Skip to main content

Full text of "Maandblad tegen de kwakzalverij / jr 1 nr 9, september 1881"

See other formats






















re 


en LOR Urs 
En | 2 No. O. 


_ _steking, die haar het leven kostte. 


cl Daed 5 rd ad EG FET rj r p n Ws 
- 








REE 


% 


DONDERDAG 15 SEPTEMBER 1881, 





Eerste Jaargang 


KT ET 








MAANDBLAD 


VAN DE VEREENIGING 


TEGEN DE KWAKZALVER UH 


nnn neen dn 





et deed 





Dit blad verschijnt den ri5den van elke maand. Prijs 
per jaar f 1,25, franco per post. Men abonneert zich bij alle 
boekhandelaren en bij den uitgever, doch miet anders dan voor 
den geheelen jaargangs 





“Lid der VEREENIGING TEGEN DE KWAKZALVERIJ is elk 
die haar doel wil helpen bevorderen en een jaarlijksche contributie 
betaalt van f3—. Men wordt lid door aanmelding bij een der 
redacteurs. Het vereenigingsjaar loopt van 1 Jan tot Ut“. Dec. 

De leden der Vereeniging ontvangen, behalve een exemplaar 
van het blad, een aantal exemplaren van de nommers die zij 
wenschen ter verspreiding. 








Berichten. 


Het aantal leden is sinds de vorige opgaaf nog met | 


17 toegenomen en bedraagt thans 350. 

De leden die hun contributie nog niet voldaan heb- 
ben, zullen ons genoegen doen die per postwissel toe 
te zenden. 

Verscheidene onderwerpen, waartoe de bouwstoffen 
ons door de leden zijn verschaft, kunnen eerst in een 
volgend nommer worden behandeld. 


‚ Men vestigt uit Arphem onze aandacht op het in ’t 
oog van den schrijver zeer merkwaardi: feit, dat een 
blad het bericht over Holloway in ons vorig nummer 
betrekkelijk zijn bedriegelijke » waarschuwing’ woorde- 
lijk overnam, en toch onder de reclames die zelfde 
waarschuwing plaatste. Al schijnt zoo'n feit merkwaardig, 
zeldzaam is het toch niet, want bij meer bladen konden 
we thans hetzelfde opmerken en hebben we vroeger 
iets dergelijks geconstateerd. Bij een enkel blad dat 


» éen geheele kolom met een artikel ‘uit ons maandblad 
vult, vonden we die »waarschuwing” van Holloway 


tusschen de officieele opgaaf van de veroordeelingen 
van het kantongerecht en een niet minder officieele 
kennisgeving van het gemeentebestuur. Zoo kreeg ook 
die » waarschuwing’ een officieel karakter. 

Maar wij verheugen er ons in alle geval over dat er 
uit ons blad overgenomen wordt. Er zijn tal van bladen 
die wel de advertenties der kwakzalvers plaatsen en 
niet de gelegenheid aangrijpen om het publiek over de 
waarde dier advertenties in te lichten. Dat is erger. 


Een enkel zeer verblijdend gevolg had de bovenbe- 
doelde bespreking van Holloway. Door een lid onzer 
vereeniging te Winterswijk werd een daar verschijnend 


blader toe gebracht het loffelijk besluit te nemen voortaan ; 


geen kwakzalvers advertenties meer te plaatsen, Het 
aantal bladen (algemeen politieke) dat zich daarvan 
onthoudt is dus thans tot 8 geklommen, nl. : 

De Zierikzeesche Nieuwsbode, 

Het Nieuw Advertentieblad voor Heerenveen. 

Het Friesch Volksblad (Leeuwarden). 

De Nieuwe Courant (Alkmaar). 

Het Noorden (Leeuwarden). 

De Hoogeveensche Courant. 

Het Weekbl.v. Z. Vlaanderen’s Westel. deel (Aardenburg) 

De Winterswijksche Courant. 

De uitgever van een dezer bladen (het 2e van de 
genoemden) heeft ons een enkele maal om advies ge- 
vraagd in een geval, waarin hij twijfelde of hij een 
aangeboden advertentie al of niet moest opnemen. Naar 
aanleiding hiervan verklaren wij ons gaarne bereid om 
elk blad dat dit verlangt met dergelijke adviezen ten 
dienste te staan. 





Hoe gevaarlijk het soms is het haar te verven, is 
dezer dagen weer te Berlin gebleken. Een dame die, 
zooals velen aldaar, goudblond haar prachtig vond, 
had heur haar kunstmatig die kleur gegeven. De 18 


__jarige schoone kreeg, na gedurende eenigen tijd de 


haarverf aangewend te hebben voor 3 weken een ont- 
(N. R. Crt.) 





Op een stampvolle stoomboot van Dover naar Calais 


__ werd voor eenigen tijd een dame, die plotseling onge- 
steld geworden was, uit de kajuit naar het dek ge- 
__ bracht, om in de frissche lucht wat te bekomen. 

_ _ Daar kwam een oudachtig heer naar haar toe en 
e, zeide: „zeeziekte? Mijn specialiteit!’ Hij haalde daarop 


nd 


A a PR pn 





‚ passagiers 








DN aat a vr rr „ 


Reacties. 
Dr. VITUS BKUINSMA, 


leeraar aan het gymnasijm te Leeuwarden. 


Dr. G. W. BRJINSMA, 


practiseerend geneesheer te Steenbergen. 


Uitgevér: 
H. VAN BELKUM Kx, te Leeuwarden. 


{ 
JTD | 
{ 


MEET OE A ETR U 


Ene men 
N nnn mr nnen E 
nee _ ml — Mn en Bd 


ADVERTENTIE'S worden slechts opgenomen indien zij 
naar het oordeel der redactie bevorderlijk kunnen zijn aan het 
doel der Vereeniging; dus aankondigingen 


van aanbeve: 


lenswaardige boeken over gezondheidsleer enz. 


Prijs dezer advertentie's 1o cent per gewone regel 


plaatsing 4/3 maal. 








een doosje uit zijn zak en gaf der kreunende dame een 
pastille. Zoodra zij die had opgegeten, sloeg zij de 
oogen op, bestelde een biefstuk en een glas porter om 
zich wat te versterken, eu verklaarde dat zij geheel 


‘beter was, 


Verrast over die heerlijke uitwerking, wilden nu alle 
bonbons van deu wonderdokter koopen; 
maar deze had zijn laatste stuk aan de dame gegeven. 


Bij het landen kon hij de heeren helpen voor 12 fr, 


per doosje van 10 stuks. Men wachtte dus op den 
nieuwen voorraad, en aan het einde van den reis ver- 
kocht de oude heer ruim 600 doosjes. 
ne e 1  .. ° 
Maar geen der koopers hielpen de medicijnen iets; 


zij bleken bij een scheikundig onderzoek alleen uit wat | 


suiker en soda te bestaan, 
De uitwerking, die zij bij de dame op de boot ge- 
had hadden, bleef echter iedereen nog onverklaarbaar, 


totdat een der reizigers oplangs den dokter en de ge- | 


nezen zeezieke in een der straten van Parijs gearmd 
zag wandelen. Hij hield demplichter staande en ver- 
weet hem zijn bedrog, maar de schelm zeide: „Mijn 


hemel, uiet alie gestellen zit nteelfdat De bonbons 


hebben mijn vrouw goed gedaan, en mij nog veel meer!” 
(N.v.d. D.) 


Mundus vult decipt …. ann eres en «Hen altijd 
gereed liggend wapen zou onzen tegenstanders uit de 
handen geslagen zijn, indien dit gezegde nooit was uit- 
gevonden. 

