Skip to main content

Full text of "MSX Mozaik 1985 nummer 6"

See other formats


En mi MS 

pm pe am ! pi Î —_ am an rp Î 1 
nn an En on on en 
AT A MO rd AT — - — ES 

el ed | 


ij 





i Lt / am’ p\ pl 
PUEN am mi 


es 
U SA TRS KES CRE U ° 
g 4 


tl 
I 
1 


I 
3 





TT 














november-december 1985 _prijsf 5,35 sig 

EH ee oee 

deb Progr: Screendump Epson RX 80 Art: Viditel 8% 

EH Toetsdefinitie Sony printer-plotter [1 CH 

Hi Sterrenslag Videodisplay II HE 

of Methode van Gauss Nieuws | OH 
HH en nog veel meer 


Oer TE BW EST BT le SET Noh 

aan So 8 0 pAn ER Sn 0 

Nan en an an en op de 
WIT I TS 










k 


Á 
eg 


































































HH H HT 
HH Ba Sa 
nn HH 
RS as 8 H 
=H HH | 
4H0 EK HH 
aSa antal 
bat 4 | 
HH le8e® 

HK 

| H 

HH otaë 
pe 3 | HH 
ed \ aat 
SH He 
_Á B — 
HM a 
on OE an Sala 
ala HH 
HH HH 
ed H _Hl 
m8 ala _ 
N Da 

Pp | HM 
HKH Sat: 
3.0 H HH 
HH HH 

OH ese 
dl HH 
HH HMH 
HH JH be 
Sa® HH 
HH non: 
HH KH 
HL) HH 
Ld 

{ DH} 

HK ae ne De w we, TH HH ZHHKRKHHHHH dM HH w, „a h 
HH: Kofototatororen eototafsorssen 1oootolel Before 
PH HHHD HEHEH HHM 

HEKKEN HEHHEHHHKH HH HHERHHH 

ERKHRRHEKK HEEREN ERR HSH 
\ ld hed | / 








255 


De eerste MSX-computer met ingebouwde randapparatuur. 
De SV738 Xpress is een zeer krachtige computer die naast de 
standaard MSX-specificaties ook nog voorzien is van het CP/M 
operating system (80 kolommen). Met MSX-DOS kunt u zowel onder 
40 als onder 80 kolommen draaien. 
Behalve een RS232C interface voor datacommunicatie en een 
standaard Centronics printer interface, heeft de SV 738 Xpress een 
ingebouwde 32” disk-drive 360K, die onder 3 operating systems 
werkt: Disk Basic, MSX-DOS en CP/M. Een extra 
disk-drive kan worden aangesloten, even- 
als andere MSX hardware. 
De SV738 Xpress heeft een profes- 
sioneel toetsenbord met extra grote 
cursortoetsen, en is ideaal voor tekst- 
verwerking. 
Erg handig is het multi-functionele 
handvat, dat zowel draagbeugel als 
standaard is. 
Bij iedere SV/38 Xpress wordt een 
draagtas en een Nederlands hand- 
boek geleverd. 
Uw Spectravideo-dealer geeft graag 
tekst en uitleg. 


































Importeur: 

Electronics Nederland bv 
Tijnmuiden 15/17/19, 

1046 AK Amsterdam 
Electronics Belgium NV F7 
Brixtonlaan 1H, & 


1930 Zaventem 


nn 


MOZAIK 


MSX-MOZAIK is een twee-maandelijksblad voor de ge- 
bruikers van MSX-computers, Het wordt naar alle gein- 
teresseerde op MSX-gebied gezonden. 


Het abonnenement is GRATIS. 
Men hoeft alleen een bedrag van Dfl. 25,00 per jaar 
te betalen aan porto- en administratiekosten. In 
3elgie Bf. 500 per jaar. 
Losse bladen kosten Dfl. 5.355 of Bf. 150. 
De oplage is controlled circulation en bedraagt 


tijdens speciale evenementen wordt de oplage met 
exemplaren verhoogd. (stand 01-09-85). 


2500, 
4000 


In samenwerking met de MSX-club, kan men een 
lidmaatschap aangaan. Lidmaatschap. inclusief een 
abonnement op MSX-MOZAIK bedraagt Dfl. 40,00 per 


jaar, ingaande januari 1986. In Belgie Bf. 800. 


Een lidmaatschap zonder abonnement op MSX-MOZAIK 
bedraagt Dfl. 15,00 per jaar, ingaande januari 1986. 
In Belgie Bf. 300. 


Bank relatie: 
Amrobank Acct. No. 45.98. 358.008. 
Postgiro Acct. No. 1567088 


Kopij en advertenties dienen uiterlijk veertien dagen 
voor het verschijnen van het eerstvolgende. nummer 
aanwezig te zijn. 


Redactie-adres: ,‚ | 
Batterijlaan 39, 1402 SM Bussum, tel. 02159-56295. 
The publisher: cannot be held responsible for any 
errors printed in this issue, either for copied 
software from commercial firmes send by. editors. 


Adresveranderingeh: 

Zend uw nieuwe adres in, vergezeld van. het oude 
adres, vier weken voor dat u gaat verhuizen.…:Voorzie 
het nieuwe adres van de postcode. 


Please send your new adress together- with the old 
one, postal code‘ and subscription number 4 weeks 
before moving. 





MSX-MOZAIK 
is een uitgave van 
'De MSX-er' 


mn nn nn nn nn nn nn nn nn a en EE EE EEE EE EE nn nn 


Hoofdredacteur 
Dirk Scheper 


Medewerkers/redacteuren 


E.A.J. van der Horst J. van der Staay 
W. Schackman H. Kenens 
C. van Wijck R. de Groot 
F. Jonkeren R. Nieland 


Redactie-adres Benelux: 
Batterijlaan 39 
1402 SM Bussum 

Vormgeving 
Dirk Scheper 


omm nn nn nn nn nn nn nn nn nn in a EE EE EE EE EE 
mm nn nn rn en ee mn EE nn nn nn nn 


COPYRIGHTS 'De MSX-er' 
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd 
en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, 
fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan 
ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming 
van de uitgever. | 


No part of this publication may be reproduced in any 
form, bij print, photoprint, microfilm or any other 
means without written permission from the publisher. 


| RER LE al , ‚1 
al en dh, 
POOJCO HI 
„BERN S 


SINT-JANSKATHEDRAAL "S-HERTOGENBOSCH 





MSX -MOZAIK november/december 1985 pagina 5 


IId 
sa saas sean ss se 

… … …… sss sss ss aes se 
sa a a ss ses ese ses 


essa ses ns se ss 


js 
es sss essa an sees se à sees sos oe 
ess esse es es ese se se. … ss se 4 
„88e sss... ss. e ss se « 








COLOFON ren wesen ns were ene eve 3 3 REM SCREENDUMP VOOR EPSON-RX89 
Inhoud en advertentie-register..........…. ú 4 REM DUMP-TIJD CA 22 MINUTEN 
Programma: Screendump voor EPSON RX 80.,... 4 5 LPRINT CHRS(27);"@"::REM RESET PRI 
VREE DESDEE EOS ENEN EEK So 6 NTER 

EEEN ie rk da EN ee 7 6 LPRINT CHRS(27) ;"'<"; :REM UNIDIRECT 
Nieuws opening MSX-softshop............... 10 IONAL PRINTING 

Nieuws MSX II professioneel ingezet... 11 19 LPRINT CHRS (27) ; "A" ;CHRS (8) ; : REM 
Ven Rodnina me Reenen 1 LINE SPACING 8/72 INCH 

HCE GAGE en DE MSKBL setes eee eee id 12 39 SCREEN2 

ENGSTE: (MEPRALAAG)-s 000 erase de ears 13 49 GOSUB 1999 

Prijsvraag foto's van de prijzen........…. 14 199 FOR T=g TO 6143 STEP 8 
Prijsvraag. LRRREN KR ReneR enb oenen 15 119 IF T/256=INT(T/256) THEN LPRINT: 
AEN EEN enen etn nie ee 16 LPRINTCHRS (27) ;"L" ;CHRS (@) ;CHRS (2) ; 
Sraa bled ES Ee 19 129 FOR V=T TO T+7 

AARS PNA oneven dine se eenen 20 139 MEMS(V-T)= BINS (VPEEK (BASE( 12) +V 
Programma: Methode van Gaus............... 21 )) 

Programma: Toetsdefinitie...............…. 22 132 MEMS (V-T )=STRINGS (8-LEN (MEMS (V-T 
PTGGEGMRA SEEPPERSIEG es teen nn de 23 )) ,"Q"")+MEMS (V-T) 

VRON Ei vb EERE Wee Wen eden 27 149 NEXT V 

sony printer plotter deel II.............. 31 159 FOR H=l TO 8 

AS nani ie té 35 169 PR3=Y 


ee a 


Advertentie-register 


179 FOR v=g TO 7 
189 PR3=PR3+VAL(MIDS (MEMS(V),H,1) )*2 
TABS (V-7) 


EISCEFONIES MOBELLE sen oatesi a erene 2 197 v 
AVT Elect arten Crena te ruben 5 EXT 
ECC seen ne 9 299 INS=BINS(INP(&H99)):IF MIDS (INS, 
ER EINE NN 10 1,1)="1" THEN 299 
Holland S 295 OUT&H9Y, PJ: OUT&HI1 , PRE : OUT&HIY, 1: 
MEERN is hee was Loren eten 17 

Aackosoft 18 OUTs&H9Y, J : OUT&HI1 , PR3 : OUT&HIGJ, 1 

aCkOSOf Ls sneren eneen eneenenennen: 219 ke 
D ijk = t ee bl enter ze, orden 29 
dee an ge 30 215 INS= BINS(INP(&H9Y)):IF MIDS (INS 
mi rg dd se Tj" 515 

ilosoft, .….sssonsonernrenennenvensenenenn 229 6 THEN 
M BETWEEN ib es EEE SEE US 40 

icro Technology 239 a 

MSX-MOZAIK november/december 1985 1999 REM DEMO VOOR SCREENDUMP 
1995 SCREEN2 


Het Hi-res screendump programma in MSX-MOZAIK 
van sept.-okt. blz 19 heb ik aangepast voor de 
printers EPSON-RX-80 e.a. 


