Skip to main content

Full text of "Maandblad tegen de kwakzalverij / jr 79 nr 2, februari 1964"

See other formats


NEGEN EN ZEVENTIGSTE JAARGANG 
No. 2, FEBRUARI 1964 


MAANDBLAD 


ORGAAN VAN DE VERENIGING 


TEGEN DE KWAKZALVERIJ 


REDACTIE-ADRES: J. Th. Balk, Keverberg 54, Amsterdam-Z. Opgericht 1 januari 1881 





PROF. TENHAEFF 


OP 18 JANUARI werd prof. dr. W.H. C. Tenhaeff, bijzonder hoogleraar in 


de parapsychologie aan de Rijksuniversiteit te Utrecht, zeventig jaar. Dit feit 
heeft aanleiding gegeven tot heel wat artikelen en vraaggesprekken in de pers. 
Prof. Tenhaeff, „de meest omstreden hoogleraar van Nederland’, zoals de 
Volkskrant hem noemde trok, toen hij enkele maanden na zijn promotie op 
het proefschrift „Paragnosie und Einfühlen" (1933) als privaatdocent met zijn 
colleges begon, volle zalen. „Zijn publiek slonk voortdurend. De colleges van 
prof. Tenhaeff worden nu bijgewoond door tien tot vijftien studenten’ (De 


Volkskrant). 


DE NAAM VAN prof. Tenhaeff is in de kolommen van dit maandblad vele 


malen genoemd. Ook in verband met het optreden van Croiset, „Voor Gerard 
Croiset heeft prof. Tenhaeff grote bewondering. Deze man heeft zich aan de 
eisen van de wetenschappelijke methodiek geheel aangepast vindt de hoogleraar 
en hij heeft veel wetenschappelijk bruikbaar materiaal geleverd,’ kon men in 
het Nieuw Utrechts Dagblad lezen. 


DEGENEN ONDER ONZE LEZERS, die menen, dat de kranten die inter- 


views met prof. Tenhaeff publiceerden daarom volledig achter diens opvat- 
tingen staan, kunnen wij geruststellen. Van de lezer wordt critisch inzicht 
verwacht — haar eigen mening geeft de krant in haar hoofdartikelen. Ons 
Maandblad stelt zich tot taak het critisch inzicht in deze materie te ver- 
scherpen. Hieronder zal de voorzitter van de Vereniging tegen de Kwak- 
zalverij zijn bedenkingen tegen de opvattingen van de Utrechtse hoogleraar 
uiteenzetten. 


DAT HET met het critisch inzicht van de Nederlandse krantenlezer waarlijk 


nog niet zo slecht is gesteld bewees de rubriek van ingezonden stukken in de 
bladen van het z.g. Rotterdammerkwartet. „Ik ben teleurgesteld dat u zoveel 
aandacht hebt geschonken aan de parapsycholoog prof. Tenhaeff"’, aldus een 
inzender, „maar dit onderwerp niet tevens vanuit het christelijke geloof hebt 
benaderd. Zou hierbij niet een waarschuwing tegen occultisme, magnetisme 
e.d. hebben gepast, gezien de geestelijke achtergrod van uw blad?” 


HIERONDER LATEN WIJ het artikel van de voorzitter van onze vereniging 


volgen. De citaten zijn ontleend aan het Haarlems Dagblad. 


De huisarts de halve waarheden, die hier en daar 


grenzen aan feitelijke onjuistheden. 
„De huisarts heeft ingeboet aan 


ALS STEEDS hanteerde prof. 


arts van 1964 is niet meer de patriar- 
chale figuur waartegen de goêge- 
meente met veel ontzag opkijkt. Hij 
heeft het aureool van alles-kunnende 
en alles-wetende magiër verloren. 
Hij heeft zo veel gestudeerd, dat hij 
gaat twijfelen omdat hij uit verschil- 
lende boeken verschillende diagnoses 
kan afleiden.” 