Zonder uitzondering vormt dit spreekwoord het flik- 
kerend slot van alles wat door moedeloozen , kwaad- 
willigen of eigenbelangzoekenden tegen ons streven 
wordt in ’t midden gebracht. 

In veler oog beeft het de kracht van een axioma 
en kan als zoodanig dienst doen, terwijl het in werke- 
lijkheid niet eens een argument is. Bovendien bevat 
het spreekwoord in zich zelf eene onwaarheid. — Laat 
het waar zijn, dat de wereld gemakkelijk kar bedrogen 
worden, dat zij zich gemakkelijk Zaat bedriegen, uit 
niets blijkt de wensch of de wil om bedrogen te worden. 
Zij vormt het passieve gedeelte, de handeling gaat 
uit van hen, die misbruik maken van hare zwakheid. 

Allen, die niet zelden ter goeder trouw, zich van 
het genoemde spreekwoord bedienen om de kwakzal- 
verij op een of ander gebied te vergoelijken, en 
zelfs te verdedigen, schijnen te veel uit het oog te 
verliezen, dat er dan toch ìn allen geval bedriegers 
moeten, zijn en dat daartoe gebracht moeten worden 
de helpers en helpers-helpers, die de een in meer, de 
andere in mindere mate, maar toch elk voor zijn deel, 
het beoogde bedrog tegenover de wereld tot stand 
brengen. — En vooral verliezen zij uit '‘t oog de 
tweede term van de spreuk, die oorspronkelijk en als 
een integrerend deel noodzakelijk daarbij behoort, nl, 
het decipiatur ergo (dat zij dus bedrogen worde, door 
ons of door anderen.) 

Iedere aanhaling der bewuste spreekwijze is eene 
opwekking en aansporing tot bedrog, des te gevaarlij- 
ker omdat zij als ’t ware lachende geschiedt. Zulk 
eene algemeene uitdrukking werkt verblindend op som- 
mige personen en ongetwijfeld zouden velen, die het 
als een geliefkoosd gezegde in den mond nemen er 
zich verachtelijk van afkeeren, als het in eene naakte 
vertaling altijd duidelijk hun voor oogen stond b.v. aldus : 
„de wereld d.i, de menschen, vooral de eenvoudige , 
minder bedeelde menschen zijn zwak en laten zich ge- 
makkelijk bedriegen; laten wij, die deze zwakheden 
kennen, daarmede ons voordeel doen en geld slaan 
uit de weinige kennis en ervaring der argelooze lieden” 











| 


Î 
| 
| 








DN 





‘A 


Fellows syroop van hypophosphiten. 


Scheikundig onderzoek van het lid der 
Vereeniging 


g, den heer J. vAN Rrer, mil. 
apotheker 2e kl. te Bergen-op-Zoom. 


Deze in het vorig nummer reeds ter sprake ge- 
brachte stroop blijkt ten slotte niet eens op de 
kwakzalversmarkt nieuw te zijn. Onder verschil- 


Rd 


‚lende benamingen komen praeparaten van gelijk-® 


soortige samenstelling reeds jaren in den handel” 


voor. le 


Het onderzoek van de Fellows stroop leerde, 


% 


dat alle in het prospectus opgegeven zelfstandig= 


heden er in voorhanden zijn. Alleen blijkt nog, 
dat die ongelukkige dictionaire van mijnheer Groote, 
in de Kalverstraat te Amsterdam, die hem deed 
spreken van de krankeinnige vrees voor strychnine 
(NB. zoowat het zwaarste vergift, dat in de apo- 
theken voorkomt) hem nu nu weer hypophosphiet 
van mangaan heeft doen schrijven, hetgeen 77u 
nesia moet zijn. Nog bespottelijker is een andere 
fout. Im de stroop komt kalk voor en kalk wordt 
in het Engelsch lime genoemd. Nu wordt met 
groote letters in de Nederlandsche advertentie ver- 
teld, dat de stroop zoo bijzonder geneeskrachtig 
is, Oo. a. omdat er lijm in voorkomt! 

Het blijkt uit zulke domme en gemakkelijk 
te vermijden fouten trouwens opnieuw, hoe 
weinig 
er op rekenen, dat men hunne circulaires met 
eenige nauwkeurigheid zal lezen ; — ’t ware toch 
waarlijk geen moeite om dergelijke stukken, die 
bestemd zijn om bij duizenden verspreid te worden, 
van zulke bokken te zuiveren. Den zettersjongen 
had men er mee kunnen belasten, al was deze ook 
niet in staat onzin te veranderen, als: „Hypo- 
„phospbites van Strychnia en Quimine zijn bekend 
„als de beduidendste en krachtigste van alle ver- 
„sterkende middelen, de eene bewegelijk, de andere 
„plaatselijk; de eerste oefent eene kunstmatige 
„werking uit op de onwillekeurige spierorganen, 
„welke werking de tweede bevestigt en de combi- 
„natie der twee doet haar voortduren.” 

Zoo iets staat in een zendbrief aan alle »ge- 
neeskundigen in Nederland en België’, en de ver- 
spreider hoopt daardoor hen over te halen, zijn 
stroop voor te schrijven. Om het hun zoo ge- 
makkelijk mogelijk te maken, voegt hij een klein 
stukje, van achteren gegomd papier aan zijn brief 
toe, met verzoek dit te plakken in het visiten- 
boek; op dit papiertje is de samenstelling der 
stroop (foutief) afgedrukt, hare beweerde werking 
enz. 

Zouden er waarlijk in Nederland nog genees- 
kundigen zijn, die zich op die wijze in de luren 
laten leggen en willen medehelpen om een Ameri- 
kaanschen zwendelaar met zine helpers de beurs 
te spekken ten koste hunner landgenooten ? 

Of de bestanddeelen dezer stroop dan in geen 
geval nuttig kunnen zijn? Zeer zeker; voor eenige 
jaren zijn de hypophosphiet-zouten in de genees- 
kunde in gebruik genomen. Zooals met bijna alle 
nieuwe geneesmiddelen, beantwoordde de heilzame 


de kwakzalvers en hunne depôthouders- 


de NA 


werking bij „nauwkeurige waarneming echter niet 
aan den roep, die van hen uitging. Zij blijven 
echter in den artsenijschat bewaard en zijn bekend 
aan ieder geneesheer, die ze ongetwijfeld aan zijne 
patienten zal voorschrijven, als hij het gebruik 
nuttig acht en meent daartoe zonder schade te 
kunnen overgaan. 

’tIs dan echter zeker, dat de patient zijn ge- 
neesmiìddel zal erlangen voor een wierde van den 
prijs, die hij er bj den depôthouder voor moet 
betalen, terwijl hij bovendien gewaarborgd is in 
de kwaliteit en kwantiteit niet bedrogen te zullen 
worden. Dit moet hij thans aannemen op goed 
geloof van. den fabrikant en deze zelf levert de 
bewijzen, dat hij voor geen leugentje terugschrikt. 

Een flesch van zin stroop, berekend volgens 
400 gram inhoud, bevat o. a. aan ijzer 200 mil- 
her., chimine 300 millgr. en strychnine 30 mil- 
her, cijfers die in geen opzicht den hoogen prijs 
van f 3.70 rechtvaardigen; toch zegt de fabri- 
kant: „indien men deze Artsenijj vergelijkt met 
„andere syropen van hypophosphites, of met ge- 
„neesmiddelen die Quinine bevatten , zal men be- 
„vinden dat deze oneindig goedkooper is’, welnu 
de zeer geringe hoeveelheid chinine in deze stroop 
kost slechts enkele stuivers; de beweerde goed- 
koopheid is dus de eerste leugen. 