1919 COLOR 1,15,15 

1929 FOR A=.l TO 1 STEP.1 
1939 CIRCLE (125,96),99,1,,,A 
1935 B=(1.1/A) 

1936 CIRCLE(125,96),94,1,,,B 











Toelichting: 

Regel 5 : reset de printer ns NEXT A 

Regel 6 : printer eenrichting verkeer se vrij KR 

Regel 10 : regelspatie wordt 8/72 inch zig ZIET UN AE 
Regel 40 : subroutine voor cirkels ZESDE ASS 


Regel 110 : zet de printer in bit- image mode 
waarbij per regel 512 data's geprint worden 
Regel 135 : vervallen, wegens tijdsbesparing 
Regel 180 : gewijzigd, bij EPSON-printer wordt 
bitpatroon in vertikale richting gespiegeld is. 
Regel 1000 : demonstratie programma 


Opmerking: het gebriuk van de functie OUT en INP 
is eigenlijk niet toegestaan omdat het buiten de 
MSX-norm valt !! 

A. Rongen, Born, tel. 04498-52944, 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 4 





Tt 











kunt natuurlijk 


voor een 








MSX computer 






„‚‚r 699 


TE WEINIG VINDT. 


betalen... 


De meeste MSX computers zijn zo rond de duizend gulden geprijsd. Met 
uitschieters naar boven. En naar beneden. Getuige deze nieuwe AVT- 
MSX. Een paradepaardje uit Korea voor nog geen 700,-. Hard op weg om 
het succes van de AVT FC-200 te evenaren. 


Wat krijgt u voor uw ‘goeie geld’? 

Een volwaardige MSX personal computer met alle mogelijkheden vandien. 
Zoals 32K ROM geheugen en 80K RAM, 8 octaven muziek en 3 geluids- 
kanalen. In totaal 73 toetsen, waaronder 10 functietoetsen, heeft u ter 
beschikking om het optimale uit uw nieuwe AVT-MSX te halen. 

Dat de AVT-MSX bepaald niet eenkennig is, bewijst het surplus aan 
beschikbare software en de vele aansluitmogelijkheden, o.a. voor 2 joy- 
sticks, printer, datarecorder, beeldscherm, etc. Vanzelfsprekend kunt u 
uw MSX ook aansluiten op uw eigen kleuren-tv. 


INDI electronics 





specialist in MSX en randapparatuur. 


AVT Electronics B.V. Postbus 61411, 2506 AK Den Haag, Regentesselaan 123, 2562 CW Den Haag, Tel: 070-465800 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 5 





Ae 


ag, 


MSX MO 
ZAIK 
nov 
ember/december 
. 1985 
pagina 
6 


de geste 
Het n va 198 q er 8) & 
wij o zein D À revred ben 
E et ge voo opee te egelen 
ge Oo a d 2 as we 8 
gouden „wi ier Oo ree et dq voof 
é joch WP p d T ak Ì pe 
ruo 22 groeid» e ‚gen DP MSX- & 
M „AIK 9 regen groo \ inge 
Eed zijn Of n eva} le“: 0 oRIN 


& ce got 84 el n medewer” 
Käng gegeze9 en clvDP omende » & 
den januar d wor A 
E50 jeden ont: mtind 
poen ‚daan & 
Kd We mogen Co „ropes 110 waar 
z geide dri JY aa gtinge & 
op gankoP zer SX sof tsn mA dels: 
se ostord ‚ bed? 1jf, 0 ekor © 
zoch \Y roaas mens Tr T als 
de we vrad in TE 
zette PER zen Ed 
dee a jen niet 
& allee gan T st de 
regio» S ore 's @ Ed 
wetens a q sie Lijkt 
En aak d e ni rs nwez t 
zij ar ì ands neooer: 8 
om + priJ geven, aan ch oud 
& KUNN allen, om at sschie e 
peter® joss. neef t 8 
® schoof ‚ edel yu}tings welk 
geoië \ wel eens f ries OP & 
gekocht gramm Ss, eef mening ove 
de ajlert SX betr n an © 
redact:® alwe d gewoof Uw ES 
p no _MozAl a estaar 
Ed Lege P a's Nn eft njemaf aa e pro” 
gramme edst eres ä 
geerd we nierop 
& rerug a\ S nnaar pek pe 
nzen anNT t van 3 
jeden jschov an , naa gecember 
Ea 1985 © 
W mSx-er>» van eda we zul} je 
Ei een voorspoe ge6 LO een ì kerst” 
geest exen d wex-ers B 


De laatste tijd zijn nogal wat veranderingen 
binnen de club gekomen. Vooral de verschillende 
regio's hebben daarmee te maken. Hieronder volgt 
wederom een overzicht van de personen die u kunt 
bereiken in uw naaste omgeving. Vragenavond is 
alleen op dinsdagavond van 19.00 uur tot 22.00 
uur. Verder kunt u alle vragen stellen aan uw 
regiocoordinator. 


Brabant en Zuidelijk Zeeland: 

Voorlopig R. de Groot, Wethouder van Eschstraat 
O1, 53542 AS Oss, tel. 04120-55812. 

Tevens nieuwe coordinator van de SOFTWARE BI- 
BL IOTHEEK ! 


Verder kunnen MSX-ers, die lid zijn van onze 
vereniging, gebruikmaken van bijeenkomsten die 
georganiseerd worden door de MSX Gebruikersgroep 
West-Brabant, die onder leiding staat van C.M. 
Hopstaken, Pijnboomstraat 10, 4731 AT Ouden- 
bosch, tel. 01652-2446. Deze bijeenkomsten vin- 
den plaats in Snackroom 'De Wolf', Nieuwe markt 
88 te Roosendaal. Aanvang is 19.30 uur. Voor de 
laatste meldingen dient contact met bovengenoem- 
de te worden genomen. De vastgestelde data voor 
1985/1986 zijn vervolgens: 

Dinsdag 26 november 1985, 17 december 1985 
Dinsdag 14 januari 1986, 4 februari 1986 

Dinsdag & maart 1986, 25 maart 1986 

Dinsdag 22 april 1986, 20 mei 1986 

Dinsdag 17 juni 1986, 8 juli 1986. 


Friesland: 
R. van der Wal, Achlumerstraat 9, 8913 QL Leeu- 
warden, tel. 058-1357621 


Zuid-Holland en Noord-Zeeland: 

W. Winter, Lissabonweg 31, 3137 LB Vlaardingen, 
O10-tel. 748608 en J. van der Staay, Pelikaan 9, 
2986 TA Ridderkerk 

De laatste vergadering, die op 10-10-85 heeft 
plaatsgevonden, is wederom goed bezocht. Wel 
viel het op dat er veel nieuwe gezichten waren 
te zien. Dit betekende dat er veel mensen van de 
vorige keer niet waren gekomen. Een van de 
klachten van de vorige keer was dat het peil 
waarop de avond zich bevond te hoog was. Enige 
aanwezigen begrepen niet waarover het ging. 

Voor de echte beginners wordt vanaf november een 
cursus gegeven in wijkcentrum 'De Paal'. De 
cursus valt niet onder auspicien van 'De MSX- 
er', wordt echter wel door de regioleider ver- 
zorgt. Voor leden geschiedt dit tegen minimale 
kosten. 

Op de vorige oproep in MSX-MOZAIK, inzake de 





pens ed 
Reef 





EPROM-programmer, is weinig gehoor gegeven. Het 
maken van een print wordt daarom achterwegen 
gelaten, omdat dit nu oninteressant is geworden. 
Wel is men druk bezig met de ontwikkeling hier- 
van en het schema zal in MSX-MOZAIK worden gepu- 
bliceerd. De software zal in EPROM verkrijgbaar 
komen. De programmer wordt op een experimenteer 
print opgebouwd. 

De regio-vergadering vindt iedere 2de donderdag 
van de maand plaats in wijkcentrum De Heipaal. 
Meerkoetstraat 1, Holy-Vlaardingen en begint 's- 
avonds om 19.50. 


Het Gooi en omstreken: 

De Redactie MSX-MOZAIK 

Batterijlaan 59, 1402 SM Bussum, 02159-56295 

De laatste bijeenkomst werd beter bezocht dan de 
voorgaande. Een van de oorzaken hiervoor was het 
demonstreren van de CANON DRIVE die in de spe- 
ciale aanbieding was opgenomen. Mensen- die hier- 
van nog niet hebben geprofiteerd, kunnen dit nog 
steeds doen door de f999,00 in plaats van de 
normale f1595,00 over te maken op de bekende 
rekening. Tot op het moment van dit schrijven 
hebben we reeds een groot aantal inschrijvingen 
mogen ontvangen. Een sensationeel aanbod aldus. 
Verder zijn vooral de joysticks gewild, die 
eveens in de aanbieding zijn. Dit maal zijn de 
aanbiedingen werkelijk gewild. De best verkochte 
aanbiedingen waren tot voor kort de printers van 
AVT. 

Voor de volgende bijeenkomst - de laatste don- 
derdag van november - wordt door M. Reinders een 
begin gemaakt met een cursus machinetaal voor 
beginners. De aanwezige leden hadden hier alle- 
maal veel interesse in. Gebruik wordt gemaakt 
van een boek, en de 'cursist' moet af-en-toe ook 
thuis wat voorbereiden. Ook uit de teruggekomen 
enquete formulieren bleek dat de belangstelling 
hiervoor groot was. De enquete is nogmaals her- 
haald in dit nummer, omdat veel mensen geklaagd 
hebben over het feit dat er aan de achterzijde 
een artikel geplaatst stond. Onze verontschuldi- 
gingen hiervoor, omdat dit bij de drukker is 
fout gegaan. Verder hebben een aantal mensen 
toch de moeite genomen de enquete over te nemen 
en op een apart vel naar ons toe te sturen. 
Bedankt mensen. We hebben ongeveer 140 formulie- 
ren retour gekregen, volgens enkele mensen ma- 
ger, andere beweren een zeer goed resultaat. 
Laten hen die de enquete nog niet hebben inge- 
vuld, even de tijd hiervoor vrijmaken. Het geeft 
een goed inzicht wat binnen de club leeft. 

