నాండ ననియుంజెప్ప నాపలుకులు ములుకు 
లై చెవుల నాటు నాబోటి నేలనైం బడి యి ట్లని విలపీి౦ చచె. 

గ, అరిదరాంబుడ చారు బేఖాంకితంబు 
నిఖలలోక శంకరమునా నీకరమునం 
గందమూలము ల్కాననవమందు. (దవ్వు 
మనుచు బో దోరంబు మునివిభుండు. ' 92 

గ, అపు డత్యంతకో పావిష్టుం డె సౌమి తి యాఖండలసమానుండగు 
నన్నను జేరిఆ ర్యా, పోరకముచే బుద్ధి శ్రీ ణింప లోక ర్మణా కయ 
గు కెకేయి మాటలకు లొంగి కృ త్యాకృత్యని క్యయంబు జీయంజా 

"లని తండ్రిమాటలం బట్టి సీవడవికియబోనిశ్చయించాట యుచితంబుగా 
దు. సవడుగకుండగచే నాయనగారునీకు రాజ్యం బీచ్చెద నని దానే 
చెవ్పెంగ దా! ధర్భ్య్యమార్షం బతి కమించియైనను వర్ణా శమర క్ష 
ణం బొనర్పుట క్ష తధర్మము. దానివలన న్నిశ్మేయసంబును దప్పక 
లభించును. పౌరుషంబుచే _దెవజలయు నిరాకరించి సంకు పురు 
అర సాధిం చు? కొనువు. కాన్రన 


త్త చంపూ రామాయణము. ' 


చ. గొన యములాగ నాకరము కొంచెము పాటలమై చెలంగెడు. 
న్వనిని జరింప సీచరణపద్మము లెజ్బపడంగ నేలు నా 
ధనువ యొకింత నృమమగుం దన్విదురు క్షి విన్నములడెన యీ 
జనకునిమూట కీ వమితసత్తుండ న్యమతనొంద శేటికి౯. _౨౮ 

౫. అని నొక్కి వక్కాణించు తమ్మునిశో - రాముండు “అబ్బాయి 
అన్నిక ర్మములందును సూర్యవంశ రాజులకు. బితృనిబేశ మే యాచా 
ర్యుండు. వూర కాలమందు గండుపరశురామపూరు | పభృతులు 
పికౌజ్ఞుగారవంబుచే గోహత్య, మాతృవధ, 'తారుణ్యవినిమ 
యంబు మొదలగు కార్యములు నిశ్శంకంబుగా నొనర్చి సదాబార 
సంపన్నులలో నుత్తములుగా నిప్పటికిని గణింపంబడుచున్న వారు. 
కావుననాయనగారి యాజ్ఞ్యాపకారము తప్పక నే వనమున కేగెద” 
నని చెప్పి. యాతని నొప్పించెను. అంత. బు[తవాత్సల్యాతిశయం ) 
బుచే గాసల్య తానును వనమునకు వచ్చెద నని పలుక ప. 
డామెకు! (బణామం బొనర్చి. 

గ్‌, కాన శే" నేగినట్టి దూఃఖంబుణేత( 
గక యాడెడు నట్టి యాకటకు నుడులం' 
దద్దయును డసి స్పిపోయెడు తంగడి. మేను 
తలిరో సీ వువేశ్చింపం దగదుచుమ్ము: ౨౯- 

గం .అని (పా ర్లింవ నాయమ యాయుద్యమం ' బుజ్జగించి: సకల బేవ తా 
సంకీర్తన పురస్పకంబుగాం గొడుకు నాశీర్యదిం చె. రాముం. డంబకు' 
(మక్కీ య. బయలుజేటేి' పట్టాఖిమే. పే.కోత్స వ్రూచిత 
వేవభూపిత ౧మైన.:సీతాగ్భహంబున. శేగి, 

న ముకటబంధంబువా రణే ముదిత" యైన 
సతికి : వసవాసకఖ,చేత వెత" న్తొనర్చా 
'ఫఘనరవంబును? విసి” యుబ్బు వననుయోారిం 
జ్యారవమ్ము చే గల నిపాదు పగిది: 

గం నీతు తతా క ని చెవ్ప, 

గీ, జనకనందిని లలితంబు సహాజ 'పీశ 


శ 


36 


అయోధా వ్టాకాండము. 85 


లంబ్బునెనట్టి పిశథరీరంబు నకట 
కూరమృగ కీర్షమైనట్టి ఘోరవిపిన 
మందు నలయింప6: దల కేల యిందువదన. 3౧ 
-* (క్రీరామం. డడవికిం (బయాణమగుట శా 
. ఇత్నాది (పతివాత వాక్యంబు లెన్ని చెప్పినను జనకుపట్టి తనపట్టు 
విడువకుండు ఏయు, సౌమి|తికూడ దోడవచ్చు నుద్యమంబు. మాన 
కుండుటయు వారి యిరువురరాక కంగీకరించి రాఘవుం- డ శేష 
భూషణ జూతంబును మేనమామ తన కిచ్చిన శ తుంజయంబను 
.ముదవహా స్త సహితంబు గా వేయియునుంగులను వసివృపుతుండగు 
' సుయజ్ఞున కును మహార్థ రిబులయినరత్నంబు లగ _స్య్యకాశికులకు సమ 
ర్పించి తొ ల్లి జనక సభలో .వరుణుండు 'తనకు6 |బసాదించినదనుజ 
ఏర్యభంజకంబు - లగుధనువులను నిరపాయ తాణకర్మము లగువర్మ 
ములను, 'అక్షయసాయకంబులగు నిషంగంబులను నిర్వర్తి త ఏర 
పాణంబులగు కృపాణ౦బులను: దమ్ముని చేతికిచ్చి పట్టుకొని తన వెంట 
రమ్యని యాజ్ఞాపించె. వీదప- జానకి తనయా ఛభరణంబుల నన్నింటిని 
నుయజ్ఞు భార్యకును లక్ష్మ్య్మణురిడు తనయానద్దనంటాను శాసల్య 
-ఫురోహితునకు నిచ్చి వై.చిరి, అంతం (దిజటుం :డనునిజువేద బా 
వ్మాణుండు సకుటుంబంబుగా .వచ్చి ధనము యాచింప .నాతండు 
చేయార విసరివై చిన కల్టపడిన చోటువ అకు వ్యాపించియున్నయానవు 
లమంద యాతనికిచ్చి మిగిలియున్న వివిధవిత  ౧బులం గపింజలాది 
(బావ్మాణబృందంబునకు రాముం౦డు సమర్పించె. విదప .నానీతా 
రామలక్ష్మణులు శుద్దాంతంబులు ఏడి వనవాసోచిత వేషధారులయి 
నిష్పరిజనంబుగా బోవుచుండ వారం జూచిన. నిశ్వాసరుంరూని 
లచలదధరకిసలయ పౌరనారీజనంబుల హృదయంబులు శ్లోక పావ 
కంబుచే మండుచుండ బాప్పసలిలాసారంబు వారితనువ్రలం:;దడి పె, 
నప్పుడు 
. సురలు సైతేము నెన్నండు6 జూడ నట్టి 
సుందరాంగిని మానవు ..ల్బూడ నేల 


లర చంపూ రామాయణము. 


య నుచు వాపష్పపూరంబువే జనుల కనుల 
గట్టిగా. గవ్పె నప్పుడు కంజభవుండు. వి 
గ, అంత. 
గీ. వలదు వల దన్న మానక వచ్చు నీత 
వదలకున్నాండు క్షణమైన వత్స నన్ను 
ననుచు జనకునితోంజెప్పి యడవి కరు 
రాజునింటికి వెండియు రాము. డేగ. 32 
గ, వద్‌ రాముండు వరన 2 వచ్చియున్న వా. డని సుమం 
(తుండువిన్నవింపరాజు భూ ఆావిమ్టనిం బోలె భూమివై బడివిలపిం 
చుచుం దానును వనంబున శేగ నభిఒవీంచె. సుమంతుండు శై కే 
యి నుద్దేశించి, దేవి “రామా భిషేక సమున్న్మిపి.తా హ్తాదాంకు రావ 
(గవాంబగు న్నాగవాంబు ఏడుము. తొల్లి వర్యపభొవంబున 
సకల |పాణిభావల నెజింగిన నీతండి) వర్యంక సమిపమం 
దున్న వీవీలికంబుల మాటలు వని నవ్వ నీతల్లి యట్లు నవ్వుటకుం 
గారణం బేమని యడుగుటయు. గారణంబు చెప్పినచో నాకు మర 
ణంబు తప్పక వచ్చు నని యాతండు నొక్కి. చెప్పిన నది సరకుసే 
యక బహువీధంబుల నిర్బంధించి యాతని చే నవమానితయయ్యె, 
ని వాదారిని బోకు” మని నొక్కి. వక్కాణించె. 
గీ. నైక యసమింజనిర్యాసకథిను. జెప్పి 
భర్య నెంతయు నిర్భంధపణిచె నపుడు 
జనుల నేటిలోం బడ. (దోసి చంప నట్లు 
సగరుం డొనరించె నని యొక్క_సచివుం డనియె. 3 ర్ర 
గ. అంత దశరథుండు సపరిచ దుండ వె వొమ్మని చెప్పినను రాముం 
డు జోడునారచీరలు, గుద్దలియుందట్రయుమాూ తము చాలు నని 
యవి పుచ్చుళొనియె. 
నీ, దివ్యలావణ్య సంప శః 'దేజరిల్లి 
సర మసౌఖ్యారులా నట్టి వారి ముగుర 
కౌాశణంబునందున వల్కలాంబరములం.. 


అయోధ్యాకాండ ము. వ్‌ 


గరుణ విడనాడి కఠినమై _3క యిచ్చె. 5౫ 


. మంగశార్హదుకూలము ల్మాని యపుడు 
యల్‌ 


చన్నుం/గవమింద6 బడి చిందు జనకతనయ 
బాప్పవితతిచే మెత్తన” వల్క_లముల 
గల్లు ర ఘుకులనాథుండు నైక యాజ్ఞ. 3౬ 


* ఇట్టులయ్యును నిర్వికార వదనలశ్షీకురడె యున్న యిశ్ర్యాకుకులా 


ధ్యతుం గనుటచే నాశ్చర్యమగ్నులును కోకశంకు విధ్ధవ్భాదయులు 
నగు పౌరజనుల యానన ౦బుల మాము వికొరం౦బు కన్సై. 


. దాశరథి యిట్లు వల్క_లభారి యగుడుం 


గనులు మూసె వసిమ్టండు శనలణగంజూల 
కదియు గాకుత్‌ ను రాశారా మరయ గోరు 
@ 
నామహార్షి కి సాధనం బి చలం. 52౭ 


. కలిత వీతాంబ రాభావకలనచే వి 


కార మేమి లామునియ౦దు గాన రామి? 
(బత్యగాత్మజ్జ సన్ముని వర్ష మందు 
(బథ ము. డమ్ముని మిగుల దా వగచు టడిగా. 5౮ 


. అమునివరుం౦ండు జూనకి నారచీరలు గటుట మాన్సె. అంతం 
శాాా్ఫీ టె 


_(బయాణోన్ముఖయై నీత తనకు (మొక్క. సముత్పన్నపు తవాత్స 
ల్యయగు కౌసల్య యామెను గౌంగిలించుకొని గద్దదస్వరంబుతో 
ని ట్రనియు. 


. “వుండు వేసవి కాలమం 'దెండలోన 


వెచ్చ వెచ్చనె కాంతార ఏథులందు 
నరుగు నిను. జూచి వన బేవతాళి వనరు 
దవ్పక నిమేషభావంబ తమకు లేమి.” ప్రా 


. శాఘవుం. డంత సీతాలమ్మణయుతుండై తండడికిని దల్హులకొను 


(ైదశ్షీ ఇపూరక ౦బుగా( (బణమిల్లి వెంట రాయబోవు పతీహారజ 
నంబును నివారించి రాజభవనంబు వెడలి చనియె. 


r88 


వ ౫ 


చంవూరానూయణము. 


దశర థునాజ్ఞచే సుమం తుం -డరదంబు - సిద్ధంబు నేసి తీసికొని 
వచ్చుటయు. 


. గైవావిభునికంకు నానీలర థ్యరథము 


(పథమమునం దానె యెక్కె_డు (పభనుబోేలి 
దాశరధికంకు దానే యా తా్రరథంజు 


ముందుగా నెక్కె..జానకీ ముదముతోడ. రోం 
.-ఫీదప దాశరథులు నారథం బధిస్టించిరి. 
..పుడమిపుట్టు చయోధ్యను విడిచి వెట్టి 


యడవి కేగంగా. దమకించినట్టి యపుడ 
లంక విడనాడి నాత్తసరాజలవ్ష్కీ 
కదలిపోవ నుంకించె నుత్క_ంఠతోడ. రోం 


. పూని యాబాలవృద్దంబుగా నయోాధ్య 


రాము వెనొ_న సెను మ్యూతంబు మాన 
చేల యనుచు వివిధమాచు నేల యపుడు 
ధూళిరూపంబు గనుచు ముందుగనె చనియె ర 


. విధివశంబున నృపసుఖ విముఖుల్నడెన 


యధిపు వెనువెంట దనకూంతు రరుగుచుండం 
గం౦ంటం దడి వెట్ట ఘుభదంబు కా దటంచుం 
బజలకన్నీరుధూలి చే ఛావె ధరణి. ఈ! 


* పౌరులందటు రామునెంబడిం జనంగ 


భవనము ల్చతగర ౦బులు పాడుపడిన 
సూర కుల రాజధాని తా శూన్యమగుచుం 
బాము విడిచిన కూసంబు పగిది"శొొప్పె. | రః 


. దశరథుండు నింట నుండం జాలక యంతఃపురజనంబుతో. గూ, 


పట్టనంబు చెలుపలకుం బోయి రాము నదియపనిగా.జూచుచ 
“నంత నా సుమం కాధిప్టీతస్యందనంబు దృపిపథం౦బు .నతికమిం 
లు రు 
ఇస్యందమాన బాప్ప (పవాహుండును మోూాహావిషుండునా మహీ 
ల్‌ో యయ 
బడి తగిన గ షతవోగంవాాగంబులం. గంత వడికి "మూర "జేటి కౌ 


అయోాధ్యాకారడము. 29. 


ల్యామందిరంబునకుం జనియె. 

ఇట రాముండు నేను నే నని మూంగికొస్న జనసమూవాం 
బుం దప్పించుకొని పోవలసివ చ్చుటం జేసి రథము మెల్లంగా నడిపిం 
చుకొని మోహతమముచే సకలజనవివేకకోకనదంబుల ముకుళిం 
పం చేయుచు నెట్ట కేలకుం దమసాతటముం జేసె. సవా సదీధితియు 
నప్పుడే చరమగిరి తటంబు చేరిన వాండయ్యె. 
. రాముపాదము ల్యిడ లేక తాము 'నడవి 
కరుగు దుండెడి జనులకు: నల్హతమస 
తటమునందలి: తరమూలతల.ము. 'లపుడు 
పర శయనాళితో నిండ్లపగిది నొప్పి. రా 
ne తత విశిధినీసముయంబున సుమం తునితో నాలోచించి కూ 
డవచ్చిన పొరజనవంబునకుం 'దెలియకుండ నతివినతానందనంబగు 
స్యందనం బెక్కి. తొల్లి మను - విశ్షూ కున కొసంగినట్టి వేదశు)తి 

గోమతీనిమ్యందికానామనదీ, త యాలం కృతంబగు దేశంబు నతి క 
మించి దట్టమగు నడనుల నట్టనడుముగా గగనగంగాలింగిత 
శృంగ శ్యోంగి బేర పురాలంకారం జై బై గంగయొడ్డున నున్న, యింగు 
దీపాదపంబుం జేరెనచ్చట.. " 

—*గవుయడు శ్రీరాముని దర్శించుట * = 

ఇ జనిసాహ్మ సకృతోరు పుణ్యాక లనా సందృళ్యుండా. 'రామునిం.. 
గనుట౯ా 'వార్షము'. తల్లియాజ్ఞ వని కేగం 'బూనినాం ఉంచు దా 
వినుటళకా శోకము చేకము' మునములో? బేల్లుబ్బ శ్రీత్రగవ్వయె 
కనునీ ర ల్లనిపూదనాథు మొగముం గమ్మె న్ని తాంతంహగాకా. రోజ 
* (వీయసు హృదుండగు SEE PS యునర్వి 

టస్జీ'పూ! '"జీవర పితృని యోగ్య పవణాంతఃక రణు లని” యజణీంగి 
నను”జూనపదరీతీ "నెటుంగని నాభారతి పలుకం' [ బేశేవీంచుచున్న 
యది. అనివార్య వీర్యోద్భట భటదుర్ష వర్ణయుక్తృంబూ: ననపాయిభో 
గ! సవ్యోదం'పు' మంథ శాహృదయశల్యంటు' నగునారొజ్యరి 
టూ 'పీగ)హీంచి నన్ను భవత్వరిజన యోగ్య భోగ్య భోజునరటుగా 


&0 


చంపూరామాయణము. 


నొనర్చి విస్తయనీయానుభావమునిబృందం బగు పీచేశంబున మం 
డాకిసీసందర్శనంబు చే జననీవియోగదుఃఖంబు నించుక యషన 
యి 'చుచు( బితృని చేశంబును దాంటకయే పదునాలుగు సంవత్స 
రంబులు గడపవలయు నని నామనవి” అని విన్నవించె. 


॥ (పీతిచే గుహుం డిటు లెంత వేడి. కొన్న 


నంబయాజ్ఞ వల్క_లభారి యయిన నాదు 
గాత మధ్శంబుగా దింక తూ వేష 
ధృతికి నంచు వారిం చె నాశ్షీ తివరుండు. ౪2 


. వీదవ చాశరథులకు సమధథుపర్క_౦బగు నాతిథ్యం బొసంగనో 


యన నర విందబృందస్యం వమాన మకరందవిందు సందోవా వాహీ 
యగు మందాకినీ వాహినీ మారుతంబు మందనుందంబుగా వీచు 
చుండ. గాకుత్‌ సుకాననగమనావసం జూడం జాలకయో యన 
దినకరుం డపరాగది వెనుకకుం జన ముండు చరమసంధ్యావంద 
నం బాచరించి యాతరుమూలంబున సౌమి| తిక ల్పితం బగుపర్ల 
తల్పంబుం జేరి వి శమించె. 


. లక్ష్మణుడు సౌవిదలుండె రత్షసేయ . 
(6 నయ 


నింతితో c దరుమూలఖుద్దాంతమందు 
నున్న రాము జూచుచు న్మశు లురలకుండ 
మయ (6 బటి గుహుడు నిద క్‌డియుండె. రో౮ 


. అంతం చెల్హ్ల వాటి దివాక రుండు పూర్వా దివై దోప జటాబం 


ధంబుల ధరించి రామలక్ష్మణులు భాగీరథీ ఆరంబున  శరిగిరి, [ప 
వృష్టాంతరంగుం డె రాముండు నీతత్తో నిటనియె. 
లు — ) ౧౧ 


= టు 


నివ శేణ్యా | గహనామకో ర రుజకున్‌ దివ్యావథా కార మై 
దివికిన్‌ చాతలం జేర్ప్చుజూలిన మహోదృష్టంబునై యొప్పునీ 
భవజూటా గవిని సుతామరనదిన్‌ భాగీరథిన్‌ గొల్చెదన్‌. ీఃా 


. తదనంతరము సాంత్వవ చనంబులచే సుమం(తు నయోధ్యకుం బంపి 


మంగళంబు లొసంగ నావియద్దంగను వేడు కొనుచున్న విజేహ 


(6) అయాధా స్‌ కాండము, 41 


రాజపు తీయు సౌమి[తియుం దోడ రా రఘూద్యహుండు గుహుం 
డాయ త్తంబువేసిన నావ యెక్కి. యాసురసరిత్చూరంబు. దూర్లం 
బుగా చాంటి తోడ వచ్చెద నన్న గుహుని మానిపించి సన్యసం 
పన్న్నమగు వత్స బేశంబు | పవేశించి యారాతి యొ కానొక చెట్టు 
(కింద. గడవీ మజునాండు | సాతఃకాలంబున లేచి యరణ్స మా 
రంబున నరిగి పయాగ శ్షేతంబున హోమభూమ (పాగ్భారం 
బగు భర ద్యాజా[శ మంబు నాశయించి re కదప 
నమందహార్టుండగు నామహార్టికి (మొక్కి. తదాదిష్టనూర్షంబున 
నేగుచు నడుము యమునానదీపూరంబును వెదురు పుళ్లైల దాంటి 
యెట్ట కేలకు శమధనజన సన్ని ధానళమిత శా తవసకలసత్త్వచర్మిత 
విచితంబగు చితకూటముం చేరి, 
గీ, నుదతితో నుంట సాకేత సుఖము నొంది 

పంచమంబునం గో వెల ల్పాడుచుండ 

ననుజరచిత పర్ణాగార హర్మ్య మందు. 

జిరము రమియించె రాము డాచ్నితశిఖరి. ౫౦ 


ఎాసిసుమంతుండు శూన్యరథంబుతో నయోధ్యకు వచ్చుట*= 
గ. సుమం తుండును వన వాసాయాసాసపానంబున _నెన రాముండు న 
న్ను౭ బిలిపింప కుండునాయనునాశతో నిపూదజనపతిసకాశంబునC 
గొన్నిదినంబు లుండి యంత నిరాశుండె యుత్సాహరహితంబగు 
న యోధ్య కరిగి దాశరథి "లేకుండ సారథి యొక్క_ండే వచ్చి 
నాం డని పొరు లా కందించుచుండ నరదరిబు మెల్ల మెల్ల గా నడు 
పుకొనుచు రాజమందిరంబున శేగి (పయాణోన్ముఖ పాణుండగు 
దశర థునకుం (బణమి'ల్లె. అతనింజూచి నంత నే విసంజ్ఞుండయి కో 
సల్యా సుమి[తలు సమాశ్యాసింపం గొంతవజుకు సేదబేటీ* రాముం 
డెట్లు (పయాణము చేసె. వీత యే మనియె, లక్ష్య్మణుం డెట్టున్నాలో 
డని దశర్షథుండు వణిములీ సుమంతు నడుగ నాతం డి ట్రనియె. 
“డేవ్యాయే మని చెప్పువాండ. చే నెంతయు6 గఠినవృాదయుం 
డంగ చా. 


42 చంపూ రామాయణము. 


గీ, రథమునకు బౌరజన మనోరథ మునకును 
దూరముగ నేగి జూహ్న వీతీరనను" 
సంచరించికి నీసుతుల్‌ మ్ర్యూత్‌ లేద 
భకణి తనయకు నననౌవికల్లులగు ము గం 

గ. మజియు, 

చ, ఒలయ వసిష్టమాని మకుటోత్సవ మందున వేల్పుటాన్ర పా 
అలందల నోంచళేని భవ దాత్మజు శకేశఛరంబున న్నిపా 
దులు గొని తేచ్చినట్లి కటు య లల్లన. జల నక్క టా 
యలవజెం బెనగల్‌ క్షతిజ యక్ష ఏ న; కులు కూటు చుండంగ౯ా ౫2౨ 

క paar ట్‌ బృధ్గితనయ 

గోళ్ళను లత్తుక కలు? his 
ర a ంబు క్రీ ఘుమే న్యా క్త సయ్య 
వదనమందున వైవర్ట్య మొదన శస ౫5 
గీ, తలికుా సెజ్జ నన్నకుః గూర్చి ధను స్రుపట్టి 
కూరసత్య్యము లాకు ఎడం చేతి కస్సచుం 
బుణ్యలభ $ రామచరణపూజ ననలో 
నిదలేకుండె సౌమితి) సశలయ౨దు.” సరో 
_-: దశరథుని కాప వృత్తాంతము = 

గ. అని యిట్లు సుమంతుడు పల్కు_ చుండ భాస్కరుండు చరమ 
నిఖ్లరి నిఖరంటు నలంకరించె, నప్పుడు దశరథుండు వృాదయ 
లగ్నశోకశల్యయగు కౌసల్య నోదార్చుచు- 

(తొల్లి యొకప్పుకు నేను మృగయాతత్పరుండ నై సరయూ 
సరి త్తీకంబున సంచరించుచు. దివస్పతి నిబిడవనస్పతిషండంబు 
చాటున మాటుపడి యుండ, 

చ, ముని మొక 6 డట్టి వేళ ఘటము నృకయూనది సేట ముంపనా 
ధ్వని విని యీ జు బకుదుపౌంపు నేయ గ వాడుగూలె నా 
తనితలివం్యడు లంధథు అట: దామును జచ్చుచుం గాంచె దీవ్చనుం 
దనయఏ యు], చేత మరణంబని వెట్టి నాక శావముకా. ౫౫ 


అయోధ్యాకాండ ము. 48 


As _వెళ్యునకు నేను భూ దయా వనితయందుం 
బుట్టినాండను గాన్రనం బొంద ప్‌ 
(బహ్మహత్యచే నయ్యెడు జే సాద వమానుచు 
గుర్గతుం డైన ముని యయ్యె స్వర్షతుండు, సైట్ల 

గ. కావున నే నవళ్యము మృత్యుపళ్యుండ నే.” అని చెప్పి రామునే 
తలంచుచు నిర్వచనుండ య్యెను. 

—*4 దశరధథు మరణము, $= 

గీ, అంత ననివార్య మైనట్టి యల్లశావ 
వశము చే. బుట్రినట్టి విస “త్రివేతం 
దడ వైకింతయు శయ? దై వగతిని 
దశమదశ నొంబె దశర థధరణివిభుండు. . ౫2 

చ. అరు లరికట్ట లేదు దివిజాలయముక్‌, దనుజారికొంతలం 
'జెజలను బెట్ట లేదు, పురిఇెంతకు వాసవుదకూత లేని రా 

రరదసజ నెక్క లేదు సచివాదులతోడను జెప్ప లేదు, తా 
నరిగ ధరాధినాథు. డమశాధిపుఏటికి శోకవళ్యుం డై. స్థా 

గ. అంత నంతఃపురవధూజనంబు దశరథుం (_బళంసించుచుం _౧క 
యిం దూటుచు రాము గుణరిబులం గణించుచు నేడ్చిన యేడ్చులచే 
దిక్కులు _పలిధ్వను లిచ్చె, 

i గాన సద్దణం౦బు న రాజక ౦బునె న 
గగన భాగంబుం దానష్టు నుట చేత 
నన శాంతమై యొప్పుచు నవని యెల్ల 
గ్లాన సద్దణంబు నరాజకం౦బు నయ్యు. ౨౯ 







-- + భరతుం డయోధ్యకు వచ్చుట. 4 

గ. మబునాండు (వభాతసభయంబున వసి మనా బేశంబు చే వూర త్ర 
దశరథు శరీకంబు తెల Ch జు భు (దజజీచి రాజవృత్తాం 
బేమియుం చెప్పకుండ భరతుని శీ ఘబుగా౭ బిలిచికొని రం డో 
దూతలం బంప వారును వాయివేగంబుగల గుజ్జంబుల నెక్కి 
యశ్వపతిపురిం జేరి దుస్సష్న నిమిత్తంబునం బరిదూయమాన 


44 


వ 


ర్‌, 


గ 


న ంపూరామాయణము, 


మానసుం డె యున్న భరతుం గాంచి గురునియోగంబునుడెల్ప 
నాతండు మాతామహాునివలనను మాతులుం డెన యుధా జిత్తువల 
నను వీడ్కో_లువడసి యనిమి త్ర సంపాతసాతంకుం డె కొలంది 
దినంబులలో నయూోూధ్యం జేర, 
చనుచు విథధఘులయందు జనుల సంచారంబు( 
గానక వురి తొంటి కరణిగాక 
వేజురీతిగ నుంట వికృతమనస్కు_డై 
పరిచరు లొాలునంగా నరిగి యరిగి 
పీతృవనమును బోలు పితృభవనము సొచ్చి 
తండి గానక మది. దల్లడిల్లీ 
తల్లి యింటికి నేగి తగురీతిణగా (మొక్కి. 
తండి యేండి యనంగం దల్లి పలికె 
“నకు నాజచే రాముండు వనికి నే” 
సీతయును లక్ష్మణుండును జేరి కొలువం 
గాలధర్మంబు నీతండి కనియె నంత 
భయము వీడి యనుభవింవు వసుధి యనుచు. ౬౦ 
వనమున మయూరికేకను 
విని భీతిం దల్లడిల్లు ఇెనుణాముగతికా 
జనసీ నిష్షుర వాక్యము 
విని యాభరతుండు మిగుల విహ్యలుం డయ్యె౯. ౬౧ 


తీ భరతుండు కైకేయిని దూటుట, $= 
భరతుం డంత విలవించి విలకించి విలుప్యమాన వి వేకుండై 
రా 
క కేయి కిట్లనియె. 