In de volgende zinsnede der circulaire leest 
men: „hier heeft men dus een geneesmiddel goed- 
koop, aangenaam, krachtig, onschadelijk.” 

De hoeveelheid strychnine, zooals wij zagen, is 
wel is waar gering, maar aangezien 't een der 
zwaarste vergiften Is, kan ieder leek begrijpen, 
dat het eenigen tijd voortgezet gebruik, en juist 
daartoe spoort de fabrikant aan, zeer zeker nood- 
lottige gevolgen moet hebben; de beweerde onscha- 
delijkheid dus is de tweede leugen; — op de derde 


‚ leugen wezen wij reeds in den aanhef van dit 


artikel. Gelijksoortige stroop komt gedurig 
op de kwakzalversmarkt en toch wordt beweerd, 
dat: „dit geneesmiddel geheel en al verschilt van 
alle dergelijken, vroeger in den handel gebracht.” 


Koesteren wij de gegronde hoop, dat geen Ne-_ 


tot het exploiteeren van dit product, de apothe- 
kers, die het niet beneden zich mochten achten als de- 


> derlandsche geneesheeren zullen willen meehelpen ; 


| 
| 


EL 
IE 


de meest uiteenloopende en tegenstrijdige ziekte- 
aandoeningen worden als gevolgen genoemd, om 
deze optelling te eindigen met den uitroep: en 
behalve deze nog vele andere en zeer ernstige 
ongesteldheden. De volgende zin begint de schrij- 
ver dan zeer naif: Een en dezelfde persoon 
wordt natuurlijk miet gelijktijdig door al deze ziek- 
ten aangetast... 

Eenige volgende bladzijden van 't boekje ijveren 
in de sterkste bewoordingen tegen de boekjes van 
»allerlei kwakzalvers’, die slechts ten doel hebben 
de ongelukkige lijders door verkeerde hulp en geld- 
afpersing nog ongelukkiger te maken. Met even- 
veel geweld wordt daarop te velde getrokken tegen 
de z.g. geneesmiddelen voor geheime ziekten, welke 
in de advertenties door de dagbladen worden aau- 
bevolen en tegen zg. natuur-geneeskundigen, 
chemische fabrieken, boekhandelaars enz. enz, die 
zich als speciaal-artsen hebben opgeworpen om de 
menschen geld af te zetten. Ten slotte wordt nog 
verteld, dat de bewering van onkundige kranten- 
schrijvers en andere personen, als zou ieder goed 
geneesheer zulke ongesteldheden kunnen behandelen, 
onwaar Is. 
boekje, jaren Jang hebben gewerkt in ’t binnen- 
en buitenland en de kostbaarste proeven genomen 
hebben, om er iets van te weten. Daarbijj heeft 
hij zeer onbekende geneesmiddelen uit alle wereld- 
deelen meegebracht en is zoodoende in staat bijna 
met zekerheid altijd genezing aan te brengen. 

Waarlijk, indien wij bij onze kennismaking met 
de hedendaagsche kwakzalvers niet reeds lang 
alle verwondering hadden laten varen, zouden we nog 
een oogenblik verbaasd kunnen staan over zooveel on- 
beschaamdheid. Met welk soort van dokter men 
te doen heeft in dit boek blijkt reeds uit den 
omslag. In de boven afgedrukte aankondiging voor 
Nederland staat »>in het buitenland geëözamineerde 
Arts", wonende te Berlijn. Men zou wanen dat 
de man dus in Duitschland was bevoegd verklaard, 


volstrekt niet; ook hier schrijft hij »geprüft im 


Auslande’, en hij moet zoo schrijven om uit de 
handen der politie te blijven. 

In Duitschland mag niemand den titel van Arts 
voeren, zonder wettig’ eXamen te hebben afgelegd ; 
de beunhazen op ’t gebied der geneeskunst hebben 


pôthouders te willen optreden, wijzen wij er op , dat | nu het middeltje uitgevonden, zulk een bijvoegsel 


de verkoop van dit middel aan particulieren hun 
niet geoorloofd is, tenzij aan bij hen bekende per- 
sonen en op schriftelijke en onderteekende aan- 
vraag, met opgave van het doel waartoe deze 
stroop, bevattende eene vergiftige zelfstandigheid , 
dienen moet, terwijl zij moet worden afgeleverd in 
een verzegeld voorwerp , waarop het woord VERGIF 
duidelijk staat witgedrukt. — Het spreekt van zelf, 
dat de verkoop door niet-apothekers geheel en al 
door de wet verboden is. 


Een boek gratis en toch veel te duur. 


Sedert eenige weken vindt men in de dagbladen 
en zelfs in gewone provincie-blaadjes de volgende 


advertentie, met bijvoeging van een adres te Berlijn; 
Boek over in de jeugd ontstane geheime 
Ziekten en hare Genezing, zendt gratis de in 
het buitenland Geëxamineerde Arts Dr. Rum- 

ler, enz, 

Deze advertenties zijn zoovele spieringen, uitge- 
worpen om schelvischen te vangen en men moet wel 
zeker overtuigd zijn, dat er in Nederland vele 
onnoozele schelvisschen zijn, om aan het lokaas 
zooveel geld te durven besteden. 








| 
| 
| 





aan dien titel vast te knoopen, waardoor zij de 
straf der wet kunnen ontduiken. 
zien wil, wordt ’t echter duidelijk, dat als zoo 


Voor hen, die 


iemand overal „in ’t buitenland geëxamineerd’ is 
echter niet te doen om hiervan zekerheid te heb- 


zijn titel en waardigheid blijkbaar uit de maan 
komen. | 
Dat deze Dmitscher echter meer dan een valschen 


doetor is en niets dan een onbeschaamde oplichter, , 
‚strekt te behoeven was nu reeds tot tien dagen 


heeft hij ons zelf zwart op wit bewezen. 

Syphilis 1s eene der vreeselijkste ziekteu, waaraan 
het menschdom onderworpen is. Veelal is zij voor 
de aangetaste personen het gevolg van wangedrag 


en met vreeseliijke hardnekkigheid zetelt zij in ’t, | 
‚door een vjver binnen een paar weken met de 


menschelijk organisme en richt hare verwoestingen 
aan in de verschillende deelen van ‘t lichaam. Is 
zij bij haar eerste optreden al niet zoo moeielijk 
te genezen, slechts eene zeer nanuwlettende en lang- 
durige behandeling is 
breken , wanneer door verwaarloozing na haar 
eerste ontstaan de ziekte zich in het bloed heeft 


in staat haar kracht te 


genesteld en van daaruit elk lichaamsdeel kan ver-_ 


giftigen. 

De aard en de kracht der ziekte leveren groot 
verschil op, naar gelang van de personen, die aan- 
getast zijn, zoodat dien overeenkomstig ook de be- 


Wij hebben het aangeboden boekje laten komen handeling moet gewijzigd worden. De geneesmid- 
en hopen dat niemand ons zal navolgen; — het | delen, die aangewend moeten worden, zijn eveneens 
is niet anders dan eene manier, die wij reeds zoo, verschillend en allen van hevige werking op het 
dikwijls in toepassing gebracht zagen, om klanten lichaam, bij voortgaand gebruik kunnen zij zelfs 


te lokken. 
Op de eerste bladzijden heeft men eukele zeer 


| 


hoogst gevaarlijk worden. 
Begrijpt nu niet iedereen, dat de geneesheer om 


onduidelijke en slechte afbeeldingen van de in-\ zulk een hoogst ernstig lijden door zulke gevaarlijke 


wendige geslachtsorganen van den mensch met een 


| 


medicijnen met vrucht te kunnen bestrijden, den 


vormen van Syphilis werd beschreven, 


D 4 


aangetast en wel in de hoogste graad, schreef naar 
den Berljnschen dokter. 