Begin volgend jaar wordt gekeken naar een moge- 
lijkheid om een BASIC-cursus te organiseren. In 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 7 





eerste instantie willen we ook deze cursus in 
Bussum geven. Blijkt de belangstelling echter 
voldoende, dan wordt zowel de machinetaal cursus 
als de BASIC-cursus ook op andere plaatsen geor- 
ganiseerd. 

Het adres luidt, zoals altijd: Cafe 'De Vier- 
sprong', Huizerweg 72 te Bussum. 

Het meenemen van computers door een aantal leden 
blijkt wvitermate goed te bevallen. Deze leden 
willen ook voor de volgende bijeenkomsten hun 
spullen weer meenemen, zodat de avonden wederom 
interessant blijven. 


OPROEP: 

Op bijeenkomsten blijkt maar al te vaak dat de 
leden beschikken over grote hoeveelheden zelf 
gemaakte programma's. Op de vraag of zij die 
niet ter beschikking willen stellen van MSX- 
MOZAIK en de bibliotheek volgt regelmatig het 
antwoord dat het de 'moeite niet waard' zou 
zijn, omdat ze de programma's voor zich zelf 
hebben geschreven. Een aantal programma's hebben 
we met eigen ogen mogen aanschouwen, en wat we 
gezien hebben is meer dan de moeite waard. Laat 
iedereen eens op dit gebied wat van zich horen. 
Hiervoor is toch een club, zodat allen-voor-een 
en een-voor allen blijft gelden. Want zonder 
informatie en programma's van de leden loopt ook 
bij ons niets. Al zouden we nog zo'n mooi tijd- 
schrift uitbrengen, lege pagina's heeft nog nie- 
mand bewonderd. 


Amsterdam: 
E.A.J. van der Horst, Willen Nakkenstraat 46-2, 
Amsterdam, tel. 020-1537646 


Markelo en omgeving: 

J.H. ten Tije, Ouderijnseweg 19, 7475 SM Marke- 
lo, tel. 05476-11724 

Voor een bijeenkomst gelieve met bovenstaande 
contact op te nemen. Regelmatig worden bijeen- 
komsten georganiseerd. 


Emmen en omstreken: 
H. Visser, Sleenerbrink 183, 7812 HR Emmen, 
05910-15118 


‘s-Gravenhage en omstreken: 

A.M. Ismail, Kersengaarde 4, 27235 BR Zoetermeer, 
079-5314785, en W.D.A. Hakkenberg van Gaasbeek, 
079-5108006 en H.w.L. Kenens, 079-4112898. 

De eerste bijeenkomst van het nieuwe seizoen is 
reeds achter de rug. Ook nu konden we weer 
constateren dat er meer dan voldoende belang- 
stelling bestaat. Ongeveer 40 mannen en vier 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 8 


NAA 





vrouwen bezochten deze avond. Aangezien niet 
alle bezoekers het lidmaatschap bezitten — in- 
troducees mogen worden meegenomen — heeft er een 
ledenwerving plaatsgevonden. Dertien leden heb- 
ben we mogen inschrijven. Verder is er veel 
belanstelling voor de cursus BASIC en Machine- 
taal programmeren. Voor elk van deze cursussen 
zijn elf aanmeldingen binnegekomen. Tijd en 
plaats van deze cursussen worden nog door de 
regioleiders besproken en spoedig bekend gemaakt 
(In het vorige stukje onder de Regio 't Gooi en 
Omstreken staat hierover reeds het een en ander 
vermeld). Een goede cursusleider voor machine- 
taal is in de persoon van M. Reinders gevonden, 
die ook de BASICODE heeft ontwikkeld voor MSX. 
Drie vragen zijn na het vragenuurtje open geble- 
ven: 

l. Kan men in screen OQ variabelen op een bepaal- 
de plaats inverteren? 

2. Kan men ook in VDP-2 werken en zo ja, hoe? 

35. Wie wil een verhaal houden over computer 
communicatie? 

Tot slot van de avond werd de database van Henry 
Kenens gedemonstreerd. Het programma hiervoor is 
in BASIC geschreven en is op dit moment 17 Kbyte 
groot. Iedereen was enthousiast over de presta- 
ties en presentaties. Na afloop werd het pro- 
gramma vrijgegeven voor toepassing. 

De bijeenkomsten zijn gepland op iedere laatste 
maandagavond (met uitzondering van december 
1985). Deze avonden zijn alleen toegankelijk 
voor leden die aan hun contributieverplichtingen 
hebben voldaan en beginnen steeds om 20.00 uur 
en eindigen uiterlijk om 235.00. Ze vinden plaats 
in een zaal van de sportkoepel de Olympus, Voor- 
weg 107 te Zoetermeer (wijk 16). 


Noord-Hol land: 
J.N. Maessen, Postbus 552, 1780 AN Den Helder, 
tel. 02230-19363. 


Voor alle andere regio's worden nieuwe contact- 
personen gezocht, die zich voor de club willen 
inzetten. Informatie hierover kunt u krijgen bij 
alle regiocoordinatoren en/of de redactie van 
MSX-MOZAIK. 


Dr. Persoonslaan 15b 


Willebroek 
Europees Computer Centrum Telefoon 03 - 886 2060 





MSX Expansion Computer Case 


Hfl BF 
ECC 8 550, 9.900 
ECC 4 375 - 6.750 
Goldstar MSX 64k 610,-- 10.999 
AVT MSX 64k 765, 13.990 
Deawoo kleurenmonitor 910, 16.380 


Lees de objectieve testrapporten in: 
- MSX Magazine 
-_MSX Info 
MSX Mozaiek 
MSX Verenigingsblad België 
Radio Amateur Magazine 


eerste diskdrive 5,25 inch Hfl BF 

eerste diskdrive 180 Kb 995 17.100 
eerste diskdrive 360 Kb 1638, 29.485 
eerste diskdrive 720 Kb 1679, 30.220 


Tweede diskdrive mag 5,25 of 3,5 inch zijn. In kast met 
voeding en alle bijbehorende kabels. Bij de genoemde 
prijzen zijn wij ervan uitgegaan dat U de eerste drive al 
van ons in Uw bezit heeft. 


Hfl BF 
tweede diskdrive 180 Kb 950 17.100 
tweede diskdrive 360 Kb 1056, 19.000 
tweede diskdrive 720 Kb 1095 19.710 








EPROM PROGRAMMER 

VOOR MSX COMPUTERS inclusief software 
Hiermee kan U Uw zelfgemaakte basic 

(of machinetaal) programma’s in eprom zetten 
(ook bestaande software). 


Hfl BF 
499 — 8.980 


Rompacks met eproms los verkrijgbaar. 
2K-4K-BK en 16K. 


Volwaardige MSX printers 
door middel van de door 
ons vervaardigde 
Rompack printer routine. 





Indien U een FAX 180 
of Trend JP printer bezit, 


kunt U nu alle MSX karakters Verder verkopen wij MSX computers, monitoren, printers en alle toebehoren. Nieuw is de 
uitprinten. MSX MUIS. Natuurlijk ook de door onszelf ontwikkelde Expansion sloten, ECC 8 en ECC 4. 
Vraag de introductieprijs! ! ! Tegen zeer scherpe prijzen. 

met of zonder printer. Prijzen inclusief BTW. Prijswijzigingen voorbehouden. 


Telefoonnummer van ECC vanuit Nederland O9 - 323 886 2060. 
Wij zijn maandag tot vrijdag van 09.00 tot 18.00 uur en zaterdag van 10.00 tot 18.00 uur open. 
Voor schriftelijke reactie: Postbus 73817 te Den Haag. 


WONTIM IHYMOHYH AOTINHIMLNO 47TAZSNO HOOO IO HOOA SHI TV AO 





MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 9 


. . … 


TE IEEE TLE ATAR EE NE EE 





en Bin onm am en (Bij het Me 
Bn Bie deens : 8 
tE ie a ie Amsterdam 


Tel: 020 - 123206 


NIEUWS * 





NIEUWS 


MSX-speciaalzaak 


mr De lste MSX software speciaalzaak in Am- 
sterdam 

w- Het meest uitgebreide assortiment, ook in 
boeken, tijdschriften e.d. 

ver Objektieve voorlichting en advies 

se Listing-service 

se Doorlopende demonstraties 


Verzending door heel Nederland 


020-993519 Z 020-123206 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 10 












en 





wenende nndenndenennse eener 









WSxsop (shop 


Opening van de eerste 'MSX-softshop' 
Op 19 oktober j.l. opende de eerste 'MSX-soft- 
shop! in Nederland haar deuren. Deze eerste 
speciaalzaak voor MSX-software in gevestigd in 
de vespuccistraat 48 te Amsterdam. Ze beschikken 
over meer dan 500 titels, een ongehoord aantal 
als men bedenkt dat in de gemiddelde computer- 
winkel niet meer dan tien titels verkrijgbaar 
zijn. Naast software, voeren zij praktisch alle 
boeken en tijdschriften die op MSX-gebied is te 
krijgen in Nederland. Aan de demonstartiebali in 
de winkel is een permanente demeonstratie van 
alle beschikbare software te zien. 


Niet alleen spelletjes, maar ook zakelijke en 
educatieve programma's worden verkocht. Voor elk 
wat wils. Viditel behoort eveneens tot de demon- 
stratie mogelijkheden. 

Voor mensen zonder printer wordt de mogelijkheid 
aangeboden om hun listings van zelf gemaakte 
programma's uit te draaien tegen kostprijs. Als 
extra service voor MSX-gebruikers wordt alle 
hardware informatie verstrekt en is er uitge- 
breide documentatie voorhanden. 


De winkel is dagelijks geopend van 09.00 uur tot 
18.00 uur, ookk op de koopavonden kunt u er 
terecht. 's-Maandags zijn ze tot 13.00 uur ge- 
sloten. 