De arts moge dan als patriarchale fi- 
guur in de ogen van de „goêgemeente” 
(en goedgelovige zielen) hebben afge- 
daan, dat wil niet zeggen dat hij aan 
prestige heeft ingeboet. Integendeel 
door veel gedegener kennis en tech- 
nisch kunnen heeft hij gezag gewon- 
nen. Maar dàt vergeet de hoogleraar 
gemakshalve te vermelden. En in dit 
laatste schuilt nu juist de halve waar- 
heid. 


Diagnoses 


Dat de arts zoveel heeft gestudeerd 
wordt welwillend toegegeven. Het ad- 
dertje schuilt echter in de toevoeging, 
dat hij gaat twijfelen, omdat hij uit ver- 
schillende boeken verschillende diag- 
noses kan afleiden. 


Gedegen wetenschappelijke medische 
boekwerken geven geen uiteenlopende 
diagnoses; hoogstens kan in een enkel 
geval sprake zijn van een gering ver- 
schil van nuance in de waardering van 
enkele symptomen. Als bij de arts twij- 
fel aan zijn diagnose opkomt spruit dit 
voort uit het feit, dat niet alle gecon- 


Tenhaeff ook nu weer het wapen van vaderlijk en magisch prestige. De vervolg op pag 2 


WIL DE WERELD 
BEDROGEN WORDEN ? 


VERZUIM NIET de middag van 
zaterdag 25 april a.s. vrij te houden 
voor de jaarvergadering van de 
Vereniging tegen de Kwakzalverij. 
Dan houdt namelijk de heer J. W. 
Gosker, inspecteur van politie te 
Arnhem een lezing over „Parapsy- 
chologie in de practijk’, 

Als een „paragnost”’ zal hij door 
middel van een aantal experimenten 


de aanwezigen pogen te overtuigen 
van zijn bijzondere begaafdheden — 
indien deze althans bestaan... De 
leden van onze vereniging past nu, 
zoals in het verleden, een objectief 
standpunt. 


Thans echter kunnen zij boeiende 
experimenten verwachten die hen er 
van zullen overtuigen hoe bovenna- 
tuurlijke gaven kunnen worden ge- 
suggereerd, daar waar uitsluitend 
sprake is van uitgekookte slimmiq- 
heidjes... Hoe uitgekookt — dat 





belooft de heer Gosker ook uit de 
doeken te doen. 


Wij verwachten dan ook vele le- 
den (met introducée'’s) op: 

ZATERDAG 25 APRIL 

in het American Hotel, Leidseplein 

te Amsterdam 


bij de lezing van de heer Gosker 
over ‚parapsychologie in de prac- 
tijk”. 


HET BESTUUR 


”De meest omstreden hoogleraar van Nederland” 


Bij de zeventigste verjaardag van 
prof. Tenhaeff kan men zich de vraag 
stellen: Wat heeft deze carrière opge- 
leverd? O, stellig — de onderzoekingen 
van prof. Tenhaeff op het gebied van 
de parapsychologie zijn interessant ge- 
noeg geweest, zij hebben stellig stof tot 
spreken èn schrijven gegeven (zoals 
ook zijn zeventigste verjaardag over- 
duidelijk aantoonde!) maar wat weten 
wij nu méér van dat alles dan toen prof. 
Tenhaeff als privaat-docent voor over- 
volle collegezalen begon? 


Vroeger heeft prof. Tenhaeff samen- 
gewerkt met een arts. Hij heeft deze 
samenwerking moeten laten varen. Dit 
heeft hem er niet van weerhouden 
als voorvechter van paranormale gene- 


zers naar buiten te treden. Neen, niet 
van allen die zich daarvoor uitgeven. 
Prof. Tenhaeff schroomt niet scherpe 
woorden te gebruiken tegen ‚pseudo's'’' 
maar indirect versterkt hij daardoor de 
autoriteit van degenen, die zijn fiat 
wegdragen. 