Hij gaf een beschrijving van de verschillende 
zweren, die hij op sommige lichaamsdeelen had 
gehad of waaraan hij nog op ’t oogenblik lijdende 
was; — hj vertelde van de knagende pijnen, 
vooral des nachts, van zijne machteloosheid enz., 
in ’t kort hij beschreef de ziekte met zulk een nauwkeu- 
righeid, dat het onmogelijk was voor een des- 
kundige, die den brief las, ook maar een oogenblik 
te twijfelen aan den aard van het lijden en het 
hoogst ernstige van het geval, dat zieh aanbood. 


Ten slotte voegde de briefschrijver er nog bij, 


dat hij reeds vele jaren door de ziekte was aan- 
getast, doch er niets aan gedaan nad, omdat hij 


|een vijand was van medicijnen; nu echter kon hij 
‚toevallig een zeer voordeelig huwelijk sluiten en 


Men moet, zooals de schrijver van ’t | reeds het antwoord. 


| 





„ou daarom graag binnen veertien dagen, geheel 
frisch en gezond en totaal genezen zijn; de dokter 
zou hem maar laten weten hoeveel geld hij daar- 
voor moest hebben. 

Zooals wij verwachtten, kwam per omgaande 
De dokter vertelde, dat daar 
‘t op geen geld aankwam, zooals de schrijver had 
gezegd, hij in staat was in dat geval het allerbeste 
aan te wenden, waardoor hij de behandeling zou 
kunnen bespoedigen. Hij zou zich de grootste 
inspanning getroosten en twijfelde dan ook niet of 
de genezing zou binnen den aangegeven termijn 
verkregen worden. De lijder werd verzocht eerst 
een honorarium te zenden van konderd gulden. 
Natuurlijk werd het geld in den zak gehouden. 

Er werd echter een brief verzonden, waarin den 
z. g. dokter gevraagd werd, waaruit het kon blijj- 
ken, dat zijne brochure niet een van de zwendel- 


boekjes was, die hij zoo hoogelijk afkeurde en waar- _ 


‚op het toch zoo precies geleek en dat hij zelf niet 





| 


| 
| 


behoorde tot het groote leger der kwakzalvers, 
waartegen hij waarschuwde? 

Als antwoord hierop stuurde hij een pakje brie- 
ven van lijders, die te kennen gaven aanvankelijk 
niet zonder vermeend goed gevolg zijne medicijnen 
te hebben ingenomen. 


en gedagteekend van de jaren 1876 tot 1881 en 
daaronder nog sommigen van zeer twijfelachtigen 
oorsprong. Er was echter geen enkele bij van een 
patiënt, die in de verste verte geleek op dien , 
waarvoor thans raad werd gevraagd. ’t Was ons 


ben, maar om te weten hoe lang hij de hoop van 
genezing zou blijven voorspiegelen. De tijd toch, 
binnen welke de patient beweerde genezing vol- 


ingekrompen; en waarlijk de Berlijnsche speculant 
gaf den moed daarom nog niet verloren. 

Hierdoor komt deze kwakzalver overeen met 
iemand, die verzekert een poeder te bezitten, waar- 


prachtigste visschen bevolkt kan worden; of een 


mestspecie, waardoor een kale weide binnen enkele _ 


uren met malsch gras, of een dorre boom in den 
winter met frisch gebladerte zal worden bedekt; 


Wanneer ieder ook zonder proefneming aanneemt, _ 


dat zoo iemand een bedrieger is, dan zal hij de 
zelfde titel moeten geven aan den man, die vol- 
houdt de ziekte, die hem als een der bedenkelijkste 


dagen te zullen genezen. 


‘t Is duidelijk, dat het slechts te doen is om — 


het geld, dat wooraf moet worden toegezonden, 


zooals herhaaldelijjk bij de correspondentie werd 
verzekerd. 


nnn 


lets nieuws in aantocht. 
(Antirheumatische wijn van Duflot.) 


In het Dagblad van Zuid-Holland van 19 Jul - 


korte beschrijving. Daarna worden op de gewone patiënt zelf moet zien om den loop der ziekte en \j.l., leest men onder het Residentienieuws: 
wijze de gevolgen van ’t misbruik dier organen in, der behandeling te kunnen nagaan? 


de jeugd medegedeeld; met opzet sterk overdreven 


| 


„In het hôtel Maréchal de Turenne is aangeko- | 
Wij hebben er reeds meermalen op gewezen , | „men docter Tartenson, van de faculteit te Parijs. B. : 


„De heer Tartenson is een specialiteit voor de 
| „genezing van jicht en rhumatismus en heeft zich 


Dat hij zulke brieven kon 
toonen was niet vreemd; alleen verwonderde het _ 
‚ons, dat er zoo weinigen waren, anderhalf dozijn 


in fien 


en in de vreeselijkste kleuren, om de lijders zoo \ dat de kwakzalvers dit niet noodig achten, — daar- \ „Vandaar schrijft men ons: & 
_ mogelijk wanhopend te maken. Dit geschiedt tot onder neemt de schrijver van ’t boekje een eerste | 
in 't belachelijke toe; minstens een tachtigtal van , plaats in. 


VEE ERO AD EN el 


Iemand die beweerde door deze ziekte te mind 





El 
{ 
’ 
v4 
4 


Ì 
Î 
L 


Dát Beek lars NT Er Ì Ka. 
is ld Re ga Os ‚ ed Pt, vj pe 
É KAn re lll Vi te Sd oi 4: «rds Eset an Ho 


ME : 


s 
ass ars 


tg 


eere TS de 


hpt Kr Entel 
Ak ke en Te ie PA 


wis 
Urd 
a 





” 


hj 









. Ie „id heet “Kr 
VN ND A ENE 


Pel” 


det Bernd à 
Mn NE et 


A8 . 


: Re 


4 € 
er er 
sk 





} „daarmede een grooten naam verworven, omdat 
„hij de mivinder is van een nieuwe behandeling, 
„waarvan men wonderen verhaalt, 

___„AEd. zal slechts eenige dagen te ’s Gravenhage 

EE even Wij raden B aan, die met jicht of 

_„rhumatismus gekweld zijn, van het verblijf van 

„dezen beroemden geneesheer te profiteren , en te 

„trachten een consultatie te bekomen.” 

Wij weten niet of evenals in ’t buitenland voor 


$ hr berichten. onder Stadsnieuws of algemee- 


ne Nieuwstijdingen extra betaald wordt aan onze 
krantenuitgevers. Doch in allen gevalle is het 
vreemd, dat de redactie door plaatsing van zulk 
eene mededeeling onder hare gewone berichten 
medewerkt en als ’t ware aanspoort tot overtreding 
eener Rijkswet, nl. die regelende de uitoefening der 
| kans. 

Kan men ’t al aannemen van ’t een of ander 
_provincieblaadje, van de redactie van een voornaam 
dagblad mag men, zonder haar te beleedigen, niet 
veronderstellen, dat het haar onbekend zou wezen, 
orda uitoefening der geneeskundige practijk in Ne- 
__ derland, zoo maar miet geoorloofd is aan den 
5) eersten den besten, die zich onder den naam van 
__doecter daarvoor opwerpt. 