Postorders worden door het hele land verzorgd 
tegen scherpe prijzen. Gerealiseerd wordt dit 
door de eigen import van veel programmatuur. 


Voor leden van 'De MSX-er' is het interessant te 
weten dat zij verschillende pakketten tegen een 


gereduceerde prijs kunnen aanschaffen. Inlicht- 
ingen hierover geeft MSX-softshop, Vespucci- 
straat 48, 1056 SM Amsterdam, tel. 020-123206 


alle benodigde inlichtingen. 


„esse. esesesessessesesesss.eE 
enten neee nnee eee ner" 0 0 ete ee na aoe 


"ee oa on nao". eee sesesessssessess.e.i 


eee a oe none sessessssaessess. 

Nd 
aa oee oan nae. sesesssesssssses Ef 
eeens... sees .ssssesssesnsss 


MSX II professioneel 


MSX II professioneel ingezet 
De 200-ste levensmiddelen winkel met 'scanning'- 
apparatuur geopend. 


De heer W. de Boer, directeur-generaal Handel, 
Diensten en Ambachten van het Ministerie van 
Economische zaken, heeft in Lemelerveld (Over- 
ijssel) de 200-ste levensmiddelen winkel geo- 
pend, die 'scanning'-apparatuur in gebruik gaat 
nemen. 


Met deze officiele opening is het startsein 
gegeven voor een geavanceerd automatiseringspro- 


ject binnen deze branche. Het project — unitel 
genaamd en werkt volgens het Videotex-principe 
(bijvoorbeeld Viditel) -, is op initiatief van 


Unigro NV genomen in in samenwerking met Cap 
Gemini, Imacs, Philips en Micro Technology tot 
stand gekomen. Economische zaken heeft een sub- 
sidie van fl,5 miljoen gulden voor dit project 
verleend. Achtergrond hiervan is de mogelijke 
verbetering van de positie van de zelfstandige 
levensmiddelen handel. | 

Deze bedrijfstak heeft namelijk in de laatste 
Jaren een ernstig verlies in marktaandeel moeten 
constateren. 


Het doel van het automatiseringsproject is door 
met name het verhogen van de communicatie snel- 
heid en het verzamelen, verwerken en beschikbaar 
hebben van relevante informatie, de zelfstandige 
ondernemer beter in staat te stellen een concur- 
rerend prijsbeleid te voeren. 


Het ontwikkelde systeem is uniek te noemen, 
omdat niet alleen communicatie plaats kan vinden 
tussen de detaillist met zijn MSX II computer en 
de centrale computer bij de groot-handel (on- 
line). De winkelier kan zonder contact te hebben 
met de centrale computer, zelf op zijn appara- 
tuur bestellingen invoeren, wijzigen of bericht- 
en klaar maken (off-line), waarna pas contact 
wordt gezocht met de centrale computer om de 
berichten door te geven. Hierdoor worden de 
transactiekosten tot een minimum teruggebracht. 


(De zelfstandige groep ondernemers zijn verenigd 
in de Super Club 199 winkeliers, die aangesloten 
zijn bij het groot-handelsbedrijf Unigro NV te 
Utrecht). 





ss … a a se es 
s a a . . 
se a ss ese es se 


Tips 


Sommige programma's, die wel draaien met een 
diskette-eenheid, maar niet draaien met een 
cassette, maken regelmatig gebruik van de 
commando's LSET en RSET. Deze commando's staan 
de gebruiker pas ter beschikking als Disk-BASIC 
aanwezig is. Een recept om deze commando's te 
emuleren luidt ald volgt: 


LSET A$-B$ wordt dien overeenkomstig 

IF LEN(AS)>LEN(B$) 
THEN MID$(A$, 1 )=B$+SPACES(LEN(A$) -LEN(BS) ) 
ELSE MID$(A$,1)=8$ 


RSET A$=B$ wordt dan 

IF LEN(AS)>LEN(B$) 
THEN MID$(A$, 1 ) =SPACES(LEN(AS$) -LEN(B$) )+B$ 
ELSE MID$(A$,1)=8$ 


Een leuk truukje nietwaar. 


Het onzichtbaar maken van de beeldscherminhoud: 
MSX : 

VDP(1)-VDP(1) AND &HBF 

SVI: 

POKE &HFAO7,PEEK(&HFAO7) AND &HBF 

: OUT 129,PEEK(&HF A07) 

: OUT 129,129 


Beeldscherm weer zichtbaar maken: 
MSX: 

VDP(1)=VDP(1) OR &H40 

SVI: 

POKE &HFAO7,PEEK(&HFAO7) OR &H40 
: OUT 129,PEEK(&HF A07) 

: OUT 129,129 


SCREEN l voor MSX wordt bij de SVI computers 
verkregen met: 

10 SCREEN O 

20 POKE &HFE3C,PEEK(&HFE3C) AND &HFD 

30 OUT 129,PEEK(&HFE3C ) 

40 OUT 129,129 

50 POKE &HFAO7,PEEK(&HFAO7) AND &HE7 

60 OUT 129,PEEK(&HF A07) 

70 OUT 129,129 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 11 





De MSX-er op de HCC-dagen 


De MSX-er' op de HCC-dagen 


De MSX-club is op de HCC dagen, die gehouden 
worden op vrijdag 22 november en zaterdag 23 
november, vertegenwoordigd. We staan in de Ju- 
lianahal op standnummer 6071. Alle leden zijn 
van harte welkom op deze computerdagen, die door 
de Hobby Computer Club worden georganiseerd. Het 
beloofd wederom een groot spectakel te worden. 
Zelf zijn we nieuwsgierig wat er nu gedumpd 
wordt ten gunste van de gebruikers. De prijzen 
zullen ook dit jaar, evenals voorgaande jaren, 
sterk kelderen. 


Deze manifestatie beslaat dit jaar vier hallen 
van de Utrechtse Jaarbeurs. Voor de bezoeker zal 
voldoende zijn te zien: noviteiten van allerlei 
aard, speciale demonstraties, mini-cursussen en 
een filmprogramma. Een greep uit het programma, 
die de belangstelling van het publiek zeker 
heeft. 


Wij van de redactie zijn alleen nieuwsgierig hoe 
de aanloop is, nu de PCM-show net haar poorten 
heeft gesloten, ook in de Utrechtse Jaarbeurs. 
Ons inziens heeft de HCC-dagen het voordeel dat 
het publiek kan kopen, en hoe en tegen welke 
prijzen? Afwachten! 


In ieder geval tot ziens op de beurs. 


Zolang de voorraad strekt worden de cassettes 
met de programma's van de. verschenen nummers 
verkocht op de stand. Verscheidene oudere exem- 
plaren van MSX-MOZAIK zullen ook te koop worden 
aangeboden. Hier geldt echter op-is-op. Vooral 
van de oudere nummers zijn er niet veel meer 
over. 


BASICODE 2, evenals BASICODE 1, zal op cassette 
staan. Voor leden die interesse hebben, zijn 
deze verkrijgbaar. 


Alle cassettes kunnen, indien uitverkocht, ook 
op nabestelling worden geleverd. We hebben echt- 
er voldoende laten aanmaken, zodat dit gevaar 
niet direct bestaat. 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 12 


Hp 
weo 


Om 


7 


‚ 


7 
A 
OI 
L 
im 





DROP rg en en NI ed 
KPT Ee 3 NEEN ENEN 


CENTRAAL 
STATION 


gen naa 


en 
en 
In 
SN 


he 
< 


Wij 
















Enque 


vragen aan alle lezers enkele minuten uit te trekken om deze 


enquete in te vullen. Dit onderzoek is bedoeld om meer inzicht te 
krijgen in wat er onder de MSX-gebruikers leeft en hoe MSX-MOZAIK 
hierop kan inspelen. Neem even de tijd en maak MSX-MOZAIK 
inderdaad "Het informatieblad voor elke MSX-er'. 


U kunt het ingevulde formulier terugsturen naar De MSX-er, 
Batterijlaan 39, 1402 SM Bussum. Voorzie de envelop van voldoende 
frankering. 


Vragen 
la. Welke COMPUtSr .ReEZIE UP samarimereneden sens dnek enn 
Ib. E38 Att úw eerste COMPUCGLP anr aarsnene sae ne ee EN HE 
le. Zo niet, welke Somputer bezat u ALIEEVOOEZ sans soo sa emee. 
Ze Hos Gua HERE UL esmee nand eener ern enrNRen 
3. Computert uw hele familie Mee? „saneren eee sien ee 
bs Wat VERAE U Van MEKSMOBAIK (RSEUCIN ZL wone arn GD ener se ale Walen 
5. Wat wilt u meer in MSX-MOZAIK zien? 
ie NLOUME ND we EERE ORE ER EAD 0 DE ENEN WOB EI 
bi OE KD enten ent nare teke nme etn eene iN ee 
. Cursussst- (BASIC PASCAL BENN Pander esnams re ern sene. 
d., Besprekingen en testen ….….…...eseesesesessesseeseeseeeee ED sen 
e., Algemene OnNdEFWEEPDEN … sn somers eene sas enen tenen es 
fs: Addere. SAHSFWELDEN sau anar e tetes nde ee me ee ee 
6. Wat mist: u: in MSRMOZALK (ROET)? wasmand sar eenen sne ens 
7. Waarom wordt u lid van een MSX=club (KOEENE uele. eet s 
8. In welk opzicht kan de club meer voor u doen (kort)? ........ 
De Wat 18 uw Specialisatie? sreterrsevsrtaare tired ee 
10. Mogen wij leden met een probleem op dit gebied naar u 
verwijden? 30- jas NEEM „sn nva vans enen ene een ve Core 
RACER veametenrerstes sein Ale men POSTCOAS: ‚ss oon as 
WODAPDLA&AEB sereen terende. Kle wedsumernned enh 
Il. Kunnen wij rekenen op uw bijdrage om MSX-MOZAIK interessanter 
ER MOENONED ERATO BAT GENE RK ee ELKEEN RER He 
Opmerkingen: ..... TERI ENT EENDERDE ER WELEER Ed THAN 
Wij danken u voor uw medewerking. 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 13 








SD 
tn ns 


EAN ZEE 












Rechtstreeks aansluitbaar 


op de Commodore 64, 
PTT - Goedgekeurd Commodore 128 en op alle 


nr. 843174 RS 232 computers (optie) - 
Kompleet met software 


truuks en tins 
deel 1 





MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 14 






MSX-Sinterklaas en Kerstprijsvraag 


matie serieel verwerkt, dat wil zeggen achter elkaar, 


MSX-MOZAIK schrijft de grootste programmeerwedstrijd zoals op een cassettebandje. De informatie-overdracht 
uit op MSX-gebied. Dit is een unieke kans om aan een gebeurt echter vele malen sneller dan bij een casset- 
computer, randapparatuur, software of boeken te ko- terecorder. 

men. 