చ, “పరిణత ఘోరపాతక నివాసమవాొ నిను చెల వేళలా 
మొ 


Pad 
Ye 


ధరణిని బు తులం గనిన తల్లులు దద్దయు దూబుచుండ నా 
కోటుకునుడు ల్యినం పొడము గాఢతరా రికి గాక మాకు న 
ల్యురకును మాత వి వన బోలదువూ యిణశ నాతి యెన్నండుకా” 
అని యామె ముఖమునుండి దృష్టీ మరలించి తమ్మునితో నిట్లనియె. 


చ, 


అయోధ్యాకాం డము. 45 


వనరుహబంధువంశ మిబె భస్మము సేయగ: బూని తాపము౯్‌ 
జనుల మనంబులందు వెదచ లెడు నిమ్మహి తాత్మ యుండగా 
ననుసవం బపావపురుపావళి పూజన భాజనా త్ము(డౌ 

ననలున కా శయాఘ. డను నాహ్యయ మేగతిం గ ల్లైనోగ దా. 
వెక్కు. రాత్మజు ల్లలయట్టి వేల్పుటావు 

దున్నుచున్న దూడను జూచి దుఃఖపడియె 

నేకప్పుగ్రయా కౌసల్య యెట్టు లోర్యం 

నలుగు బెద్దయా పు త్స శోకంబు చెపుమ, ౬ర 


అ9 
. విధివశమున నశేం|దుండు వీతమం తుం 


డైన వరయుగరసనల నాసనెం (బాణ 

వాయు విడి దీని. బరగడ. బాణ్మవెవ 

వలయు బుట్టలుం డెడు వీతృవనమునందు. ౬ 
హీనమతి యీవె యాత్మ గుణానురూప 

పిశీత భుక్కులవర్ష ము 'ల్పెక్కుు లుండం 

బూజ్య వేకయకులమందు. బుట్ర నేల 

లసితమాకంద వనమందు ముసిడి వలో ae 


. జననీతివిహీన జనని 


యనుచు న్నిరయంబు వీడి యరిగెడు గతినా 
జననీనిలయంబు విడిచి 
యనుజునితోంగాడి భరతుం డప్వూడ చనియక్‌. ౬2౭ 


. చని యమాత్యులతోంహాడి కాసల్యం జేరి యామె పత్యనుగమ 


నాభిలావ శపథశ తంబుల మాన్ని నిత్య యజనశీలుండగు పంక్తిర 
థునకు వసీష్టాచేశంబుస యాయజూకానుగుణం బగురీతి నంళ్య 
కర్మ మాచరిం చె. భరతుం డిటు స కృతకృృత్యుండై , 


. జనకుండు పీితృవనమున కున్‌ 


జనగాం దా (_భాతృవనికిం జనియెడుతలంపుల్‌ 
మనమున బొడసూపం | బకృతి 
జనముల. లల సెల వ్రెసంగుడి యంచున్‌ . అరా 


46 


గం 


గం 


చంపూ రామాయణము, 


తదనంతర మమాత్యవర్షం బనునయింప. గాసల్యా సుమి తాద్య 
వరోధజనసహితుండే మందిరంబున కేగి యందుం దండి యార్జ 
చె హిక క్రియలు యథావిధిగా నిర్వర్తించిన పిమ్మట నుంత్సివర్షం 
బాతనిం జేరి పట్టా భిషీ. కుండవ్రు గావలయు నని [ఆర నా భారం 
బుగా నొక్కినొక్కి చెప్ప వారలతో నాతండు, 


. విపులమైనట్టి దండ కావివినమందు. 


బర్ల శాలకు దగుచోటు పడయనేని 

మహిత సామి[తివృ త్తంబు మాని తలను 

దాల్తు మకుటంబు మీమాట దా(టనగునే, డా 
అనుచు రామసేవూత్పుకనూనసుండె గృవాంబునుండి వెడలె. 
త త్కాలమంద. 

వె. సత్పధంబు వాంసు సక్తంబుగా. జేసి 

సుజననయనసుఖము [సుక్క_ంబేసి 

మహిపుగృహమునుండి మంథ రానామక 

చటుల వాత్యు "వడ ల గుటిలగతిని. ౭20 


. అపుడు రామానుజానుజుం డ న్రికూళ 


దాసిశేశపాశంబు హా స్పంబుచేతం 

బట్టి దాని దత ణవు చంపంగంజూడ 

వలదు వల దంచు గొాసల్య వదిలివిం చె. ౭౧ 

= రామునిం గన భరతుం డడవి కేగుటథుా 

భరతుండు నంతఃవురజనంబుతోయహాడి పురము వెలువడిపోవుచు 
(బస్ఫతనరగజ తురగ చరణక్షులణ్ణమోణితల సముత్సన్న రేణు నికు 
రుంబంబున నంబరగంగ జంచాలవంతంబు గావించు చు సుమర్మిత 
ఫణితగుణనినవుండగు గుహుని యనునులిని గంగ దాటి భర 
జ్వాజ్యాశమంబు సమోవించి సేనను దగరమంద నిలిపి తా లోప 
లకుం జని యమ్ము నిపతి క భివందనంబొనశ్చె. మౌానివర్యుండు 
సం[వీతమనస్కు_92ై భరతుని జననీ జనంబును చేసను బ్ర త్యెక 
మాదరించి యాతిథ్యం బాసంగి, 


అయోధ్యాకాండ ము. 4&7 


గీ, (భ్రుకుటి భటకల్ప దివిజుణౌ మునినరుండు 
భరతుతో' ౧హాడివచ్చిన బలముకెల్ల 
పష్మడసోపతమౌానట్లు సలివి విందు , 
నమరులకుం గూడ నోరూరునట్టుగాం గ, ౭2 

గ,ఆదిన నుచ్చట నూలటుదినంబులుగా6 గడపి మజునాండు మునినరు 
ననుజ్ఞంగొని భరతుండు చితీ )కూటవనముం బ్ర వేశించి సైన్యము 
నొక్క_చోట నిలిపి గుహునితోయహాడి యన్నయున్న చో టన్వేషం 
చుచు వావసగంధ బంధురుండ గు గంధవహుండును హోమధూ 
మంబును జూడంబెలుపం జనిచని బెదురులేక నిర్భయముగా వీహ 
రించు మృగాళితోడను, అదృళ్యా కారలౌ వన బేవతలు వెదచ 
'ల్రెడు బలికుసుమంబుల చేతను, అ శేవవిశితాశన పిశాచోచ్చాటన 
మ౫తాయమాణం౦ బగు లక్ష్మణ చాపఘోవ (శవణంబు చేతను, 
నూతన పరికల్పిత పర్షళాలానా స్తవ్య 'వెఖాన సకుటుంబినీ నివవాం 
బుకోడను, జెట్టుకొమ్మల కాఅంగట్టెన వల్క_లాజినంబులతోడను 
రాజిల్లు చు నొక్క_చోట వియచ్చర కోర పల్లవ ఎబులనుండి రాలెడి 
సుకతరుకుసుము విసరంబు వే నర్చింపంబడు జూనకీని వాస తరు 
మూలవేదికయు, నొక్కయేడ ఖడ్ల కార్ముక నిషంగంబు బును, 
వేతొకతావున నతిఖథిసంతర్పణార్థంబు సామి తి తెచ్చి యుంచిన 
కందమూల ఫనికరంబును, నెల్లెడ సాశేతపురకశోభకంచు నథి 
కంబగుకోభ నాపాదించు జనకతనయాచరణసరసిజము. దావిన్యా 
సంబును గన్నుగవ కాతిథ్య -మొుసంగం గడునభిరానుంబగు రామా 
శ9మంబుం బేరి, 


__* ఆరామ భరత సమావేశము *_ 


ఉ, శొంతినివాస పకానతీని సజ్జ్ఞనగమ్యుని వల్క_లాంబరుం 
ఇకాంతవినూతనాంబుధర కాయు సరోజదళఖాయళఠొక్టు న 
త్యంత నిబద్ద భాసుర జటాభరణు నృణిరాజ బాహు శీ 
మంతునిం గాంచె నంత వన నుధ్యమున౯ ధరణీను తాయుకు ౭3 


చంపూరామాయణము, 


. కాంచి చెంగట. గమలారికళయన౦గ 

నలరుడానిని. బద పంకజూంకతతుల 

వనము సాకేతపురిసాటి. దనరంచజేయు 

డాని జానకి: గాంచి వందన మొనర్చె. ౭ర 
*“_ వదప నెవనికి సౌమ్మితి పదముకంకు 

నుహిత రామానుజత్యం బ విహితమయ్యు 

నెవని కన్లవ కీడగు నెపుడు మూంత 

గనని క మలయుగ్మ మతనిం గనియె నతండు, ౭౫% 
. తదనంతర మతిరూక్షంబగు నెడారిలో భీహ్మంబగు (గీష్క౦బున 
సీర్వట్టుచే డస్సి తహతహాపడు కృష్ణసారము  భొగ్షవశంబున+ 
గంటంబడ్డ సుధార సమధుర వాః పూరితకమలాకరంబున కుం బాటు 
పగిది భరతుండు రామునొద్దకు. బరుగునల బోయి యాతని 
పాదం౦బుల వెంబడి యెడ్చి యెడ్సి యెట్ట కేలకుం బతృవృ తాంబు. 
"దెలుప సతా రామలమ్మణులు శొకవళ్యు లై మూర్చిల్లిరి జనపీజ 
నంబును నేలంబడి కడుంగడు విలపించిరి, 

వారి శోకసాగర మంత మేజమోటిీ 

పట్ట శక్యంబుగాక తాం బరిఢవిల్ల 

నల్హ్ల సంరంభ మడంవంగా నాత్మ వేది 

యా వసిమ్టుండు కుంభ జుండయ్యె నపుడు, రష 
, అంత. గొంత సేపటికి వ న వ గురుని దేశంబు చే సుర సరిద్వ 
రంబున నివాపకృత్యంబు యథావిధిగా నిర్వర్నించి యున్న 
యన్నం దిరిగి సాకేతపురంబునకుం గొనిపోవు నాశతో భర 
తుండు వికర్తనకులా నుకూలంబును,  గుణగణానుగుణంబును, 
యశోరూపాన్గురూపంబును,స దాచారసముచితంబును, (బాచీన 
భాగ్య యోగ్నంబును |శుతసద్భశంబును, లోకగర ణానర ౦బు 
న య. రు కః మణభంగురలక్ష్మీ సమా చేశ 
లక్ష ణంబయి పలువురు రాజు లింతకుం బూర్వము ధరించి విడిచి 
నట్టి ముకుటమ్ము నే ధరింపనొల్ల. మరలు పాదుకలబే న న్నలంక 


(7) అరాకాధ్యా కాండ వః 49 


గం 


రింపుంి”డని యుత్తమాంగంబు రాముపాదములం 'బ్యార్థించు 
చున్నదోయను రితి నాతనిపాదంబుల్నవై( బడి లేవకయుండ* 


. సత్ర శ్రవాగ్గురీణుం డైన జనకుపంపు 


పీన నేనును గూడి చెల్లంవవలయుం 

గాదె యంచును ధర్మ్య్యంబుగా(గ య బలికి 

భరతే వొక్యంబు రాముండు పరిహూరించె, ౭౭ 
జాజర) నంటు నటులె వ్యర్థంబుగాంగ భఛభరతుండు. 


—* భరతుండు నందిగ్రామము చేరుట. *= 


. అన్నయః బారటి త త్పాదుకాఖ్యమహిత శ 


మకటతయ గళ రట చేకొని ప్రకట వల్క-_ 
లాంబరుం డొచుం దమ్ముతో నరిగి యాత్మ 
వీషయమును జెందియు విషయవిముఖుండ య్యె. 2౮ 


. నిజబేశంబు. జేరియు “నన్నగారు వనవాసంబునుండి వచ్చుదా(క 


నె న యోధ్యలో నివసింపంజూల నాతం డవధిలోపల రాక తడవు 
చేసెనేని నాళశ్రయాళు నాశ్రయించి యయిన. చా)ణతర్పణం 
బొనరించెద” నని నిశ్చయించి నందిగా 'మోరబను నాశ )వం౦బు 
నాశ )యించి యుండె. రాముండును యోగిజన బృందంబునకుం 
బుణ్యజన సందోవాంబు లొనర్చుచున్న బాధల విని వానిని మాను 
పం గాననగర్భంబుం జ వేశించి, 


మేత సెతము మాని నిర్భీతిగా 
దివిరె కానన హారిణము -ల్రైతి చూడ 

రాము డతమవార్డి యాశ్ర)మముం జేరి 1 

యాత. డొనరించు నాతీథ్య మందుకొనియె. ౭౯ా 


- ఆమవార్థి పత్ని యగు నననూయ తనయాభరణంబుల నీత; 


కొనంగి సంతోవ వపటై. తదనంతరము, 


క) చంవూ రామాయణము 


క. ధరణీ వృాత్సంకజహిమ 
కరులౌ నరుల న నరింప గాకుత్తు(డు 
తరముగ జొచచ్చెను దండక" 
యరుణాంళుకు మబ్బులోని కరిగాడుభంగి౯. 


అరు 


గణ 


ఇది శ్రీవత_శికగో త)వవిత) జయంతివంశ 
రత్నాకరసుధాకర రామయ నావముభఖేయ 
ప్రణీ తాంధఏచంపూరామాయణంబునం 
ద యో థ్యాకాండము సంపూూూము 


న కాట 


అర ణి కాండ ము. 


చ్‌, స్వరదురుకాననాంతరము సొచ్చి మహాబలయు కు. డొచు సం 
చర దతిసీల శె లగ తి శ కపరోధిద వా నలార్పులకా 
శరముల నార్పంబూని పటుచాపము. దాలిచి మెధథిలీళు(డుకా 
సుగపథవ ర్థినీరదము సౌఎవు వహించి చరించె నెలైెడ౯. ౧ 

—: విరాధ వధ :- 

గ. బ్రష్టు సంచరిం మచుం దీంట వాపుకొనంగ నడవి 'యేనుంగులు కణం 
తలతో రాచికొంటవే సాలభూరుహాంబుల నుండి కాజునిరాాస 
గంధథంబును మాటువబుపంజూలు నాహుతి గంధంబుం బట్టి యా 
(శమభూముల కరిగి మానివరు లాసంగు నాతిథ్యంబు చే మార్త 
[శమం బపనయించుకొనుచు వివహారించుచున్న యారామ లక్ష్మ 
ణుల చారి కడ్డమున చ్చి వివిధమృగశవశేతంబులు వ్యృూాదయంబున 
( 'వేలాడు చుండ రోప.భీషణ వేషుం డె శత వాదాతనయు౨డగు 
విరాభాభిధాన యాూతుభానుండు సీతకు బలవంతంబుగా లాగి 
కొని రామలక్ష్మణులతో. “తరుణవయస్కు_ల రగు మో రెవ్యరు! 
ఎక్క_నుండి వచ్చి3రి? మా యాచారము వామాచారముగాం 
గాన్పించుచున్నది. మేన నారచీర, శిరస్సున జట్క కరమునంజండ 
కోదండ ము. ఈ మిాయాక ల్ప 'మేడ? అల్పాభర ణఆయయ్యు. గల్ప 
లతా కల్పయగు సీ తరుణి యెడ?” అని పలుక రఘుకుల తిల 
కుంకు వానికి? దమవంశొది వృత్తాంతింబుం దెలీపి వాని యంకం. 
బుననుండి కంవీంచుచున్న జనకతనయం గాంచి సరోవ చిత్తుం 
డై వాని వత్కంబున విలీ నుఖంబుల నాకె, 

గీ. కమలగగ్భుని నర మనుకవచ మొప్ప 
రాశ్ష్తసాధమువై6 బడ్డ రామభ్ళదు 
విశిఖము ల్విశిఖంబ్నులె విచ్చిపోయె 
వాండు శూలంబు నతనివె వడినిం బజివెం 3 


ర్‌డ్లీ 


గ 


న 


x 


భంపూరామాయణము 


ఆంత నెంతయు శితశిఖం బెన యట్టి 

యసనుర శూలము సోను వెంట నసురరిపుల 

వాదయ శూలమనుకా ఖండించె విదితముగను 

శణములో రఘునాయకుసాయక ౦బు. ల 
విరాధుం౦డును _గుద్దుండె గతినిరోభాపరాధ పరిహారంబుగా నన 
దివాకర సుధాకరులం [ప బునం దాల్సిన వింధ్యాాది వలె 
రామలక్కుణులం దన బుజిముల న వ బెట్టుకొని నడ చుచుండె, 
సౌమ్మితి నానిం జంప నుంకిఎవ వారించి రాముం డతని కిట్లనియె, 


* దనుజుండే”డు నదియే 


మనమును బోవలసినట్టి మార్లము గానం 
జననిమ్ము వాని స్వేచ ను 
దునుముంగా వలదు వా(డు దుమ్హండైన౯'. ళో 


* అంత, 
* నను [మింగి వరల ఏడువు 


మని యతికరుణంబుగాణగ నజుబెడు సీతం 
గని వారిరువురు. గత్తుల 
దనుజు భుజంబుల నటజుకిరి తత్థణ మందుకి. సీ 


అట్లు చేతులు నటికి లక్ష | పహారణంబుల వానివతుంబు గవాక్షం 
బు పగిది గావించి బోరున ర కము గాజుచున్న వాని దేవా 
ముం బూడ్చుట్ని ప్రశాలంపను. నవటంబు. (దవ్వుచుండ నార 
క్క_సి అబ్దనంజ్ఞరిడై తాను గంధర్వవంశ సంభ వుండ గుటయు రం 
భం గాశగిలింవ నుంకించుటచే. గుబేరుం డలిగి రాక్షసరూపంబు 
వచ్చునటు నవీంచుటయు రామునిచే జచ్చుటయీ యా తాపంబున 
కనసానం బగుటయు దాశరథికీం బెల్పె, వీదప, 


. అనురభంజన మారంభమయ్యె ననుచు 


దివిజలోకమునకు వీడు తెలుపునట్టు 
లురగలోకంబునకు వీనియొడలు తెలుపు 
బోయనుదు రాము. డద్దానిం బూడ్చివై చె. . వా 


అరణ్యకాండ ము ఫ్‌కి 


— ఇశరభంగమునిదర్శ్గనము 3 


గ. అక్కడనుండి రాముండు నాకలోక నివాసార్హ మాఖండలుని చే 


క 


సమాహూతుం డెన శర భంగ మహార్షియ్మాశమంబునకుం జనియె. 
సురపతి తనకంటికి గో 

చరు౯డై యుండీనను గాడ జనియించెను దా 

థరణి సిపేవిష మనసిజ 

శరభంజక వృ తీయన శరభంగునకుక . రి 


అమ్ముని రాము నాతిథ్యంబున నారాధించి త త్పాన్నిధ్యంబున 


కలన నిజ దేవాంబును మంతపూతంబుగా నాహుతింబో లెం 
బీష్జలించుచున్న హవ్య చ వాహనునందు. బడ వై. చి శాశగతపదం 
బునందె. అటనుండి బయలుచేతి కనపడు తీక్చ త పుండగు 
సుతీజ్షునా, శమంబునకుం జని యమ్ముని వర్యు సందర్శించి తదను 
మతి వడసి బయలు బేటి ప జీవనాభావ శంక 
గలిగి శరణంబు వేడ వచ్చిన నీలాంబుదసందోహంబో యను 
సంేహంబున కాస్పదంబై యున్ననానానోకహ నివవాంబుచే మ 
జుంగువడియున్న యగ స్వ్యాశమంబుం జేరి రాముండు రాను కిట్ల 
నియె. 
+ అగ్స్యముని వీశంన $= 


. నదులకెల్లను నాథుండౌొనుదధి యెవని 


కరకమలమున మకరందసరణి నొప్పె 
నట్టి మహితానుభావ సంయమివ రేణ్యు 
నాశమం బిద్ది చూడు మోోాయంబుజాశ్రీ . ౮ 


. సమదగజవా స్పభరముే శాఖ లెల్ల 


వంగియున్న యీ సల్లక్రీపాదప మిడె 
యిమ్ముని కరభరమ్ము చే చేపు త్‌ 
యడ గి యున్న ట్ర వింభ్యా.ది నభినయించు. నా 


. వనగజంబులు ఇనుబాట య నెడుబుది 


య 
న దక్ష) ముల జొచ్చి తిరిగి వెల్వడంగ లేక 


ఫ్‌శీ 


చ 


గ, 


న్‌, 


గ 


చంపూ రామాయణము 


యౌ తిరుగాడుచున్న యాయజగరములు 
జకం తట నల వాతాొపిదశను 'దెలుపు, ౧౦ 
PT జవి మాచెనునప ప్పుడు డాసిమోం౭ద నీ. 
గంగ లై మూ(గుమబ్బుల నగస్తుష్టండు వామకరంబు చేత. జా 
వలలగం దో)? కవిం వినువ్‌ వని బొసి వనాళిం జల అధి 
బులి డం వేరా నా ననుపోతులు | కున్మురుం జూడు మి చ్చటక. 
ఈగతి విపినవి వోకనవిస్కితమకియై యుటజములం జేరి మునికి 
ష్న్లులు షసొనివోవ లోనిశిం జని బృందార కపశఎన్ఫత సకలలోక వం 
దృమాన చర ణార విం వార వింద సంభ వుం బోలె మునిబ్బం దారక 
పరివృతుండును, భు జంగ ఫొ వదూవితనహుపద త్తభుడంగ భావుం 
డుక్కు అగగతినిరోధనికల్వ్య వెపుల్యమరవ గాహానమహోవ న విం ఫ్య 
ఫె లసింధు జగాధతా శాధతా తిస్క్రకరోదరుండు, నుదరజూ 
తజాత వేదోవర చిత వాతావీదనవావ లేపలోపు :డున్కు లోపా 
ముదావల్లభుండును, సరిద్వల్లభని శ్మేషికరణ కాడబుండును, 
బాడబ్మ పశస్తుండునయి యపా స్థసముస్తాళుండ య్యు నువగతదక్షి 
ణాశుండే, వృమెక క తానజన్ముండయ్యు. గుంభజన్ముండు నయిన 
భగవంతుండగు నగస్వుని దర్శించి, 
భాను పభ వూలె. దమమును బాజందోలు 
బ్రహ్మ కేజంబు నియకి మై. బకసినట్లి 

యలతపహోనిఫి కమితశ ర్యాలయుండు 
రాము? డాత్మనామము చెప్పి ప్రణతి చ? ర ౧౨ 

4 రాముడు వంచవటీయందు నివసించుట $= 


పరమహసుఎడగు నమ్మవాక్థి వలన నాకీ ర్యాదంబుల ఫోయహాడ 
వైస్తవచాపంబును, (బహ్మా(స్రుంబు, నైందనంబగు తూణీరయు 
న్మంబును, సువర్ణ మయకోశం బగుఖడ్డంబును, బడసి రాముం 
డమ్మనోత్కునాజ్ఞ చే గోదావరీతటనికటంబున. (బక టితం బగు 
పంచవటియందు నివసించె. అచ్చట స్మపతిద్వంద్యుండును, విస్పృ 
త పతద్వంద్వుండు, నతికె ర్యావ స్థా పత్యయుండును, చార్జోష్టుప 


అరణ్య కాండము ర్‌ర్‌ 


ముండును, మవామహీ[ధకల్పుండు నగు గృధరాజు నొకనిం 
గాంచె, 

ఛా, మైనా కుండు మునీం దవీతజలసంభారోదధి సీ(డి యా 
మానిం జేరి భజించునో యనెడు రామ! భాంతి వారించినా 
శ్యేసీఘ తకు, డొ జటాయు వమలన్వీయా న్యయఖ్యాతి చేం 
దా నయ్యాజికి నిప్టబ"ధు( డగుటం దథ్యంబు7గా6 జెప్పియుక్‌. ౧౩ 


౫, రాముండును సంపాడియనుజుం డగు నాకాళ్యప సంజనితుని జనరు 
నిం బోలె. జూచుచు. బం చవటి ననుజక ల్సితే పర్షిశాలయందు నివ 
సించియుండె. అంత డురంతం బగుహేమంతం జెంతయు విజృం 
భించె. మనోభవ వెభవ మళఠ్‌శయించె. విశంగకలమమం జరీఫుంజ 
పింజరితం౦బు లె శేదారంబులు ముదావవాంబుల య్య, పంచజాణ 
రణ|పయాణోచితవీర పాణంబు నా మంచుదిందునులు తరుషతేపుట 
పా తంబులందు మెటజయుచుండె. జనులక జం; దాతప చంవనాను 
"లేపంబులు, చంద్ర శాలలు, చ (దోపలస్ట:.0బులు, వాతాయన, 
'సీననంబు, వావీకూపోపక ౧ఠంబు, వా సరొవసా నంబు, వారి విహో 
రంబు, నుతృలమాలలు, నుపననవ్‌హార౦బు నసహ్యాంబులయె 
గంభీర గృవాగర్భ భాగంబులుు దట్టగబులయిన దుప్పటులు శతో 
దరలోమ మృదుల కంబలంబులు, 'శాలాగురు ధూవమంబు, కాశీ 
జంగ రాగంబ్బు నిరూమాంగార భరితంబులగు కుంపటులును, 
(చీయంక రంబు లయ్య. మదనక శేణుకం వికీర్ల శ్రీకరాయనూ+నం 
బగు తుపాం భూలి చే వాసర6ంబులు ధూనరంబులయ్యె. సర నీరు 
హంబులకుం జలి దావపావక ంబయ్యె. చలిచేం బగిలిన లాసికా 
ధరదళంబుల దంతక్షతంబులు క జివయ్యె. ముదిలంజియల యొడ 
భులువూలెం జలిప.దిళ్లు పాడుపడ్రీయె. విసనకజ్జల కాటవికుపు 
లభించె. మెండగు చెట్ల యండ జయానల చనుగొండలను కొడ 
కోటల నంజిక విడచి యండ గొనియుండె. దివాకరునివలన దివాభీ 

త |వాతేంబునకు భీతియు, సుభాక రునివలన. జకోర నికరంబునకు 
శత్షేమంబును, గమలాక రంబులవలన. గాదంబకదంబంబులకు 


56 


చంవూరామాొ యణము 


ముదంబును మందగించె, హృదయ కమలంబు లివమువే నిడియ 
కుండం గప్పుటకో యన వతుంబుల్నవెం జేతులు స్వ స్టికను చా 
కారంబుగ. బటి ఫీత్రచ్య్చారణమం తంబు జవిం చురీతి. 'బెవవ్సలు 
కదలుచుండం బండ్లు కొటికికొనుచుం గరుణాకరుండగు సరసిజ 
సంభవుం కొసంగిన కంబలి నా నొడ లగపడకండం బులక్‌ లలము 
కొన భిక్షాటనం బొనర్చు నిరువేదలవె లక్షి కటాక్షవీక్షణం 
బొక పరియెన( బజుపకున్న దను నసూయచేం దడానాసంబుం 
గాలంబు భగ్నము చేయుచున్నదో యన సరసిజంబులు డంబటి 
భగ్నంబులయ్యె. అంగజమతంగ కర పువ్క_రోల్థిత లీకరనిక రా 
కారంబులు, సతిపరువస్కర శరనిపాత ప్రత _ప్ప గగనాంగ (సవ 
'ల్స్వేదసదృక్షంబులు నగు హిమ పసరంబులు వాంథహృదయ 
మర్మ ంబుల భేదించె. వెక్కు లేల. 


. కడింది విరహాగ్ని యుడుకునC గాంత లెన 


కాంత లెవ్వేళ నంతంబు గన లేరు 

నిశలకును దుస్పవాం బెన వ్యసనములకు 

నట్టి పేమంతకాలంబు మిట్రపడియె. ౧౪౮౪ 
ళీ రామలక్ష్మణుల యొద్దకు శూర్పణఖ వచ్చుట ళ€ీ-ా 


. అట్లితజి శూర్పణఖ పర్ల శాలలో నున్న రానుం జేరి. 


విరివిగ దిక్కుల నగనవీథిని నెల్లెడ మంచు (గమ్మంగా 

గురుకుచ భారసుందరులం గూడనివారల నేచున తటి 

నురునిగం గోరి నా యసురభామిని రాముని మాంసబుదిచే 

సర సిజగేవా చేతిజలజంబును శ్యేనము గోరు తీరునన్‌. ౧౫ 
రాముండు దానితో *నాకు భార్య యాజూనకి గలదు. నాత 
ముండు మహోబపయుతుండు. అబలావియు కృండై యున్నవాడు. 
సీ వాతని న్నాశయింపూోమని పలుక నారక్క_సి సౌమ్మితికడ "కేగి 
శన యభిలావం దెలుప నాతండు *ఛ దా! యిది యుచితంబు 
గారు. నే నాయన దాసుండను. సత్కులపసూతులగు నారులు 
దాస భార్యలుగా నుండందగదుగచా! కావున నీవు తిరు చేగి యా 
యనే భ్‌ జింపుము.[ కూర మృగంబులతో నిండియున్న యర ణ్య్ట 


(8) అరణ్య కాండము. ర్‌? 