Zijn fiat... Maar waarop berust dat 
dan wel? Prof. Tenhaeffs bijzondere 
leerstoel valt onder de faculteit van let- 
teren en wijsbegeerte — niet onder die 
van geneeskunde. Zijn de paranormale 
vermogens die het voorwerp zijn ge- 
weest van het onderzoek van prof. 
Tenhaeff niet meer dan hersenschim- 
men? Of moet men het Hamlet nazeg- 
gen „There are more things in heaven 
and earth, Horatio, than is dreamt of 





Prof. Tenhaeff 


vervolg van pag 1 


stateerde symptomen kloppen met het- 
geen de boeken hieromtrent mededelen. 
In dit geval zal de arts niet aarzelen 
zijn moeilijkheden voor te leggen en te 
bespreken met een terzake meer des- 
kundig collega. Ook dit belangrijke feit 
verzuimt de hoogleraar te vermelden, 
vermoedelijk omdat dit niet strookt met 
de tendens van zijn uiteenzetting. 


„De arts is de man met overvolle 
wachtkamers, die veelal slechts enke- 
le minuten voor een patiënt en hele- 
maal geen tijd meer beschikbaar 
heeft voor het bijhouden van zijn 
vakliteratuur, hetgeen ook weer 
leidt tot een vermindering van zijn 
zelfvertrouwen.” 


Het eerste moge tot op zekere hoogte 
waar zijn, bepaald onjuist is boudweg 
— en zonder enige bewijsgrond — de 
arts een vermindering van zelfvertrou- 
wen aan te wrijven. 


Dan staat — althans volgens de 
hoogleraar — de genezer’ er veel 
beter voor: 


‚De patiënt wil in de eerste plaats 
tegenover zich zien een zelfverzeker- 
de „medicijnman”, een magiër aan 
wiens wil en kennis hij zich bij voor- 
baat onderwerpt.” 


Bij deze handopleggers echter spreekt 
professor Tenhaeff niet over de 
grote toeloop, die de onbevoegde er 
toe brengt een menigte klanten om zich 
heen te verzamelen en ze massaal met 
strijkages na aan het lijf te komen. 


„Baat het niet, het schaadt ook niet," 
onderschrijft de hoogleraar, hoewel hij 


uit talloze publicaties beter zou moeten 
weten. Hij distancieert zich weliswaar 
nadrukkelijk van de practijken van de- 
ze genezers, althans met het woord, 
maar metterdaad houdt hij ze nog altijd 
de hand boven het hoofd. Tegen de 
practijken van zijn grote beschermeling 
G. Croiset, mede door zijn toedoen tot 
magiër no. [ verheven, heeft prof. Ten- 
haeff nog nimmer protest aangetekend, 
noch heeft hij zich genoopt gevoeld 
zich van hèm te distanciëren. 


„De oplossing van dit probleem 
(dat der paranormale strijkers, De 
G.) krijgt men niet door, zoals de 
vereniging tot bestrijding der kwak- 
zalverij doet te schelden in blaad- 
jes em circulaires. Het zijn boude be- 
weringen, waaraan geen onderzoek 
ten grondslag ligt.” 


We zullen maar voorbijgaan aan de 
feiten, dat prof. Tenhaeff de naam van 
onze vereniging niet blijkt te kennen 
en niet weet, dat onze vereniging nooit 
circulaires heeft uitgegeven. Maar ge- 
peperde critiek is nog iets heel anders 
dan schelden. De „boude beweringen” 
in het Maandblad tegen de Kwakzalve- 
rij worden steeds — dit in tegenstel- 
ling tot de gewoonte van prof. Ten- 
haeff — gestaafd met bewijzen. Aan 
al die beweringen ligt bovendien een 
onderzoek ten grondslag. En vaak een 
wetenschappelijk meer gefundeerd on- 
derzoek dan waarop de thans zeventig- 
jarige hoogleraar zelf bij zijn naspo- 
ringen kan bogen. 