Op verzoek: UITERSTE INZENDDATUM is 
geworden 3 december 1985!!! Nu of nooit, 
zie de fantastische prijzen hiernaast! ! 


In principe kunnen allerlei soorten programma's mee- 
doen, van klein tot groot, van spel tot toepassings- 
gericht. Het accent van deze wedstrijd ligt echter op 
utilty-programma's. Dit zijn programma's die iedereen 
kan gebruiken, zoals screendump, snelle disk drive 


Vierde prijs: 

Een cassette software programma van Aackosoft: Jet 
Fighter. Dit is een drie-dimensionaal spel, waarin 
een vlucht-simulatie gecombineerd wordt met een arca- 
de-achtig spel. Het spel zet de speler op de plaats 
van de piloot. Missie: probeer de vijand te vernieti- 
gen. 


Vijfde prijs: 
Vijf boekjes van Stark Texel 'Truuks en tips voor de 


aansturingen en noem maar op. De programma's mogen in MSX'. Een uitgebreide bespreking vindt u elders in 
iedere taal geschreven zijn, MSX-BASIC, machinetaal, dit nummer. 
Pascal enzovoorts. 

Reglement 


Eindelijk de gelegenheid om te bewijzen dat MSX meer 
is dan alleen maar een modeverschijnsel. Doe mee en 
maak MSX tot het gebeuren van 1986. 


Eerste prijs: 

De eerste prijs is een SV728 MSX-computer van Spec- 
travideo. Een krachtige en indrukwekkende computer, 
die functioneel, strak en mooi combineert tot een 
computer die overal ingezet kan worden; Het toetsen- 
bord bestaat uit 90 toetsen, met een apart nummeriek 
gedeelte en speciale toetsen voor tekstverwerking. Op 
deze professioneel ogende computer kan een standaard 
5,25" disk drive worden aangesloten, waardoor hij 
programma's zowel onder MSX-DOS en CP/M 2.2 kan 
draaien. Een computer die aan de toekomst denkt. 


Tweede prijs: 

Twee Teletron 1200 MODEMS, de nieuwste aanwinst op 
MSX-gebied, afkomstig van DCS (Discount Computer 
Store). Het professionele modem beschikt over viewda- 
ta- en terminal cartridge, die zo in de poort van de 
MSX-computer kan worden gestoken. Hij beschikt over 
functie-presets, auto-dial, auto-answer, auto-spraak- 
/data schakeling en is volledig vanuit de computer 
bedienbaar. Het modem wordt inclusief de bijbehorende 
software geleverd. Een complete test van dit modem 


a. De programma's moeten op een standaard MSX-compu- 
ter kunnen draaien. Uitbreidingen, met uitzondering 
van stuurknuppels (joysticks), afdrukkers (printers), 
cassetterecorder en standaard disk drives, zijn niet 
toegestaan. 

b. de Programma's moeten op diskette of cassette 
worden ingezonden, voorzien van een listing (indien 
mogelijk) en een beschrijving of gebruiksaanwijzing. 
Op alle ingezonden documentatie en programmadragers 
moeten duidelijk de naam, adres, postcode en woon- 
plaats vermeld zijn. 

c. De programma's moeten zelf zijn geschreven, 
eigen, oorspronkelijk werk van de inzender 
Groepswerk mag uiteraard wel. 

d. Wil de inzender zijn ingezonden werk terug ont- 
vangen, dan dient hij een aan zichzelf geadresseerde, 
voldoende gefrankeerde enveloppe mee te sturen. 

e. De copyrights op het ingezonden werk vervalt aan 
MSX-MOZAIK, die deze programma's op haar beurt public 
domain maakt, tenzij de inzender op zijn deelname 
correspondentie duidelijk aangeeft dat dit niet is 
toegestaan. 

f. Correspondentie over de einduitslag is niet moge- 
lijk. De eindbeslissing in alle zaken betreffende de 
wedstrijd ligt bij de deskundige jury. 

g. Het inzenden van een programma met daarbij. vermeld 


dus 
zijn. 


kunt u in de volgende MSX-MOZAIK verwachten. In deze dat het gaat om de programmeerwedstrijd, betekent 

MSX-MOZAIK lukte dat niet meer. automatisch dat wu bekend bent met het wedstrijd- 
reglement en met deze voorwaarden accoord gaat. 

Derde prijs: 

Een quick disk drive van AVT Electronics. We hebben OPSTUREN NAAR: REDACTIE MSX-MOZAIK 


hierover an een test geschreven in een van de vorige 
nummers. Een quick disk vormt het midden tussen een 
cassetterecorder en een disk drive. Als opslagmedium 
wordt een 2,8'-diskette gebruikt, die voorzien is van 
een spiraalvormig spoor. Op dit spoor wordt de infor- 


BATTERIJLAAN 59 
1402 SM BUSSUM 
postcode en plaatsnaam 


Vergeet niet uw naam, adres, 


te vermelden 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 15 


Î Î 
Î 
Î EI | Ì 
Î 
Ì BEEREN | Í ' 
Î Ht BEEEEREE 
Î Î Î 8 | 
Ì EE EE Ei 
Î 
EEEEEE ER 
E Ì EERE 
ER Ì 
|t BEEEEEEEEEND 
it Ì 
tt | Î | 
ij | ij 4 
EE Ì 
iet EERE EERE 
Î Î | 
| Ì E j 





Titel: Programmeren kan iedereen leren 
Auteur: S. Hartogsveld 

ISBN: 90 63598 407 3 

Prijs: f12,50 

Uitgeverij: Stark-Texel 


Het boekje begint met de zin: “Een snelle leer- 
methode voor het opzetten van een goede program- 
mastructuur". Het is dan ook bedoeld en geschre- 
ven voor mensen die nog geen ervaring hebben met 
huiscomputers en/of het schrijven van eigen 
programma's. De schrijver maakt gebruik van de 
bekende programmeertaal BASIC, zodat werkelijk 
alle beginners met huiscomputers aan hun trekken 
komen. Met de beschreven programmeermethode 
wordt het de beginner duidelijk waar hij op moet 
letten en kunnen zijn programma's, plannen en 
ideeen ook worden verwezenlijkt. Het boekje vat 
alles samen in 72 pagina's, een bijna onmoge- 
lijke opgave, waaraan toch redelijk wordt vol- 
daan. Het blijft beknopt, maar de beginnende 
programmeur zal veel baat hebben bij de aanschaf 
van dit boekje. De verschillende hoofdstukken 
zijn: 

De werking en opbouw van een computer 
Stroomschema symbolen 

De programmeermethode 

Acht regels 

Toelichting op de acht regels 

Hoe vindt ik een werkwoord 

Extra voorbeelden 

Tafelberekening 

Aankoop van een huis 

Zuinigheidsoverzicht van uw auto 

BASIC (computertaal) 

Woordenlijst 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 16 


Titel: MSX Programmaverzameling 
Auteur: Lueers 

ISBN: 90 229 3350 4 

Prijs: f49,00 

Uitgeverij: Data Becker Nederlands 


Het boek telt 192 pagina's en staat vol met 
programma's, die zo kunnen worden overgenomen. 
Het is een mengelmoes van allerlei bruikbare en 
minder bruikbare ideeen. Het scala loopt van een 
eenvoudige dísassembler tot en met een sportta- 
bel aan toe. Het interessanste is naar onze 
mening dat de gebruiker ook door het overtikken 
van de programma's iets erbij leert. Naast de 
programmalistings bevinden zich tevens teksten 
die als gebruiksaanwijzing dienen voor de bijge- 
voegde programma's. De programma's worden echter 
niet regel-voor-regel verklaard, maar ingegaan 
wordt op die gedeelten die voor de gebruiker 
belangrijk kunnen zijn. De programma's zijn ter 
ondersteuning voorzien van de nodige REM-regels, 
zodat hij niet volledig in het ongewisse wordt 
gelaten op het moment dat hij de bijgevoegde 
tekst niet wil gaan lezen. We hebben de moeite 
genomen om enkele programma's in te tikken en 
moeten zeggen dat ze daadwerkelijk werkten, iets 
wat niet regelmatig voorkomt. Of hadden we 
slechts geluk? De programma's moeten geschikt 
zijn voor alle MSX-computers en voor de Spectra- 
video 318 en 328, aldus het commentaar. We heb- 
ben dat niet kunnen controleren, dus laat iets 
van uw horen! 

Vit de inhoud: hexdump, grafische editor, ge- 
luid, kalender, crossreference voor gebruikte 
variabelen, disassembler, een kersenspel, hollow 
genaamd, balkdiagrammen en een ere- en eerste 
divisie voetbalcompetitie sporttabel. 


DE Canon 
T-22A MSX 
PRINTER 





BRUTO ADVIESPRIJS f 605,- INCL. BTW 








TE KOPPELEN AAN 
ALLE MSX HOMECOMPUTERS. 








|) Soort printer: Thermische Printer met een matrix van 5 x / punten. 
2) Interface: 8-bit parallel/Centronic 

3) Volledige MSX karakter set met plotter- en grafische mogelijkheden. 
4) Aantal karakters per regel- standaard: 


- vergroot: 40 
- gecomprimeerd: 140 
5) Print snelheid: - standaard: 56 kar./sec. 