బులో సంచరింపంజూలని జూనకి న్విడిచి వెట్టి వటి ని న్నాతం౦ండు పరి!) 
 హీింయి”నని చెప్ప నది యది హితం బని  తతరటి యట్లాన ర్చె. 
గీ, ఉఛభయకూలసమనితి నొప్పు శాద్య 

లముల: గన్నగోవుపగిది లలితమూర్తు 

లయిన యన్నుదమ్ములం గని యసురవనితి 

(బమసి యిటునటు. దిరుగాజెం బాలుపోక, . ౧౬ 
1. శూర్చుకారాతిబాధితళూర్పుణఖర 

యసుర నాథుసోదరి వృహ స్యంతి యగుచుం 

బృథువృవస్క_ం౦ధు రఘుఏీరు వెంబడించి 

యదియె వని గాంగ. దిరుగుచు వదలకుండ. ౧౭ 
గ. ఇట్లు తిరుగుచు ననన్యయువతి సామాన్యం బగు జానకి భాగ్యం 

బును, రాముని రూపాతిశయంబును బరికించి యి ట్లని వితర్కి_౦చె. 
ఉ. ఈనలినాన్షిపోలికగ నేల సృజింపకపోయె ధాత న 

న్నీ నవపుష్పబాణుమది కెక్కెడునట్టుల నేల యిచ్చెనో 

తాను మమత్వము న్విడిచి తాపసవృ త్తి జరించు వీనికిం 

గానను గాచినట్టి నెజకౌముదిపోలిక నిట్టి యందముక౯. ౧౮ 
ఉ. కోరలరానిదాని మదిం గోరి ధరాత్మజ నావారింప(గాం 

గోరెడు రావణానుజను గొబ్బునం బట్టి సుమ్మితపట్టి సా 

కారములైన |కోధమును గామము సాం దగుదానిశ్యాస ల 

వ్యారిగ 'సంచరింప దర వారిని దారి నన రెం బెద్దగా౯. ౧౯ 


గ. అంత శూర్పణఖ క్రీ ఘంబుగా జనస్థానంబం దున్న తనయన్న 
ఖరునియొద్దకుం బోయి తేనపరిభవంబును చెప్పి చూప నాతండు 
చతుగ్ష శాధ్యక్షర క్షి తంబును జతుర్లశ సవా ససంఖ్యాకంబును నగు 
రాక్షసబలంబును రామలక్ష్మణులను బట్టి తెం డని పంవె, శూర్చ 
ణఖ చూపినదారి ననుసరించి వచ్చుచున్నయారాతస సేనను జూచి 
నివురుగప్పిన నిష్పుం బోలియున్న యాదాశరథి సీతను గాచి 
యుండ. దమ్ముని నియోగిలచి తా నాయాతుధానుల నందణం 


ర్‌ి చం వూరామాయణము. 


బరిమాన్చై. తదనంతనము జటాయునిటేశంబున దనిజశవంబుల 
నవలకు: గొనిపోయి తవోధనాధం బు ఘదివేయ చేశాంతరంబు 
లనుండి వచ్చెనో యన నసంఖ్యాకంబు ల'జకంక కాక పాచీకాది 
పనశ్నినివహుంబు మూల౮కొని రావశరంబుబచే శక లీక్ళతంబు 
లయిన యానిశాచరశరీ =-వయవంబుల చె త్తికొని | పకియుటజం 
బునకుం జని యివి తవోధవల వధించినకరంబు లివి యెప్పుడు 
బరుషభాషహణంబు లాడుచుండిన తాబువ లివి నీగుమాలి పఠదారల 
సీకి ంచుచుండినకన్నాలు అని చూప్పుచూ నిగవకా శంబుగా నాకా 


న్‌ంబు నౌ కమించె, | డివి, స్కు_శికస్స్పుబు నిండిత వం = లయ్యెః 
చచ్చియు దూప.ణుండు శరం మునుండి కాజు మన్న న న పోతంబుచే 
ఖ్‌ 


ఖై 


నాగ మవానులం వీడించుచుండె. ఇదె యెల్లం గాంచి రోవఖీ 
వీవ్‌ణుం్యడె ఖరుండు రాఘనవు నాహవంబునకుం బిలివె, అప్పు డా 
యిరువ్రరకు ననిమివులుసైత మెజుంగని శర సంధాన మోతణరీతు 
లతో నొప్పి జయాపజయంబులు కోదండవిద్యాశెండులకుం గూడ 
గానరాకుండ నభూత పూర్వం బగు ద్యంజ్వయుద్దం బయ్యె. 
ఖరుండు శరాసనంబు చేపట్టి వెష్తవవాపంబును వేత్ర( బట్టింపనో 

న రాము పతే నున్న భావము స మెసములళా ఐజకి వెప నాతీసడు 
కోపాగ్నిచే మొగము చేవ్చరింపం గుంభసంభవుం డొనంగిన శరా 
సనంబు6. బూనె, 


క. ఖరకరకులాధినాథుండు 
ఖర పర (శ రాసనంబు కరమున బట్లక్‌ 
ఖరర ఘువీరులసమరము 
ఖరనఖరాయుధసమరము కరణి నడంగ౯. ౨౦ 


కం. ఖరవధముచేత దండక 
పరిశుద్ధం బౌట మునులు పరిపరి దీవిం 
చిరి ముందర మంథర నటు 
తరువాత గుణాఢ్యు _అనదశళరథ సుతుల౯ా, ౨౧ 





. నుంథగ యనంగ మజ రాజమహివి. యన 


వవనయుగ 3౩ బన నరపాాజపలు కన గ 
రామువనవాసకథ సాల “ఎణుండు 
లేనిజగ ముల సౌభాగ్వు నేఖ లిపి. ౨౨ 


. వీమ్మట ఛూర్చుణఖి గ! వచే జనస్లానంబునుంబో లె లంక్‌ను 


థి 
సూడ వీజనసానంబును గావింప దశకంఠు[మోాల కేగి కృత్యా 
కృతి నేలం బడి రానులశ శ్ర లవృ తాంతింబును వీత సౌందర్యం 
బును ఖర్మ పముఖసహితంబుగా. జతుర్ల శ సహ్మససంఖ్యాకం బగు 


"సేన పంచతగంబు నొొందుటయు  దన్నిమి త్తం బెనదనయనమానం 
బును విన్నవించి. 


3 దండ కారణ్యమం దట్టు దండనంబు 


గన్నతన చెల్లెలి నెదుట గాంచి రాము 

చరిత మఖిల౧బు విని యంతం జాలం గనిసె( 

(బథితబలు: _డెన రాక్ష సపార్గిశ్రుండు. 95 
కీ సిసి జనస్థాన సంర తణార్ధ ౧ బెనచుండు రాతసుల నంపి * ప్రసీతి 
య *నాని శాచరపతి తాట శేయహాటకమృుగంబును మం. బెట్టి 
స తాహ్యాయం బగువారిణంబుం బటం ద-ంచి మారీ చునింటికిం 
బోయి తేన యు దైళ ౫. అ దెళపి వాం జెంత వేండికొన న్నను బట్టిన 
పట్టు విడువకున్న మారీచుండును జేయునది లేక సుచాహుభాగ్య 
ము. గొనియాడుచు జాతరూపమయమృగరూపంబు డాల్చి _వెచే 
హని వంచింపం బంచవటిం (బవేశీంచె. దశకంఠుండును రభం౦బు 
జలధ ఏపథంబున నుంచి రానుఒక్ష్మణులయెడ బౌటున కై యెదురు 
వరాచుచుండె నంత, 


౫% రాముండు మాయలేడిని వెంబడించుట ౫*-- 


. వన మటు సొచ్చి యె'ల్లెడలC బాటుచుం గేరు చు న చ్చటచ్చటకళా 


దనుజక పాలరానిం గని తద్దయు బాప్పము లూర చేడ్చు చు౯ా 
సునిరిత చొణజాల మనుచొప్పున నొసప్ఫుశ శా|౫ క (ముల్‌ 
తినియెడునట్లు తోంచుపగిది న్విహరించె మృగంబు డంబున౯.౨ర 


60 చంవూ రామాయణము. 


గీ, దయిత వేండంగ నప్పుడు దాని(యబట్ల 
ఇంట జనుబెంచ రాముండు విల్లుపట్టి 
వూనిమఖ'వేళ మిగిలిన పని. దుంప 
నిదియ తజి యంచు నే తెంచె మృత్యు వటకు. ద 
గ్‌. ఆశ పుట్టించి కడుదూర మల్లం దిగిచి 
రామశరవిద్గు.డై రాముర వము. బోలు 
ధంని నకట చచ్చినాండ చే ననుచు నజచి 
వెండి లేడీ వేషము వీడి వాండు చచ్చె. ౨౬ 
* లమ్మేణుండు సీతను వీడి రామునొద్దకుం బోవుట ౫ 
గ, అయ్యార్పు విని వీత విదీర్హ వాదయయ్హె క రృవ్యాక రృవ్వంబు 
శెటుంగక “మియన్న యున్నస్షితి కనుంగొని రి మ్మని సౌమి|తీ 
నాజ్ఞాపింప నతండు “అమ్మా! అట్లు చేయందగదు. _దెవదుర్విపాకం 
బువే మిథ్యా పతీతి నమ్మి నీవు మాసపోవ్రుచున్న దానవు. (శీభో 
వ నైకధనుర్గరుండును శౌర్య రాశియు నగుచవూయన్నగారు రాక్షస 
కీటకంబుచే విపత్తిం బొందు నని యెవ్వరు సమ్ముదురు.”” అని 
యెంత చెప్పినను వినక హృదయ మర్మ చ్చేదక ౦బు లగుమూట 
లాడి మాహవిహ్వాల యగుజానకి యాతనిం దర్హంవ నతం 
డామెతోో. 
గీ, మును సుమి[తే_వె యత్యంత ముదము లుగ 
చేసితివి నాకు విధిదుష చేష్ట నిపుడు 
కానిపలు కిటు పలికిన కతన నివు 
మధ్యమాంబ _వెతి వనుయు మదిని. దలంతు. ౨౭ 


4 సన్యాసివేవమున రావణుండు సీతను గొనిపోవుట $ా 


గ, అని పలికి యన్నయొద్ద "కేగ. అదను వెదకుచున్నదశవదనుం డది 
సందు చేసికొని రథము వీడి నేలకు దిగి యంతఃకరణంబున నిం 
డుకొన్న యత్యం తాను రాగముం (బకటించురీతి. గాహోయవ్థస్త్రుం 
బులు ధరించి కపటసన్యాసి వేవంబునం బర్లశాలం చేరి, 


అర ణ్య కాండ ము. 


గ్‌, లశ్ష్య్మ్రణుండు "లేమి రామునాశ మము నుండి 


cir 


చపలదనుజుండు జానకి నపహరించె 
బలల మనుబుదిని నలర్క మలరుదండ 
జనులు లేనట్టి గుడినుండి కొ నెడుభొంగి. 


. హో నాథ నీ విట్టు లాలస్య మొనరింపం 


గత మేమి యెయ్యెడం గల వటంచుం 
గన్నీరు చక్షుల మున్నీరుగా. గాజు 
దిక్కులు చూచుచు దిగులుంగొన్న 
దశర థుకోడలి విశదంబుగా.ం జూచి 
యోరీనిశాచర యోరితులువ 
విలపించుసాధ్యిని విడువుమోూ యనుచును 
ధర్ది ౦చి రావణుదారి నడం 
బక్రీరా జొ జటాయువు పటిమతోడ 
వారి కిరువుర కపు డయ్యె ఫరోర సమర 
ముగకో పంబుతో వార లుద్దవిడిని6 
డాంకీ రొండొరులను గడు దర్పమునను. 


, అంత చథశకంఠు( డేసిన యాయుథఫముల. 


బత్సములచేత వారించి తత్త ణంబ 

ర థ్య్యముల వెనువెంట సారథిని జ౦పి 
యసురయరదంబు విజిచె జటాయు వేచి. 
అసురయసి చేత క్రతుం డౌచు నాక్షణంబ 
పడియెం బుడమివై 6 బతగ రాడ్వల్లభుండు 
జనకజననాథుతనయ వై 6 దనకు. గలు 
పక్ష పాతంబు చేం బశ్లపాత మొంది. 


61 


౨౦ 


3౧ 


. దశకంఠుం డంత వేజురధంబువై నీత నిడుకొని పోవుచుండ నా 


జనకభూపాలపుతి స్నుగీవాథీనం బైన దశగీ)వు పతాపానలంబుం 
బోల వాలినాశపిఘునం బగు ముహోల్కాపాతంబుపగిది రామునకు 
సాహాయ్య మొనర్పం బుత్తు)ని బోత్సహింప నవని కవతరించిన 


62 


చంవూరామూాయణము, 


పతం౫బింబం బన వెలింగెడినిజాభరణజాలంబు. జీరచెజంగసన 
మూొట గట్టి శృంగ సంగతపం చ ప్రవంగ మె పంచమాడుుఎ డగు 
శ్య్కాధరకువూరుంబోలు నొక్క మ్యాధరంబుపై జడ వై ఇ, ఆ 
పాపాత్కుండు తన పాటునుంబోల న చాటంపక 
చని మెథిలని లంకాలంకారం బగు నశోకవనముం చే ఉర్చా. 
అసురకాంతలు తన చుట్లు నలమికో నయ 

జనక రాజపు త్తి) యశోకవనము? చేరె 

నాంజనేయుని వాలంపు టగ్సి చేత 

మండకుండంగ రక్షించు అ దనం. ర్తి 


ఛా, పాపానీకము. దు)ంచురామధర ణీపాలుండు లంశేశ్వ-రా 


గ్‌, 


G, 


డ్‌, 


గ 


జాపాశావృత తాట కేయముగము౯ శార్లూలవ్నికడితం 
'బేపారం దునుమూడి లత్మణు(డు జా వ్నతాంతముక౯ "'దెల్పంగా 
భూప్పుతిం గనం బర్జ శాల కరిగలా బొంగారునుత్క_ంఠతో౬, = 


4 సీతను గానక రాముండు విలపించుట శీ--- 

వమి యయ్యెడునో కద యీాతేం డింక 
ననుచు వనదేవత ల్పాన తాచు జూడ 
నుటజముదున నీత లే కంట చూచి 
తద్ద విలపించె, రొముండు తాల్మీ దూలి, 5రి 
అక్కట సీత లే దిచట హో యెటు లేగ7నొ యేమి యయ్యానో 
యిక్కొ_డ( గాన నౌ నివిగొ యింతిపదాంక ము లల్ల లేడిం దే 
కొక్క_డ నేను రాం గినుక నూని నభంగి ముహూ రమ్మాత మో 
చిక్కని చెట్టవాటునను జేడియ డాగా నటంచు నెంచెదక౯ా. 9౫ 
మానక సీదుకోర్కులు సమ గముగా నెబి నేర్చు చుంట "కేం 
జూనికతోడ నుండం బరిపూర్త సుభాక రబింబవ క నా 

(ను నిపు డిట్టు లీ వలుగం చాడీయె వేళయె యుద్ద యల్క_కుకొ 
హస చాన్‌ రాము డొకజూ మును నిలచి తతర నిరు 36 
అరిదిహరిణంబువె నీకు నాస్లయొని | : 
నిందునం దున్న బేడినే నిపుడ 'తెత్తు 


శ్రర లాం ఆ న. Gam) (3 


అరణ్యకా౦ండము. 68 


నడ్డి నీయొద్ద నుం డినయంత "కాల 
వు నెంయ ప్‌ వాసు వామంంబు నందుచుండు, 52 
గ్‌ | బ 3కి యున్న -వో వీత కః ఇృడకయున్నె 
(కూప చ్చుగములు చంపిన రుధిర మెద్ది 
పోదు రాముండు తేకుండ( మతము. శ 
రక్క_సులు [మింగియుందురు నిక్క_ముగను, 9౮ 
ము. పగలోకంబున నున్నమామాకు నతు లక్షి క్రి నచింపంగ నీ 
వ! 3గఏబోలును సాక తత్త ఎమ యమర్యాద ని(లంఘుంచి య 
న్న రశాథో త్తముతొ డం జెప్ప యటఓకు న్యప్పింపు నన్ను నడి? 
స తు బక్టము గుడు న్భువికి ని స్మ పొజ్జుండు సౌమితి ) యు, ౨౯ా 
గ ఆం పల వించుచు, 
శా. ps జానకి గాన లేమి ధృతి యెంలేం దూలి కంఠంబు సీ 
ర్షట్టుం జెందంగం దద్ద మేడి రపు డా రాముండు సౌమి| తియు౦ 
నట్టా! యట్రివిలాపము న్పరవిగాం గంఠో క్రి వర్ణించ నా 
పుట్టంబుట్టి న తి యాం బోోబ్బం న నెట్టదో, ఈం 


0 సీతావృ త్యాంత ము జటాయువు రామున శెజింగించుట *-- 

౪. ఈరీనిగ విలవిరిచుతః నిటు నటు చై చేహిని వెదకుచున్న దాశర 
థుఎం గని జటాయువు రామునితో *“ఆయుపష్మంతుండా! రావణుం 
డు జెక్క_లు నజికి నన్నుం గూల నేసి జానకిం గొనిపోయె. 

చ. అనుచు వచించి మ. ణమ యాపత7ం[దుండు పఏతజీవుంతై 
మును శరభంగనామ' మునిముఖ్యుండు పోయిన చారి. చాను బో 
యె నలర ఘూద్వహుండు రచియిఎచెను వానికి దండీకై నందా 
నొనరుపలేని బాహ్పభరయుక జలాంజలి తర్చ్షణంబుల౯,. ఈం 

ఆత క బం౦ధ వధ ఖం 

గ. దాశరథు లంత దశ్నీణారణ్యమార్లంబునం బోవ్రుచుండ నయో 
ముఖ యనునోక్క-రక్క-సి కౌమాంధయె సౌమ్మితిని బాధింప 
నతండు చాని౯ ళూర్పుణఖం శేసినట్టు చేసె. అచ్చటనుండి (కౌంచా 
రణ్యంబు దారిని బోవ్రుచుండ వారిని స్థులశిరన్కు.0 డనుముని 


64 


చ, 


గ, 


చంవూ రామాయణము. 


వాపంబున నిశాచరత్వంబు గాంచినకబంధుం డనుయఖథాగనా 
ముం డొకథారుండు ఫణిపతిభోగభీవణంబు లగుబొహువుల చే బం 
ధింప వా రావేతుల నరంటిదూటలంబో ల. గత్తులతో నటికి 
వై చిరి, 

దనుజుండు వేడ భీమ మగత త్తమవు౯ దహానంబుచేసి రా 
యినకులరత్న దీపము లహీనకృపళ౯ గిరిగహ్యరంబునన్‌ 
ఘనతరశాపమోశ్షణమున న్ముదమొంది సురారి పల్కె- ని 
వినసుతుమైతివేం బడసె దింతిని వెండియు నంచు రాముతోక౯ా,ర 
స్వర్గంబున కేగుచు నాదుర్లతుం డుపటేశించిన మార్లంబును బట్టి 
యుశంమూకంబున కరుగుచుం జని చని మతంగా శమమందు 
శబరి యొసంగిన సపర్యలం బర్మిగహించి తదనుజ్ఞ చే సౌమ్మితిసమే 
తుండె రాముండు మనోజ్ఞ వివిధవిహగ కూజిత౦బును మృగగణవి 
వారణమనోవారంబు నగువనముం (_బవేశించి విచ్చిన తామరలం 
దాశి తావిగొని వన బేవతలలతాడోలల నూంచుచుం గూలంబున 
లీలాపరవశంబు లె వివారించుమ త్తగజంబుల మదాంబువుం చీల్చి 
యొడ్డున నున్నతియ్యమామిడిగున్నల పూగుత్తులనుండి కాజు తేనె 
తుంపరలం దలందాల్చి తీవియ లనునాటక త్తియల కాట నేర్చుచు 
లతాసదనంబుల మదనకదన కేళతత్పర_లె వివారించు చెంచుగు జౌ 
తలకొప్పులనుండి జాబుమల్లిపూల తావి చె బరు వెక్కి. మల్టికాక్షప 
తమ్షైోభంబుచే బయలుటేజుచున్ననీటి తుంపురుల బత్తెంబుగాం 
గొని తటవనంబునం [బసరించుపవనంబున కుల్లంబు తల్లడిల్లి 
మెల్ల మెల్లన బంపాసరోవరంబు తీరంబు చేశ, 


ఇది (థ్రైమత._ క గో త్రపవిత్ర జయ ౦తివంశ 
రత్నాకరసుధాకర రామయ నామభేయ 
(వణీతాంధ చంపూరామాయణం౦బు 
నందు అరణ్యకాండము సంపూర్ణము, 


జం 


క్ర్‌్స్స ,-0ఢౌ కౌండ ము, 


దా 


3 సాధుహృదయంబుపో లె. |బసన్న మైన 


పంప గని వియోగజ్వరకంపితు. డయి 
సకలలోకని వేశిత (పక టసత్య 
కర్తి ర ఘుకులాధీశ్యరుం డార్తిం జెంది. ౧ 


, అంత నిరంతరతరుషండ మండితం బగు తటవనంబున నిభృతే 


'తర్మభమణ పరభృత వాతచంచూమయవిపంచీ సముదంచిత 
పంచమాంచితంబును సంత తాకుంచిత పంచశరశ రాసన శరాసార 
వంచిత పధికజనసంచార (పషంచంబును, (బమదభర భరిత చంచ 
రీకకులక్‌ంచుకిత మాధవియు నగు మాధఏఏభూతి విజ్బృంభించె. 


. పురువుల గూడి రమిం చెడు 


సరనీజాయతనయనల చక్క_నితనువుళ్‌ 
వితహిణు లగువారిమనము 
లరుదుగ న వేళ నూంగులాడుచు నుంజె౯ా. ౨ 


. నుముసాయకు నుద్దతీకిన్‌ 


థి 

సమయం బగునట్టి వేళ నయముల చేతక౯ా 
సుమసంచయమున్‌ జూడ్కుల' 
గమనులమనముల్‌ తిగిచిరి కంజద శౌక్ష్వుల్‌. 3 


. అసమశరసమరసమయం బగున వేళ హృద యెశ్యరి హృదయం 


బునం బాడక ట్ట. దర ణేకులచం.దుండు బ్ర నిట్లనియె. 


. ఆధి నెషధిి కేళి వయస్య, యజన 


సమయమున. బత్ని, రణమున శ్యతియాణి 
యారి బంధువు, గుర్వర్చ యందు శ్‌మ్య 
మైన వై దేహి కానలోం గానరాదు, 


LS 


66 చంపూ రామాయణము, 


చ, మరుం డనుమావటీ(డు తబుమం బథికావళి. దా/శి బాధలం 
బణి వెడు సహ్య శై లభవమారుతమ త్తీగ జంబు ఛైత్య్థస 
త్పరిమళ గాఢమాంద్య బలవ త్తి )విధాత్మక దానజుష్టమె 
జరివెడు వ్యపకేళి యనిశంబు నుదీయమనంబునం గటా. ౫ 
గ. ఈగతి దుస్పహం బగువియోగానబంబున జెందరబు గంద నూర్మి 
శావిభ నూజుడింపుంబలుకుల చే నించుక ధైన్యమూని యున్న 
యారాముం గని వాలి పంపవీనవారుం డని తలంచి సు గీవుండు 
దదూరంబుగా6 బోయి మం(తులతో మంతనం బుండి యాతనియా 
నయం ెజింగి్‌ రా నాంజనేయు నంనె, 
4 అంజనేయండు నన్యానీనేషముతో చాశరథుల మొద్దకు వచ్చుట. + 
గీ, వుట్టువున వాయుప్పు తుండు భూరివిద్య 
నర,_వు తుండు శ కద త్తాంకుండు దశ 
కంఠకీ ర్రీందుచరమపతుస్వరూపు 
డాంజనేయుండు రాఘవు నపుడు గదిసె, ౬ 
Xa సన్న్యాసి వేష మూని (వభ 6 జనపుత్తుం డట ఉాశరథులం జేరి 
యి ట్రనియె, 
స్‌ సుందరాకారు లగుమోర లెవంరు? కాంతారంబున నిటు 
సంచరించుటకుం గారణం బేమి? మిరు చి _తతర జమ్టుకోదండమం 
డితు లయ్యు నిది దుర్దినంబు గాకుంట బే జీమూతంబులు గా రనియు 
జటావల్కలభారు లయ్యు జంగము లగుటవేం గల్పవృత్షంబులు 
గా రనియుం దమోవారు లయ్యు నిరువురు నేక కాలమందె (పకా 
శించుచుండుట చే, బువ్పవంతులు గా రనియు చెం చెద, 
గీ. సంయమాకల్పు లైన మోచక్క_(దనము 
తనరు గుశసముద్నూతమా తావి పగిది 
జెవ్రలు మావా ర యనుసుధ చేత గన్న 
తనివి నాజిహ్య తానును గన గోరు, ౭ 
గ, అన్న కోడి బుశ్యనుాక ౦బు నా శయించుకొని యున్న సుగీవుం 
డనువానర పలి మిోతో సఖ్యంబు వేసిోొనం గోరి పంప భిక్షు టే 


Gal 





కిప్కీ_౦భా కాండము. 67 


వంబు ధరించి నే నిటకు వచ్మనాడ. నాపేరు వానుమంతు(కు 
(వభండనువలన నందన మంచు జన్మించిన వాడ” 
ఆని పలుక న. శో వపమూనంబు -లగు నాపలుకులు విని వాను 
మంగు: గాంగలించుకొని యాతని వెంట నేగి తరణికులతిలకుం౦ండు 
తరణితనయుతో సకలభుకనసౌఖ్యకరం బగుసఖ్యం బొనశ్చె. 


+ రాముడు సుగ్గీ9న్రనితో సఖ్యం బొనర్చుట 4 


. పరయ నె Sg సమవ ర్హియు నగు 

వారిని రాముతో? గూర్పలాం హనువు దలంప. 

బర వైవస్యతు(డు సమవ _ర్లియు నగు 

వారిని వాలితో గూర్చు నియతి దలంచె, ౮ 
. సఖ్యం బొాదవినంతన యన్యోన్యవి సంభం బుదయింవ వాలిని 
దప్పక కూలె,ద నసి రాముండు (పతినసేసె. స్నుగీవుండును దశ 
[గీవుండు తీసికొనిపోవుచుండ జనకతనయ [కిందంబడ వై చిన యాభ 
రణంబుల వి యోగవ్య థామథిత హృదయుం డగు మెథిలీనాథున 
కర్పించె. 

స క పికు లేశ్యరుం డిచ్చిన కాంత భూప. 

లాంబు లల సంస్కారహీనంబు లగుచు 

మాసియుండుట గాంచి యమ్మానుకులుండు 

కంటిసీటి చే వానిని గడిగె నపుడు, 

; సౌమి తియుపలాలన వాక్యంబుల నించుక ధైర్యం బవలంబించి 
రాముండు వాలివైరకారణం బే మని యడుగ భానుసూనుం డి 
ఖని చెప్పం దొడంా౫ా. 


6 వాలి సుగ్రీవుల వైర కారణము 4+ 


“తొల్లి దుందుభియన్న మాయావి యను రాక్ష సుండు నిఖిలరిపు 
కులతిమిర నిచయమరీచి మాలి యగువాలితోం బోరి యోడి పాతా 
భగుహలో. జొచ్చె. వాలియు వానిం బట్ట నాకుహరంబుం (బవే 
నించుచు. ద ద్వారంబు కాచియుండ నన్ను నియోగిం చె, చాలి 


65 


ని 


గ్య 


స 


చంవూరామాయణము. 