A. P. N. DE GROOT 


in your philosophy?” De bewijzen voor 
die dingen zijn wel heel dunnetjes ge- 
weest — met wetenschappelijke zeker- 
heid is nog nooit het bestaan van deze 
fenomena aangetoond. Onderzoek 
door de organisatie TNO heeft prof. 
Tenhaeff nooit willen aanvaarden. 


Een halve eeuw na de oprichting 
van de Society for Psychical Research 
in Engeland kon een vooraanstaand 
bestuurslid van dit eerbiedwaardige 
genootschap opmerken, dat de betwiste 
fenomena al die jaren door even be- 
twist waren gebleven. Met één uitzon- 
dering: de hypnose had men onder- 
zocht tot het punt bereikt was waarop 
men haar in handen kon stellen van 
de specialisten op het gebied van de 
medische psychologie. 


Maar wat prof. Tenhaeff ook heeft 
gevonden — en het is, dunkt ons, zeer 
weinig — hij heeft er nooit toe kun- 
nen komen datgene wat voor de genees 
kunde van belang zou kunnen zijn over 
te dragen aan ter zake kundigen. Hij 
heeft nooit de gedachte gehad: zodra 
deze bijzondere eigenschappen — ver- 
ondersteld, dat zij aanwezig zijn! — 
ten dienste kunnen worden gesteld van 
de zieke mens dien ik, niet-medicus, 
terug te treden. Integendeel hij heeft 
een klein aantal lieden, die hij tot de 
paranormaal begaafden rekent (over 
de bewijzen of dit ook werkelijk het 
geval is zullen we het dan nog maar 
niet hebben!) als genezers de hand 
boven het hoofd gehouden en gesteund 
met het prestige dat in Nederland 
iemand ten deel valt, die de status van 
hoogleraar heeft. 


Dit nu achten wij onaanvaardbaar, 
want wij achten het gevaarlijk, En wij 
blijven herhalen: schoenmaker houd je 
bij je leest. Wij ontzeggen niemand het 
recht om bepaalde paranormale feno- 
mena te onderzoeken. Àl rechtvaardi- 
gen de resultaten van drie decennia, 
zou men zo zeggen, nauwelijks meer 
een bijzondere leerstoel en zou een pri- 
vaat-docentschap wel ongeveer in 
overeenstemming zijn met wat men er 
in de toekomst van mag verwachten. 
Maar waar de geneeskunde in het ge- 
ding komt mag niet worden toegestaan 
dat een buitenstaander brevetten van 
wondergeneeskunst gaat uitdelen. 


REDACTIE: 


Medisch redacteur: 
dr. J. H. Ligterink, arts en 
apotheker, Amsterdam 


Pharm. redacteur: 
J. E. Buiter, apotheker, 
Farmaceutisch Inspecteur van de 
Volksgezondheid te Zwolle 


Wie een Augiasstal zoekt, kijke de goede kant op! 


TE UTRECHT is opgericht de Neder- 
landse Federatie voor Biologische Ge- 
zondheidszorg, met als doel de bevor- 
dering van de lichamelijke en geeste- 
lijke gezondheid op biologische grond- 
slag. Tot de initiatiefnemers behoort 
de NWP, de Ned. Werkgroep van Pa- 
ranormale Genezers. Voorzitter en se- 
cretaris van de nieuwe federatie zijn de 
heren J. Vinkenborg te Bilthoven en 
ds. W.H. Klumper te Utrecht. De fede- 
ratie beoogt onder meer wettelijke 
identificatie van alle verpakte levens- 
middelen. Melding van de oprichting 
werd o.a. gemaakt door het Nieuwe 
Kamper Dagblad, de N.R.C, en het 
Nieuw Utrechts Dagblad. 

Het bovenstaande verdient naar onze 
mening kommentaar en kritiek. 


| 
DE GEZONDHEIDSZORG in Ne- 


derland kan alle Westerse landen ten 
voorbeeld strekken. Wij hebben de 
laagste zuigelingensterfte en de langste 
gemiddelde levensduur. Het bereiken 
van deze en andere verblijdende resul- 
taten was en is het werk van dienaren 
van de medische en farmaceutische we- 
tenschap. Kwakzalvers hadden en heb- 
ben niet het geringste aandeel in de 
verbetering van onze volksgezondheid. 