- gecomprimeerd: 62 kar-/sec. 


6) Papierdoorvoer: friction-feed. 
7) Stroomvoorziening: 230 V, 50 Hz / 24 W. Importeur in Nederland: 


B) Afmetingen: 312 mm (B) x 220 mm (D) x 89 mm (H) EVN 
9) Gewicht: £ 3 kg. SsHOL 


[O) Geluidsniveau: minder dan 56 dB OO ND 
-SYSTEMA” 


Bloemendalerweg 30-42 - 1382 KC Weesp 
Tel. 02940-15315 















UIT DE MSX REEKS 


Ultra chess 
827 cassette f 45,00 


HET spel voor elke schaakenthousiast. Je kunt 
zelf de tijd instellen die de computer heeft om 


zijn zetten te bedenken. Zo bepaal je zelf de 
moeilijkheid van het spel. Je kunt tevens 
spelsituaties op elk willekeurig mom: 
SAVEN om later weer …z-:2 “€ Spes. ad 
toegestane zetten, €. <za.j-2 mOg*", 








AACKOSOFT 


ZE Of One 


Musix 

953 cassette f 49,50 

Zelf muziek maken met een drummer op de 
achtergrond, dat kan nu allemaal met MUSIX ! 
Bossanova, swing, reggae, funk, samba 
etc.„etc., het is allemaal mogelijk. De meest 
fantastische synthesizer geluiden komen uit de 
speaker van uw tv. Voorgeprogrammeerd zijn 
bijvoorbeeld de Bolero van Ravel en de 
titelsong van MASH, maar u kunt ook zelf uw 
eigen muziek schrijven en invoeren. Het 
programma is gebaseerd op het 
draaiorgelprincipe; u “ziet” de noten op uw 
scherm langs komen bij het invoeren en 
afspelen. “Cas” de drummer zal u dan 
begeleiden in een door u gekozen ritme. 


Head Alignment Kit 
1021 cassette f 39,50 
„ott'emen behoren tot de verleden tijd met dit programma, 
hi sscteat uit esù speciale programmacassette, een testtape met 
afstels: zralen, ee:. handig schroevedraaiertje en natuurlijk een 
Nederlandse handleiding. Het stelt u in staat uw recorder eigen- 
handig af te stellen. 
Nooit meer problemen met laden van 2400 baud-programma's! 





OPWINDENDE PROGRAMMA'S 


1 RACKOSOPT nn 


737 flight simulator 

981 cassette f 55,00 

Een uitgebreide simulatie van een modern 
straalvliegtuig. Ontwikkeld door een ervaren 
737 piloot, een uitdaging voor zowel de 
beginnende als meer ervaren vlieger. Besturing 
door de joystick, analoge en digitale meters, 
radarbeeld, landingssnelheid, uitvallen van 
motoren, opstijgen en landen, weersomstandig- 
heden, alles bij elkaar een zeer realistisch spel. 


LAADPROBLEMEN? 


Als het laden met uw recorder niet meer zo soepel verloopt, 
moet de opname/weergaveknop worden bijgesteld. 


Met de Head Alignment Kit 
esn} 


lost u dit laadprobieem 
en | (5 z ke 
Ml 













voortaan zelf op 





AACKOSOFT INTERNATIONAL B.V. 


POSTBUS 3111 2301 DC LEIDEN 
MSX is a registered trademark of Microsoft Corporation 


TEL.:071 - 41 21 21 


Oene 
mmm mmm) 
mmm 
dend 


Ree 


Ens, 





Titel: 40 grafische programma's in MSX-BASIC 
Auteur: Marcel Sutter 

ISBN: 90 6233 156 4 

Prijs: f29,50 

Uitgeverij: Academic Service 


Een interessant boek voor mensen die graag gra- 
fisch werken. Het bevat 40 programma's voor het 
werken in MSX-BASIC met hoge resolutie. Bijna 
ieder programma wordt voorzien van de nodige 
tekst en de uitleg. De teksten bij de program- 
ma's worden regelmatig voorzien van de gemaakte 
en verkregen illustraties via de ingevoerde 
programma's. Ook uit dit boek hebben we enkele 
programma's overgetikt en kwamen tot de conclu- 
sie dat ze bijna direct foutloos werken — mits 
men ze maar goed overneemt. De programmalistings 
zijn direct vanuit de computer afgedrukt, zodat 
overneem fouten zijn voorkomen. In het boek zelf 
wordt aangegeven dat alle programma's foutloos 
moeten werken, gezien de reputatie van academic 
service mogen we dit aannemen. Omdat de figuren 
vaak gebasserd zijn op wiskundige vergelijking- 
en, is ook hieraan aandacht besteed. Dit hoeft 
niet direct afschrikkend te werken, het gebruik 
van het boek ondervindt van 'geen-wiskunde knob- 
bels' geen enkele belemmering. Leuk is het feit 
dat ook ingegaan wordt op het verkrijgen van 
drie-dimensionale beelden op het scherm. 

Inhoud: 

MSX-Graphics 

Grafieken van functies in cartesische vorm 
Krommen in poolcoordinaten en in parametervorm 
Tekenen van drie-dimensionale figuren 

Het tekenen van vlakken in de ruimte 
Turtle-graphics en LOGO-simulatie 

Educatieve toepassingsprogramma's 

Appendix met onder andere PAINT, CIRCLE en DRAW. 


Titel: MSX probeerboek 
Auteur: Chr.E. de Boer 
ISBN: 90 1100 889 8 
Prijs: f32,00 
Uitgeverij: Educaboek 


De titel van dit boekwerk, bestaande uit 286 
pagina's met een formaat A4, wekt de indruk dat 
we te maken hebben-met een probeerboek. Veel 
liever zouden wij het genoemd hebben 'Probeer- 
en Leerboek', een titel die waarschijnlijk meer 
de lading dekt, dan alleen 'Probeerboek'. De 
bedoeling is dat de programmeertaal, naast het 
geleerde, direct in de praktijk wordt getoetst 
aan de hand van een aantal voorbeelden en op- 


drachten. Duidelijk wordt erop gewezen dat dit 
boek geen vervanging vormt voor het BASIC hand- 


boek dat bij de MSX-computer wordt geleverd. Het 
werk begint van voren afaan, dat wil zeggen met 
het aanzetten van de computer, hoe de cursor te 
besturen enzovoorts. Ons inziens een nutteloze 
vulling, die echter speciaal is bijgevoegd om 
ook de allereerste beginner een start te kunnen 
geven. Het begint pas te spelen in hoofdstuk 3, 
waarin het programmeren in BASIC aan de orde 
komt. Ook hierbij wordt alles van de grond afaan 
opgebouwd. Gezegd moet worden dat de illustra- 
ties en foto's de teksten aanzienlijk leesbaar- 
der maken. Aan de layout is veel aandacht be- 
steed. De vragen en opdrachten moeten zelf wor- 
den ingevuld, respectievelijk worden uitgewerkt. 
Ter controle zijn de antwoorden en uitwerken aan 
het einde van het boek opgenomen, op een duide- 
lijke en overzichtelijke manier. Hoewel we niet 
het hele boek op juistheid hebben gecontroleerd, 
zijn we geen duidelijk storende fouten tegen 
gekomen. 

Inhoud: 

Inleiding 

Typen op de MSX 

De MSX met teksten en getallen 

Programma's in BASIC 

Strings 

Editten 

INPUT en de getalvariabele 

Herhalen met FOR-NEXT 

ALS, dan en anders 

Functies, kleuren en cassette 

Gegevens lezen: READ en DATA 

Strings, lettertje-voor-lettert je 

In de rij: tabellen 

Een programma met bestand 

Muziek en grafiek 

Oplossingen 

Register 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 19 





CURSUS van PBNA 

In de vorige uitgave hebben we aangeduid dat 
PBNA met een MSX-BASIC cursus is gestart. Deze 
cursus wordt met verschillende merken MASX- 
computers aangeboden. Op welke computers het 
hierbij gaat gaan we niet in, wel hebben we een 
complete set ter recensie ontvangen en onze 
bevindingen zijn positief. Van PBNA als grootste 
instutuut op het gebied van het schriftelijk 
onderwijs mogen we ook niet anders verwachten. 
Vergelijkingsmateriaal hebben we niet, omdat de 
andere instituten nog niet zo ver zijn, of ons 
geen documentatie hebben gestuurd. We laten dit 
voor wat het is en beperken ons tot de PBNA MSX- 
BASIC cursus. 

Een van de belangrijkste kenmerken van deze 
cursus is dat de cursist kan kiezen uit drie 
mogelijkheden: 

l. hij kan het volledige cursuspakket nemen; 

2. hij-kan het toepassingsgedeelte nemen; 

5. hij kan het leren programmeren gedeelte ne- 
men. 


De eerste vormt een samenstelling van de beide 
laatsten. Het voordeel van deze cursus is dat 
men volledig wegwijs wordt gemaakt in de MSX- 
BASIC materie en een aantal toepassingen krijgt 
‘voorgeschoteld', zodat duidelijk in de praktijk 
wordt ingegaan op de mogelijkheden met de MSX- 
computer. 