(పత్యాగమనంబున కై యెదురుమాచుచు నే నచటం జరకాలం 
బుండ నొకప్పు డాకందరంబునుండి ఫేనమాంసమి శితం బగు 
నసృక్పూరంబు బెలు వెడల నాయన్న చచ్చే నని భావించి యత 
నికి నివాపం బొసంగి గుహాముఖంబునక్ష౦ బెద్ద రాయి యొకటి 
దాని శోకాంధుండనై కిష్కీ_ంధం జేర మంతు లందలుం గూడి 
నాకు బట్టంబు గట్టిరి, అంత వాలి యామాయాావిని జంపి బిలంబు 
నకు నే నడ్డువెట్టిన రాతిని భుజబలంబు చేం దక్పించికొని నగరంబు 
నకు వచ్చి యతిరొ షావిష్షుండై యధార్గముం జెప్పి నే నెంత వేండి 
కొన్నను నామాట సరకుసేయక నగరంబునుండి నన్ను వెడలం 
గొట్టుడ వాజ్‌ వచ్చి నే నీపర్వతవుం దప్పటినుండి నిర్భయం 
బుగా నున్నవా(డ, పూరంముందు లులాయకాయుం డగుదుందుభి 
వాలితో. బోరి నివాతి నొంద వాలి వానిక శేబరంబు బలావ లేపం 
బునం దూలంబుపగిది నెత్తి విసషర నది యీ నుతంగా శమంబునం 
బడియె. 

వాలి యారీతి జిమ్మిన కూళదనుజు 

తనువ్చునుండి వెడలిన ళల క్రంబువేత 

నవ్వనంబును ఐ(డి యానలుక చే ము 

నీఘవదనంబు నెంతయు నెల్దవారె, ౧౦ 


వృద్దుం డగునమ్మతంగముని యొసంగినశాపబలంబున వాలి 
యిటకు రా ననువ్రుగా మి యెజీంగి పురనివాస సౌఖ్యంబుల మజచఛి 
నీబుళ్యమూక పర్వతం బాళయించి యున్న వాడ, 

చేవ నీను శత్రు వని యెంచి తేజ ముడిగి, 

యున్ననా కీతం డానంద మొదవం జేసె 

నంబుదము గాంచి దవధూవమ మని తలంచి 


సోలు నెమిలికి. జలిసీటిగాలి వూ, ౧౧ 


గం అని సుగీవుండు పలుక నమ్మాటలు విని రాముం డాతనితో 


శ్నీ[పంబుగా నే నావలీముఖుని యసువుల నొనిలీము ఖంబునం 
కాచెద నని (పతిన చేసి త త్రత్యయార్లంబు దుందుభీక కేబరం బం 


కెపష్మురథభా కాండము. 6౪ 


గువ్వంబుబే. జిమ్మె. అట్లు చిమ్మినను నమ్మకము లేక యాభాను 
సూనుండు పాీర్థింప సృ్ప్తభువన_స్తంభాకృతి నున్న స_ప్పసాలంబుల 
లశ్షించి యవిధయ యాతు ధానకులవధవిధాయక౦ జగుసాయకం 
బుం (బయోగింప నది యావృక్షంబుల. తత్త ణంబ నటికి నికటం 
బున నున్నగిరితటంబులం గూడ. బగులంగొెపి, 

సాలకటక మే నజికినలీల నీవు 


_ పంక్తిముఖసాలకటకంబు పగుల గొట్టు 


మనుచు గపివీరుతో రామునమ్ము పలికే 
రాయి దా దారం బుట్టినరవ ము చేత, ౧౨ 


ఈ వాలివథ ము ఖం 


. వృక్ష చ్చేదకారణంబున సముత్నన్నం బైన పత్యయంబుచే నిన 


తనయుం౦ డింద తన యుం గయ్యంబునకు( విలువ వారల కప్పుడు 
ఘోరం బగుమున్టీయుద్ధం బయ్యె. నిర్వ శెవరూపకర్ము లగు వా 
రిరువ్రురలో భేదం బరయం జాలక యాకృతిచే సుజనదుర్ణన భేదం 
బుం గానలేక సభలో మాన మూని యున్న వాగ్మివిధంబున 
రాముండు బాణంబుం బగ) యోగంపకుండె, వాలిబలంబున కోడి 
భానుసూనుండు వదాన్యుకై వడి మార్గణాగమనంబుం |బతీశ్షించి 
తదభావంబున ధృతి దూలి బై న్యం బొంది పాతిపోయె. విమ 
వ్యాదయు౦ డై పలుకు లుడిగి కూలంబడి యున్నయంకుమాలి 
పుత్రుం గని తై ఎలో క్ర్యైకధన్వియు. సదయుండు. నగు నామైథిలీ 
హృద యెశుం డాతనిమెడలో చబాౌణనివారణసిడావధంబు నా 
నొప్పు నొక్కమాల వైచి యిప్పుడు పోయి తిరుగ వానిని యుద్ధం 
బున కావ్యోనింపు మని యాజ్ఞాపించె. స్నుగీవుండు న ట్లూనర్ప 
వాలి తారహితవాక్నుంబులం బాటింపక నియతి నతికమింపం 
జూలక్‌ జలధరంబు పోలిక గర్జించుచు వచ్చి తమ్ము నితో బోరి 
దాశరధినిశికతరశరశకలితవశక్షుండై నేలం గూల, 

పతి నివాతుం డగుట విని కన్నీరు మున్నీరుగా. గాజుచురడం 
దార నగరంబు వెల్వడి వచ్చి కట్ట వెట్టినమ _తృగజంబుంబో లె సునీ 


70 చంపూరామాయణము., 


వుండు నిర్నయంబుగ జూచుచుండ నేలం గూలి యుగడియు 
మెడ యొత్తుకొని రక్త మొడ లెల్లడ (సవించుచుండ శరాసన 
శిఖరన్య స్తవాస్తుం డగు 9'కుత్‌ నుణ సల్లాపంబుచేయుచు నాడం 
బరవిహీనం బగునంబుధివగిది ససోన్ముఖుం డగుమయూఖ మూలి 
నీల నున్న వాలిం జూచి కొశగిలిందచికొని తచ్చిరంబు నంకతలంబు 
నం దిడికొని రాఘవుతో ని ట్లనియ. 


ఎత తొ రావిలా పము $= 


న చందు శెత్యంబు పోలికి (శేమహారం౦బు 
సహజమును నైన భవదీయనుహితకరుణ 
నెట్టు విడిచితొ మత్సాప హేతువునను 
రఘుకులాధీశ చెపుమ ఆయోరమ్యుకీ ర్తి. 0౧౩3 
గ్‌. ప్రియుడు పోయిన (బాణము లిండువకున్న 
దనుజ నని నన్ను నిష్వుడు దునుము ముయ్యు 
తాటకారాతి న న్నిట్టు దలు తుతొడం 
'జేర్పుపుణ్యంబు చే స్‌క్తు కయ ముదవన్ర. ౧౦ 
= నృృపుల కీల చేయట సామా న్యవృతి, యనుచు 
సభను నీవె వెప్పితి కాదె సత్య వాది 
వనచరిని నన్ను జంపుము బాణ మేసి 
మృగులం గరుణించు మృగయు౦డు జగతి గలయడె. ౧౫ 
ఆ. వె. ఇతని కోడి నీకు హితుండె యితండు బుశ్య 
మూకమదు భయము లేకయున్న 
[కీయ మదీయపహృదయగిరిదుర్ర మందు నా 
భ్రయున్న వాండు పదిలముగను. ౧౬ 
ఉ. కాను సుకేతుకూంతురను గాను వనస్థలి సప సాలియుకా 
మానిత సత్యు( డైనశ తమన్యుసుతుండ ను గాను వ జముం 
బోని కళోరచి త్రమును బూనిన తారను గాని నేను నీ 
వీనను జంపకే జనక జేశ్వర ధన్వివి యెట్టు లయ్యెదో, ౧౭ 





కివ్కి_౦భా కాండము. 


చ. ధర సిరితో జనించు వసుధావరనూనుల కెల్ల సాజమై 
పరయ నోప్పు మాగ్గ్యము నపారపర్నాక్రమ మట్లు కానిచో 
వరుం డిడె నామనంబున శుభ స్థితీ నుండగ నీవు చానిశై 
కరమున జూపమూని యిటు కొచుకయుండగ నేలరాఘవా.౧౮ 

గ, తార పరి దేవనరవం౦బు చేతను ద చ్బాప్పాంబుశిశిరం బగున క్షీ ఇని 
జ్యా సానిలసంవర్క_౦బునను సే చేద చేటీనరీతి లబ్బసంజ్ఞాం డై నందను 

నగదు రఘునందశున కొప్పగించి తన కింఠంబున నున్న కాంచ 

ననూలను కోకావనత్నగీవుం డగు స్నుగీవువెడలో వైచి నిజభుజ 
బల సశాంతానురోం డగున నాలి (పశాంతానుం డయ్యె. వానరు 
లాక భేబరంబుం జేరి శహోవాలీ! సకలభుననబహుమతబాహుబల 
శాలి! గోలభగ ౦ధర్వగంధసింధుర పంచ తాకరణపంచాననుండవ్ర, 
దశ మా ఖభుజభు జంగ భేగనిరో ధాహితుండి కాయిత వాలవలయుండ 
ను నగునీ పదుర వస్త తుద కబ్చెనే” యని విలపించుచు రాము 
నాజ్జ యథావిధి గాం ర 5 బొనర్చిరి. జాంబవ త్పముఖు 
లా వెనుక నినకులాధీఘని చేశంబున సు(గీవుని. గాంచనకలశోదకం 
బుల నభిపిక్ఫం గావించిరి, 


గీ, రామనీలపయోదంబు రాజ్యమునకు 

చెలిని స్కుగీవు నభివీ. కుం జేసీ నపుడు 

పుడమి నభివీ_ కం చేయంగాం బూనె- మేఘ 

మాల కడకతోడుత రాజవుహిపి.. బోలె, ౧౫ 
ఆ. వె, ఆర్య చెదక౭ం బంప నవసరం బగు చాక 

మీరు నాపురంబు చేరియుండ 

వలయు నన్నయినజు పార్గన ౦బు భరతు 

సహ నంబుపగిది వ్‌ మయ్యె, ౨౦ 


అవాయు సేఫ్‌ వర్షాకాల విలాసము, ఫాల 


గ్‌ అస్ట్రనవి కాసకరణ సహాయకంబు 
స. రాష నిర సనవ ఛధాయకం౦బు 


72 చంవూరామాయణము., 


నగుచు బేవకీనందను ననుకరిం చె 
సాం్యదజీమాతసంఘాతిసమయ మపుడు, ౨౧ 
చ. తనురుచిచే నితండు మము దద్దయు ధికోక్ళాతి చేసి యంతతోం 
డనియక మావిభు న్నలవిదారిని గూడ నిరాకరించి త 
తనయుని జంవె నంచు. బగం దాలివ నా జలదాళి గమ్మె xX 
రన మొనరించుచు౯ా దిశల రాఘవునాహవ కార్య మడ్డు చు, ౨౨ 
గీ. శమితతాపంబు నంచిత సత్సథంబు 
నుపచితోరుజీవన ధార మూార్గితంబు 
_నెన మేఘాళీ భూపాళయట్లు మిగుల. 
లాం జార స్త్యుండ్‌ "'మహాబలునివలన, ౨౩ 
గ, వర్గాకాలవి కాసంబు నతిశయిం చె. పాకశాసనశ రాసనంబునందలి 
చ్మితవర్షంబులు నక్ష్మతమార్షం బావరించె. మేఘగర్షనంబుల చే 
దిక్కు_లు పిక్క.టి లై, కదంబవనంబుల వెలువడిననాలిగాలిసో(కునం 
గాదంబకదంబంబుడ౦బు డించె, అంబుధరంబు లంబరం 'బెల్పెడ 
నల్లుకొనియె, కిలీం భంబులచే వసుంధర బంధురం బయ్యె. మిక్కు 
టంబుగా వికసించినకుటజంబు లటవికీ మైమబువు తెజంగున మెట 
యుచుండే, అ వ్యాన కారుతీరుం జూచి (పవృద్ధమన్యుండై మనుకు 
లాధీళుండు సౌమి(తితో ని టనియె. 
+ రాముని విరహవేదన 4+ 
శా, నీలగీ)వగశాభ మై నెగడు నీనీరం ధ మేఘాళి తా 
వాలా యమ్మును యావనోద్గతజన స్వాంతంబుల౯ 'పేంచెడుం 
జూల స్వ చెడు వారి ధార లజడికా వైత్యేంబు సంధిల్ల నా 
భీలం బౌపవనం బహో విరవాము నే దాటు జుట్లో గే! ౨౮ 
॥ స్మరసంయత్సిభునో_ గకాహళ చయ స్వానాకృతి౯ దిక్కుులన్‌ 
 బరవెణ్‌ గకులు భూరినాదము ఘనవ్యా పిన్‌ నితాంతంబు దు 
ర్భర మై యొ వ్పెడీ యిట్టి వేళ విరవహా వాగ్భార*ణసంతావపుం 
భరమున్‌ _సెంచెడువార లేరియనుచున్‌ వాపోవ్రచందంబునకొ. ౨౫ 


 వకాజాాాకానానంంనాాతా. నో 





* పొాఠాంతరనము.,.,*%.,, సంకాపస్కాగర మిందం గలపూరువుల్‌ నతులు 
కేశా” యన్న చందంబునక్‌, 


(10) కిప్కి_౦భా కాండను, 78 


చ, 


ఉకుతర సాం దసీల్లజలడోదర నిర్లత వారిథార్రల 

న్మఅవడి( దాశీ ఏ చెడుసమిద్ధ మహాబలు' డేచి చిమ్మ (గా 

బరిమళ వీచికానిచయభారన వాత్కుటజ పనూనముల్త్‌ 

"తెజవీ యొకింత యేనియును లేక నభం బిదె (కమ్మ (జూచి వే.౨౬ 


ఘనవినీలప త్ర త మయినగగనవటము 


నుండి జూజు' సో నుదకఛార లూడలట్లు; 
తీరతరుపువ్నయుత ము తా చేటుల౦దు 
నంతకంతకు జలపూర మళళయిల్ల. 92 


. జలధిలోనుండి జలదాళి జలముతోడ 


నెర్వశిఖశీఖాజాలంబు నశ్లై పీల్చి 
కడుపులో నద్ది తద్దయు నుడుకు సేయం 
[గక్కు_చున్నడి పీద్యుదాకారమునను. త 


అట్టి వర్షాకాలంబు "“రాము౦ డెట్టులళో గడవె నంత నాతనితను 


కాంతి ననుకరించెనో యన మేవమఘండలంబు పాండురం బయ. 
అద్ది రామశ రాసన వ్యాపారంబున కవసరం బగ్గటం జేసి పాకశాన 
నక్‌రాససం బంతర్జి తం భయ్యా; 

జానక్షీపతిజ్యాఘోేహసమయ మిద్ది 

యనుచు నుద్భటనునభఘట్లా_స సనిత ముడి?” 

నతనిళ్వసనంబునకు నోడి యఖలకుసువు 

గంధవహు: డె నపవనుండు గానీం జెందె, 9౯ా 


. ఉహథోమునంబు నటియించి యుర్వి. దనివి 


ల 

వృష్టీన టి నభోరంగంబు విడిచి చనియె 

జలదవాద్యంబు శాంతించె సర్వ మపుడ 

యాజెను మెటబుంగుదీపంబు లాక్షణంబ. 5౦ 


| భావివానరవాహీనీపూ రికి నులికి యో యన వాహిసీజూతంబు 


[కమ్మ కమంబుగా వీణించె. దుర్షైనావసానం ఒగుడు లంకయందును 
ర్యాజ్ఞమ్లాం్గస నిశ్శం స్తషచారంబు కలుగు ననికా (బోలు రాజవాంస 
నిళ్శంక్షసంగ్లార్లం. బవ్షనియంధు( (బవ _ర్తిల్లె, విఠ హిజన్నధైర్యహరం 
బగువరరు వీగతి గతింప, 

యా 


74 


చః 


చ, 





చ ంవూ రామాయణము, 


అ లక్ష్మణుడు కిష్కింధ శేగుట * 


అసమశే శేషుభిన్నహృదయస్థితరంధము వెంట నెయ్యపు 

(నసము దొరంగ నాశుతభరంబు భరింప నశ క్షులడెవ సూ 

ర్యసుతు మనోజమాఢ్య మపహార మొనర్భ మహో గకొపుండై 

వెసం జనుదెంచె లత్ముణు(డు విపుత బె రుడు రాము డంప౫౯. 
"స పా 


. లక్షణుండు మిగుల రోపావిముం డె చనుదెంచె నని యంగ ముండు 
జ్ర en 


తెలిపినను రతిపి శమము చే మేల్క_ననిసు[గీవుండు రామానుజదర్శ 
నమా, తంబున భయకంపితు లెన ప్రవగుల కిలక్‌లశే బ్రంబులం 'దెలీ 
వివచ్చి ప్రత పభావనాము లగుస దివ్రుల యనునయంపు నా క్యంబు 
లం జి తంబు కుదురుపబుచుకొని రాఘవరోషళశారణం జేమై యుం 
డు ననియోజించుచుండ లక్ష్య్రణునిజ్యాఘహోపంబు ముఖరితదిజబ్ముఖం 
(a 

వనచరయూథ నాయకు డవారిత భూరిశరాసఘోషము 

నిని పటుతాపవారకనవీనపయోధర గర్జ మూాలకిం 
చినభుజగంబులీల ధృతి చేడ్చడి చిత్తము త త్తటిల నా 

సనము తటాలున నిడిచి చయ్యన చేచె మొగంబు వాల్సు చుక, 


. కువీతుండెన యన్నగారు పంపం (బతి భుతకార్యు మొనర్ప నిన్ను. 


(బోత్సహింప సౌమి తి వచ్చె నని వానూమంతుండు 'దెల్ప నించుక 
ఖై వమూని యూరి ళా కాంతు శాంతుం జేయం చారాకాంత ని 
యోగించె. 


. వారుణీ యోగగత రాజ వెభవంబు 
టా 


విగతతమము నిర్ణత తార మగుచు సత్ప 
థస్థమి తుండు పూర్యాశం దారసిల్ల 
నర్క_్జజుని శాంత మపుడు నితాంత మయ్యె, ౩౩ 


. తార యారఘువీరుతో నిట్లనియె. 
. సురపతి సూనుజూత మగుతకోకము మానెను దొలి సాలముల్‌ 
కన్‌ 


నజకిన రాముసాయకము నాపతి కప్పు, డు పేందసూను. డౌ 


కిపీ_౦భాొ కాండము. 75 


వమురునిశరంబులం బాడ మె మానని వెన్ళ్యా సనంబు దాని సీ 
వరుదుగం బావీనాండనవ్రు శరాసనఖఘోపముచేత లక్ష్మణా. 35 
| అమ్మాటల సౌమి|తకోపం బుడుగ నాతనివెంట స్నుగీవుండు సవి 
సయంబుగా రాముపాలీకిం జని మొక్కి“ చేవ!సకలకులాచలంబుల 
నుండు కపిబలంబు నెల్ల నవిలతనయుం డొక్క చో సమకూర్చె-_ 
పులోమజాపహోరి యగుననుస్లోదు నిందుండుపోలె రావణుని నీవు 
తప్పక పరిమార్చెద”వని పలికి, 

--* సీతను వెదక సు[గీవుండు వానరుల బంపుట *ా 

. వినతుం దూర్సునకుం బవనతనయు దండ 

ధరునివె పునకు సుషేణు వరుణదిశకు 

ధనదునాశకు శతవలి యనెడువాని 

వాన రేరదుం డనివె రామువనిత వెదక, 5౫ 
: పూరషవశ్సి మో తర డిశేల శేగిన వానరబలంబులు తి౭గి తిరిని 
జానకిం గానక గడువు డాంటినం జండ శాసనుం డగు సు, గీన్రుండు 
దండించు ననుభయంబుగ మరలి వచ్చిరి. మారుతి జాంబవదంగద 
సీలాధిష్టితంబె దక్కి నపుదిక్కున శకేగినయక్క పినేన సుతుమరణం 
బుకతంబున నతికవితుండెన కండుముని శాపమూలంబున నిర్మూలి 
తచరాచరజూలం బగుదార్ష్హమార ణ్యంబు మార్షంబునం జని యొక్క 
కాంతారంబున నిశాచరు నొక్క_నిం గాంచి రావణుం డనుబుద్ధి చే 
యుద్ద సన్నుర్లు సరి. 

. నిశిచరాధిపుం డని మది నిశ్చయించి 

వీడుగులను బోలు (గుద్దులC బొడిచి వాడిచి 

యసురహితుం డైనయసుకుని యుసుజువాపి 

సురహిత మొనరించెను వాలీిసూనుం డప్పుడు. 5౬ 
. పదపడి యవ్వ్యానరులు దప్పిచేం గడుం డస్సి నీటిశై వెదకుచు 
జలచరపతంగంబుల పతనోత్సతనంబుల నచ్చట జలాశయం బుం 
డనోపు నని యూహించి యొక్క_కుహూరంబు సొచ్చి యందు మయ 
నూయానిర్మితం బై నయట్టియు( దపోధనతపోభంగశకారి యగు హే 


76 


చరవపూశళామాయణము, 


మానామసురాంగన కరొవిందనరభ ఫర్‌ డొసరిగినట్టియు మేరుసా 
వర్షితనూజ యగు స్వయంప్రభ కావాడుచోన్న ట్రీయు? గారచనమ 
తస్‌వనంజుం (బవేళించి స్వయర్యవభాద త్తాతీథ్యంబుం గోని 
తదంగనా | పఫావంబున బిలంబు వేలువడీ వచ్చి సమథయాతిపా 
తం బగుడు సు గీవుండు తప్పక దరడించు ననుభయంబునం 
(చాయోపవిములె యుండ నవాగనరుల వరొదేవన కథా వసరగంబున 
జటాయువు విగతాయు వై నక్షైజింగి వింధ్యకుహారంబు వెడలి 
వచ్చి సంపాతి యనుగృ ధరాజు. 


, కనలి మదీయపక్షములః గాలిచినట్టిమహో, ౫ దీధితిం 


దను పనిపింపం జూలినయుద గద వాగ్ని.విభీషణో క్తి నా 

యనుజు మహాబలాన్వితు జటాయువు చావును దెల్పి నాచెన్రల్‌ 
కనకన మండునట్టు కడు గాసి యొనర్చిన మోర లెవగరో. 5౭ 
= కనీత పరత. దుండుట వానరులు సంపాతివలన సెైటుంగుట౫ఎ 


. అని యడిగి వారలవలన వృత్తాంతం బంతయు నెజీరగ్ని (పోమీ 


తాయు వగుజటాయునునకు నివాపాంజలి యొనంగి తల్లీ తన 
తనయుం డగు సుపార్మ్వుం డాహారార్గంబె తిరుగుచు దానవా 
ధీఘంకు గొనిపోవుచుండే ఛారుణీతనయ. విలవీింప వింటి నని 
చెప్పినమాట మనంబున నాటికొని యుంకటచే నూశ్ల. శ్రచత్వుం 
డగు నాపశ్షి రాజు వారలతో “ఈయృదెర్యం బేల? వ యాతు 
ధాన రాజధాని యైనలంకయం దున్నది. మోర లటకుం జనుండు, 


స దినకరప్లోమజనితా. ప్ల దీర్చి వెచి 


నాకు మోరాక్‌ దెలివె నిశాక రాఖ్ల 
మునివరుం డ|దిధ్భతులార క్షణములోనం 
గనియెదరుచుంకు శ్లీ)రామకాంత మిరు”, 8౮ 


. అనుచు. బలుకుసంపాతిం బరావరజు 


హితుని నెంతయు సంతుష్టవృాదయు లౌచు 
పడుకొని భూమిజాతను వెదకుకోజకుం 
బృథుబలాఢ్యులా వానను ల్వడలి రపుడు,. వినా 


కమ్మీ ంభాకోండము. 77 


న వాన రేంద్రునాజ్ఞ బలెంబుగాం గొని 

యసురనాధుమార్ల మరయుపొంుు 

పహృప్రచిత్తు లగుచు నే7డుకపులకు 

నుదధి తోంెం గంటి కెదురు గాంగ, శ౦ 
అ నః వజిసూను వెరి పటుశిలీముఖము ల 

చారహీన మైన వారి రాశి 

దలంచి తలంచి కపులు తలలు (వాల వెచి 

పలుక కుండి శేమి పాలుపోక, రం 


. అప్పుడు వారలతో నంగదుం డిట్టు లనియె. 


ఉ. “మానము నుజ్జగించి యిట మానము దాలిచి యుండ నేల నో 
వానరులార! యిీాసగర పార్షివక ల్పితవల్యలంబు నే 

పూని తరింప లేనిమిముబో-టు లీ కెట్టులు దాట నేర్తురో 
దోణజవీత మై చెడని దుర్యళ మన్న యపారవారిధిక”. ర౨ 
. అంత వానరనాయకులు పారావారంబు దాంటుఓటకుం దమకుం 
గలశ క్తి నొక్కొ_క్క_రే యుగ్గడించుచుండం (బభంజన పుత్తుం 
డగునాంజ నేయు నుద్దేశించి జాంబవంతుం డిట్టు లనియె. 

. “వనచరవీరులార!యిటు వ్యర్తముగా బలతారతమ్యుము 

లణనలు చీయవనేల మన కారగ్థము చు ట మాచునుండ నీ 
యనిలసుతుండు భానుసుతునాజ్జ దలంచి తరింప బూనిన 
న్వనధికి గోపష్పదంబునకు వార యొకింతయు. గల్ల నేర్చు నే, ర3 
. నె. చాల్యమం దితండు పం డను భాంతి చే 

నుదయభాను (మింగ6 గదిసె నంత, 

జాడమిందం గొడ దంభోళి చే వజి 

యజుండు వర మొసం ననిలుం డుబ్బి. రోళో 
. తజ్ఞాయ డౌజూంబనంతుండు తనదుపజ్ఞ 

యిట్లు తెలుప (దివ్మికము నట్టు మేను 


78 చంపూ రామాయణము. 