1 


DAT HET JUIST een soort ver- 
eniging als de NWP moet zijn, die 


tot de oprichters van de Federatie be- 
hoort, verkleint a priori het gezag dat 
eventueel van de Federatie zou kunnen 
uitgaan. De hoogst verwerpelijke prak- 
tijken van NWP-leden zijn in zo tal- 
rijke processen aan het licht getreden, 
dat men zich moeilijk kan voorstellen 
hoe serieuze organisaties zich tot sa- 
menwerking met de NWP kunnen 
laten verleiden. 


HI 
HET LIGT in de lijn der logica, dat 


een organisatie ter bevordering van 
onze gezondheid wordt geleid door 
medici. Het ligt helaas in de lijn der 
NWP, dat zo'n organisatie wordt ge- 
leid door mensen die over net zoveel 
medische bekwaamheid beschikken als 
een scheepsbouwer of klarinettist. De 
Nederlandse Federatie voor Biologische 
Gezondheidszorg wordt geleid door een 
pedagogisch adviseur en een predikant 
— stellig nuttige beroepen op hun 
respectieve arbeidsterreinen, maar lei- 
dend tot gewichtigdoenerij en klets- 
kouserij zodra zij zich op medisch ge- 
bied begeven. 


IV 
WETTELIJKE IDENTIFICATIE van 


alle verpakte levensmiddelen is een der 
doelstellingen van de Federatie. Zou- 
den de Hoofdinspecteur Levensmidde- 
len- en Warenkeuring, de Keurings- 
raad, Warenwet, artsen en apothekers, 





ARTS EN MAGIE 


HET GERINGE CONTACT tus- 
sen arts en patiënt dwingt vele zieken 
tot een vlucht naar de magische ge- 
neeskunst, die zich juist geheel op de 
individu concentreert, zo concludeert 
een interessant rapport over de huidige 
stand van zaken in onze volksgezond- 
heid, dat is uitgegeven door de prof. 
B. M. Teldersstichting, het weten- 
schappelijk bureau van de V.V.D. 


Het rapport meent dat het zieken- 
fondswezen heeft gefaald, zo lezen we 
in een bespreking van het rapport in 
De Telegraaf. De patiënt krijgt als 
gevolg van de medische overbelasting 
niet meer de nodige aandacht. Van 
persoonlijk contact tussen arts en pa- 
tiënt kan geen sprake meer zijn. Me- 
dische vergissingen zijn onvermijdelijk 
geworden, zo vreest het rapport. 

HET RAPPORT van de Telders- 
stichting herinnert eraan, dat een over- 
heidscommissie heeft vastgesteld dat 
dertig procent van het totale ziekte- 
verzuim aan nerveuze verschijnselen 
moet worden toegeschreven. Voorts is 
uitgemaakt dat nog eens dertig pro- 


cent van hen die de huisarts bezoeken, 
in het geheel geen organische afwij- 
kingen vertonen en dat voor nog een 
even groot aantal behalve organische 
nog psychische oorzaken van de klach- 
ten zijn aan te wijzen. 


AL DEZE PATIENTEN stranden 
bij hun verlangen naar persoonlijk 
contact op tijdgebrek bij de arts. Zij 
zoeken als uitweg: de magische ge- 
neeskunst, die zich juist geheel op de 
individu concentreert. De Teldersstich- 
ting zegt: „Het zou interessant zijn te 
weten in hoeverre de vlucht in magi- 
sche geneeswijzen, zoals gebedsheling 
en magnetisme, de laatste jaren is toe- 
genomen.” 