_ Natuurlijk heeft de geneeskundige Inspecteur 
van Z, Holland dan ook ‘onmiddelijk zijne maatre- 
ze Belen genomen om deze overtreding der wetten te 
En komen. 
Be Frouwens de geheele zaak moet slechts dienen 
__ om te trachten een mieuwe kwakzalverij aan den 
man te brengen; de zich noemende Dr. TARTENSON 
5 heet de uitvinder te zijn van een nieuw en speci- 
_ fek middel tegen alle soort van rheumatisme. De 
__apotheker Duvrror te Paris, die de zaak exploiteert 
en naar wien de wijn genoemd wordt, heeft reeds 
_ aan sommige apothekers in ons land circulaires 
de in de Hollandsche taal met allerle: aanbevelingen 
14 toegezonden en op goed geluk het gewaagd, zonder 
‚zelfs eenige bestelling af te wachten, eenigen 
RE xoorraad van zijn fabrikaat aan hun adres ie te 
zenden, in de hoop dat hij gereede depôthouders 
onder hen zou aantreffen. 
43 leder zij gewaarschuwd om de goederen niet in 
_< ontvangst te nemen. Het is eenvoudig een prae- 
paraat van wvinwn scillae. Het komt voor op de 
k lijst van vergiften door de Regeering vastgesteld. 
q Gewone winkeliers mogen het dus nooit verkoo- 
epen en ook de apothekers niet dan met inachtne- 
_peming van de bepalingen omtrent het bewaren 
en den verkoop van vergiften vastgesteld. 

In zijn brieven: aan de depöthouders in sp? zegt 
_de Parijsche apotheker, dat hij voornemens 1s eerst- 
ie _ daags in Nederland op groote schaal te adverteren. 
| Het publiek wete dus reeds bij voorbaat, waarmede 
je het te doen heeft. De winum scillae (wijn van Zee- 
ajuin) is een zeer bekend geneesmiddel, dat door 
alle geneesheeren van tijd tot tijd wordt voorge- 
d _ schreven tegen rheumatische aandoeningen; wel IS 
waar heeft ‘het somwijlen goede diensten bewezen, 
„maar nog vaker laat het in den steek, doch waar- 
s E is er geen lijder aan eenigszins slepend 
es eumatisme of zijn gewone dokter heeft het hem 
p eenigen tijd laten gebruiken. 

Mnl omdat ‘het —een vergift is, begrijpt ieder 
1 # hoe gevaarlijk het is voor den leek om op eigen 
_ gezag tot het gebruik over te gaan en dat het. bij 
„dezen nieuwsten kwakzalver behalve een aanslag 
| Jop de beurs wel degelijk een aanslag is op de ge- 
E zondheid en het leven, is duidelijk als hij aan het 
na hoofd zijner circulaire aan het publiek zegt: De 
be _Antirhumatische Wijn bevat geen vergift ; men kan 
jer, dus met alle gerustheid (de cursievering is van 
5 B) dagelijks gebruik van maken. 

2 Die circulaire is ook overigens vol van de ge- 
wone leugens, onjuistheden en slechte vertalingen 
ï der kwakzalvers. De wijn heet het eenig werkelijke 
Ef doeltreffende middel en in de gebruiksaanwijzing 
EE wordt gezegd, de wyn wordt zuiver genomen per 
be dosis Bordeauzglas in het midden van elk der twee 
Ee UK yoornaamste maaltijden en om de zaak toch vooral 
EK duidelijk te maken, alsof het in de hoogste mate 
| E, pan invloed was in gezelschap van welke spijs de 













































ba 
_ 2 je 


RT NE ” 
merg, Var: eer nee 
ik Pe ae 


PS wijn de maag bereikt, wordt er nog aan toege- 
IE woegd, d. w. 2. onmiddelijk na het gebraden vleesch 
Sn of, bij gebreke hiervan, na de spijs die dat vleesch 


BD 1 e 


NE 


k E 
Dd AS Ke he 
, *:- ( BR. b d 
d #, Ka Zp 
_ _ ne, + hek ij ns, $+ by pn, an Ti r 


mmm nn 


Dm mmm, 


vervangt, terwijl ten slotte dan nog verzekerd wordt 
dat het is van het hoogste aanbelang de bedoelde 
raadgeving puntelijk te volgen. 





Oude wetsbepalingen tegen kwakzalverij. 


Zoolang het menschdom heeft bestaan en zal be- 
staan, bestaat er ook leugen en bedrog. Geen won- 
der dan ook dat we reeds in vroeger eeuwen de 
kwakzalverij in verschillende gedaanten zien optre- 
den. Dat men reeds voor meer dan 2 eeuwen 
het groote nadeel van dergelijke praktijken inzag, 
blijkt voldoende uit de strafbepalingen zoowel hier 
als elders in den loop der tijden daartegen in het 
leven geroepen. Zoo vinden wij in de „keure en 
Ordonnantie op het apothekersgilde"’ te Rotterdam 
van 6 Jan. 1649, o. a. de volgende bepalingen. 

„Niemand, geen lid van het gilde zijnde, mag 
medicamenten verkoopen, behalve drogisten, die 
echter geen doctorale ordonnantiën mogen gereed 
maken, op boete van 6 Carolusgulden ten profijte 
van het gilde, zoo menigmaal hij of zij daarop be- 
vonden zullen worden.” 

„Een apotheker mag niet zieken bezoeken of 
zonder voorschriften van den doctor medicamenten 
afleveren, tenzij bij den naam ìn de apotheek ge- 
vraagd, op boete van 6 gulden.” 

„Hij mog ook geen fontenels, pleisters, pappen 
enz. toedienen op boete van 6 gulden ten profijte 
van het chirurgijnsgilde.”’ 

„Apothekers kunnen chirurgijns tot 6 gulden voor 
het apothekersgilde bekeurep als zij buiten art. 25 
van hun gilde gaan, dat alleen toelaat te gebrui- 
ken en patienten te administreeren alle wondedran- 
ken, julapiên , purgatiën en decoecta contra morb. 
gall. en andere uitwendige geneesmiddelen.” 

Uit de notulenboeken van het gilde blijkt dat 
meermalen apothekers wegens praktiseeren werden 
veroordeeld. 

Dat, miettegenstaande deze nadrukkelijke bepa- 
lingen toch ongeooroofde handelingen, vooral van 
de zijde der geneeskundigen plaats hadden, blijkt 
uit een extract uit de resolutiën van de weth. en 
burgemeesteren, dd. 26 Oktober, 1706, luidende : 

„Rekest van het apothekersgilde, dat geen doc- 
toren in het ambt van apotheker en geen apothe- 
kers in het ambt van doctoren mogen treden en 
andere misslagen geremediëerd worden. Gesteld in 
handen van burgem. en schepenen om advies.” 

Van het advies en antwoord op dit rekest is in 
het Rotterdamsch archief echter niets te vinden. 

Den 3len December 1707 werd een nieuwe keur 
uitgevaardigd, waarin wij onder meer nieuwe be- 
palingen de volgende vinden: 

„De apotheker mag geen renumeratiën, giften 
of aandeel in winst geven aan med. doctoren of 
aan iemand van harentwege, direct of indirect op 
boete van 25 gulden.” 

Art. 8 van genoemde keur luidt aldus: 

„Doctoren of de medicijnen uitoefenenden mogen 
geen geneesmiddelen leveren of gereed maken (ook 
niet onder pretext van eenige arcana of geheime 
middelen uitgevonden te hebben, waarvan hij het 
voorschrift niet gaarne wil openbaren) maar zijn 
gehouden hunne ordonnantiën bij een publiek apo- 
theker, alhier geädmitteerd te doen gereed maken, 
op boeten van 15 gulden, 30 gulden voor de tweede 
maa) enz.” 

Omstreeks dezen tijd schijnt de handelin geheim- 
middelen een hooge vlucht genomen te hebben, 
zoodat men het noodig vond haar te beteugelen. 

De volgende belangrijke, strenge bepaling vinden 
wij in de extracten uit de resolutiën van de Weth. 
en Burgemeesteren. 