వెంచి గీరి యెక్కి. తనవారి వీడుకొనుచు 
నబి చొంటంగ నుంకించె ననిలసుతుండుం 
ఇది శ్రా నులక. శికగో(తపవిత్ర జయంతివంశ 
రతాకరసుఛాకర రానయ నామభేయ 


(పణీతాంధ్ర చంవూరామాయణంబు 
నందు కిషి.౦ ధాకాండ ము సంవూర్ల్ణము, 


Je 


సుందళకాండము' 
యా. 
= హనుమంతుడు సము[దము దాటుట వాలా 


గీ. చెలగి దశక౦ఠనీత యా నీత వెదక 
మారుతి యలమ హేం[ దా దిమ_స్తకంబు 
నుండి బలిమిమై నుంకించి యుదధి దాంట 
గరుడ వేగంబుతోం బాణ ఖచగవీథి. ౧ 

గ. (_ప్రభంజననందనుం డీగతి వనధి యుల్లంఘింప నుంకించి బలిమి'వైం 
బాదతలంబులం దట్టింప నాఘట్రనంబుచే వనము మిగుల దుర 
వసం చెందే, 

చ, re 'జేగువేగమున నాతని వెంబడిం బోయి వృశ్నుము 
ల్యననిధి నచ్చటచ్చటను (వాలి మునింగియ యుండ నీట్సివై6 
గనంబడు వానియ్మగముబు కానంగన య్యెను సేతువూర్షసూ 
చనముగ నాటినట్టి యల శంకులచాలొకొనాగం భోల్పంయలా, ౨ 

గీ, పంక శృంగము ల్నాకంబుం దాకుచుండ( 

బక హతిచేత కృభితమా వనధి వెడలి 

వచ్చె నప్పుడు మైనాక పర్వతంబు 

గాలిపట్టికి వి శాంతి గలుగంజేయ, 3 

గ. (పయాణంబున కంతరాయంబు గలిగె ననుబుద్ది నాంజనేయుం 
డావ్ర్మూధర౦బును వవక్షంబుచేం దాశేి (కింద. బడ వెచి పోవుచం 

డ మైనాకుం డాతని కి ట్రనియె. 
అ, వె. “బాట శ మ మునీకుం చాపం గృతేజ్ఞం ria 

సాగరుండు ప౦వె సౌమ్య నన్ను 

నట్లుగాన నంజనానందవరన 

కొంచ మిచట విశమింది చనుము. లో 
అ. వె. వ్యజివలనిభయము వావి నీజనకుండు 

కాచెం దొల్లి నన్ను. గరుణతోడం 


{ 
| 
ఖ్‌ 
1 


80 చంపూరామాయణము. 


sia నే విపక్షుడను గాక యున్నాండ 
ను సపక్షుంగ6 గయికొనుము నీవూ”. గో 

NX వ (బార్లించిన యాహిరణ్యనాభుని సన్మానించి వానుమం 

తుండు కార్యగతి నే, 
క, మెనాకుం డటు లప్పుడు 

కానంగంబడినను వజి గాసించుట తా 

మాసె నతని వాం డలపవ 

మానాత్మ జునకుం జలిపిన మన్నన చేత౯. ౬ 
గ, లంకాముఖ౦బుగ మారుత వేగంబునం బోవుచున్న యామారుతి 

మారంబును సురసయనునుర గమూత తరణిసరణిని వింధ్యాదిపోలె 

నడ్డగింప. 
ఆ. వ పూని సురస6 జంప మేను వెంచిన యట్టి 

పనన పుత్తు)కాళ్లు వనధి నుంజె 

శీరము వేల్పుశుటి కీకరవ్షోదంవు 

టలరుదండ దాల్చీ యలరుచుం డె. ౭ 
ఆ. వె. ఆంజనేయు. డంత నంగంబు గుదియించి 

సురసకడుపుం జొచ్చి తిరిగి వెడలి 

మిన్నుముట్టునట్టు మెయి వెంచి తర 

వి కమావ'శారువిధము చూచె. ౮ 
గీ, అంత సింహికానామ ఛాయాస్యరూప 

రాత్సీసాంగన తన కడ్డు రాగ వాడి 

యమైెనగో తో చేగంబు దానింగ్గిజీల్చి 

వెచి నరహరికృత్యంబు వ్యక్త కపటి చెం నా 
గ. ఇ శ్రుగి పారావారంబు నవ్వలి తీరంబున నున్న .౦బగిరియందు 

(వాలి సూక్ష్మశరీరముం దాల్చి [క్రమంబుగా లంకా పురో త్తర 

గోపుర ద్యారంబు( జేరి మారుతి యి ల్లని వితర్కి_౦వ జొచ్చ. .4వాన 

రసేన యంతరాయంబుల నన్నింటిం దప్పించుకొని యతీవితతంబగు 

సీసము[దంబు దాంటు బట్టు? దాంటుంబో రాక్షస రాజశ్ఞానిర్ల జేరు 


(11) సుందరకాండము. 81 


కెట్లు? ఎట్టుచూచిననుదాళ ర థి విఫలమనోర థుం డగునట్లుతో (చు 
చున్నది. చేనీపారావారంబును లంఘిఐచు శుంతయు వ్యర్గంబ య్య. 
జానకి జీవించి యున్నదో లేదో? అది కూడం దెలియకున్నది”. ఇ 
ట్రని విచారించుచు మారుతి (పచ్చన్నసుచారుం డె నీతను వెదకు 
టకై సూర్యా స్తమయంబు నిరీశ్షీంచియుంజె నంత నగసుని 
యొద్ద జాంచియుంచిన శతమఖథనుస్పునకుం బయాజన సమయ 
మాసన్న మయ్యె నని వరోణునకం 'జలుపుటకో యన భగవంతుం 
డగు భాస్వంతుం డపరదిక్కు జెరుటయు. బొడుపుగుబ్బ లియం 
డడవిలోం బెచ్చు పెరి(గ మండుచున్న 'కార్చిచ్చుమంటలో కాక 
పతంగర ములు తమ్ము. జుట్టి విగియం బట్ట దపనోపలంబు లుమి 
యుచున్న పావకజ్వాలాపటల మా యదియుం గాకి యభ్యాగ 
తుం డెనమితున కర్త న్‌ మొసంగం (బాచేతసుం డంబుధిగర్భంబు 
నను౦డి “తెచ్చినమాణిక్యకిర ణంబులో మటీ యదియును గాక 
సుర తరంగిణీసలిలంబు “సైతము పిల్చుటకై విజృంభించి చర నుసాగ 
రగర్భంబు వెడలి వచ్చుచున్న యార్వాగ్నికీలలో యన సందే 
హూంబున కాకరంబె సంఖ్యా రాగ ౦ బాకసంబు నలము, సరసనీ 
రుహ్మకోణులు వ|తపుటక వాటపిధానంబు లగుట చే వుకరందభి 
తారం మధ్యువతద్విజ బృందంబు కుముద థభవనంబుట శేగు 
చుండె, సాయంతనపవనంబు పిక చకువలయసంపర్క_౦బున సుర 
భిళం బయ్యె. చీకటి వ్యానించుట చే దిక్పాలపుర గోపురంబు 
లని గాలాగురుధూపం బుపర్వెన ట్లయ్యె. క మలాకరంబులం చెల 
డల వియోగ వేద నావిష్టంబు లెన చక వాక ౧బుల యా।క ౦దనం 
బులు విననయ్యె. గగనమాతంగంబు నత్మతమాలాలంకృతేం 
బయ్యె. అత్తత. 


ఎట హనుమంతుడు లం-కాపురమందు సీతను వెదకుట ౫ 
ట్‌. భూరిత రాంధకారరుచిపూర తమాలకుఠార ధార శృం, 
గారరసస్వరూప మనంగా శశిముండల మంత. దోయచయనా 


చంపూ రామాయణము. 


తూరువుగొండ వె. దనుముతోం బెనంగొన్న తదీయదీధితు 

ల్మీ ఆను నాచుకోం గలిసి మించు బిసాంకురసన్ని భంబు లె. ౧౦ 
. అసురపుర[వవేశమహి తాద్భుతనాటక సూ [త ధారు._డె 
యసురకు లేం దకి ర్రినిచయ్య్మపతినీర. దొలంగం దోచి తా 
నసమముదంబు సర్వవిబుధావళికి నృమకూడునట్టుగా 
శ్యసనతేనూభవుం డలనశాముఖముందునం: దోంచె నచ చ్చటక్‌, ౧౧ 
. తదనంతరము యువతీరూపం బు. దాల్సీ దారి కడ్డమై తన్ను 
దర్జిం చెడు లంకాధిదేవతను నిర్ణించి భవన్ని లయవిలయంబు వా 
నర రచి'తావజ్ఞగపజ్జంబగున ని" తొల్లి సర నిజానీనుండు పలిశె నని 
పలికి యాదేవత తన కనుముతి యొసరగుడు. ననిలజుండు జనకజ 
న్వెదకుచు నవ్యాహతంబుగా సంచరించుచు నెట్ట కేల కసురనా 
యకపానాదంబుం "బేర. 

స్ట రాతస్నసెన్యగు_ప్త ముగు రావణుపట్టన మిద్ది యిద్ది యా 
రాక్షసభ రృనాధము హీరణ్యయశ్ళంగము పువ్వ్పకం బిదే 

యక్ష విభు జయించి కొనినట్టిది యంచు మరు త్తనూజుతో 
నాశప చెప్పి చూవెం సతు ప్తకరామల కాంతి వెల్లునకా, ౧౨ 
తనయుండు రాఘ వేందునకుం దద్దయు సాయ మొనర్నుచుంటచే 
నినుండు కృ తార్ధతం బొరయు నేను నపారయశోభరంబు వే 
కొనియెదయగాక యంచు మనముదింగోరి ప్రధాంకుడు రాముదూత పా 
వని తెరు వెల్లచో "వెలుంగు పరం సెం (బదీపికాకృతికా, ౧౩ 
పవనపు తుండు పం క్తికంఠు భవనం౦బుం (బవేశించి నిదయందు( 
గూడ సౌందర్యంబున నస్వష్నసుందరుల మించి వేశ్ణయువ తీజన 
పరివృత లై శయనించి యున్నయవరోధవధూజనంబుం జూచి జూ 
నకినందుంగానక బహువిధచింతావఘం డె యశోకవనంబున "వెద 
ద నని యిష్టబేవతా _పణామం బొనర్చి (పాకారంబునుండి యెగిరి, 


—_* హనుమంతుండు ఆకోకవనము (వవేశించుట Ym 
. ఎల్లెడల నీత నారసి యెట్ర కల 


కన్‌ లజుండు ఘనాళోకవనముం చేరె 


సుందరకాండము. 8కి 


నూర్ధ్వగతిం గోరు శమధనుం వ 
వదలి వేదమార్షంబును బట్టి 

గం చేరి POR న 1. న యావనంబునం 'జెళ్లైడలం దిరిగి 
తుదకు న్మభంకవవిటపనిబిడిత గగన పపంచం బగు నొకకాం 
చనమయలింకు పావృతంబు వై వె|వాలె, 





క తరుషత్తంబులచాటునం 
బరులకు. గానంగరాక పవనజు. డుంజెం 
బరమాత్కుండు వటషత్రో 
దరమున! బవళించువిధము శ్రనరుచునుండ౯. ౧౫ 


ఉ. మామిడితోంట నున్న నవమిల్లిక భిల్లుడు కంచెం బెటిన 
ట్లామివ.బుద్ది, గుక్క గుడియందలిమాల కృ శానవాటికా 
భూమిని. జర్చిన ట్రనురపుంగవుం. డాశమభూమినుండి శే 
రామునం దెచ్చి యుంచిన నిరాభరణం గనె సీత నచ్చటకా. ౧౬ 

గల కాంచి, 

గీ, “వెన్నెలను వీడి చందుండు వెలయు గాక 
భాయ లేకుండ నిను. డుండం జూలుంగాక 
యామె నిట్టులు విడనాడి రాము. డెట్లు 
థిరుండై. యుండ. గలెనో తెలీయరా మో, ౧౭ 

గ. అని విశర్కి_౦చుచు నార్మాతి యెట్టులో గడ వె, రజనికరుండును 
జర మగిరిశిఖరోపకంఠ సేవ్రూత్క౦కుం డయ్యె. అప్పుడు దశకంఠుం 
డు మేల్కని నిదణాలమిని మదనబాణపహరంబులను గన్ను 
లెజ్ణ్లవార సరసహరిచందనచర్చ చేతను జానకీసందర్శనోత్క_ం౦ఠ 
చేతను రాగముం (బకటించుచు _వెకశ్తవూలచేతను బల మకుట 
రత్న వభ చేతను నతు[త్రమాలను దిరస్కరించుచు. మెల్ల మెల్లగా 
నశోకవనముం చేరె, 

క, నురవైరి వారవనితల 
కరముల 'వెలు(గాందు దీపికానిచయరుచిం 


84 


చంపూ రామాయణము. 


జణివ్రాయినతమ మంతయు 

సురరిపుహృదయంబునందు సూటిగం బొచ్చె, ౧౮ 

అట్లు మదవుత్తుం _డెనపాపాసుగుండు 

రాముసతిం జేశెం గవలరామ యనుచు. 

బజల్లవిత సల్లకి యనెడు భాంతివలన, 

గి సవనశిఖతిఖి( బట్ట గడయలినట్టు. ౧౯ 
: సీత రావణునకు హితోపదేశము చేయట ;-- 


. దళకంఠుం జూచినమా| తాన వడ౦కుచు నాతనిదుష్ప)లాపంబుల 


కు౯ గుండె లవియ గడ్డిపరక నొకడాని నడ్డుగ నుంచి నీక యా 
తని కి ట్లనియె. 

* ఓరీ! సకలసదాచార్మపతష్టానిమ్దుం డగుపర మేవ్యీవంశంబున 
జన్మించిన సీపరకళ | తాభిలాషరూపకదుప్పు 0న రృనంబు కులము 
వారె కెల్ల సిగ్గు గావించునుగదా! దారితప్పి విపద్దశలో నున్ననావ 
ననకూలవాయువు దరిం జేర్చినట్టు నీవు నన్ను. దిరిగి పంచవటీప 
రినరంబు. చేన్చెద వేని సొజీవి తేశుండును సావ్షాజ్జీవి లేశుండును 
గూడ నిన్ను. దప్పక కరుణింతురు, అజయ్య మగుదాశరథిమై డికి 
గాడ నీవు వాతుండ వగుదువు. అ టొనరింపనిచో ఖరాదిశా 
శసబలంబును విలయంబు నొందించి. నప్పు డార్యవు తుళిలీము 
ఖముఖం౦ంబున దట్టంబుగా నంటుక్‌ "న్న కొనును దనహృదయంబు 
నుండి కాబురుధిరధార వేం ౫డిగి తొలంగించువాండు సీన్ర దక 
మటి యవ డుండును? అదియును: గాక జనస్థానసమగం బాది 
నేటివణకు సమరంబు కణ వగుటచే దప్పి గొనియున్న సౌమితి 
సాయకంబు లను చాతక ం౦బులు సరక్ష మనుజలముం దావకుండ 
నారించువా( డుండునె అని విరమించే. 
సీతపలుకుల నొకండైనం జేరదయ్యెం 
బంచశర భిన్న మైన రావణుని మదినిం . 
బంచవక్రా)హిదష్టుండౌ వాని కిందు 
నొక్కొ మృత్యు వాసన్నమె యుండ నుందు. ౨౦ 


సుందర కాండము. రక 


. మైధిలీ వాక్యంబులు చెవులకు ములుకులై తాక రోవపరాజ్యాఖుం 


జె దశముఖుం డా వెం జుట్టు నియున్న రాక సాంగనలణో షం 
దీయువిదం జతుకుపాయంబుల చే నాకు వశ్యం చేయుడు అందున 
కనుకూలింపపన్నం౦ _(బొతరాశంబున క మహానసంబున కుం చెం” 
డని యాజ్లావీంచి యంత నిశాంతం బాసన్నం బగుడు నిజనిలయం 
బున కే౫. ఆంత శాపబలంబున మ_ర్యలోకంబున జన్మించిన 
యనిఘిపోంగనపగిది నున్నయాజనకనందన కర్క ళలగు నారక్కసి 
మెలంతల భీషణభావణవీక్షణంబుల జెందంబు గంద వ్యా ఘంబు 
లనడుసు6 జిక్కి యున్న సారంగిభంగి యై యి ట్లని చింతిం చె. 
“ఇట కే వచ్చుట కెలినీన 

జటాయుపత గేం దు. డకట చచ్చినకత నక 

బటుదీకుం డగుపతి యే 

నిట నుండుట యెజుగగం డంచు నెంచెద మడిలో౯. ౨౧ 
కాక రావస సాయ చే స్వభావము మాజి కాకుత్‌ స్థనకు నాయం 
దనానరంబు కలిగియుండనోపు, 


: నన్నుమ్మూతమే కాక నానాధు సహజ 


కృపను'హాడ సీ క్రూరాత్ముం డపషవారిం = 
గాకయున్న నదయు(డు లోశె క విరు 
డత డువేశ్షీంచి తస యకట నన్ను”, 9౩ 


: ఇట్లు విలపవీంచు చు ఘువుంగవునే సంతతంబు6 దలంచుచు జానకి 


ప వను 


శ 


. చేరి దనుజలు నిరవద్యశీల మై యెన 


దాళగధికాంత నెంతయు. గాసింబెట్ట 
వారి వారించి తాం గన్న వాండిక్‌లను 
(దిజట వినివించె చేనతల్‌ [పీతి నొంద. శకి 


. అండ. దరువు లేకుంటచే నవని (వాలి 


పొరలుచుండెడు కీవియకరణి దోప 


86 


క, 


చంపూరామాయణము. 


గరము న కృంచరీముఖ కర్శిత యగు 
వీత కప్పుడు (త్రిజట తా నూత యయ్యె. 9౪ 


—* హనుమంతుడు జానకీతో సంభాషించుట *౮- 


. రాక్షసాంగనలు పెట్టిన బాధలు సహింపంజూలక (పాణ త్యాగంబు 


వేయం దలంచుచుండ నింక నుసెశ్షింపం దగ దని మారుతి యా 
"జీవి సమోవపంబునకుం జని. 


; దశముఖో[గ వాక్యకులిశ దారితంబు 


లైన జానకి చెకలగాయముల మాన్స 
రఘుకులసోత ) పూర్వక రామచం౦ ద 
చరితకీ రనామృుత మల్లం జల్లె నత(డు, ౨౫ 


_ ఆపలుకు లాలకించి సీత కన్నులు తెజచి శాఖనె నున్న శాఖామృ 


౫ంబుం గని పాడుకలం గంటి ననుకొని రామలయ్మణులశ్షే మముం 
గోరుచునంత. “న్నిదయే లేని నాకు స్వప్న మెట్లు కలుగును? 
స్రైతండు మాయవేషము పూని వచ్చిన దశకంఠుండు గాని య 
నుందు కాలొడని తలంచి యత్యంత తాసంబు న్‌ నొంటబె. అది కి 
పట్టి పావని చెట్టు దిగి వెచేహి యెదుట నిలిచి బహువిధంబుల 
నద్దేవిక నమ్మిక 'వుట్టం బలికి కృతాంజలి మై యి ట్లనియె. 
చె “నిన్ను. బాసి 'యుండ నిముస మైనను పదాల 

స. మిగులం దూలి యున్న 
రామచం[దు దూత నోమాన్య చరిత సీ 
నన్యుంగా6 దల్థప కమ్ము నన్ను. ౨౬ 

హృదయము నతో నాతని . 
వదలి చన౯ా రాతి చృకవాకముభంగ౯ 
మదిం గుందుచు. బతి నీ విట 
బదిలముగా నుంట నరయం బంచెను నన్ను౯. ఆలె 
సౌమ్మితి నీకు _మొక్కెను 
చేవుంబున దనశిర మవనీతల మంటకా 


సుందర కాండ ము. 87 


ఫ్రీ) మంతుడు కపిపతి సీ 
శమం బడిగాను విన మచిత్తుండగు చుక. 3౩3౮ 
__*వానువుంతుండు రామాంగళీయకంబును సీత కొనంగగట* 

గ. ఆమాటలు విని కొంత నమ్మకము కలిగి “ఆర్య పుత్తు )నకు 
సు[గీవునితోం జెలిమి యెట్లు కలిగె”నని జనక తనయ |పక్నింవ మా 
రుతియాకథ యంతయుం చెప్పి పాచేతసచిత్తంబుపోలిక సంతత 
సన్ని హిత రామనామమంగళం బగు నంగులీయకం బొసంగె, 

ఉ. భూరిసుఖావహం బగుచుం బాల్పెసలా రెడు రామమ్ముదిక ౯ 
ధీరత నంజనాసుతుండు తెచ్చి యొసంగిన యల్లనాంటిలో 
నూజవయం౦శ మాటకును నోంచకపోయిను దొలి రాము నిం 
పారగం దా వివాహ మయినట్ట శుభాహము వారిజూశ్నీకిక. ౨౬ 

గ, ఇ ట్లత్యంతానందభరిత మై భూపుత్తి 9 వాయుపుత్తు నితో 
విటనియె, 

ెఠమహోభాగ! దు రాత్ముండగు రావణునకు మృత్యు వాసన్న మె 
యున్నయది. విభీషణునికూతురు అనల తల్లీ పంప డానిటకు వచ్చి 
యే చెప్పినది. తురీయోపాయంబు చేత. గాని యనార్యశీలుం 
డగు నీతం డార్యపుత్తు)నకు నన్ను సమర్పింపండు. అదినిశ్చయము. 
చేను నొకమాసంబుకంకుం | బాణంబులు ధరియించి యుండంజూల 
ను.”ఇట్టనుడు! బావని ోమహాోనుభావుకాలా! భయపడకుము. నిన్ను 
నే నిప్పుడే యక్తుకొనిపోయి సమ్ముదము దాంటి గఘువీర చర ణసర 
సిజసమోపంబునకుం గొనిపోయెద. నే న ట్లూనర్చ్పం జాల నని 
యెచవలదు”,. 

ఆ, వె. అనుచు మేను వెంచి యంజనాతనయుం౦డు 
మహిత ఫర్వతంబుమాడ్కి యయ్యె 
న ల్లయాకృతిం గని నట్లీవారల కెల్ల 
జలధి పల్వలంబు సరణిం దోంచె, 30 

చ. అది గని మోదమంది జన కాత్మజ యిట్లను “సాగరంబు గో 
వ్పదగతి దాంట జాలిన యపారబలుండవు నీ క సాధ్యమై 


88 


చంపూ రామాయణము. 


నది యి(ఃక నెందు. గల్లు నటులయ్యు ననుం గొనిపోవువేళ సీ 
పదవికి. జాల సంకటము వాటిలు నంచు దలంతు. బాజిసీ, క౧ 


, అడియునుం గాక. 
. దితిజాధీశ్వురు హీను నే నిపుడు పాతివత్యసప్తార్చి కా 


హుతి సేయం జెడురామ బాణమునకగు౯ యో గ్యాకశనం బంతం ద 
కిక ర్రీందు(డు మ్లానతం బూంసి సంక్షీణిం ఏ నాయా[త యీ 
పతితు న్నాపతి కరాల్సి నప్పుడ గదా భావింప నాం బగు”, 3౩౨ 


. అనిపలుకు వెదేహిపలుకుయు కని వినతుండై పవనతసయుండు 


జనకతనయ కి ట్రనియె. 


. “కపటమృగముచే వంచనగన్ననీవు' 


విటపమృగము చే జెజు ఏడి వెడఐబం గూడ 
దద్ది జగతిలో వ్యాపించి నట్టు లెన 
రామబాణంబు (పఖ్యాతి (వయ్యకు న్నే. 53 


. వెక్కు మాట లేల నీమాటలు చరితము నిశ్చయము నివి యన్ని 


యు త త్త్రియాణికి సదాచార సంపన్నకు రాముపత్నికిం దగిన 
ట్లున్న వి. రామలక్ష్మణులు తప్పక యిీాలంకకు వచ్చి రని నమ్ము 
ము. తిరిగి పోవుటకు నా కనుజ్ఞ యిమ్ము. రాఘవేందున కాన 
వా లే దయిన నిమ్ము” అనిపలుక, జానకి నిట్టూర్పు నిగిడించి మా 
రుతి కి టనియె. “తొల్లి యొకప్పుడు చి తీకూటతే టవనంబున రఘు 
నందనుడు నాయొడీలో.6 దల యిడి స్మీదిం నుచుండ ఛారాభరం 
బనుకాకి నాపయోధర౦బులపరిసరంబున జీ3 రఘుపతి బూచి. 


. కుశము (బ్రహ్మో స్త్రముం చజేక్చి కూళ కాకి 


వెం (బయోగేంప నద్ది యావాయసంబు 
క న్నక టిమ్మాతీము హారించి కొచి విడి 
నాయడుమొద లది చిరజీవినావు ముంచిె.”” రిల 


“లని పూర్వపరిచితక థను జెప్పి చూడావుణిం గూడ నానవాలు 


గా నొసంగ. 


( 12) సుందర కాండము, 89 


చ. దనుజకృ తాపరాథ జనిత సూర దుగ రుపాగన్ని కీల నాం 
దన రెడు నాయన ర్లషమణి( దన్ని మరుత్పుతు శేతం బెట్టం చే 
కొని మణిగర్భి తాస్యఘనకుండలిసన్ని భ బాహుః డౌచు భూ 
తనయకు మొక్కి- పీకుకొని ధన్యుండ నెతి నటించు నెంచుచున్‌ , 


_--*౭ హనుమ౦తుండశోకవనభ౦గ౦బొనరించుట *= 


క, పలలాలికి. దనరాకను 
చెలుపంగా? గోరి వినుతధీరుండు మహో 
బలసుతు. డుత్చాహముతోం 
బూలియంగా. జేసె నల భూరివన౦బున్‌ 3౬ 
గ్‌ కడలి శాఖావనతిచేసీ చెడ తెరువులం 
దిరుగుచు సుమనోభ ౦౦బు కర మొనర్చి 
(శుతిమనోవార వాగ్డి (జ పతతి నొంచి 
యనిలపు తుండు దశకంరఠు నతిశయించె. - 32 
గ. (పమదవనభంగంబు కావలివాండచే విని కుపితుండై దశకంళఠుం 
డు (పవా స్తవ్నుతుం డగుజంబుమాలితోయాడం గృతాంతకింకరు 
లం బోలు కింకరనికర౦బుం బంపం బవనజుండు జారలనెల్లం జం 
ప్రీ నైత్యతోరణము పై [నా ల, స ప్త్వమం। తిపు తులతోంహాడన నేకు 
లు రక్క-నులు చచ్చి రని విని కుపితుండై రావణుం డావలీముఖు 
జీవ గవాంబుగా6 బట్టి తెండని సింవాపరాకములెన (పఘస[ పము 
ఖసేనాపతుల నై దుగురం బంచె. వారలం గూడ బరిమార్చి దాశ 
రథిదూతను నే నని మాటిమాటికిం జాటుచున్న యామారుతీం 
బట్టి కొని రా సకలరాత.స సేనాధ్యశక్షుం డగు నకకుమారుం బంప 
వాం వతళ్చూర్ణిత హేమభి త్తికరజ్‌ వాతంబు మై (గమ్ముటన్‌ 
నవ్షతాధ్వ మకాలలోహితరుచిన్‌ దట్టంబుగా. దాల్చ్పంగా 
రత్న శ్ళారము లుర్యియన్పలుక పెం (బాథిం బడన్‌ _వెచుచున్‌ 
అక్ష కీడ యునర్చె వాయుజుండు లంకాళింద భాగంబునక్‌ , 3౮ 
గ, అట్లు రాశక్షను లెల్లరుం జూచుచుండ నతుయుం జంపివై త్యపాసాద 
._స్తంభంబులం బెటికి యందుద్భవంబగు పావకంబుచే నెల్ల దహీర్ల 


90 చంపూరామాయణము. 


చి మారుతిమరలం దోరణంబుంషజేశ. ఈవ్భ తాంతం బంతయు విని 
యతికుపితుంగై కన్ను లిరువదియు నొక్కు_మ్మడి నిం|దజిత్తువై 
నిలిపి. 

చ. అని యొనరించుతేళనిను నల్హనం జూడగం జూలువార లా 
యనిమిషలోకమందునను నాక సముందున భూతలంబునం 
గనుగానం జాలమంచు నొడికంబుగ సంస్తుతి చేసి పోయి యా 
వనచరుం చెమ్ముటంచు సుతుంబంవె సురాధిప వెరి య తృటీ౯ రికా 

చ. దనుజవరూధినుల్పమయ దానవభర్శ విషాద మొందంగా 
దనుజనితంబినీజనము తద్దయు శోకమునొంది కుుదంగ?్‌ 
దినకరుడు న్య్విధుండు సౌర నేర నిలంక నిఖన్సి శుద్ధ మై 
తీనరం బెనంగర య్యెడల దానవప్పుతుండు వాయుప్తుతుండు౯్‌ .ర౦ 

గీ, ఘనతరో[గసం గామ దుర్గినమునందు( 
దఅిచుగా శరవర్గంబు గురియు చుండ 
మేఘనాదము చే నెమ్మి మిగులనలరు 
నట్లు మేఘనాదునలన నలరె హనుమ, రణం 


---+ రాక్షసులు హనుమంతుని గట్టి రావణునొద్ద క గొనిపోవుట ళ€--- 


గ, అసమరంబున నిశాచరవీరులనేకులు చచ్చుటయు నితరాప్రుంబు 
లు వితథంబు లగుటయుం గని యిం దజిత్తు బ్ర)హ్మా్యస్త్రుంబుం 
బ)యోగించి విజయ। నీసగంధుండగు గంధవహానందను బంధింప 
దక్కి_నరక్క.నులు జనువనార తాళ్ళ చె నాతని యొడలంతయు 
బిగియంగట్లిరి. 

గీ, అనురులారీతి మారుతి నంటంగట్టి 
నట్టిక ట్టు 'లెల్టను బూర్వమందు దనుజ 
భర్త ఇజలంబెట్టిన సురవనజముఖుల 
క్ర ట్టు విడిపింపయగా నయ్యెంగార అంబు. రా 

గ. ఈకీతిం గదియంగటి వానుమంగొనిపోయి యనిమివపతివె రి తనజన 

A) Qe 
ఫంని' యెదుటం బెట్ట. 


సుందర శాండము. 91 


సి అంధకా రాతిలీలా దితోలన చణ 

ప్రఖ్యాతి వింశతి చాహుబలుని 
బందీక్ళ తామర వార వధూధూత 

చామర మారుత చలిత పటుని 
బాటలాధర పుట భాసురదం తాగ 

రుచిశారవి గహమచిని దనరి 
సంభ్యాంబుదాంతర చర డిందు రేఖ చే 

బొలుపొంకు సీలా, దిబోలు వాని 
'సం|గామ కేళనాశాదంతి దంతముల్‌ 

విజిని వక్షంబున నిజికి కొన 
దరగలనెలైడ మెర "సెడిఛాయాత్మ 

విధుతోడి యుదధినా వెలయువానిం 
గై వల్యపదవినిం గడంగి నిరోధింపం 

చాపము లాల్చ్బినరూపమన(౫ 
సూ ర్యేందుపావక సురుచిర కాంతులం 

దపముచే గెల్చిన తమనునంగం 
దనరువానీని దశ కంఠకులోనియె నతండు 
నతని.గనుంగొని వెజభలంది యాత్మ. దలంచె 
వెండికొండను దానెత్త మండి శాప 
మిచ్చిన యలనందీళుండు వచ్చెనను ను, ర 


—:  హనునుంతుండు రావణునితో సంఫాషంచుట 


గ్‌, (పవాస్తుం డడుగు [వశ్నంబు లన్నింటికి నుత్తరంబుగాం. బావని 
రావణునకీట్లనియె * నేనువితృనియోగంబున వన వాస వతంబూని 
శూర్పణఖ్యావెరూ స్యంబున కలిగియడరిన ఖరాదిఖలపలాశ పలాల 
జాల౦బునకుం గల్పాం కానలుం డై క పటహరిఇము౦జ౧పచేగిన సమ 
యంబునం | ఏయు రాలి గోలుపోయి వెదకుచుండు తటి సుగీవు 
నితో సంఖ్యం బొనర్చి వాలియనుకంటకు నుతాతంబు గావించి 
దుర్భృ తక తియవంశవనదవాను౦డ గుజామద గ్న్యు భుజాబలంబవ 


92 చంవూ రామాయణము. 