Na een algemene inleiding over huiscomputers in 
het algemeen, worden de meest voorkomende be- 
grippen in deze wereld toegelicht. Hoe de compu- 
ter werkt, de diverse gebruiks- en toepassings- 
mogelijkheden, evenals de soft- en hardware 
komen aan de orde. Hierna volgt een stap-voor- 
stap handleiding hoe men met de computer moet 
beginnen, voor het geval men naast de cursus ook 
de computer bij PBNA aanschaft. 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 20 


De elementaire wetenswaardigheden van BASIC 
komen aan de beurt in het volgende gedeelte, 
waarbij alle basis-instructies, opdrachten, wer- 
ken met tabellen, deelprogramma's (subroutines), 
standaard functies en het werken met teksten en 
afdrukken daarvan worden behandeld. De lessen 
hierbij omvatten onder andere lezen en schrijven 
met de computer en rekenen. Uiteraard zijn deze 
lessen doorspekt met voorbeelden en uitwerkingen 
van opgaven en oefeningen. De originele compu- 
terlijsten zorgen ervoor dat de cursist ook 
daadwerkelijk de goede antwoorden op de opgaven 
krijgt. Het volgende cursusdeel, de complete 
cursus is namelijk in vijf grote delen op te 


splitsen — niet synchroon lopend met de cursus- 
lessen - diept de BASIC meer uit en worden 
kleur, geluid en grafische mogelijkheden van de 
MSX-computer in ogenschouw genomen. Hieronder 
vallen ook het zelf schrijven van programma's. 
Tenslotte wordt in het laatste cursusonderdeel 
alleen ingegaan op toepassingen, waaronder 
tekstverwerking, elektronische kaartenbak en 
elektronisch rekenblad. Bij tekstverwerking 
wordt een casettebandje meegeleverd, waarop een 
Nederlands tekstverwerkingsprogramma op staat. 
Na een inleiding en een uitgebreide handleiding 
over hoe het programma te gebruiken kan men aan 
de slag. Hetzelfde geldt voor de beide andere 
modules: elektronische kaartenbak (database) en 
rekenblad (spreadsheet). 


Voor mensen met examenvrees is het leuk om te 
weten dat de cursist ook een certificaat kan 
krijgen met daarop de gemiddeld behaalde resul- 
taten weergegeven. 





199 CLS:SCREENY,9,1,2,9:COLORI, 2 

119 PRINT:PRINT"Dit is een programma 
van” 

129 PRINT:PRINT"Doclo Sylvain" 

139 PRINT:PRINT"Stwg op Ninove, 21" 
149 PRINT:PRINT"7899 ELLEZELLES" 

159 PRINT:PRINT"B E LG IE" 

189 PRINTSPRIENE rente 

179 FOR I=l TO 2999 :NEXTI 

189 CLS 


19 PRINT" *kkkkAkAAAAkA kk kkkk kk 
2 PRINT"* METHODE VAN GAUSS *" 


219 PRINT!URERKAAKAAKAKAAAAAARAA KAK! 

229 PRINT:PRINT"OPLOSSEN VAN N*N STE 
LSELS" 

239 PRINT:PRINT"VOER DE COEFF RIJ PE 
R RIJ IN" 

249 PRINT:INPUT"GEEF HET AANTAL VGLN 
HN 

259 PRINT:INPUT"GEEF HET AANTAL ONBE 
KENDEN" ;M 

269 IF N<>M THEN 279 ELSE 299 

279 PRINT:PRINT"DIT PROGRAMMA WERKT 
ALLEEN ALS N=M" 

289 GOTO 249 

29Y FOR I=l TO N 

399 PRINT:PRINT"GEEF DE COEFF VAN DE 
VGL" : I 

319 FOR J=l TO M+1 

329 INPUTA(I,J) 

339 NEXT J 

349 INPUT"IS DE VGL JUIST INGEVOERD ( 
J/N)" ;NS$ 

359 IF N$="J" THEN 369 ELSE 309 

367 NEXT I 

374 CLS 

384 REM UITPRINTEN VAN DE MATRIX 

39Y REM------ee eee 

499 FOR I=l TO N 

419 PRINT 

429 FOR J=l TO M+1 

439 PRINTA(I,J); 

449 NEXT J 

459 NEXTI 

A69 REM HERLEIDEN TOT DRIEHOEKSVORM 
479 REM HET ELEMENT OP DE DIAGONAAL 
IS GEEN NUL, INDIEN NUL DE RIJEN VERW 
ISSELEN 

489 GOSUB 569 

499 REM NULLEN MAKEN 

57Y GOSUB 759 

519 GOSUB 1945 

529 REM TERUGSUBSTITUEREN 

539 GOSUB 94 

549 GOSUB 1149 

559 END 


56Y REM NUL VERWIJDEREN OP DE HOOFD 
DIAGONAAL 

57g FOR I=l TO N 

589 IF I=J THEN 594 

59Y IF A(I,I)<>Y THEN 699 

69Y IF A(I,I)=9 THEN 629 

619 Il=J 

629 FOR Il=l TO M+1 

637 HAL I,T1J 

649 IF I<N THEN 659 RLSE 51 


659 IF I<N AND A(I+1,I)=/ THEN 719 
669 A(I,Il)=A(I+1,I1) 

679 A(I+1,I1)=H 

689 NEXT Il 

69 NEXT I 

70Y RETURN 

718 A(I,Il)=A(I=1,I1) 

729 A(I-1,I1)=H 

739 NEXTI1l,I 

749 RETURN 

759 REM SUBPROGRAMMA NULLEN MAKEN :DR 
IEHOEKSVORM 

768 FOR I=l TO N 

779 B=A(I,I) 

789 IF B=g THEN 799 ELSE 899 

79Y GOSUB 56Y 

899 FOR I2=l TO M+1 

819 A(I,I2)=A(I,I2)/B 

829 NEXT I2 

839 C=A(I,I) 

849 FOR K=I+1l TO N:P=-A(K,I) 

859 FOR I3=I TO M+1 

869 A(K,I3)=A(K,I3)+P*A(I,I3) 

879 NEXT 13 

889 NEXTK 

89 NEXT I 

SPY CLS 

919 PRINT 

929 PRINT"DE DRIEHOEKSVORM" 

939 RETURN 

949 REM TERUGSUBSTITUEREN:NULLEN MAK 
EN BOVEN DE DIAGONAAL:SPILMETHODE 
95 FOR I=2 TO N 

96Y FOR K=l TO I-1 

979 P=-A(I-K,I) 

98 FOR I2=I TO M+1 

OY A(I-K‚,I2)=A(I-K,I2)+P*A(I,I2) 
1909 NEXTI2,K,I 

191% PRINT 

1929 PRINT:PRINT"DE SPILVORM" 
1939 GOSUB 1959 

1949 RETURN 


vervolg op pagina 30 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 21 





Toetsdefinitie 


19 ° HULPMENU C HORDIJK 1985 
29 Ee eaentndneneendkendnhdednntnsdeb denied 
39 CLEAR 299,&HD199:ON ERROR GOTO 25 
Y :SCREEN Q:COLOR 1,15,1:POKE 64683!, 
255 :OUTSHAA, «BIJPD1 APPY : AD=&HDOFF : WID 
TH4Q 
3l PRINT " Dit program steld u insta 
at om met een toets een volledig comm 
ando in tegeven'" 
32 PRINT"MET SCHIFT EN DAN DE LETTER 
D KRIJGT U B.V. DRAW";"BM " 
33 FOR I=l TO 1999 :NEXT I 
49 LOCATE 19,5:PRINT" EVEN GEDULD AU 
B' 
EE eternet eenien 
69 READ A:POKE AD,A:AD=AD+1 :GOTO 69 
79 DATA255,33,12,218,17,174,253,1,4, 
Q,237,176,291,195,16,218,271,229 
89 DATA213,197,245,42,252,243,126, 33 
£2354,13,1,26,0,237,177,194,61,219 
9Y DATA214,64,33,79,219,71,58,235,25 
1,15,218,61,219,229,42,259,243,54 
199 DATAY,225,129,254,25,49,85,254,2 
6,242,243,218,254,17,49,19,254,24 
119 DATA49,15,126,35,183,32,251,16,2 
49,126,35,183,49,39,223,24,248,5Q 
129 DATA1Q6,218,295,186,218,42,2,219 
‚94,35,86,235,237,91,67,219,62,24 
139 DATA254,24,49,9,295,89,0,295,192 
‚0,195,61,219,235,245,92,9,42, 229 
149 DATA243,295,242,11,295,74,9,58,2 
94,251,24,232,126,223,35,183,32, 25 
159 DATA291,295,39,19,245,226,218,6, 
13,33,71,219,62,1,59,221,243,295,138 
169 DATA218,58,221,243,254,15,48,5,6 
2,32,223,24,244,295,138,218,295,226 
179 DATA218,16,228,24,194,245,39,19, 
33,49,9,17,179,243,58,175,252,183 
189 DATA4Q,6,33,32,9,17,189,243,237, 
83,2,219,84,93,6,23,125,59,34,219 
199 DATA25,16,253,68,77,9,291,62,19, 
223,62,13,223,291,62,19,295,165, 9 
299 DATA62,13,195,165,9,295,168,9,18 
3,49,68,295,186,218,245,233,218,22 
219 DATA, 42,179,243,205,74,9,183, 32 
,2,62,32,254,32,48,9,245,62,1, 295 
229 DATA165,9,241,198,64,2985,165,9,5 
6,21,29,35,122,254,49,56,9,22,7,58 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 22 


239 DATA69,219,183,294,233,218,11,12 
9,177,32,299,33,249,251,6,89,54, 9 
249 DATA35,16,251,241,193,299, 225,25 
1,291,9,214,9,9 


if EE 


267 RESTORE 35@:FOR X=g TO 307 :BX=&H 
DB47+X : READXS 
279 IF X$="<" THEN POKE BX, Y: POKEBX+ 
1,9:GOTO 339 
289 IF X$="*" THEN POKE BX, 34: GOTO33 