GECONCLUDEERD wordt dat 
men in ons land naar het onmogelijke 
streeft door de miljoenen verplicht ver- 
zekerden zowel een uiterst goede als 
een goedkope medische behandeling te 
bieden. Voor het doen van een verant- 
woorde keuze zal men rekening moeten 
houden met de werkelijke behoeften 
van de patiënt en met de financiële 


{ 


draagkracht van de gemeenschap. | 


Consumentenbond en vele andere reeds 
werkzame instanties en personen dat 
doel — voor zover nog niet be- 
reikt — niet veel deskundiger kunnen 
verwezenlijken? Het lijkt ons aanzien- 
lijk nuttiger, dat de Federatie zich gaat 
beiijjveren voor de „wettelijke identifi- 
catie“ van alle rommel die NWP-ers 
en andere kwakzalvers hun klanten 
aansmeren. En die valt helaas niet on- 
der de Warenwet, laat staan de overige 
pharmaceutische wetgeving. 

Wie een Augiasstal zoekt, moet niet 
de verkeerde kant uit kijken. 


ADEMLOOS 


IN DE RADIORUBRIEK Kiosk” 
van de VPRO bespreekt de heer J. 
Folkertsma artikelen uit zo juist ver- 
schenen weekbladen en tijdschriften. 
Op 13 december 1963 heeft de heer 
Folkertsma aandacht geschonken aan 
het Maandblad tegen de Kwakzalverij. 
Hij zei het volgende: 


Er verschijnt zo eens in de maand 
een blaadje dat u meestal niet in de 
kiosken vindt. Het is het Maandblad 
tegen de Kwakzalverij en ik lees het 
altijd ademloos uit. Niet om als ge- 
waarschuwd man voor twee te kun- 
nen tellen, maar om elke keer weer 
verbaasd te staan over de manier, 
waarop de Nederlanders zich bij de 
neus laten nemen. Of zou het toch 
waar zijn, wat de Amerikaanse circus- 
vorst Barnum eens heeft uitgeroepen: 
ledere minuut wordt er een stomme- 
ling geboren? 


Er wordt een verhaal in verteld — 
in het blaadje dus — over twee spe- 
cialisten, de ene een schoenen-specia- 
list, de ander een voetspecialist. 


Ze verkochten schoenen aan een 
vrouw in Alphen aan de Rijn, die 
moeilijke voeten had. 


De schoenen hadden maar één spe- 
cialiteit en dat was hun hoge prijs. 
Voor het overige waren het gewone 
herenschoenen, die 24 qulden hadden 
gekost maar bij de goedgelovige Al- 
phense het lieve sommetje van f 95,— 
opbrachten. 

Deze laatste wat weemoedige we- 
ken van het jaar schijnen zeer ge- 
schikt te zijn om oplichters en kwak- 
zalvers aan een boterham te helpen. 


Belt u even de politie, als er een 
aan de deur komt?.… 


\ 


Astrologie en 
Helderziendheid 


DOOR EEN ONACHTZAAM- 
HEID van de redactie sloop in het 
tijdschrift „De Vrijdenker een prijzend 
artikel over astrologie binnen. Lezers 
namen er aanstoot aan, de betrokken 
redacteur bood zijn excuses aan en nam 
de gelegenheid te baat zijn standpunt 
ten aanzien van de onzinnige sterre- 
wichelarij te formuleren. 


Gemakzuchtig als ik ditmaal ben, 
aldus de redacteur, conformeer ik mij 
aan Jean Rostand, de Franse bioloog 
en popularisator. Ik neem namelijk over, 
wat hij over astrologie zegt in het werk- 
je „Het avontuur van het leven” dat als 
Meulenhoff-pocket in 1959 in Neder- 
landse vertaling verscheen. Hij spreekt 
daar zijn oordeel uit over het occultis- 
me en de parapsychologie in het alge- 
meen en komt daarbij ook op de astro- 
logie. Op blz. 149 van genoemd boekje 
heet het dan: 