లీలం దూలంబు గావించిన సత్యసంధుండగు దశరథనందను దూ 
తను. జూనకిజాడనరయ నినతనయుం డంపీన వానరులలోనొక్కం 
డ, వారాశి దాంట్‌నచ్చి భవదుపవనవాటిక భూప్పుతింగాంచి 
మొక్కి. మరలిపోవుచు నారాక నీశెజింగింపం బమదవనంబుం 
గూల్చి నిశాచరకృతంబగు శేవలలూతాతంతుబంధనంబు నీను 
జూచుతమి నంగీకరించి నీయొద్దకు వచ్చినాండ. 

ఉ. నాకముదాంక సజ్జన మన౦బుల చెక్కిన సచ్చరిత్ర ని 
త్య్వూకుకులావతంసు కుల భామినిం గట్ల దలంచె జేలాకో 
(పాకటయజ్ఞ వేది. (బభవంబునుగన్న శిఖ న్మదాంధుండె 
కోకను మూటగట్ర మదిం గోశెడుమూర్భని రీతి దుర్మతీ, రర 

చ, ఘనపిశితాశం బె (దిరుగు (గ్రద్దలమూంకయ యాతవ[తమె 
'యనిమొనలత్ర్మణేషమువాత మై భువి నీవెయి (| వాలకుండంగా 
వనితల చబావృవారియ నివాపజలాంజలి యాచు నొప్పంగ 
న్వినుతపుల _స్యసత్కులము సీవలనం జెడకుండ( జూడుమో. ర 

చ, పరనతు తెందజుం దివిరి పట్టినం బక్హైదుగాక నీవు భె? 
స్కరకుల వార్థిసోము కుల కాంతను బట్ట దలంపంబోకుమిా 
యురగకులాధినా థు డనిలౌదనుడ నద నేనటం చు దా 
గరుడునిశ్యాసమారుత ముగ క్కున6 గోల దలంపబోలు నే, ౮౬ 


గీ, బాహువ నెడు చందనపాదపంబునందు. 
దూణ మనుకోటరమునుండి తూర్లముగను 
చాటి వచ్చెడి రామశరోరగంబు 
(గక్కునను (గోలు న్మీపాణగంధవహుని, రో౭ 
చ, పలుకులు వేయునేల కులపాంసన మాయమృగంబుపాటులం 
దలంచినం దోకతోడనిను దతత. గట్టిన వాలిపాటులం 
దలంచిన రాఘ జేశ్వరు శిత వదరాళికి భక్తి మొక్కుట 
ల్వెలిగ నమోఘమైనయది వేటు తనుతము లేదు నీకెటకా. ర౮ 
చ, అనుచు వచించునట్టి పననాత్మజుపల్కు_లు వీరము (గ దాం. 
యనయతేః బం క్తికంఠకుండు భటావళితోడ వధింపు. డీర లి 


సుందర కాండము. రిప 


వనచరునంచు( బల్క_ విని పావనధీయుతు. డౌవిభీవణుం 
డనయము నూన్నె దూళలు వథార్షులుగా రనుధర్మమూంతగళా, 
గ, దశవదనుండు విభీవణు బోహణబబు “బంగీకరించి పావనిం జంవుటు 
డిగి ప్రవంగుల యంగంబుల వాలంబే వరం బగుట వీనితో(కకుం 
బట్టలు చుట్ట మంటనంటింన కొట్టుచు సాటించి వురంజౌల నూరే 
గింవుం డని రాక్షసుల శా. క పంప వారును నటూనరిరపూడు, 
గీ, పావకుం వ. [బు జరిల్లి లి [| 
వాయుసూనుని యాయత వాలమందు. 
గరి ర్ల కారగుళుచ్చంబు కరణినమురె 
నమరు లత్యంత' పోూంూదంబు నందుచుఏత. ౫0౦ 
గ, ఈవృతాంతంబు రాతీపొంగనలవలన విని దూయమానమాన 
సయై జానకీ పావకు నుపాసించి వానుమంతుని వాలంబునం జల్లని 
వాడ వగు మని పార్థింప, 
గీ. ఉ౫కి తాతపోమయ సుతవసహునకు 
నింధనంబౌదు నేనని "పొచ్చుభీక 
ననలు. డెంతయు( జల్బనై యనిలపు కు 
వాలమందున మణిదీపభాతిం దన. ౫౧" 
గ, పవనతనయుండు “*చీ/టిమూలమున నీపురయును జక్కలాం 
జూడనైతి. అనలై కసాక్షీకంబుగా నిప్పుడు విశదంబుగా. జూతుం 
గాక” యని చుట్టియున్న రాశేసగణంబును దోరణవరిఘంబుచేం 
గొట్ర చంవె నప్పుడు, 
గ, నీత యనులక్షి | బభుతోడ. జేర్చుపొంాు 
“సెన్యఏీచియాలం కాఖ్య మ ను 
వేధ మధియిం చెం బాశాహికోప్టీతమగు 
పవనపుతొఖ్యమంధర పర్వతమున, కిం 


ఉర లంకా పుర దహనము. *- 


వ త; అంతలంక కాలంబొ చ్చ. 


/ 


ర్మ చంపూరామాయణము. 


మ, ధరనా నొ స్పెడు నెమ్మికిన్‌ జలద మై, దై త్యాంగనాస్వాబ్లశ్‌ 
ర్వరియై, శావణకీ ర్షిహంసతతికి న్వన్షాహ మై, తెత్సురీ 
వర హైన్యోచిత వేవసంభృతే జటా భారంబునై, సీతకు 
న్వరమి త తిజటాభ మై దశదిశల్‌ వ్యానీం చె నాథూముముల్‌. ౫౩ 
ఉ. మారుతివి కమంబునకు మానక (క మ్మెడు హర్ష బౌవృముల్‌ 
కూరనిశా చరాధిపుని కోపభర ౦బునకల్కి చాయగా? 
గోరువియచ్చ రాళికి నకుంఠితహార్షముంగార్చె న ఘవు 
ల్కాజుటక న్నెపం బొకటి కల్పన చేయుచు ధూమము త్తణిన్‌. 
సీ ఘనసీలధూ ను మాగతి 
వీనువీదిని బర్వుచుండ చేలుపుటింతుల్‌ 
మనమున విస్మయ మందిరి 
కనన య్యెను యమున మననగరవుం దనుచున్‌. Pe] 
చ. ఘనమగుధూమ మ త్తజిని [గాలంగంజబొచ్చె దిగంగనాళికిన్‌ 
ఘనకటి నీలవ_స్తిమయి కౌనున గారుడ రత్న కాంచియె 
స్తనతటిం బృతేభంగ మయి చారుగళంబున నిలమాలయైొ 
కనుగవయందు మె త్తనగు కాటుక యైవీలసిల్లి యె'లైెడన్‌ . 


మ. సురనారీ వదనారవిందతతికి న్పొంపారు సీరాజనో ' 
త్క_రమై యంబుధియందు నౌర్యశిఖయె కాదంబినీహీనప్ర 
వ్క_రమందుకా జపలాల తానిచయమై చల్లాజుట లేక వా 
నరవాలానలకీల లేచి వెలిగాన్నాల్నాళ్ళు హేలాగతిన్‌, సై రై 


గీ, పవనపు। తక వాలాగ్నివలన లంక 
కనలి యంగార శేవంబుగా మండ 
నిజగృహాంబులమంట గన్నీ టిజడిని 
నార్పి రాకాశముననుండి యసురలపుడు, రా 

చ, అనురవిభుండు తోడయినయప్పుడు జూప లేని వి కమం 
బనురకులేందపు! తకుని యాజ్ఞ సురారులు 'చూపినట్టులన్‌ 
శ్యసనసపోయు.డై నవుడు( జల్బ్పంగ6 జాలని దాహాక ర్మముళా 
శ సనతనూజుసంగ తిని జక్కృనొనర్పుంగం గ ల్లె నగ్నియుకా, 


nn 


చ, 


సుందర కాండము. రిస్ట్‌. 


సమరకుతూపహలుండగు నిశాచరనాథు. డవార్యబాహుపీ 
ర్యమున హరించినట్టి యమరాధిప రాజ్య సరోజగేవాడా 

నమిత జ వాఢ్యమారుతిమహారణిసంభవ వహ్నీశుద్దయె 

నమిత సురారియైన నిజనాధునిం గూడ దలంచె వెండీరయు౯. 
వెక్కునూటల. బని యేమి యక్క_జముగ 

రావణభుజగు ప్త్రమయిన లంకయందు 

మొనసి (శ్రీరాముదూత తాముందుంజొచ్చి 

దండధరునిదూతలు రాగ చారినేసె. ౬౧ 


. మారుతినా నొప్పుయజమానుండు నేమముతోంబలాశవి 


సార సమాహ్య యోకసమిధల్‌ నిజవాలగ తాగ్నెయందు నిం 
జార వేల్చి యక్ష జయమంది నిశాచరనాఘుసంగతిం 
జేరినపాపసంభుము ల శేషముడంగంగ నొంటె సద్దతి౯ా 


. పొవకుచేత రాక్షసులప ట్రణ మౌగతి నుంకుచుండ సం 


భావితశీల జానకి అహార నొందమికాత్మ. బాంగుచుం 
బావని యా మెయాజ్ఞ( గొని జ నకల దుస్తరం 
బావనధిందరించి కపులాడలం 'జేరె మహేందశె లము౯ా. ౬౩ 


. అట్లు చేరి ఎసిన్యాధి పతుల యధథారంబుగా సమ్యూనించి తనవృ 


'తాంతంబంతయుం దెలుప వానరబలం బమితానందంబునొందియీ 
సువార్త విన్నప్పటి దాశరథిస్నుగీవు లయా నంద తార తమ్యంబు( గ 
నుకుతూహలంబునయూధనాథులు వెంట రా నహమహమికతోంజను 
చు మార్గమధ్యంబున దధిముఖ రక్షితంబగు నుధువనముం జొచ్చి 
పహానుమంతుననువుతి చే మధువుయభేచా౦ంబుగా. (దావ్‌- నుఖంచిరి, 


. అంత చధిముఖుండెంతయు నాగ హించి 


యంగదునిం జేరిమొక్కి. యిట్లనియె వినతి? 
"బే నెం గపులాను చున్నారు 'లేటులట్లు 
వమౌొన్పగా6 దగుమోరలు మాన్య చరిత, ర 


. అట్టువిన్నవించు' దధిముఖున కంగదుండిట్లనియొ. 
స్టే రావణునియింటనున్నది రాముభార్య 


యనెడు మధురసువా _రనాకానతిచ్చి 


98 చంపూ రామాయణము. 


నట్టివానుమంతునాజ్ఞకు నడ్డుగలడె 
కాన X55 జేసె నాననిమ్ము. ౬% 

గ, అంత నిలువక భయాకా )౦ఠులతై దధిముఖుండు సు 'నీవుపాలికిం జని 
వానర బలకృత్యంబంతయు నజీ.గంప దానివలన సీతొదర్శనం 2 బె 
నట్టు గహాంచి యిననూనుం డమితానందంబునొందె వంతం గపిసే 
న 'వెంబడింపం చావనియు దాః: సిలై. 

చ. వనచరసేన లత్ర్తజీని బర్వత మెక. చుం |క్రిందదూ కుచుళ౯ా 
ఘనసాదమ త్ర తతం దరులం గానిపేధంబున( గాగిలించుచు 
స్వానములం గాయలందినుచుం పొడుచు నాడుచు6 దోకఅంతయు౦ 
గనుక ని జిమ్ముచుంగర మంంగావర మెతిచరించె నెలెడ౯, ౬౬ 

__*వానునుంతుండు రామునకఠకజానశకీచూ డామణినిచ్చుటః *ా 

గీ, నిదుర లేమిని నరణమై నెగడునట్టి క 
కనుంగవం దన్ను సౌమ్మితి కనుచునుండ 
నీత భూడామణిని దాను జేతయబూని 
భరతునన్నకు |మొక్కెను బవనజుండు, ౬౭ 

క, అణుమ్మాతము (శమ వముందక 
వననిధి యినుమాబు దట్‌ ఛౌసిలునప్బా 
వని కపీవేన సమక్షం 
బున పహాన్దాంబునిధియందు ముని-గియె పోయె. ౬౮ 

క, జనక జ చూడామణి: గని 
ఘనతర మోదంబునొంది కాకుత్‌ న్లుడు త 
న్ననయం బడిగినం బౌవసి 
వినయంబున జెప్ప దొడంగ వృత్తే త్రంబెల్బక౯. ౬గ్‌ 

ఉ, పాపవశంబు చే నురగ పార్టినకన్య సువర్లలోకమం 
దోవ రానికష్టముల నొంచెడు నోజ మహో గరోపలౌ 
పాపనిశాచరు ల్మ్‌గుల బాధలు వెట్టుచునుండ వట్ట 
కోపవనంబున న్నవసి యున్నవి చేవాసుపు| తిం. గాంచితికా, ౭0 

న భవ్యభవదీయవం శాభివర్ణనమున 
నుంగరముంజూవియును నీత యుమ్మలంబు 


(18) సుందర కాండము, 97 


పాపి సంతసించి తిరిగి వచ్చు వేళ 

నానవాలగువార నే నడిగినంత, ౭౧ 
చ, కనున బాప్పము ల్లొఅగగాననమందున(దొల్లీ కాకిరూ 

పనువుగందాల్చివచ్చిన జయంతునికృత్యము 'దెల్పి మూడ మం 

దున వెలుంగాందు నీమణిని. దోరపుభ క్తి నొసంగె నీకు ని 

మ్మనుచు విచేహరాజనుత యర్యమవంళ సుధాబ్ది చర్యిద మూ. ౭9 
గీ, ఇక్కు_మాటలం బనియేమి వెడలిపోవం 

దలంచియుండియు నాశ చే నిలిచియున్న 

"దేవి యసువుల నీవేరి దివ్యమ్ము ద 

చేత ము దించివచ్చితి భూత లేంద, ౭3 

ఇది (శ్రామతౌ._శిక నో(తపప్మిత జయంతివంశ 
రత్నాకరసుధాకర రామయ గానుశేయ 


(పణీతాంధ చంపూరామాయణంబు 
నందు సుందర కాండము సంపూర్ణము. 





యుద్ద కాండ ము. 


 అలాజుతెలా కానా సాలుంనానాలాాకకాకట్య. (రజాలాలులకారాతలాశనాు. 


గీ, ఆంజనేయకథిత మైన యవనిపుతి 
యనఘవృ త్తంబు ముదముతో నాలకింపం 
దరణికుల వార్ధిశ శిద్భష్టి యరుణమగుచు6 
(బక్క-నున్నట్టి వింటివై € బరెగన పుడు. ౧ 
౫. దశ్శగీవకువిత రాఘ వాలోకన ద్విగుణీకృతో క్పాహుండ గ న్నుగీ 
వుండు (పఠిజ్ఞాపరిపాలనతత్సరుం డై యగాధ దై ర్యుండు గావున సిం 
ధువు నంధువుగాందలంచి యదిదాంటి [తికూటశ్చంగాలంకారం బగు 
లంకాపురంబు ముట్టడిఅప నంగదకుముద నలనీ లాధివ్వితంబగు సేన 
సన్నావాం బొన ర్చె నప్పుడు. 
గీ, రామనామకవారిధరంబువలన - 
వెడలెడు నపాంగఛార చే వృద్ధినొంది 
యఖలవానర వాహిని యశ్షైవాంగి 
తరలె దక్షిణ నాహిసీవరునింసాడ, 9 
గ, సమచలితబుశ సముదయుండును, గుముదామోదకారకుండును, 
శరభాదిక్కపసాదలీలుండును, నీలేందీవ రానందకుండును, దశానన 
దిశా కమణవ్య[గ కేజుండున్కు సమారూఢ తారానంద లక్ష్మణాను 
గతుండును నగు రామ చందుండు హనూమంతో 'దయసాను మంతం 
బధిషప్టీంచి నిశా చరతిమిరవారణనిస్తం,దుండైయుండ బవుళకో 
లాహాలభరిత దిగంతంబును నిరంత రాస్క_౦దిత నికటకాంతారంబు 
నగు వలీముఖబలాంబుధి సం భమంబుతో విజృంభించె. 
క వనమున నెల్టమృుగంబులు 
ఘనత రభయమొంది మిగులం గలగుండువడ 
న్వనచర యూధము లెల్లెడం 
గనుంగొనంగాం దామెయగుచుం (గ మ్యెవనంపున్‌ ణం య 


రా 


ఏళ. ఇనకులతిలకు నాజ్జై చే నుగీవ్రుం డంతల గపిసేన మహేంద్రోపాం 


యుద కాండము. 99 


—_* వానరసేనతో (గాడి రాముడు మలయ పరషతము చేరుట. *--- 


, రఘుపతియు సై న్యంబుతోనరెగి నదులుదా6టి యర ణ్యంబుల 


విఠరళంబులలగాపించి యసవ్యావాతంబగు సవ్యాశై లంబెక్కి_ మందా 
నిలనిలయంబగు మల యంబు౭చేరి సౌమి| తితో నిట్లనియె. 


. చందన పాద పాఖ్యనిజసద్యము లల్లన పేడీ య|దులం 


చెందును బాటు చున్న సులయేబులనీటిని గూడి శైత్యముం 
బొంది ఫపికాంగనారుతము మాయుచు నెంతయు దుస్పహంబులై 
మందసమోర శొబము లమందగతిన్కది గు-దంజేసెడున్‌ , లీ 


క ఇట్లు కడువిలవీంచి మే హీం| ద మెక్కి. 


రాఫఘునవుండు ముదితం బె న రఘుకు లేశ 
రాక తయశోనిధానమా ననగయాలి 
సుడులతో నొప్పు జలనిధి. జూ చెన పుడు, ౫ 


._ సాగగంబును జాచి సగ రాన్వవాయుండు 


తద్దయు చవెజంగంది తలం చె నిట్లు 
ఫణిలోకపలి?హాడం గనిపట్టంజాలండ 
హీనమై పొలుపొందు దీనితోతు 
నాశాంతముల చాక వ్యావించునిద్దాని 
సరిహద్దులూహాంపం దరముగాదు 
ఇందున్న యట్టి pe యిసుశతిన్నెలు మేటి 
వ్వీపంబులె "లెకడు. చేజరిల్లు 


నటులు దీని గోళ్ళ నవలీలలారదవ్ని 
సీటనింపినట్టి మటిమగల 
నస్మదన్యయాబ్ది హరిణాంకక ల్పుల 


మహితమహిమ నెపుడు మది దలంతు. 


తంబున సము| ద వేలోపవనంబునం వు విడియంచేయ వానరు లా 
వనంబునందు. బనస తాల రసాలాది నానాఫలా నా్ధదన తత్పర్నులె 


E య భేచ్భంబుగా విహరించిరి. 


100 చంపూ రామాయణము, 


అంత రాఖఘవానీక నుసీకొన్ముఖం బె సమ దతీరంటు వేరియున్న 
దని జారులవే విని యూబిలో దిగంబడీన యెరావతంబు పోల 
రావణుండు వ్యధితమనస్కు-౦డై, కామసరతం తుం డగుట సీతను 
వదలం జాలక యేవియుం బౌలుపోక (వహ స్తముఖ్యు లగు మం 
తు)లరావించి వారితో “నాయీాప్పితంబు మోెతింగి యే యున్నా 
రుదా! వెరి దండెత్తి రానె యున్న వా(డు. ఇప్పుడుమనము జేయ 
వలసిన చేమి” యని యడు వార లాతని యాశయంబెజీంగ 
“దేవా! భనదాజ్ఞాపర పరిజనులము మేము జీవించియుండ నీయప 
వాద మేలవచ్చెడిని. భవ దీయోగదుభుజపంజ రానీతం బగు నీతను 
ఏడువ౦ దగ” దని విన్నపించిరి. వాఠరిపలుకులు విని నలకూబర 
నందీశ్వర నళినోద్భవద త్త వాపంబులు నీతను బలవంతముగా వళ 
పజుచుకొనుట కంతరాయము కల్పించినవని చింతించుచున్న 
యన్నతో నసమాన వినయ విజ్ఞాన విభూమణుండగు విభీవణుండు 
రోవంబుతో నిట్లనియె. 
— విభీమణుండు రావణునకు హీతోవచేశము చేయట :___ 
చ. పరసతిలహూడం జూచెగవు పాపభయం బొకయింత లేక శే 
సరి దవడాహాముం బలలశంకను డాయలగంబోవు నటుల౯ా 
సరసిజగర్భుకర్షములం జయ్యన నీసడి దూఅనాతండి 
'వెరవున రెండు వాస్తముల వీనుల నెన్మిది మాయం జాలెడు౯. ౭ 
గ, లవణజలధియ పరిఖయా లంక మేడ? 
గవి యొకం డిటు దానిని గాల్సు కుడ 
దనుజకులనాశ మొనరింప ధరణి తనయ 
యనెడువేర మాయ వొడమె ననుచు దలయు. రా 
చ. నరులెయటంచు వానర గణంబులె యంచు దిరస్కరింపకీ 
వెటబుయగనె కా_రవీర్యదివిజేం దతనూజుల సతమాత్మ భూ 
వరము మనుమ్యవర్ణ మను వల్కు.ను నంది కొడింది శొపముకా 
సరకు నెంచ వేని విధిశ క్రీ యజయ్వ్నమటంచు నెంచెదక౯ా ౯ 
క ఇట్లు సీతిసహీతంబగు పాతం బుపచేశించిన తమ్ము నవమానించి 
రావణుండు *పీండ రాలి పృ పాతురిడు శ క్రూర్దుంొడన నాన్ఫళంసు 


యుద్ధ "కాండము. 101 


వ్‌డ్షీ మం,తిచతుష్టయసహితంబుగా విఖీిషణుండాకాళమార్లంబున 
నెగిరి సముదంబుడా.ంటి దూరంబునుండి కంఠంబులె త్రి సవితేర్య్కం 


బుగాం జూచుచున్న సు! గీవాదులతో గగన మందుండియే యిట్లు 
పలికే, 


ఆ: శరణార్శియై విభీషణుడు రామునొద్దకు వచ్చుట. :- 

చ. అనఘపుల_న్య్వవంశభవుః డయ్యు దురాత్మక 6 డైనయట్టి య 
న్నను విడనాడి బాంధవజనం౦బును గూడ? బరిత్యజించి దు 
ర్హనులను గూల్చి సజ్జ్ఞనులసాంకెడు రాఘవు (పాపుం గోరి యే 
వినతుండ నాచు వచ్చితి విభీషణ నాముండ రామదాసుండకొ,౧౦ 

గ. ఈరీతి నతికగుణంబుగా. వేండికొను నిశాచర పతితమ్మునింజూ చి 
యాతనింగూర్చి య భిజ్ఞానవూర్వకంబుగా హానూమంతుం డొన 
రు విజ్ణప్తి నవధరించి, తడాగవమునకారణ౦బు శం కాపరవకుం డెన 
స్నుగీవువలన చెణింగి దాశరథిదయమానమాన సుం జె స్కితపూర్వ 
కంబుగా నినసుతుతో నిట్లనియె, 

గీ. సఖుండ యభయార్లి విఫలు(డై చనియెనేని 
రఘుకులంబున కోదిచాల లఘుతగాదె 
యనుజు. డౌంగాక తనుజు-దే యగునుగాక 
యరికి కరణారి యగువీని. గరుణంబోతు. ౧౧ 

గ. రఘువరుహవృదయం బెటింగి హనుమంతుం డేగి తోడి తెచ్చుటయు 
నాద కాననానుజుండు వినీతుండై దాశరథికి మొక్క. 

చ వినమిత గా తు(డౌా నబవిభీవ ణుగూరిమితోడజూచి యా 
యినకులభ ర్హ యిట్టుల నె నిచ్చితి సీకి దెయన్న రాజ్యమున్‌ 
వనచరనాథువాలి విభవంబు సుఖాన భుజించుచున్న యీ 
యినసుతుండే యుదాహరణ మిందులకుకమటికంశ లేటికి౯, 

గీ, పదవ్నివెని మేల్చదవిని బడయవచ్చు 
దై నక్భవయున్న దళక ౦ఠతుతేమ్ము(డట్లు 
రమ్య రేఖాతప| తాంక రామపదము. 
బట్టి యేకాతవతాంక పదము గనడో. ౧౩ 


102 చంపూ రామాయణము: , 


గ. ఆెండవసు[ీవుండుపోల నత్యంత వి సంభ ప కుండగు విభీవణుండు 
తొలుత భరతా గజాపాంగ సుధాతరం గాఖిపి. కుండును వెనువెం 
ట రాజ్యా భివి.క్రుండునయి దశరథ నూనున కు దశ గీవబలం బఖిలం 
బు నివేదించి వానర జలంబుదథిను త్తరింప నేతుని ర్మాణంబవశ్యంబు 
గా నం దన్నిమి త్తం బంబుధి నాశాధింపవలయునని సవినయంబుగా 
విన్నవించి. 

అ. వె. అంతరాఘవేం దు డంభోధిధ్యానించి 
చానితీరమందు దర్శశయన 
మొనరంచేసి యందు నొదింగి తా శయనించె 
వేదియందు వహ్ని వెలయునట్లు, ౧౮ 

+ రా ముండ బి వేనలుగుట *- 

గ. రామభ(దుండట్టు కుశా స్తరణ మధ్యస్తుండె నియమరిబున మూ 
డుర్మాతులుంబగ ళ్ళు ధ్యానించినను సము దుండ భిముఖుండు కాక 
పోయె. 

క, అలకువ వారిధి తన్నటు 
చులుక్‌న సేయు౯ణ రఘుపతి చూడ్కులరాగం 
బలవడం గన్నొమలాడ౯ 
జలనిధివై 6 జాపమె త్తీసమకట్టిమది౯ ౧౫. 

న, పావకా(స్రుంబు రాముండు వనధిమో:6ద 
విడువందలంచినయంత నే వేల్పుకేజు 
పియుని గతిచూచి కన్నీరువిడిచె మిగుల 
వారుణా్యస్రుంబు విడిచిన భంగిగాను, ౧౬ 

గీ, మండుతూపును లఘుత రాముండు విడువ 
న| కకుంభికుంభీన సచ క మెల్ల 
దద్దయును భీతిచేతను దల్లడిల్ల 
'నల్లికల్లోలమ య్య నాయ మిగుల, ౧౭ 

గ. కల్పాంతానలంబునకుం గాలకూటదహనంబునకు బాగ బాన్నాకి 
భార్షవుతీక్షకుతార: బునకు నులుకక, బెదరక, జంకక నిలిచిన జలనిధి 
దా శరథియమోఘాగ్నేయా(స్త్రృంబు సహింపంజూలక్క  * 


యుద్ధ కాండము. 108 


. దారుణాకుగ బాథాని దాన'మైస 


రామునే చేరె జలనిధి పాపుంగోరి 
పరుషకులిక వాతం ఎబెన వారిదమునే 
జీవలోక ౦బు వార్ని చేరుంగగాబె ౧౮ 


. ఉదధి యాగతి రఘునందనుం జేరి చిరత్నరత్నరాసులు కానుక 


లొసంగి విన్నముండె బహువిధంబుల నుతించి ఉఅమాఘంబగు 

న. బాభీకభామంబగు మరునీఘయం 'ెంబేని వనడువవల 
యు, సలిలావష్టంభంబు సహింతు, నిప్పూడే నేతువుంగట్ర నలుసియో 

గించునడి” యని నివేదించి యంతన్థాన మయ్యె. అంత. 