„18 Febr. 1708. leder medicinae doctor die den 
eed heeft afgelegd en zegt eenige geheime reme- 
diën of arcana geleerd of uitgevonden te hebben, 
zal vermogen aan heeren van de Weth, op te geven 
of dezelve zijn eenige poeders, pillen , tincturen , 
extracten of iets anders, en voor wat kwalen 
zij dienen, en op den genoemden door hem ge- 
presteerden eed affirmeerende, dat de ingredienten 
of compositiën van zijn geheime remediën of arcana 
zijns wetens in Holland bij hem alleen bekend zijn, 
alzoo geprepareerd en gebruikt worden. En dat hij 
dezelve ter goeder trouw en inderdaad houdt voor 


' N En aki Ne 
ERN tel Ù Eren 


rt ib 


mmm mmm mmm 





\ 3 _ ( 4 » L$ . 
4 er Ii p fe Ade p EX Î 
LS Kler iS: ZA DK B & 


arcana, zonder eenige ordinaire medicamenten te 
deguiseeren, om dezelve voor arcana te doen pas- 
seeren, zal alsdan zoodanige geheime remediën of 
arcana geprepareerd mogen brengen op de winkel 
of winkels van een of meer apothekers, mits van 
dezelve daarvoor betaald wordende naar reden en 
daarmee voor zoover van den voornoemden door 
hem gedanen eed gedispenseert. 

„Dat mede de apothekers gehouden zullen zijn ter 
requisitie van de medicinae doctoren zelfs desnoods 
onder eede te belooven, dat zij de geheime remediën 
of arcana haar in voege voorzegd ter hand gesteld, 
niet zullen geven of doen geven aan iemand , wie 
het ook zij, als op het voorschrift en ordonnantie 
van den med. doctor, die hem dezelven terhand 
gesteld heeft en zelfs die aan geen ander med. 
docter te zullen laten zien, alles directelijk of in- 
directelijk.” 

Den 23en Februari werd vastgesteld een nieuwen : 
„Hed bij de apothecarissen af te leggen’, waarin 
deze bepaling mede was opgenomen. 

Bovengenoemd" art. 8 scheen in haar volle ge- 
strengheid reeds dadelijk bij de invoering der keur 
heeren doctoren niet te behagen. Althans een extract 
uit de resolutiën meldt: 

„21 Febr. 1708. Op rekest van med. doct. is 
besloten dat onder de probohitie van art. 8 van de 
keure en ordonnantie op het apothekersgilde, niet 
begrepen zijn de medicamenten, dewelke de med. 
doctores tot dienst van haren personen en familie 
haar domestiquen binnenshuis komen te gebruiken 
en apphiceeren. 

„Dat mede de medic. doct. hare medicamenten 
zullen mogen geven aan alle arme en behoeftige 
personen, doch alleenlijk voor aalmoes en om Gods- 
wil, zonder daarvoor iets te mogen profiteeren of 
genieten directelijk of indirectelijk, alsmede dat de- 
zelve bij nacht en ontijde opgeklopt wordende om 
een schielijk overval van flauwte, zware pijnen, 
bloedstortingen of diergeliijjke andere toevallen en 
verzocht zijnde jets tot verlichting mede te nemen, 
’t zelve voor de eerste maal zullen mogen doen. 
En dat de med. doct. desnoods voor zooverre 
gedispenseert worden van den gedanen eed.” 

Reedsden 24n April1717 verscheen weer een nieu- 
we keur, waarin o. a. bepaald werd dat drogisten 
„niet bereide medicamenten’’ mochten verkoopen, 
terwijl daaronder miet te verstaan was „het enkel 
ondereenmengen vau simpele”, terwijl mede was 
vastgesteld dat de eed voor burgemeesteren af te 
leggen, en behelzende de verklaring het beroep 
goed te zullen uitoefenen en geen contract met 
doctoren te zullen aangaan, jaarlijks moest worden 
herhaald. 

De kwakzalverij scheen in dien tijd van alle 
kanten het hoofd op te steken, althans het leveren 
van medicamenten door doctoren, dat was „inge- 
kropen’ werd nadrukkelijk verboden, terwijlde vol- 
gende nieuwe bepalingen in deze keur voorkwamen : 

„Geene kwakzalvers of diergelijke soort menschen 
mogen eenige medicamenten, ’t zij composita, ’t zij 
simpele, dienende om inwendig gebruikt te worden, 
verkoopen, ook geen gedrukte briefjes omdragen, 
omstrooien, of eenig teeken voor hare logementen 
hangen, zonder speciale permissie van burgemees- 
teren, op boete van 25 gulden.” Daartoe permissie 
bekomen hebbende, moesten zij ten behoeve van 
het gilde betalen wat door burgem. werd bepaald 
of met het gilde geaccordeerd (Dit gebeurde wer- 
kelijk meermalen. Uit oude aanteekeningen blijkt 
dat dit recht soms voor 6 ot 10 gulden ’s jaars 
werd verleend). Vreemde kwakzalvers werden gere- 
fereerd naar wat ten hare opzichte bj de ordon- 
nantie op de chirurgie was geordonneerd. Eindelijk 
was nog bepaald dat niemand met medicamenten 
(compos. of simpl.) mocht omloopen of aan de hui- 
zen te koop presenteeren op boete van 6 gulden 
en verbeurd verklaring van de waren. 

Al moge de opvatting met de onze in de tegen- 
woordige omstandigheden niet geheel strooken, uit 
een en ander blijkt ten duidelijkste dat de wil om 
tegen dergelijke kwade praktijken ernstig te agees 
ren, bij de heeren van de wet uit dien tijd meer 
op den voorgrond stond dan bij onze tegenwoor- 
dige wetgevers. Wie zou thans het venten van ge- 
heimmiddelen, door het rondstrooien van brochures 


AN 


: ik RE De, P, 
NS et dh de 


- ‘, N 
« he Ge Sar | 


al . - : Be Ei 


of het adverteeren in de dagbladen willen beperken ? 

Waarlijk in dit opzicht schijnt de nieuwere tijd 
geen vooruitgang gebracht te hebben. 

In het „reglement van geneeskundig toevoor- 
zìigt voor de stad Rotterdam” van 7 Nov. 1820, 
vindt men nog de volgende artikelen : 

„Niemand, tenzij apotheker en toegelaten, mag 
medicamenten verkoopen, bereiden, doen bereiden, 
enz. op boete van 25—100 gulden; de tweede keer 
dubbel, de derde keer gevangenisstraf van 2 weken 
— 6 maanden en verbeurtverklaring van de waren.” 

„Er mag geen overeenkomst, hoe ook genaamd, 
worden aangegaan tusschen med. doctoren, heel- 
en vroedmeesters met apothekers, op boete bij de 
wet van 1818 bepaald.” 

„De zoogenaamde Hallische apothekers, of kas- 
jesloopers, schoon elders patent verkregen hebbende, 
welke, onder voorgeven van fijne oliën te koop 
aan te bieden, onderscheiden vakken der genees- 
kunst trachten uit te oefenen, zullen, daarvan 
schuldig bevonden als onbevoegden gestraft worden, 
en andermaal achterhaald wordende, met eene boete 
van 100 gulden en daarenboven met gevangenis- 
straf van 2 weken tot 6 maanden gestraft worden. 


Dezelfde straffen worden bepaald voor alle horos- | 


cooptrekkers , kwakzalvers en piskijkers, niettegen- 
staande zij burgers dezer stad mochten zijn.” 
‚De med. doctoren zullen hunne voorschriften 


duidelijk met inkt aan de huizen hunner lijderen 
schrijven en afgeven, zonder zich daar verder mede, 


te bemoeien.” 