„Wat de astrologie betreft, die is 
niets anders dan een restant van oude 
dwalingen en vooroordelen, een doch- 
ter van de mythologie en van primitief 
polytheisme. Als zodanig draagt zij het 
stempel van het verre verleden, waarin 
zij geboren werd, toen men onze aard- 
bol nog als het centrum van het heelal 
beschouwde. Al haar beweringen zijn 
uit de lucht gegrepen, uit dogmatische 
uitspraken voortgekomen en zonder 
enige steun van nauwkeurige waarne- 
mingen, In de historie der wetenschap 
heeft de astrologie een belangrijke rol 
gespeeld omdat zij de moeder van de 
astronomie is, maar in onze tijd heeft 
ze geen enkel bestaansrecht, meer, ” 


EEN ANDERE GETUIGENIS te- 
gen de astrologie wordt ons geleverd 
door prof. M,‚, Minnaert in zijn in 1946 
bij Servire verschenen boekje „De ster- 
renkunde en de mensheid’, waarin op 
blz. 110 een kritiek der astrologie 
wordt gegeven. Na enkele voorbeelden 
van de onwetenschappelijke werkwijze 
der astrologen en de op zijn zachtst uit- 
gedrukt, zéér dubieuze resultaten ervan 
te hebben vermeld, concludeert hij als 
volgt: 


EN NU EENS MET ZEEWATER! 


EEN FLESJE VAN bijna een kwart 
liter kost f 1,80. Verdund zeewater, 
waaraan wat koolzuur is toegevoegd, 
en op het etiketje: Noordzee Minera- 
len. Een verslaggever van De Tijd — 
De Maasbode heeft het produkt dat 
door de hotelier A. Götz in de handel 
wordt gebracht eens geproefd, Eerst 
toen hij voorzichtig wat nipte, leek 
het of hij zilte tranen proefde. „De 
volle teugen daarna zijn duidelijk koel, 
helder zeewater. 


Het is opgepompt uit de Noordzee 
bij Terschelling, ter hoogte van paal 
8 en de heer Götz, tegenwoordig di- 
recteur van de Stadsherberg te Kam- 
pen, wil er in het bijzonder de Duitse 
gasten van de Noordzeebadplaatsen 
gelukkig mee maken, De Duitsers zijn 
nu eenmaal gevoelig voor de magie 
van het zeewater, maar de heer Göotz 
zelf ontkurkt nooit een flesje voor 
eigen gebruik. „Och nee, ik houd he- 
lemaal niet van dat soort drankjes,” 
bekende hij openhartig. 


De heer Götz toonde zich overigens 
ook nogal voorzichtig: men kan het 


drankje heel onschuldig genieten door 
het te mengen met bijvoorbeeld toma- 
tenstap, „dat als natuurprodukt iets 
hartigs nodig heeft’ of het bezigen om 
er pakjes-soep mee af te maken. Hij 
heeft een tandarts voor zijn produkt 
gewonnen, die meent dat het een pro- 
baat middel is tegen tandbederf. 


Bedenkelijker wordt het wanneer er 
gesproken wordt over „misschien heil- 
zaam tegen schildklieraandoeningen, 
tegen darmstoornissen, wie-weet zelfs 
wel tegen bepaalde rheumatische ver- 
schijnselen”. Medici hebben de heer 
Götz, die zijn flesjes overigens goedge- 
keurd kreeg door de keuringsdienst 
voor waren, er nog geen uitsluitsel 
over kunnen geven. Wel heeft hij zelf 
„Grundlage des Meeresheilkunde'”' 
van prof. dr. Haeberlin eens doorgeno- 
men. 


Zullen we het nog eens beleven, dat 
de kellner in de Noordzeebadplaats de 
gast een flesje Noordzee Mineralen 
brengt, nadat hem de aard van de 
aandoening is toegefluisterd? 