— 4% సే bese wu 


లీల దీక్కుులనుండి మహీందు నాజ 
ష్‌ oe 
గిరుల మిక్కిలి. గొని తెచ్చి వారులు వైవం 


బూడీయు జలధి నురల డాంబూర్జమయ్యె 
గిరుల బ్ర)వహీంచుచున్న ట్టి రుకులనీట. ౧౯ 


+ గిరులు దాశిచచ్చిన జలచరము లునుబు 


వడెసె నందున్న ఆయోషధి పతతి వలనం 
బొలువు చెడిపోయి సర్పము ల్పూత్క_రింపం . 
గందరంబు౪ సింహము ల్క_లతం జెంది, ౨౦ 
కొండ లెత్తుట జలధిలోం గూర్పుటయును 
తనక సరికే నలు(డు గట్రనట్టి 
చతు నై వ్పెను సూయ రా సీతకప్పు _౨౧ 
డవనిచాపినట్టి యభయవా స్త మనంగ. 

నన నసువేల పర్వతము చేరుట := 


. అంతర్ముఖులు వబోధంబు చే సంసారంబు చాంటి న్య వకాశం 


బగు పర_బవ్మాంబుం గని యానందించు నందంబున వలీముఖంబు 
లా సేతుపథంబున నబీలంఘంచి (పకాశంబగు సు వేలగీరీశంబుం గని 
పరమానందంబునొంది, తద్దిరి తటంబుల నెల్లెడడామమయె విజ్బం 


_భింపం దత్క_లకలంబునకుం గందరంబులం గల కోంరీరవంబు లలిగి 


రవంబు లురవణింపం జేయ వేలారీతం బగు కోలావాలం బుష్పతిళ్లై. 





104 చంవూ రామాయణము, 


వీదప రాముం డుదధి లంఘించి సువేలారాముంబున దిగి యు 
న్నా(డని శుకుని వలనందెలిసికొని దశవదనుం శాడశరథప్పుతు 
సీనంజక్కంగాంబరికింప శుక శారణులను నిర్వురంబం ea ప్రచ్చన్ను 
'లైవచ్చిన వారిగుట్టు విభీషణు చే నెజీంగి వానరు లవ్యారి బంధిం 
చిన నిపన్నాభారుండగు దాశరథి కరుణచే విము కులయి (పాణ 
ములు దక్కి.ంచుకొని తాము కన్నదంతయు వారు నివేదింప 
రావణుండు పొసాదం బైెక్కి. సమరోత్సుకులెయున్న వానర సేనా 
ధిపతుల వేశ్వేజంబరికించి చూది వారల సరకు సేయకుండె, 
శతు జలం బనల్పంబని శుకోసారణులు వినుతింవ లం కాపతి వారి 
నుపేశ్చీంచి చక్క 6గాం జూచిరండని శార్లూలాది ఛారుల నంపుట 
యుం జూచివచ్చి వారునహ్లైనివేదింప ఖన్నుం డై చింతించి యకివిన 
తుండై యొద్దనున్న విద్యుజ్జహ్వూనితో రహస్యముగా నేదో చెప్పి 
సౌధము డీగి కిందికే తెంచె. 
విద్యుజ్జిహ్యూుండంత నిజమాయాబలంబున  సశరంబగు రాముని 
శిరమ్మును గల్పించి వాపసహితం౦ంబు గె. దెచ్చి యుద్ధ౦బునుండి 
దీనిందెచ్చితినని యెదుటం బెట్ట నిదాఘాతిశయంబున వాడియున్న 
మాధవీలత విద్యుదనలంబున మిగుల ఘమ్మ౦చుభంగి విరవా 
'వేదనాపరవశయైయున్న మైథిలి యత్యం తాకులయె మూర 
నొంది తిరిగి మేల్క_ని యదియె తథ్యంబనినమ్మి యిట్లు విలపించె. 
గీ, అసురగృహూ వాస మాసుర విసర బాధ | 
యసురపతితర్ణనంబివి యన్ని యెవనిం 
గలయంగోరి సహించె నో యలనిభుండిటు 
లతాటలాంచీయు జీవించె నకటవీత. ౨౨ 
గ. అ త్తటి విభీవణు పక్నియగు సరమ “వెదేహి | సీక్ష్‌దెన్యం బేల? 
ఇదియెల్ల రావణుమాయాక ల్పితింబు గాని తేథ్యంబుగాదు, సకల 
జగతీధుక్యభుజబలాభీ రాముండగు రామునెడ సీయనార్యవిచారం 
బొనర్పందగదు. నామాటనమ్ముము” ఇత్యాది వచనంబుల నవీనా 
సారనివ్యందిని యగు కాదంబిని గ్రీష్మాతవత ప్తంబగు నెమ్మికిం 
బోలె మైథిలికి నూజట గల్పంజే స్మ 


(14) యుద్ధకాండము, [05 


ఆసమయంబున మాల్యవంతుం డనుసచివ్రుండు దశకంఠుం 

జేరి జానకిని రాముని కర్పింపునుని బహువిధంబుల జబోధించెం 
గాని- ల్తిగ. (| 

చ. అని యనం చేతితీంటట ఘనమా సురవైరికి మాల్యవంతే మొ 
ననిమిష సుందరీ నివవహ మందున. గల్లిన మెప్పు ధారుణే 
తనయను వీడుమో యనుచు ధర్యము వల్కెడు మాల్యవంతునై 
మొనయకపోయె నాయు వటు మూండిన వానికి బథ్య మించునే, 

గ, అంత రఘునందనుండు గూఢ వేషధారు.ల పరికించి వచ్చిన విభీమ 
ణామాత్యులవలన లంకాపుర రతణంబునకై చేయబడిన యే 
ర్పాటుల నెల్ల. చెలిసికొని సమర సంరంభియెై యంబుధి మేఖలాలం 
“కారం బగు లంకాపుర౦బు (పొగ్య్యారంబు గాచియున్న (పహాస్తున 
కుం _బత్యర్థి ( పాణాంతకుం డగుసీలుని, దక్షీణద్యారంబు రశ్షీం 
చుచున్న మహోదరమవోపార్మ్వులకు విశ తయ విజయథా కే 
యుండగు తానేయునిం బడమటిద్యారముం బాలించు నిం్యదజి 
తునకు మూగ్రిమంత మా షికమం బననొప్పు హనుమంతుని నొ 
డనంబులం గావించి సమరాభిముఖుండగు దశేముఖుం డధిష్టించి 
సా యు_త్తర ద్వ్యారంబు చా ననుజసహితుం డె ముట్టడిం చె. 

గీ, కపిబలం బిటు పురిం జుట్టి (కమ్మికొనంగ 93, క్‌ - 
చ్వారముల నెల్ల మూసీరి దనుజభటులు ఓ ణ్‌ 
తత ణంబ యాయమరాజథానియందు. Van 
జ ప 'లల్లను "జెజుచిరి ద్యార భ టులు, Dt 

xX. స్నుగీవసహితుం డై లక్ష్య్మ్రగో_గజుండు సువేలాచలకూటము వై కే 
కె సింవాళద్వీప నామక కమలకర్ణికయు, విశ్వకర్మ నిర్మాణ 
కాశల పూర్లోదాహరణంబుగు (దికూటాచల నిరోభూవణంబు 
నగులంకాపురంబున౦ దొకయున్నత సౌధంబున నాకృతిగన్న యం 
ధకారంబు చందంబున నున్న దశకంధరుం గాంచె, 

గీ, భానుసుతుం. డంతం గినుక మై బెకి నెగిరి 
"పావు దశకంఠు మకుటంబు6 బడంగం దన్ని 


1.06 చంవూ రామాయణము. 


X. 
చ, 


డ్‌, 


గ్‌, 


తదనుజన్మూ కీనీట౦బు( బదిల పజచి 
భూరిగుణధాము [శ్రీరాము. జేరె మరల. 9 
ఇ 


౫% అంగద రాయబారము శం 


. “ఇట్రిసావాసం బొనర్పందగ” దని తపననందను మందలించి ర 


ఘునందనుండు మం ివర్లంబుతోం గూడి కరాజించ యంగదు నం 
- ౧ 

పుటయు నాభుజబల * లీ సాలం బుల్లంఘించి లంకలో? | బవేశించి 

నృశంను డగు నిశిచరపతితో నిట్లనియె. 


. తోశతోడ ని న్న్నూపవీ5ి రాకయుండ. 


గట్టివెటిన యాజగ జెట్టిసుతుండ 

ఖలఖరాదుల పాలింటి కాలు. డైన 

రాఘ 'వేందుని దూతను రాజ్య సేర్మద, ౨౬ 
వమ్మతవరు రాము మూడవ నేతమైన 

సీత. బట్టగాం దలయచడు యాతుభాన 

మేటి యరవింద మని చదళేటి లేంటి 

శివుని ఫాలమందలి కన్ను చేరినట్టు, 

మణీయు. 

నలువకు వాడె మూండు వదనంబులు నీ కలకార, వీరు చే 
గలిగిన భశగపాటున నొకండును మజ్జనకుండు వాలిచే 
గలిగిన పీడనంబున నొకండును సీయవిసీతి కొక్క. (డు౯ా 
నిలిచిన యొక్క_ మాము నటు నిల్య రామున కిమ్య్ము భూమిజ౯, 
అన్నకుబేకువువ్పకము నై హరించుట యల వెండికొం 
డన్నలుసుం బలె న్మిగుల డంబుగ నెత్తుట వాసవాదులం 

బన్న ముపాఆ చేయుటయు( బల్కజుం (బేలదు మాని వేవముం 
బన్నుగం దాల్చి దాశరథిపత్నీ వారించితి విద్ది ₹ "ర్య మే. 
వక్కుపలుకు చేల. 

గీ, వేతం గోసి తొలుత నీవు శివునకిచ్చి 

నట్టి తలలు తొ మ్మిదిగాక య క్రై యున్న న్‌ 


206 


Mera 


యుద్ధ శాంతము, 107 


డథమశిరముకు బలిగా దనుజనాథ 


రణనుహోర క్ర కొసరపం౭జబో రాముండివుశు, ౨౦ 
, దశకంఠుం డానుక్క సృైదక వాక గ౦బుల సహింపం జాలక పీనిం జటుం 


గ 


డని యనుచ కులం _బేశేప నలువ్రుకు నిశాచరు లావన చరు చేతు 
లం గట్రగంబట్టకొన విహంగాధిపుండు భుజంగంబుబం బట్టినవడువున 
నాతం డారక్కసుల నొక్కిపట్టి వై క౫రి వారిం గిందం బడ వెచి 
గాళ్లతో నెరిశిరోభం%ం బానర్చుభంగి6 _(బాసాదశ్ళంగ భంగము 
గావించి య పతిరథుండె తిరిగి దాశరథిం వేరె, 

రావణు దురితము ల్యని రొముం చేసు 

డించుకంత కన్నొములు జోడించె నవుడ 

కకిబులంబులు లంకను (గమ్మిక్‌నియెం 

(బళయమందున నౌర్యాగ్ని వార్చింబోలె. 9౧ 


సమర మదమ త్తవనచర కోలావాలర౦బున కొలికి నక్కంచరులు దుం 
దుభులు (మోయబింప నాధ్యని రోదోంతగం బెల్ల న్మాకమించె. 
జగంబుల నః లించుపగిది దిక్కులంబిక్కటిల్ని న యాఘోషంబు 
న రోవంబు పొడమం గందరంబులనుండి వెడలివచ్చు కంఠీరవంబు 
లశేవ ర్యాతించర సమూహాంబు నిజయందిరంబులు వెలువడి పయనం 
బులు వలదని బతిమాలు కొనుచు. గాళ్లక డ్లపడు పసిపిల్రలవ లె దు 
శృకున౦బు లడ్డగించినను సురవిలాసినీసహవాసోత్క0ంఠం బోలె 
వాని నిరాకరించి సంతత జ్యలితకోపాన లంబుచే నకుణంబు లగునయ 
నంబు లనుగొబివుబ కులికి వెడ దారిం బట్టు చేనుంగుల మరలించుపని 
*కశీమణి దిక్కుల నిండియున్న నక్కకూంతల  వినుపించు 
కొనక (గద్ద జెక్కఐగాలిచేం దూలుపతాకంబుల నొప్పు శ తాంగం 
బులెక్కి. నితాంత నిశితకృతాంత దష్ట్రలంబోలు పట్టిస్నపా సాద్యాష్ట 
యుధంబుల ధరియించి దారుణాజగర సంళానంబుం బోలు కాలా 
యసకంకటంబులం చాలిచి కల్పావసాన కాదంబిన్‌ వికల్పంబులో 
కాల ర్మాతిమూర్తులో కలికాల వివర్శంబులో యన దండధరునకుం 
గూడ గుండెలవియు న ట్లాహవ భూమిం జేరి వీకవాదంబులు పలుకు 


108 చంపూ రామాయణము, 


చు మేఘంబు లాసారంబులు గిరులవై 6 గురియుకి రణి వలీముఖబలం 
బు శిలీముఖంబులం జిమ్మిరి. అప్పు జాశరవాన రబలంబుల కి 
దారుణంబగు దురంబు |పనరి లై నంత వనచర వీర మౌారీకృత రా 
[(తించర పితా పానలంబు పగిదిం బతంగవింబ మస్తంగతం బయ్యె. 
ఆయుధ వహరణంబుల చేం బగిలిన యోధగళంబులనుండి కాటి 
పవహీంచురక్ష, పవాహంబు పోలె సంధ్యా రాగంబు రోదోంతరం 
'బెల్లగ్యగమ్ముకొనియె, హారిన ఖవిదలిత దంతావళ కుంభస్థలము క్ష 
ముకాకలాపంబువడువునం జుక్క_ లాకాశం బలంక రించె. రణర భ 
సంబున లేచిన ధరణీపరాగంబురీతిం జీశటి భువనం బా(క్రమించె. 
రరామినీచరగణంబులపోలిక యామినసీవిరహవిహంగంబులు సశో 
కంబులయ్యె. ఆశరక రంబులక రణిందామర సంబులుసకోశంబులయ్యె. 
ఊజాశరథిబలంబుపగిది. గుముదాకరంబులు (పమదాక రంబుఅయ్యు,. 
అప్పుడు. 
గీ, శరపరంవరల మిగులం గురిసి కురిసి 
యా+శరహృదయముల "ఆంతొ హాయింగొలిపి 
బలదనాదుండు కపులను గలంతపజిచె 
జలదనాదంబు హంసల. గలంచునట్లు, వి 
గీ, అంగదుం డంత. బెనుభూరువామ్ము చేత 
(మందనేసెను రావణి రథమును మతి 
రక్క_ సులమనోరథ మును నొక్క వెట్ట 
శిఖరికకాటంబు నిం| దుండు చెక్కి_నట్టు, 55 


= * ఇంద్రజిత్తు పన్న గా(స్త్రు0బుల చే రామలక్ష్మణుల బంధించుట ఈ 


గ. మేఘనాదుండు మాయచే మింటనుండి 
చక్క_ లత్నీంచి |శీరామ చం దుమోంద. 
దమ్ముమోందను వర్గించె దట్టముగను 
వ్యాళ రూపంబు చాల్చీన యస్తు చయము, 

గీ బంధముల నెల వారికి యాపంజూలు 
నటి రఘువంశపూ్రేందు డనుజుతోడ 


i 
Cf 


యుద్ధ కాండము. 109 


రాహుఎుదీతెగం గడు భీకరంబు నైన 

పాంపతూపులచే నప్పు బటు: డయ్యు, 3౫% 
చ, సురపతిజేత చేత మనం బొశ్మ్కను మిక్కిలి పుష్పక౦బువై 

నొరగి తపించె జూనకి రఘూద్యసులం ని యంతలోపలఅన్‌ 

గరుడుని గాలి సోంకుడు వికావిక లయ్యె భుజంగ పాశ ము 

ల్యరలిరి రావుము కృదినవల్ర భ చందము లట్ల రాఘనుల్‌. ౨౬ 


గ దుర్యారం బగు నాదయాయాోాధనంబున మారుతి ధూ మాక్ష్మ్మపకం 
పనుల గరములం జదిపీం చె.అంగకుండు నగంబుం బెటికి దానితో 
న్య జదల్శష్టుని వాతు( గావించె. సీలుండు బలంబున( |బహాస్తు నంతం 
బునొదిం చె.ఈగళతిం బెక్కు_రు సేనానాయకు లుక్క_డంగి చచ్చిరని 
విని రణోత్క_ంఠుండై న దశకంఠుం డాయుధ సాణియె మేరునగ 

శృంగం బధిష్టి. ంచు మేఘంబుపోలిక రథం వెక్కి లంక యంతయు. 
దన వెంట వచ్చుచున్నదో యనుగతిం జతురంగబలంబు లనుగమిం 

ప భేరీనినదంబు దిక్కు_లం వీక_టిల్లం బురతోరణం బత్మకమించి 
కవిబలంబుం గాంచె నప్పుడు, 


గీ దశదిగీకుల గెల్చిన దండి వీరుం 
బం క్రికంఠుని గన్నంత భానువంశ 
ముఖ్యం జేనట్టి రఘునాధు మూర్గమూలా 
దశ్షి ఇభుజంబు నదరెం డాం దత్త ఇంబ, 3 


గ, దశముఖుండును దిక్కరు లులుకుభంగి సింహనాదంబు సలుపుచు 
నెక్కడం జూచినం దానయై యాదిన రాహంబు వారిధి. గలంచు 
వెజింగున వానరబలంబు నాకులంబు గావించె,మణేయు నాదండీ 
తుండు తనపై గాండల మెండుగా గురియించు మా రాండ ను 
తుని, చిడికిటి పోటుల ధట్లించు హనుమంతుని, బతాకంబుల లాగు 
సీటుని చాణ్యపవోరంబుల నొంచి తూలరాళిని వాతూలంబురీతి 

, వానర బలంబుం బాం దోలి యతి దీప్తం బగు శక్తిచే సౌమి తి 
వశాంబునం బొడువ, 


110 చంపూ రామాయణము, 


గ్‌, 


అ్మఘభారల ననుజుని నాఘగముల 

సురవిపశ్నేం[ దుం (గమ్మి దాశరథి నెజుపెం 

గరుణ వీరరసము లేకకాలమం౦ంద 

శోక్రహర్త ముల్‌ వబతె ననీకమండు, 5౮ 


. అనుజుడు మూర్వలటేతి సమ రాంగణనుందు నరాళివర్షముం 


ఉనకయ వచ్చులోన సరనీరుహా మిత కలోద్వహుండు "తా 
దనుజకు లేళ్వరుం గడిమి. దాశకి పరాభవమొంద౭వేసియుం 
గనలున( | బాణము లూనక గాకు గాం గాచినకొ. ౩౯” 


, ఎన్నండు ము న్నెటు౦గని యహీన పరాజయ మొంది నంది యే 


"తెన్నును దోంపకున్న దినదీపద శతాననులడె దశాననుం 
డన్నున నింటి'ేగి యొడలన్న నెజుంగని గాఢని|దమై 
నున్న నిజానుజు (నణముఖ్యోగుని లేచెను గుంభకమనిన్‌ . రోం 


—4కుం భక ర్థుని యుద్ధము+---- 


. మేలుకని కుంభక గుండు మే లటంచు 


న|గజుని యాజ He ee దాల్ల్సీ 
శాశతంబె న నిద నొసంగల జూలు 
రణముఖంబున కరుబెంచె రయము మిజు, రో 


. చేరి కల్పాంతకాలళూలధరుండు పోతె ళూలంబు. (దిప్పుచున్న 


యాయంజనాచలనంకాకుం గాంచి వాతావాతిచే జలదంబులు పూ 
అం జదరిపోవ్రకపిబలం బంగదుండు వారింప మరలి యుత్సావాం 
బున గిరులం దరులం బెజ్‌కి వానితో రావణానుజుం దాక నొతం 
డును |బజ లాయమానం బగు తిళూలంబుం | దిప్పుచు మదోద్ధతి 
నేల గక్కదలం (దొక్కుచు నీల వృషభశర భాదులం గొట్టి 
గవాక్షు బంధించె. వానరసేన శరణంబున కె రఘువరుం జేర 
వారి నాశ్యాసించి స్నుగీవుండు భుజవీర్యంబు మెజయ భూధరంబు 
లనేకంబు లాసుర వెరివై 6 బటుిపి చ్మితసమరంబు చిర కాలంబుసలీ 
పీ చిట్టచివర కానక్త కంచరవీరుం జేయు ధరాధరంబులు తాంశి న్నిశ్చే 
వుండే కలిశదారితకులభాధరంబు వరుస నేలంగూ లె, 


£ 


సీ, కూలినాతని గొబ్బునం గుదియంబట్ట 
ఈరావణానుజుం డేగ బురంబు వంక, 
బూఎగి రసురులు తమరాజు పూర్వవుందు 
వాలిేం గన్నయపకీ ర్తి పాసె ననుచు, ళం 
గ. అంత నాను గీవ్రుండు లం కారథస్టలంను వీచుచున్న కునుమామోాడ 
భరిత శిశరరధో్యోపజారంబుల శీదచజేజ్‌ నఖ ముఖంబుల నాఖ రాసురు 
శరార్పణఖాము. ఖాను కారుం ఇావింప నాకం డొదారుణాకారంబు 
తోడన (వాకారం బుల్హంఘీం౦ చి మరల సమరాంగణంబున శేతేం 
చిమ దాతిరేకంబునం |బతిపక్షబలంబుతోడ స్రపత్సబలంబును భన్చం 
చుచుం (బతిఘటించుచు సామి తిని సరకుసెయక రయంబున రా 
మునిం జేరి యకనివై గిరిశిఖరం బొక్క-టి విసరి వెచె. రాఘవ్రండు 
ot అక్భచం దాఖ్యశర ముచే న(దింగాల్చి 
ఖరుని మారీచు వాలిని నజకినట్టి 
యమ్ముు లతని వె నిగిడించె నవ్వి నమ్ము 
గా నైద వాయ వ్యాఘుగ ములం బట్టి, ర5 
ఉ. రక్కసి వీపు గాతముల రాముడు చెక్క. భుడద్యయంబునం 
దొక్క_టి తొల్త నానుకబలోదధిలోం బడె మందరంబునా? 
నొక్క_టి యబియంకు బడి యొవ్పెను రెండవ సేతు వాయన 
న్నెక్కా-ని టల లు నింగి6 (దికూటతురీ యకూటమై. 


గ, అప్పుడు -మోాదాతిశయంబు చే వానరులు చేయుకోలావాలంబు వ 
లన గుంభక ర్లునిసా శుతింగి దుఃఖించి చుహోదర మహో వార్ము సల 
ను సహోదరుల సాయమిచ్చి వనువ -బేవాంతక నరాంత కాతికా 
య] తిశిరస్కు- లనుకుమారులు వీకృవరి భువనంబుు జొచ్చుభంగి 
రణభువనంబుం చేరిరి. అప్పుడు 

చ. దనుజబబంబు వానరుల దండు నవక పరా[క మోన్నతి 
వ్వెనుకకుం జూడకుండం: గడుభీకరళంగిని బోర సాగి రా 
యనిమివ సుందరీ నివవా మాతల? బాంగయ నారదుండు నే. 

" గనుంగొన లేద యీకరణికయ్యము ము న్నని చాటి చెప్పల, 


112 చంభా రామాయణము, 


ఆ, వె. అంగదుండు చంపె సల్ల నరాంతకు 
వహానుమ దునిమె ననిమిపూంత కాఖ్యు+ 
బూర్వకాలమందుం బురఫఘుస్మరుం డంత 
కాఖ్యుం బాలియం జేసిన నట్లు గాను. లో. 

౪. అసమసమర కీలుండగు సక మహకోవరుని నురు న్న ౦దనుండు 
తిశిరన న్కు_౦ జంపిరి.మకియు మహో పార్య్యాది వాహినీపతు అనేకులు 
సమసిరి, ఇది యంతయుం గని నిర ర విపాదరోషపరవళం గై నిషా 
చరాకారంబు గన్న తమోనికాయం బననొప్పు నతికాయుం జే 
తెంచి వృకానురుండు స్మ తామునిం దాశినవడున్రన లశ శణుం 
చాక, 

చ. చిరము వెనంగి లక్ష. ణుని చి తమువేనసరి యుండ. బద్మభూ 
వరమున నీనిళశాచరు. డవధ్యుందు సుమ్మని గాలి పల్కు, డు 
నృరసిజగర్భు నృస్త్రమును జయ్యన పిణెను; వడం దచ్చిరం 
బరుదుగ నింగి నిల్చె జగ మయ్యది రాహు వటంచు బెగ్గిలకా, 


జజ ష0(దజిళ్తు సఆందడవ యుద్ధము. 


ఆ, వె, దీనురడెన తం్మడ్‌( దేజంగ నూరార్చి 
ధనువు శరధియాగము దగ ధరించి 
సేనతోడం గూడి చెచ్చెిర. గడిమిమై 
నేగి కలను సొచ్చె నింద్రజిత్తు, లో౮ా 
గ, వచ్చి యాజగ జెట్టి తనరధంబును రకీ౦ప రాసుల నియోగం 
చి (పదక్షి ణశిఖంబ గుశిఖయందు 'వేల్చీ మం తాధిగ తంబు లగువివిభా 
('ప్రుంబుల ధరించి తిరోధానుండె గగనంబునుండి వ్యాధుండు [క 
వ్యాదులంబ లె ప్రఫ్‌తశి లి ముఫంటులం బజవీ యంగంబుల నటుకి 
వానర బలం బెల్ల మూర్చిల్లం జేసి 
వె. ఖరనిదాఘ మబ్దసర సిని (గాంచెడు 
ఏక రాము ననుజు. దాశి వాది 
విధురనత్త్ర్రయుతుల వికలాశయులం జేసి 
_యిం్యదజిత్తుమెల్ల నింటి కేగి, రగా 


(15) యుద్ద కాండ శ, 1:8 


క అర్కు_ని "జేజంబు (పోస మొందిన ర్రీత్రి 
నర్క_జు జేజంబు [వోస మొంద+ 
జం|ద వికాసంబు సన్ననాగతి రామ 
చర్యదవీకాసంబు సన్న గీల్ల 
జ ౬ వృష్టిపోలిక శరవృష్టి యె ల్లెడ 
నివిడంబుగా మటి నెగడం చేని 
పృథు మేఘ మంతట వెలి) పోయిన భంగి 
బృథు మేఘనాదుండు చెలి చనల 
గీ. నలము పోలిక నలుండువు నలంగ పోయె. 
గుముదముల భంగిగముదుండు గుందువడియె 
జలము గతిం గవికులమును సంచలించెం 
బ్రవగ వాహిని వాహీని వరుస నొవ్పె. ఏం 
గ, జూంబవంతునియోగంబు సరణి నేగి 
పవనసనుతు. డంత నోవధి పర్వతంబు. 
దెచ్చె నవలీల సేశకుం దీరె మూర్చ 
యమరు లత్యంత మోదంబు నందిర పుడు. సం 


గ. మరల మహాయు[£౦బు (వవంర్శిలై నందు. (బకంవ | పజంఘు లంగ 
దు భుజ పతాపానలంబునకు శలభంబు లెరి. మైందడ్వివికులచే 
'క్షోణి తొక్షవిరూ పాకలు మృతినొందిరి. ఇది గాంచి రోపావేశు ల 
కుంభ నికుంభులు సుభౌహు మారీనుల భంగ చావహులం జూంచి 
రాఘవ బావుతుల్యులగు వానుమత్సు; గీవ్రులం దాశి, 

గీ, కుంభుం డీనజుచేహాల నికుంభుం డావి 
యోగ మోార్ళక తన్నామ యు కృమెన 
ఏిబుధసుందరీకుచకుంభ వీథి శేశె 
శసన వు తునివలనC దా నుసుబు వాసి. సం 

౫, తదనంతరం చానురపతి నియోగంబున ఖరాత్మజుండగు వుకరా 
ఘం డజలాసుర వాహినీ సమేతుండై వచ్చి విజృంభింవ రఘుపికు 
సాయకంబు నానిం చాశీ తం్మడీ పజ్ఞ కంచె, తదనంతరము, 


114 చంవపూరామాయణ ము. 