„Een heelmeester zal, noch openlijk, noch in het 
geheim, geneesmiddelen voor inwendig gebruik 


strekkende, mogen verkoopen, op boete van 25, Sche 
‚veelvuldige, dikwijls afwisselende, veelal lange en zeer 


gulden, de tweede maal 50 gulden, de derde maal 
intrekking van zijn patent voor een, naar de om- 
standigheden door den rechter te bepalen tijd,van 
niet korter dan 6 weken en niet langer dan een 
jaar. 

„ «De heelmeesters zijn verplicht alle uitwendige 
middelen, welke eene pharmaceutische bereiding 
vorderen, aan het huis der lijderen, met inkt dui- 
delijk voorste schrijven, om naar welgevallen der- 

__ zelven, door een apotheker te worden gereed gemaakt 
op eene boete van 25 gulden.” 

‚Het ware te wenschen dat de beide laatste be- 
palingen, en vooral die op de heelmeesters, te 
Rotterdam nog van kracht waren, zeker zou het 
sommige personen dan niet zoo gemakkelijk vallen 

bij voortduring hun ongeoorloofde handelingen te 

blijven voortzetten. 

In het algemeen is er in die oude bepalingen 
veel goeds te vinden, 

Dat ook eindelijk onze tegenwoordige regeerings- 
mannen eens wakker werden, en, beseffende dat 
hberaliteit in dit opzicht ongeöorloofd, ja slechtis, 
door strenge wetsbepalingen en nauwgezette toepas- 
sing daarvan, het steeds in omvang toenemende 
kwaad althans trachten te beteugelen! 


Rotterdam, 10 Augs. ’81 J. ve GROOT. 
apotheker. 


Kleine Mededeelingen. 
EEN MEDEDINGER VAN THEOPHILE. 


CHARLES THEOPHILE MAGNERAT, zooals de ware naam van 
dezen ex-steendrukker luidt, die zich thans „haarkundige” 
noemt, heeft verscheidene collega’s. Als een der zonder- 
lingsten is onlangs BEREND ENEMA HARTZEMA te Amsterdam 
opgetreden, die met nog meer moeite dan THRPOPHILE zich 
den schijn van een wetenschappelijk man geeft, en ook 
daarin met den kwakzalver van het F rederiksplein meedoet, 
dat hij slechts een stuk van zijn naam voor het bedriege- 
lijke ambacht gebruikt. Want hij noemt zich in zijn ad- 
vertentie enz. slechts HARTZEMA, terwijl hij bij andere ge- 
legenheden zich ENEMA laat noemen. ’t Is een gelukkig 
verschijnsel, dat beide daardoor blijk geven, nog eenig 
schaamtegevoel te bezitten. 

Deze Hartzema, een mislukt apothekersbediende, heeft 
voor zich den titel uitgevonden: Adj.-Apotheker en Tech- 
nicus, Fabrikant van Chemische en Pharmaceutische Prae- 
paraten en geeft zijn middel den naam Lotion Antigym- 
nocéphale, dat men door wassching tegen kanitoppsaheid zou 
kunnen vertalen. Hij weet in sommige bladen (b.v. in de 
Prov. Gron.) nu en dan een ingezonden artikel te plaatsen, 
waarin geen sprake is van een middel tegen kaalhoofdig- 
heid, maar dat er eenigszins als een wetenschappelijke be- 
schrijving van de kwaal uitziet, terwijl aan het slot gezegd 
wordt, dat nadere inlichtingen bereidwillig zullen worden 
gegeven. — lemand die deze nadere inlichtingen vroeg, 
kreeg tot antwoord een aanbeveling van de Lotion Gymno- 
céphale en de mededeeling dat één flacon daarvan voor 
f3.65 was te verkrijgen. 

Wat deze zaak nog aardiger maakt is, dat Hartzema ook 


ze 
> Ì 
DR, | 
A 
han 
n Kens e s 
BE F 
Pik KT ER 








mmm . nen 


Jer os re kak: , ik 


à 


tevreden is als men wacht met betalen „totdat de haar- 
groei weder even overvloedig is als vroeger”. Dat is dus 
toch een bewijs, dat het werkelijk een deugdelijk middel 
is, zal menigeen uitroepen ! Hoort echter wat alsdan de 
voorwaarden zijn: men moet dan behalve de verbruikte 
flacons een ronde som van f100 betalen; de herstelling 
door een paar bevoegde deskundigen doen constateren en 
een paar verklaringen van gegoede en respectable ingeze- 
tenen zijner woonplaats aangaande soliditeit enz. bijvoegen 
als borgstelling. Als daaraan zooveel drukte verbonden is. 
denkt de „lijder”, dan betaal ik liever dadelijk een paar 
flacons .. en Berend Enema Hartzema heeft zijn slimheid 
beloond, terwijl de kaalhoofdige een pruik mag koopen. 


SCHOONHEIDSMIDDELEN. 


De toilettafel van menige dame biedt een zonderlinge ver- 
tooning aan van fraaie fleschjes met mooie etiketten maar 
met een minder te prijzen inhoud. In de laatste vergadering 
van den geneeskundigen Raad van Utrecht en Gelderland 
zijn mededeelingen gedaan over de samenstelling van ee- 
nige dier schoonheidsmiddelen of cosmetica en ook in het 
Pharmaceutisch weekblad is onlangs weder van een paar 
de samenstelling bekend gemaakt. Zie hier: 

1. Hygiène Fraicheur de la Tête een aromatische vloei- 
stof met een uiterst geringe hoeveelheid ijzerchloride. 

2. Hau des Fées een oplossing van onderzwaveligzuur 
lood en onderzwaveligzuur natrium. 

ò. au tonigue parachute des cheveur een vette olie met 
aftreksel van kliswortel. 

4, Poudre de riz zetmeel met poeder van violenwortel. 

d. Haarwassching een oplossing van azijnzuur lood met 
glycerine en poeder van zwavel. 

6. Fau athémienne brandewijn een weinig geparfumeerd. 

7. Eau brasilienne een geparfumeerde oplossing in water 
van azijnzuur lood, onderzwaveligzuur natrium, met wat 
glycerine. 

Ofschoon sommige dezer middelen, hoewel ze niet veel uit- 
werking hebben, geen ander nadeel doen dan dat een schat van 
geld er aan verspeeld wordt, zijn anderen bij voortdurend 
gebruik hoogst nadeelig. Dit is met drie van bovenstaan- 


den het geval namelijk no’s 2, 5 en 7 die lood bevatten. 


Herhaalde Waarschuwingen. 


IJzer van Bravais. Wie wil zien welke grove leugens 
de hedendaagsche kwakzalvers laten drukken, leze de 


bedriegelijk gestelde advertentie's van dit middel. Zie 
hier enkele zinsneden uit een der reclames: 

>Het koortsachtige leven en het zuken doen, het 
»>lange waken, uitspattingen van allerlei aard of over- 
»maat van verdriet alles werkt mede om het ongelukkige 
» menschelijke mechanisme, des te spoediger te ontstem- 
»men. Langzaam maar zeker komt, het tot een Alge- 
»meene Bloedarmoede. | 

» Gelukkig evenwel dat het middel naast de kwaal ligt. 
» Als de Koepokinenting een vereischte is om te vrijwaren 
»voor pokken, is het“iJzer Bravais als aangewezen om 
»onmiddelijk de hardnekkigste bloedarmoede te doen ver- 
» dwijnen.”” 