„Aan de enkele hier aangehaalde 
voorbeelden ziet men heel goed, hoe de 
astrologie in hoofdzaak aan haar re- 
gels komt: niet uit de ervaring, maar 
uit oppervlakkige en naieve analogieën, 
die zonder meer als grondwaarheden 
worden aanvaard. Enkele „treffende 
overeenstemmingen” worden dan ge- 
makkelijk gevonden! Zo komen we dan 
tot de kritiek van het grondbeginsel 
waarmee de astrologen menen hun zaak 
te kunnen rechtvaardigen: alles is met 
alles verbonden. Inderdaad. Maar daar- 
uit volgt niet: „elk willekeurig ding is 
door willekeurig elk ander ding be- 
paald.” 


Het is stellig waar, dat elke planeet 
aantrekkingskracht op ons uitoefent en 
ons licht toestraalt; maar deze invloe- 
den zijn miljarden malen zwakker dan 
de moleculaire krachten die in de kiem- 
cellen werken op het ogenblik der be- 
vruchting. Daarom worden aanleg en 
karakter bepaald door de biologische 
wetten der erfelijkheid.” 


Mr.G.C.M. van Nijnatten 


Om persoonlijke redenen heeft mr. 
G. C. M, van Nijnatten te Voorburg, 
referendaris bij het Ministerie van Jus- 
titie, er toe moeten besluiten zijn werk- 
zaamheden als lid van het bestuur van 
de Vereniging tegen de Kwakzalverij 
neer te leggen. Tijdens de op 8 februari 
te Amsterdam gehouden bestuursver- 
gadering heeft de voorzitter, de heer 
A. P. N. de Groot, zijn waardering uit- 
gesproken over de wijze waarop de 
heer Van Nijnatten gedurende een 
reeks van jaren de vereniging met zijn 
adviezen van dienst is geweest. Mr. 
Van Nijnatten zal trouwens in de toe- 
komst nog werkzaamheden voor de 
vereniging blijven verrichten. Het be- 
stuur is daar zeer erkentelijk voor. 


WIJ BEGROETEN als nieuwe leden 
van de vereniging mej. zr. M. Stor- 
beek, directrice Huize Margriet te 
Haarlem en de heer J. F. Heimel, far- 
maceutisch student te Utrecht. 





Bestuur van de Vereniging tegen Kwakzalverij: A. P. N. de Groot, Arts te Hilversum, Voorzitter; E. Mijnarends, Tandarts te Amsterdam, 
Vicevoorzitter; H. Dijkstra, Bongart 6, Buitenveldert, Amsterdam-Z., Secretaris; L. Brest te Amsterdam, Penningmeester; Mr. J. E. Goudsmit, 


Kantonrechter te Haarlem; Dr. H. H. Scholten, Dierenarts, Veterinair Inspecteur van de Volksgezondheid te Haarlem; 


Mr. J. D. van den Berg, 


Rechter te Arnhem; Dr. J. H. Ligterink, Arts en Apotheker te Amsterdam;J. E. Buiter, Apotheker, Farmaceutisch Inspecteur van de Volksgezondheid 
te Zwolle, J. Noord te Amsterdam en M. Paulissen te Voorburg. 


Lidmaatschap van de Vereniging incl. Maandblad min. f 7,50, 
voor studenten, verpleegsters, arts-, tandarts- en apothekers- 
assistenten en kraamverzorgsters f 2,50. Adres voor het opge- 
ven van leden en abonné's: H. Dijkstra, Bongart 6, Buiten- 
veldert, Amsterdam-Z. Penningmeester: L. Brest, Argonauten- 


DRUKKERIJ SYSTEMA N.V. 


Amsterdam 


Abonnement per jaar franco per post bij vooruitbetaling f 7,50, 
voor studenten, verpleegsters, arts- tandarts- en apothekers- 
assistenten en kraamverzorgsters „…......s.. sossen vo onnvvensenn f 2,50 


Administratie Maandblad: 


straat 19a, A'dam-Z. Postgiro van de Ver. 32237 te Amster- 
dam - Gem. Giro K 1672. 





H. Dijkstra, Bongart 6, Buitenveldert, Amsterdam-Z., Tel. 


(020) 42.07.58.