ఉ. రావణి తం్మడియానతి శిరంబున. దాలిచి యగ్ని వేల్ని య 

. (స్తావలిం జేతం బూనుచు రయంబున మింటికి. బాజీ మాయచే 
నావనవారిసేనపయి నమ్ములు మెండు గుమ్మ రించి రొ 
వమూవనిపాలు కోపమున నా డాలక పాటె సింటికిన్‌. ౫; 


Sree ఇంద జిత్తు మూయసీతను నఆకుట *--- 


౫, రావణ యాపగిదిం బలాయితుండై లంకం జేరి మరల. బశ్టిమ్మప 
తీవోరంబునుండి వెడలి వచ్చి యాంజనేయుండు చూచుచుండమా- 
యానీత నొకడానిని ఖడ్డంబున ఖండించి నికుంభిలాఖ్య (ప చేశంబున 
కరిగి వై రిపళువిశసనారంభంబున. చితం బగు స్మృతం బొకటి 
యారంభించె. వానూమంతుం జామాయాకల్పితనీ తాఖండ నం 
బు తథ్యం బని నమ్మి పోతు టుడీగి నిరాఘం డై రామునొద్దకుం జని 
యది నివేదింప వృజనిర్హోషంబు విన్న రాజహాంసంబు రీతి నారాజ 
హంస ౦బు మూార్చిల్లి పుడమి వెం బడి సౌమి| తీ సాంత్భనంబుల గం 
తవడీకి లేచి దైన్యంబు గా నిట్టార్చు నిగిడింది జగన్నాథుం డ 
యు ననాధునింబోల ని నిట్లు విలపించే, 
౫ జనన మందెను జనకుని సవనభూమి 
నరణియందునం బొడనూవు నగ్నియట 
మనుకులంబున6 గోడ లె ఘనత నొందె 
నట్ట సకియవాసి యింక శః డెట్టు లుఏడు. ర 
ఆ వె వాయుపు తకు డు బలిమి దాంటంగలేని 
కడంక నలుండు నడ్డు కట్టలేని 
చిచ్చురమ్ము లింకా జేయంగం జాలని 
మేటి కోకజలధి చాటు కట్టు. లోల 
౫.అంత నాసురమాయా వేది యగపవిభీహణుండు రాఘనుంజేరి. “మి 
రీరీతివిలవీించుటకు. దగినకారణంబు తేదు. ఇది యంతయు యజ్ఞంబు 
నిరంతరాయంబుగ నొనర్పం బూని న కవెరి పన్ని నపన్ను గడ కాని 
నిక్క_౦బుగాో దనివక్కా ణంచి తత్‌ క్షణంబలక్ష్మణుం బురస్క.రించు 
కొని సేనా న మేతుండై యిర్యదజిత్తుం జంప నికంభిల ముట్టడిం చె. 


మ. కాండ సు? , 115 


---*ళం(ద్రజిత్తు లక్ష్మణుకతోం బోరి చచ్చు ఓ * = 
చ, వరకపిసీన యాలు ఒవారములె చెవిసోంకినంత ని 
రరపతి వెరి యాహవము చయ్యన నిల్పి మృగాధిరాజు గ 
వ్యారమును విడివచ్చు గతి నాహవరంగముం జేరి మేటివా 
నర బల మెల్ల దోలెను ఫఘనంబగు వాయన తూలముంబ లెక ౫౬. 
గ. అంతసౌమితి గంధవహనందను స్కంధం బెక్కి స్యందనగతు గై 
సంవ ్రర్తసమయకృ తాంతు! డుపో ₹ంటోరు చున్న సనక ందనజిత్తును సం 
(క 0దనుండు జంభు దాంకినట్టు ఆాంకినిశీత శర ధారలాత న్నివైంగరివిం చెనిట్లు, 
ఉ. కోపము లుష్పతిల్ల మదగుంఫిత విస్రరద్య్శుగపీర స 
లాపము లెచ్చంగా భోజబలంబులు మాజలం గంకటంబులుం 
జూవము లస్ర్రము ల్తును/గ జంకుట యుబ్బుట గానరాక యా 
టోపమునం బెనంగిరి కోడు న్సుర్మవెరియు రాముతమ్ముండుక్‌ ౫2౭ 
గ్‌ న్యజతుల్యంబు లెనట్టి బాణ చయము 
చేతసౌమితి యాయిం దజిత్తు నారి 
ముందుగా. (దుంచి పిదప దత్స్యందనంబు 
నడుపుసార థి నల్లన మడియ నేసె, ౫ 
గ. ఇట్లు సౌమ్మితియు నిం దజిత్తును మూ(డు దినంబులు పోరిరి, అం 
త్ర వ్య్రకుండగు నాశ కవెరి విభీషణుని వై శ క్రిం (డఉయోగింిప రొ 
మానుజుండు డాని నర్గచంద బాణంబున ఖండించ నెరియవిన 
యం బోరగం చూలక యమోాఘంబంగు మాఘవ తా స్పంబు నా 
ప (బయోగింప, 
గ శక వెరివెం బడి యె న స్తంబుతొొలుతం 
విదపం బజె వాని వెందల పృథివి యందు క్షు 
సురలు కురిసిరి కుసుమంపుసోన తొలుత 
నసుర కాంతలు విడిచిరి య్యఘ లవల, స్నోజా శే 
చ, తనయుని చావ్రువార్య జెవిందా 6(కీన రావణు! జెల్ల వెరాయులు 
నంనటను వాడ. గన్గవల బౌవ్చము లుబ్బి సవింవ నంతలో 
,థున మగుకోపపుక్‌ భరము (కమ్ముడు. గన్బొమ లల్లనాడ నా 
ననములు జేవ్రజణింప ఘననాద మొనర్చి. దనర్చినవ్యుచుక, ఒ౦ 


116 


చంపూరామాయణముూ, 


. అటోపించి యానిశాటాధీఘండు సం[కదనజిదాద నందనులు మం 


దుటయు. గుంభక గ్లాదిభా )తలు ఏతజీవ్రల గుటయు. బహ స్షప 
ముఖ సచివవర్లంబు నిర్ణతాసులగుటయు. విరూపాశక్షుండు మొద 
లగు సేనాపతులు చచ్చుటయం _బబలంబగు నిజబలంబు కలంగి 
వికలంబగుటయుం బురంబు నికాచరనవనిత్మా కందన పూరితం బగు 
టయుం గాంచి వార్యశంబు హారిణంబుం జంపు తెజంగున ధరణీను 
తం జంప నుంకించి యొద్దనున మంతి వారింప నాక్చృత్యంబు మాసి 
విధిసాం థి సంచోదితుండై దాశర థిండాంక సంగరాంగణంబుం జే శె. 
బవబువిధాస్త్రుంబులం దాల్చీ పమ మోజు 

స_గరక్లి తిజే సిశాచశేకుం 

డొక్క_డయ్యాను 'బక్కుర యోజం జోలె 

బెక్కం చేతులు. దలలును వెబయుకి తన, £౧ 


, అరిజఒలంబున నున్నటి యరిదిమనగలం 


జేరు లుగ్గడించు చు జం వె వేటు వేజ 
నీకు సీతండు వటి వీడు పీకు ననుచు 
వరుల నుర వేశ్య౭కునెల్తం బంచినట్టు. లే 


॥ -ఈగతి లంకాపలి కపిసేనం గూల్పుటం ౦ జని కుపితుం uD లమ్మీణుం 


డు నిశతవిశిఖమ్ముల రావణు కేతసమ్ము నర్ష చంద సాయక మ్మూన 
జాపంబును నటికి సారథిం జంపి కరలాఘవం బతిశయిల్ల నెలెడలం 
దానయె పవి రిల ననురపతి శక్తిం |బయోగించి యుపరాగ సు 
కళాధరుంజోలె నాతని శణమా తంబు నిసంజ్ఞాం గాపంచె, 


ఆజా? రామరావణయుద్ధము. వాలా 
తమ్ము. డారీతి ఫక్థిఘాతమ్మునలన 
సోలుటం జూచి శాముండు వాలంగుండి 


కుండలిం చెను జూపంబు కుండలించె 
విధియు దనుజనాయకు ఫాలవీథిలివీని, ౬9 


యక్‌ 


. ఆకుథారల ననుజుని నాఘగముల 


సుర వివ, ౦ దు. (మ్మ దాశరథి సెణ పెం ణి 


యుద్ధకాండము. 117 


గరుణవీరరసము తేక కాలమందు 

కోక హర్థ ముల్‌ (పబలె ననీక మందు, ౬రో 
న, ఈసు మోజుంగ రఘుకులాధీకుం డపుడు 

ఇనాపమును వంచి ఛాణముల్చాలంగురియ 

నుసుబు వాయక యున్నటి యనుర భటు(డు( 

| వియుని. బడయని వేల్పుటింతియును లేర. ౬౫ 
గ, అంత వానుమంతుండు తెచ్చిన యావధీపర్యతమా వోత్మ్య్యంబున ద 

ముండు నవూరా చేజుం గని యత్యంతానందంబు నంది యాఖండ 


లుం డంపిన కవచంబు దోొడిగి వీశంకటంబగు తత్స్యందనం'బెక్కి_ 
సంరంభంబొప్ప కఘువీరుండు రణ-బునకుం దొడఢశే నప్పుడు. 


సీ, సమమెనలశ్రష్టంబు సమకూరుటం జేసి 
కౌ రాతి శేకంబు జాలువాణి 
ననో్యోన్వ మస్తా్రొలి నంటందాకట చేత 
నొడలంతం బులకలు పొడముచుండ. 
(బాణంబుమిోదికి వచ్చిన ప్వుడుహాడ 
సమరంబు నిలువక సాగుచుండ 
మరార్భృ నే వివళత మొనసీనప్పుడు మ్యాత 
మించుక విశ్రాంతి యేర్పడంగ 
గ, మేటిమగ తాట నొండొరు మెచ్చుకొనుచు 
నొకరికొకగ్రారు తీసిపోకుండ నల్ల 
రాఘ వేందుండు రాతుసరాజు నప్పు 
డడము లేకుండ బోరిరి కడిమి మెజయ., | 


గీ రాము డమ్ముల. బాదినుండి లాగికొంట 
య ల్రెం దొడుగుట విడుచుట యస్నపన ల. 
జాచుచుండీన జనముల చరాడ్కు_ల క్రై 
నిలిచె రఘువీరుకరమున నిండు వెజను, ౭ 
| ఉ. వీరములాడుచున్న సురవిద్విషువ కము రాఘవేందు) దు 
ర్యారశరంబుచేం చెగియా నారక సల్కుచునుండె శౌర్యమం 





118 చంపూ రామాయణము. 


దారయనొక్క_రూపయగు నారణధీరయుగంబునందు టే 
వారియ చిన్న వాయె న్స్‌ మాగ తి వాలుట గన్నసిగ్గువన్‌ , అగ 

ఉ. ఆసురనాథు నాఘగము లంట దాశిన( బుట్టి రకము 
ల్యాసవకంచుకాశ్షి శతపంక్కుల జొచ్చి సవించుచుండ౭గా 
భూసుతనాయకుం జెసం ౧6 బోల్చ్పం6 గోవకపాయితం౦ంబు లె 
భాసీలుకన్ను లన్నిట విసకత్వు బలుం గను వజి)పోలిక ౯. అ 

గ, ఈలీతి న త్యాగ )హంబుతో నొండొరులం దాం! వెశ్వ్యాన రా స్రుం 
బు వారుణాస్ర్రుంబునన్యునా గాస్ర్రంబు గారుడాస్ర్రుంబునన్ను వారి 
దొ(ప్ర్రంబు వాయవ;ం౦ంబజుననా, ఊామ్మిసంబు నభా కరంబునను, 
దానవం౦బు మహేంద )౦బునను, వైవ్వవంబు మహేశ్వర ౦బునను, 
వీగతి నన్ఫ|ోన్యా(ప్ర్రుంబుల ఇండించుచు నిముసం౦బెన విడువక 
రఘువరుండు నసురవరుండు నేడుదినంబులు వోరిరి, అంత, 

1 రావణుడు చచ్చుట :-- 

ఉ. చాపవినోదముం జలుప. జాలసముత్నుకుండయ్యు రాఘవుం 
డాపద నున్న జాయ. గని యబ్దభ వా'స్త్రుము కీగంయబూని యా 
పాపునికంఠము ల్పడియు భగ్న మొన ర్చెను సర్వలోక సం 
తాపము నాశ్షణంబునన నాశము నొందె జగంబు లుబ్బంగకొ. 2౦ 

గ అసురనాథుండు చచ్చిన నమరు లుబ్బి 
పుప్పవర్గం౦బు గురిసిరి పుడమి వెని6 
దొలుతం జుప్పనాతి మనను కలంచినటి 
కాముడు న్నుతి గాంచెను రాములోడ., ౭౧ 

గ, అంత రణరంగంబున నిషంగం బుపథానంబుగా శరతల్సంబున 
శయనించియున్న యన్నంజేరి సోదర స్నేహంబునం బుడమింబడీ 
విఖీపుణుం డిట్లు వీలపించె, 

ఏ అన్నచావునకు విభివణు6డు విలపించుట :- 
చ. సవముసుఖదుఃఖభావమున సాటిసశాటులు నిన్నుంగొల్బీ యీ 
. సమరముఖంబునందు. బడి చచ్చిరి తమ్ముండృనెన నేను థ్‌ 
రము వీడనాడీ ని న్విడీచి మాన్యకులంబును మూవీనాండ నీ 
యమితక ళంక మెన్నంటికి నైనను నాకిక మాయునే భువి౯ా. ౭.౨ 


యుద్ధ కాండము. 119 


నిన్ను రశ్లింవం బోరు దు నివాతినొంది 

ధన్యుండె కుంభ క గుండ తమ్ము డన 

నాత్మలా భంబు( గోరి ని౯ వాత మొన్చి 

నట్టి పాపుని నను విధి యిట్లు లుంచె. 22 


. అనంత క మంతఃపురాంగనలతోయహాడి కరుణంబుగా నా(కొండిం 


చుచు మందోదరి నమరాంగణంబు పేరి యశ నినిహతమందరంబు 
చందంబునం బడియున్ననిజేశు దశకంభరుం గాంచి నిపూదుండు 
చయితుం జంప విలకపిందు కురికరణి నీరీతి నారటించె. 


ఎఖ మ౦దోదరిపిలాపము,. ఓ 


. పూర్వ మఖిలదిగ్యిజయం బపూర(రీతిం 


జేసి మువముకోడుతం (బ వేశించినట్టి 
జమునిపు3 కిప్లు సామాన్యజనునిభంగి 
నరిగినాండవు విధి నేవియనంగవచ్చు. గర 


. దనుజవంశనాయకు.డెన ఘనుండుతం డీ 
యు య 


జగము లెల్ల గెబ్బిన మేటిమగండు మగండు 
అమరవరుని జయమించినయతండు నుతుండు . 
చెవ మిపుడటినను నిటిదశ కుం చెచ్చె, ౭౫ 
Qe రి 6) 





. వాలీ మొనలుగ న ్గజు! గూల నేసి 


తమ్మునకు రాజ్యమిచ్చుట ధర్మవీదుండ 

యయిన నిత నికిం బరెపాటి యయ నకట 

తరణికుజుల కిది యెసు ధర్మ్య్యమయ్యె. ౭2౯౬ 
అంతనిజనాధు నుద్దేశించి 


. వానరపీర వాలగతవహ్ని దహించెను లంక గెంతేయుకా 


జానకి శ్రీలమన్నిఖని జచ్చితి ఏ విదె యేను దీ|వశో 
కానల ముధ్యమందు. గడు పోయిగనుంటిని జూవు లేళ వె 
శాంనరుడు న్ననుంగదిసి చంపలం జాలడటంచు నెంచెద౯. 


. సాయందినంబున దివాకర[పభమవ్రోాలె నేనిప్పు డనలంబుసొచ్చి 


గ్లో 


చందిక చందుని-జపలాలత మేఘంబు ననుసరించు పగిది ని న్నను 


120 చంపూ రామాయణము, 


సరించి యాచారుణ విర వావ్యథ 6 బాపుకొనియెద ననుచు నిట్లు వి 
లవించు (వజావతి మాత్మ వాత(ోద్యోగంబును మాన్సి తనయను 
మతి నన్నకు యథావిధిగా బితృ మేధంబు నిర్భ ర్తించియున్న 
విఖీవణు నఖరానుర రాజ్యాధిపత్యంబునకు రఘుసతి యభివీ. కం 
గావించి. 
క్ల తరణికులోద్యవాద శ్రా 
సురనాయకమండలంబు సొంపాంచెం కుకా 
దర ణికిరణామృతంబున 
మటణీమతీం బెంపొందుచం[దమండలము గతిక, ౭౮ 
గ, అంత, 


+ సీ తీయ గిష (ప జే కము ౫ 


గ్‌! కుద్దులడెనవిభీసుణుం డిద్దభ_క్రి 
నింతులకు నెల్ల నరిది మేల్బంతి మైన 
నీత్త గొనివచ్చి రామువనిచెంత నిలువ 
హార్షశోకంబు లుప్పాంగ నతేనిమదిని, హ్హ్‌ 
Xl అనంతర మరుంధతింబో అ. బవ్మీతవారి, తనిధి కధి చేవతయగు చె 
జేపీ వపరమపురుమషుండ య్యు మ_ర్హషరూపంబుం చాల్సిననిజేశు వ వి 
సూ నాగా నరవీందాసనుండును బురంద రాదిసురలును జూ 
చుచుండ6 జందకల చండ భానుమండలంబుం జొచ్చుభంగిం జి 
చ్చునం బడే, 
గ్‌ అత్మఘద్ధి శె జానకి యన్ని(జొ చ్చెం 
గాని తచు ద్దచరితంబు కతన నతండు 
సర్యభత్షణపర త చె స క్షమయిన 
యఫఘుము సాలివూవC ల బరికుద్దు, డయ్యె నపుడు. లాం 
క॥ అనలవిశుదయయినభూ 
తనయను రాముండు | వేను దనర (గహిం చె౯ా 
అనలవిఘద్ధ యయిన వభ 
నినుండు (పథాతంబునక్‌ (గహించిన భంగి౯, ౮౧ 


(16) యుద కాంతను ial 
—*సీకారాములు పువ్పకంచెక్కి_ నంది ((గామంబున కేగోట * 


గ, తదనంతరం చారభఘువీరుం డర విందయోని చూపీంవ నాకాశళముం 
దున్న దశరథుంగాంచి (పణమిలి తదనుజ్ఞ శిరంబునం దాల్చి పాక 
శాసను వరంబునం (బత్యుజ్దవితు లగువానరులం గని యానం 
దించి సు గీవ్రనితో ఛాపించుచుండిన విభీవణు సకరుణంబుగా 
నాలో కించి సీతాసౌొమ్మి తిస సహీతంబుగా న యోధ్యకుం జనం గామ 
చరంబగు కుబేరపువ్ప్వకం బెక్కె. 


చ. అరుదగు నావిమాన మతివార్గ ముతోడుత నెక్కపోవుచు 
న్పురరిపు వీటిచెంతం గలచోటుల నావల నాగభీరసా 
గరమును దానియందు మునుగట్టిన బంధుర సేతుబంధము 
న్వరుసగం జూవుచుక తు కరీకిత జాయ కిట్లనుక్‌. . ౮౨ 
గీ, పుష్పుకంబిదె మిందికిం. బోఖ్రకొలంది 
నాక నంబు విశాలమై యతిశ యిల్లు 
నవని. బల్వలాకృృతి నున్నయబ్దెం జూపీ 
పవననుతు గేలిగొందుకు క్రవగు లిదిగొా. "౮కి 


గ. జనకనందిని యీవిమూాన వేగంబు ఏన తానందను వేగముం .గూడ 
నతిశయించుచున్న డిదినో. జూడుము. 


క, దూరమున నున్న వానిని 
నేరుపటీచి నీకుంజెప్ప నేం దలచిన నా 
నేరువు లన్నియు వమ్మా 
దూరముగా నవి వెనుకకు దొలలౌడు కతనళొ,. లారీ 
గ ధరణితనయా చూడు, మది బువ్యమూకం, బయ్యది పంపానరస్సు 
కబంధు6 జంపిన 'తావయ్యది, య ఖు రానురుక లవానానంట్యు 
మజీ యయ్యది మన పర్ణశాల, మాయామృగంబును వేటాడిన 
వనమద్ది, యది పావనయగు గోదావరీసరిదర్చరం, బల్లది కుంభనంభ 
_వముని" యాయతనం, బడి వరాధ విధ్యంసనభూమి, యది యతి 
ముని యా శమం,బిది చితకూటము అని య్యా పటేశంబులం -జూవు 


122 చంనూరామాయణము. 


చు రాఘవుండు భౌగీరథీపరిసరంబునందున్న భర డ్యాజా శమముం 
జేరివైధలితో నిట్లనియె. 
గీ, న్మిదపోవ్రచు నున్నట్టి నెమ్మిశ్యాన 
వాయున్రను (గోలి సౌక్కెడుం. బన్నుగంబు 
మేటి కండూతి పోవంగ మృగము మేను 
గోశికొనియెడు సింవాంబు గోళ్లతోడ. ౮ 
గ. అంత భరద్వాజమవార్థి విహీ తెతిథ్యం బందుకొని మరల. బు 
వ్పకం'బెక్కి_ చనిచని యయోధ్యాపుర సమిపంబుం జేరి యంతకు 
ముందుగా వాయునందనువే నన్న రాక విని యతిపావనతపోధన 
(వతుండు నాజానభ క్లిభరితుండు నగు భరతుంకు మం) తిసజొ 
తుండ వసిషుం బురస్క._రించుకొని యదురురా( గాంచి వాత్సల్యం ' 
బున విమానంబు దినం దలంచిన మా|తాస నాయానంబు (కింది 
కి. బోవుచుండ జానకితో రఘుపుంగవుం డిట్లనియె. 
నే నాదుభావంబు నెజిగనో నాంగగుబువ్న 
కంబు (కిందికి దిగియెడు శ్యూతేనూజ 
నీవు వచ్చుట గాంచి తా నిన్ను. గదియ 
నాదరంబున వచ్చు సీయమ్మాయిదిగా. ౮౬ 
గ, ఇందుముఖతోడ లీలగా నిటు లనుచు 
వానరాధివు వాస్తంబు పట్టుకొనుచు 
దనుజపతి దారిచూపంగ ఘనవిమాన 
మల్లన డిగియె జానకీ వల్లభుండు. ౮౭ 


శీ రామ భరత సమావేశము *--- 


ఈ. ఆగతి. బువ్వుకంబు డిగి యన్న కనంబడినంత. శూదుక 
ల్యేగమ ముందు. బెట్టుకొని వేమజు_మొక్కెడు వెద్దతమ్ముని 
లు డు ర 
గౌగట (గుచ్చిగుచ్చి యధికంబుగ డస్పిన వానికాయమ*౯ 
రాగముతో గడు న్నిమిరె రాఘవుం డత్సుల నీరు కమ్మంగన్‌ .౮౮ 
గ ఆర్యసమదుఃఖకృళ బేవుండెనత ము. 3 
'' గాంచి భరతుండు ముదముతోం గాణగిలించె 


యుద్ధ కాండము. 198 


నత(డును సుఖోపనత రాజ్య మవలం [దోచి 
సుదృఢభ కి, బూనిన యన్నం జూచి తనిసె. _ ల” 
౫. అంత శతు)ఖభ్నుసహితుండై భరతుండు సీతాదేవికి నమస్కరించి 
సుగీవ ఏిభీషణాదుల యథో చితోపచర్యల గారవించె. రామం 
దును వసిష్టుం బూజింఛి మంతుల నామంధ్రించి పెరవర్హంబు నను 
(గవహా పూర్వకంబుగాం. గనుంగొని నీ తాలక్కణసహితుండై భర 
త్మాశమంబునకుం జని యచ్చటనతిలోభనియ వాత్సల్యయణగు 
కౌసల్యకు దుఃఖాతిలేక యగు కైకకు నత్యంత స్నేహపరివ్వ కృ 
యగు సుమి తకును గ గమానుసారంబుగా నభివాదనం బొనర్చి 
వారలు తన్ను మాటిమాటికి. గాంగిలించుచుండ నవుందానండ భరి 
తుండ య్యు. అంత, 


— (శ్రీరామవట్లా ఖీ షే కము 


గీ, శిష్టరీతిని బట్టాభిపే.చనంబు 
గురువులాజను గావింవం గోరి సకల 
తీర్థజల మమందగతిని డెచ్చిరపుకు 
కపులు మంథర మది యెంతొ కఆఅంతం జెంద, డాం 

గీ. మంతివర్దంబుచే నటు మకుటబంధ న 
మాదరంబున( బొంది రామాధివుండు 
పురికి. బోవంగా రథ మెక్కె_భారిర థుండు 
భరతుందును మనోరథము చాం బడ సె నపుడు. 





--సీళారాము లయోధ్యం (బవేశించుట 


నీ, సౌమ్మితు లిద్దటు ఇవామర ల్వీచుచు 
ఆజలవంక బలవంక అనసి కొొలువ( 
బరిజనాచారుండై భరతుండు భ క్రిత 
విమలముకాతపష్మతమును బట 
ఎవి లు 
._ వానరదానవవాహినీనాయకుల్‌ 
వినయంబుతోడుత వెంట రాగ 


124 Id చంపూరామాయణము. 


దిక్కులు మిక్కి. లి పిక్క. టీల దార 
నినదంబు లెల్లెడ నివ్యటిల్ల? 

గ! జారభామలు వీక్షణవం క్రిచేతం 
గలువపూవులతోరణంబులను గట్ట 
జనక్‌నందనతో రామజనవిభుండు 
పొలువుమోజంగ సాకేతవురము సొచ్చె. నా 

౫. ఈ రీతిని, 

చ. అని జయ లక్ష్మి జేతంగొని యాస్తుల భానుతనూభవు న్విఖీ 
వణు నిజరాజ్య వీఠముల సమ్మతి నిల్సి (వియానుజు ల్లమి 
న్వెనుకొని రా నయోధ్యం గడు వేడుకం జొచ్చి సుఖంబుతోడ భూ 
తనయను గూడి దాశరథి ఛారుణి యేలెను గీ క్రితలోలుండె, గాక" 


ఇది (శ్రీమతౌ.. కిక సో(తపవిిత జయంతివంశ 
రత్సాకర సుధాకర రామయ నామభేయ 
(వణీళాం(ధ చం౦సన్రా రామాయణం౦బు 
నందు యుద్ధకాందము 
సర్వమూ సంపూర్ణము. 





Ll 


14 
16 
17 


20 
21 
' 24 


19 
ఏ 
20 
లె 
18 
27 
6 
24. 
ll 
22 
1 


6 

26 

26 
6 


వద్క_ 


కృృతిసమర్పణము 


యేటను, 
గ్ర ౦ధథధ ము 


అంత ర్లానుండ య్యె 
దివణ 
చిత్ర 
అంతన్హానుండ య్యె 
ఒకందోద్భవించి 
ఆదరమునబూాని 
చేయిజగం౦ంబులు 
వెంటి 
దాశరధి 
యిటిశకేలకు 
వా, 
నిర్భర 
నుసరముతి 
థి 
దిలీపుడు 
మావో త్తమ 
నిమ్ము నితుందు 
మాన పోత్సవము 


4 


యేంటను, 


అంత నానంబయ్యె 
ధి 
ధివషణ 

సిత 

థి 

అంత ర్థానంబయ్యె 
ఒకండుద వించి 
ఆదరమున (బూని 
వేయిగజంబులు 
చెనంటి 
దాశరధి 
యెట్లకేలకు 
నిర్నర 
సుసిరమతి 

®ి 
దిలీవుండు 
చ 

నిమ్మునివరుంను 
మాన సోత్సవము 


నరు 


26 
త్‌? 


40 
46 
47 
తతి 
ప్త్‌ఫ్ర్‌ 
10 


74 
11 
81 


జతి 


94 
95 


96 


శం. 


ల 
0 
os 


26 


24 


16 
17 


ii 
తప్పు 


నిమికులాదీశు 
భావంబ 
నినిధిని' 
సత్పధంబు 
నధిక౦బు 
నినాసారము 
చీననంబు 
జగ తిగలలండె 
మూక మదు 
దైర్యుఃడు 
యిట 
పిచ్చన్న 
౨౬ 
జూడగ 
దరగల 
నేనుపీతృ 
సంఖ్యం 
ఉగశీతా 
గ్‌ 
'లేటులట్లు 
మాన్చగా 
దోక 
సువర్ల 
దెర్యుండు 
తారానంద 
వానూమంతోదయ 


ఒప్పు 


నిమికులాదీఘ 
భావంబు 
నిశీధినీ 
మైనట్ట 
సత్పథ ౧జు 
నధికంబు 
నివాసారము 
చీవనంబు 
జగతిలలం జె 
మూాక మందు 
ఖేర్యుండు 
యుము 
పచ న్న 
పడమటి గుబ్బలి 
౨౯ 
బూడ 
దరలల 
నేనుబితృ 
సఖ్యం 
ఉ నీతా 
గ్ర 
"కేటులటు 
రగు 
మానంగా 
దో 
సుపర్ల 
థై.ర్యుండు 
తారానందన 
వానుమదుదయ 


ణో 


99 
100 


104 
107 


lll 
118 
115 
116 
117 
119 





వ్యధిత 
పీతంబగప 
ఛారణులను 
వినువీంచు 
పల 


యుల ంబు 
సమితి 


రణబు 


విధి