In een ander luidt het: 

» Men moet dus zer innemen, veel en dagelijks om 
»met vrucht een tegenwicht te geven en op krachtige 
» wijze deze algemeene verzwakking te bestrijden; maar 
>er bestaat een groot verschil tusschen ijzer en ijzer, 
>en een slecht ijzerhoudend middel kan evenveel kwaad 
»doen als een goed kan baten. Men aarzele daarom 
»niet, om het IJzer Bravais te nemen, dat eigenlijk 
»gezegd het eenige ijzerhoudende middel is, hetwelk 
»zich geheel vereenigt met het maagzuur en bijgevolg 
»zich het best leent tot de herstelling der roode bol- 
»letjes”’ 

Alles wat hier van dit middel gezeed wordt is een- 
voudig klinkklare leugen. ZJzer van Bravass is het 
zelfde als het artikel in de apotheken en bij genees- 
kundigen bekend onder den naam Gedialiseerd ijzer. 
Voor 25 jaar was het een nieuw preperaat en dacht 
ren er een iijzermiddel in gevonden te hebben, beter 
dan de toen bekenden. Doch het bleek niet aan aie 
verwachting te voldoen en de meeste geneeskundigen 
onthielden zich daarom van ’t gebruik, daar hun ge- 
noeg andere dergelijk werkend stoffen ten dienste stonden. 
Sedert hebben de kwakzalvers de stof opgeraapt en de 
meest uitgestrekte reclame heeft er een soort van ver- 
maardheid aangegeven, die echter niets dan een treu- 
rige beruchtheid is. 


Advertentiën. 
Bij W. C. var HEUSDEN 


te 's Bosch, verscheen: 
Erisvann, gezondheidsleer 





[ 2.40. met een naschrift van Prof. H. 
Dr. T. C. Winxkrer, moeder Snellen. In geheel linnen band 
en kind. . ‚ J150. | (2.50) tijd. verm. prijs f 1.50 
Dr. T. C. Winkrer, dokter C. J. v. p. Burcur - vAN 
en patient . . . f1.75. | Licmrexseren, de gezond- 


Voor de kennis van ons 
leven en ons lichaam, zijn geen 
werkjes meer geschikt en dui- 
delijker dan deze. 


P and 
at mn. r 
ALL ten ad 


zrste mi Ee Ne ke. 


mengsels die als bitter of hkeur en tevens als een uitste- 





mmm 


KEMINK er ZOON te Utrecht, 
hebben uitgegeven: 

F. Arrr, de zorg voor de 
oogen en de keuze van brillen 
voor een ieder bevattelijk voor- 
gesteld. Uit het Hoogdmtsch, 


heidsleer en hare toepassing 
op het dagelijksch leven (0.90) 
tijd. verm. prijs. . . . f0.50. 


Leeuwarden — Coöperatieve Handelsdrukkerij. 





ha ed 


Als iijjzermiddel is het ijzer van Bravais niet beter _ 
dan de meeste andere iijzerpreparaten; waarschijnlijk 
veel slechter, Wat van de vereeniging met het maag- — 
zuur gezegd wordt is geheel onwaar. Integendeel, of- 
schoon een vloeistof gaat het ijzer uit dit middel uiterst _ 
gemakkelijk in vasten toestand over. Een ieder kan dit 
beproeven; men voege er slechts het een of ander zuur 
bij, of wat gewoon keukenzout en alles wordt een vaste \ 
roode stof, die in het maagsap zeer moeielijk weer _ 
oplost. - 

Overigens verwachte men ook van de andere iijzer- 
middelen niet wat er van wordt rondgebazuind. Een 
zeer geringe hoeveelheid van de een of andere 
iijjzerverbinding kan somtijds nut doen. Het gebruik 
van een groote hoeveelheid kan nooit nuttig zijn en 
zal dikwijls nadeelig werken. 


Boonekamp of maagbitter. Dit is een van de vele 





kend geneesmiddel worden aanbevolen, om de gebrui-' 
kers van een borreltje tot de verontschuldiging in de 
gelegenheid te stellen dat ze het voor hun gezondheid 
nemen. Van deze boonekamp heet het in de adverten- 
tie's dat zij is »onontbeerlijk in iedere huishouding en 
uitmuntend tegen zeeziekte, cholera, koorts , weinig eet- 
lust , maagkwalen , zoowel oogenblikkelijk als verouderde, 
en alle ziekten die door slechte spijsverteering voorkomen.’ 

Als men zich en dit zal men zeker — in de 
verwachting op de genezende werking tegen dit alles 
bedrogen vindt, ligt de oorzaak zeker niet in het te 
geringe aantal drogerijen dat bij de bereiding gebruikt 
wordt, tenminste volgens Hacer bestaat dit bitter uit 
Pomeranzenschillen en -vruchten , Gentiaanwortel , Cas- 
carille-bast, Curcuma, Kaneel, Kruidnagelen en Rha- 
barber, die met water en spiritus uitgetrokken worden, 
terwijl er daarna wat suiker en een weinig steranijs- 
olie wordt bijgevoegd. 


Tandpoeder van J. G. Popp bestaat volgens Hirp- 
WEIN uit 20 deelen poeder van violenwortel, 10 dee- 
len gebrande hertshoorn en 1 deel Florentijnsche lak. Een 
doosje met 30 gram kost 80 cent en zou in de apot- 
heek gemakkelijk voor de helft van den prijs te krij- 
gen zijn. 

Tegenwoordig zijn alle wetenschappelijke tandartsen 
hete.er, over êeas, dat over 't algemeen al die tand- * 
middeltjes uit de kranten onnoodig of schadelijk zijn. 
Het best is, zeat de heer SCHOONDERMARK, docent in de 
tandheelkunde te Leiden, het heele rommelzoodje in 
de goot te werpen. Nauwkeurige proeven hebben be- 
wezen, dat het middel van Porep, en de meeste ande- _ 
ren, door aanhoudend daarmede te poetsen het glazuur 
der tanden afslijpen. É 

Het beste tandpoeder is waarschijnlijk fijn poeder — 
van houtskool of van gebrande oesterschelpen, dat in 
iedere apotheek te verkrijgen is ; en het beste voorbe- 
hoedmiddel : zindelijkheid , het vermijden van te heete — 
of te koude spijzen en dranken en van te harde tan- 
denstokers. 





























hd 


Indiaansche cigaretten van Grimault volgens de 
aankondiging bestaande uit Cannabis Indicaen met den 
gewonen bluf geadverteerd. Het heet in de adverten- 
tie’s : » Dit geneesmiddel wordt door de meeste Fransche | 
pen buitenlandsche geneesheeren aanbevolen als een 
»uitstekend middel tegen de verschillende aandoenin- 
»gen der ademhalingsorganen. Het is voldoende denrook 
»der cigaren in te ademen, om de hevigste aanvallen 
»van asthma en koest te doen bedaren. Ook is de in= 
»ademing zeer aan te bevelen tegen heeschheid, neu- — 
»ralgïen in het aangezicht en beginselen van longte- 
> ring.” 

Een voor korten tijd ingesteld onderzoek van Dr. BRAUN 
heeft geleerd dat er slechts zeer weinig Cannabis Indica 
in de sigaren voorkomt en ze bijna uitsluitend bestaan « 
uit bladeren van Belladonna. Beide zeer gevaarlijke 
stoffen, waarvan onder toezicht van geneeskundigen _— 
dikwijls gebruik is gemaakt om asthmatische aanvallen 
te bestrijden, doch die soms meer nadeel voorde maag 
dan voordeel voor de aamborstigheid te weeg brengen. — 





, 
n= 


| | 
De Vereteme dur labak, — 
naar het Hoogduitsch van € 

Dr. DORNBLÜTH eig 
Ph, L. KoopeRgenG, 
| 


Prijs 3- Aten eee elijk. 


te Breda. 


SE