g 
29 IF X$="|" THEN POKE BX, 58: GOTO33 
g 


399 IF X$=""" THEN POKE BX,32:GOTO 3 
3 

319 IF XS="E" THEN 699 

329 POKE BX,ASC(XS$) 


339 NEXTX 

ZAP “oneennnnennee 
359 DATA” ,A,S,C, (,< 

367 DATA” ,B,I,N,S, (,< 

379 DATA” ,C,H‚R‚S, (,< 

389 DATA” ,D,R,A,W,*,B‚M, °,< 

399 DATA” ,C,O,L,O,R,°,< 

49Y DATA” ,V,P,O,K,E,°,< 

419 DATA” ,G,O,S,U,B,°,< 

429 DATA” ,H‚E,X,S, (,< 

439 DATA”, I, „e\pisg 15, 

449 DATA ,I,N,P,U,T,°,< 

459 DATA” ,K‚,E‚,Y,°,< 

469 DATA” ,L,O,C,A,T,E, °,< 

479 DATA ,P,L,A,Y,*,°,< 

489 DATA ‚N,E,X,T, °,< 

49 DATA ,O,P,E,N,*,G,R,P, | ,*,A,S,#, 
lelie #5 

SY DATA ,P,U,T, ,S,P,R,I,T,E,“,< 
519 DATA” ,Q, (,S,A,V,E,),< 

S20 DATA „RBE T,U.R,N, ,% 

539 DATA” ,S,C,R,E,E,N, °,< 

54Y DATA” ,T,H,E,N, °,< 

SSR DATA SPR TT RS 

56 DATA” ,V,P,E,E,K, (,°,< 

579 DATA”, |,S,O,U,N,D, °,< 

587 DATA” ,X, (,E,‚X,A,M,I,N,E, ) ,< 
59 DATA E 

699 DEFUSR=&HDAYY : A=USR(@) :CLS : NEW 





EM 


19 REM STERRENSLAG 29 

29 ‘C HORDIJK 

39 ‘MAARSSEN 

AX “JUNI 85 

5 INITIALISATIE---—--- 
69 CLEAR 

79 TIME=Q 

89 PLAY"S8M1 SQYCDCDFG" 

9Y WIDTH 39 

199 POKE 64683!,255 

119 OUT17Q,16 

129 DEF USRY=&H41 

139 DEF USRl=&H44 

149 KEY OFF:SPRITE ON 

152 DIM AS(49) 

169 GOSUB 1787 

179 GOSUB 939 

189 ON SPRITE GOSUB 759 

199 SCREEN 2,2 :COLOR 1,15,3 
209 X= USRY(Y) 

219 LINE(39, 39) - ari 189) ,1,BF 
229 LINE (39,181)-(299, 192) ),15,BF 
239 LINE(49,49)-(199,179),4,BF 
249 GOSUB 2139 

259 GOSUB 839 

269 GOSUB 2699 ‘SPRITE DEFINIEREN 
27Z SPRITE ON 

289 ‘———RONDE STAND BEPALEN----—-- 
299 LET Y=lg 

399 LET B= 1 

31g FOR Z= 1 TO 49 

329 SPRITE ON 

339 LINE (84,9)-(195,29),15,BF 
349 LINE (179,9)-(195,19),15,BF 


35Y PRESET(28,9 ) :PRINT #1, "RONDE 


gi 7 

369 PRESET (99,9 ):PRINT #1," 
RE "B 

379 LINE (239,9)-(259,19),15,BF 


389 PRESET (299,9) :PRINT#1 , "SEC" ; INT ( 


TIME/6) 

39Y IF Z=4g THEN GOTO 1569 
A9Y “———- SPRITE-POSITIE------ 
419 LET X=INT(RND(1)*18) 

429 FOR I= 3 TO 19 

439 LET A= 

449 LET A= STICK(QY) 


SCO 





459 IF A=3 AND Y>1OTHEN 52 

469 IF A=7 AND Y>4 THEN 529 

479 IF A=} THEN 569 

48 Y=Y+1:PUT SPRITE 2, (9*Y,16),15 
499 PUT SPRITE 1, (232,29) ,15 

59Y PUT SPRITE @, (229,299) ‚1 

519 GOTO 597 

229 Y=Y-1:PUT SPRITE 1, (9*Y,169),15 
53Y PUT SPRITE 2, (249,299) ‚1 

54Y PUT SPRITE @, (229,29) „1 

559 GOTO 59 

56 PUT SPRITE @Q,(8*Y,169),15 

579 PUT SPRITE 1l,(239,299) „1 

589 PUT SPRITE 2, ite 

59 PUT SPRITE 3 ,(4Z+8*X,12*1I),15 
699 PUT SPRITE 3, (4Y+8*X,12*1) „1 
619 PUT SPRITE 5,(12*1,15),15 

627 NEXT I 

637 BALK------ 

649 PLAY" S8M5QYN3ON35 

654 LET B=B-1 

667 IF B<Z AND Z>2 THEN GOTO 170Y 
679 LINE (219,79)-(252,99),1,BF 
687 SPRITE OFF 

69 LINE(1Z,199)-(29,24),15,BF 

799 LINE(19,189)-(29,-5*(B)+189),12 
BF 

718 IF POINT (15,29)<>15THEN GOTO 15 
69 

729 LINE(19,39)- (22,39) 

739 NEXT Z 

749 END 

759 ‘——- SPRITE COLLISION--—--- 

769 SPRITE OFF 

779 LET B= B+2 :LET Sg=@:PLAY "S8L8M 
OGGOADENSY"' 

189 LINE (219,79)-(259,99) ,15,BF 
799 PRESET (215,84) :PRINT #1,"RAAK" 
89Y RETURN 

819 GOTO 819 


B nde ni 


839 CIRCLE (239,87),27,1:PAINT STEP( 


ZD 1,14 
84 CIRCLE (239,159),27,1:PAINT STEP 


(9,9) 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 23 





857 FOR I=l TO 22 STEP2 
869 CIRCLE STEP (@,9),1,15 
879 NEXT 
889 COLOR 2 
89Y CIRCLE STEP(Y,D) ‚19 
9YY COLOR] 
91 LINE (219,79)-(259,99),15,BF 
929 RETURN 
93Y ‘INTRODUCTIE PLAATJE-------- 
GAY CLS 
95Y SCREEN 2 
96 X=USRY (P) 
97Y LINE (39,139)-(249,169),4,BF 
984 DRAW"BM1 35,129C1S29H1 JUL GRSFSESR 
SD12G1 2" 
99Y PSET (Y,Y) : DRAW" BRAR2 39D1 8IJL2 39U 
189 
1999 CIRCLE (135,78) ,29,1 
1048 CIRCLE (135,78) ,15,1l,-,2 
1929 PAINT (149,70) ‚1 
1939 PAINT(179,69),1,4 
1949 DRAW"BM29, 19" : DRAW"C1 ZU3D2" 
195g FOR S= l TO 49 
1969 DRAW"C1YS4AFSES" 
197Z NEXT S 
1989 PAINT(5Z,3),1@ 
199 PSET (64,7) 
1199 FOR wg=l TO 19 
1119 CIRCLE STEP (WOW ,WO+WY ) ‚WIW 
1129 PAINT STEP(Q,9) 
1139 NEXT 
1149 OPEN "GRP: "AS1 
1159 GOSUB1 229 
1169 GOSUB 1459 
1179 X=USR1 (Q) 
1189 PLAY"SYFGS8M1 SQYCDFGAS2C 
1199 FOR T=l TO 399Y : NEXT 
120% RETURN 
1218 ‘—-LETTERS DEFINIEREN ——--——-—--—- 
1229 LET AS(1)="U6GE4F4DSU4LIR7 
D5 
1239 LET AS(2)="UIGR4F2D3L6R6D 
3G2L4BR5"' 
1249 LET AS(3)="BM+@,-3U4E3R3L 
3G3D4F3R3 
1259 LET AS(4)="U1 RAF2D6G2L4R 
4ABR2 
1269 LET AS(5)="UI ERSLSDSR3L3D 
SR5 
1279 LET A$S(6)="Ul @R6L6DSR3L3DSBR6 " 
1289 LET A$S(7)="BU2U6BU2BR2R6L6G2D6F 
2R6U4LAR3RD4 
1299 LET A$S(8)="U1 @DSR6USD1 J 
1399 LET AS(9)="BRSU1 4L3R6L3D1 AL3R6B 
R2 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 24 


1319 LET A$(19)="BU2F2R4U1 9D] 9BR4 
1329 LET A$(11)="UIDSESGSFSHSDSBR5 
1339 LET A$(12)="Ul ZD PRSU2D2 

1349 LET A$(13)="U1gF3E3D1 9 

1359 LET A$(14)="Ul JF6D4U1 2D1 P 

1369 LET A$(15)="BR2U1 9R6D1 AL6BR6 
1379 LET AS(16)="Ul ZR6DSLODSBR5 

1389 LET A$(18)="UlGR6DSLSFS 

1399 LET A$(19)="BUIR6LEDSREDSLORG 
1499 LET A$S(29)="BRSUI YLSR19BD1 J 
1419 LET A$S(21)="Ul @D1 PR6U1 JD1 J 
1429 LET A$(22)="BUIgM+3, 19M+3,-19BD 
19 

1439 LET A$(26)="BUIYR8M-8,1R8 

1449 RETURN 

145 “=== LETTER TEKENEN mmm 


146 PSET (49,15) 

1479 FOR R= l TO 13:READ QS 

1489 IF QS="*" THEN DRAW"BR1 WZ": GOTO 
1529 

1494 LET Q=-64+ASC (QS) 

1599 LET B$=AS$ (Q) 

1514 DRAW "C15S4XBS ;BR1 9" 

1529 NEXT 

1537 RETURN 

1549 ‘VUL HIER ZELF OOK EENS WAT IN! 
1559 DATA S,T,E,R,R,E,N,*,*,S,L,A,G 
1569 ‘—————— EINDSCORE ———-=- 
1579 LINE(79,94)-(179,129),15,BF 
1589 PSET (72,199) ‚1 

1594 PRINT#1,2;" RONDEN " 

1609 PSET(74,112) ‚1 

1618 PRINT#1, "TIJD": INT(TIME/69) ; "SE 
in 

1639 LINE(39,189)-(299,192),4,BF 
1649 PSET(79,184),15 

1658 PRINT#1,"NOG EEN SPEL J/N" 

1664 SS=INKEYS:IF S$="" THEN 1669 
1679 TIME=g 

1689 IF SS="N" THEN GOTO 2957 ELSE I 
F S$="J"THEN GOTO 299 ELSE 1669 
1694 KEY ON:END 

179Y ‘————-- VOORTIJDIG EINDE ———-—- 
1719 PLAY"S8DCDC" 

1729 LINE (89,99)-(179,129),15,BF 
1739 PSET (99,19) :PRINT#1,"- EINDE 
1749 FOR T= l TO 2999 :NEXT 

1759 LINE (89,99)-(179,129),4,BF 


1768 GOTO 1569 

177Y ‘——-—---- INTRODUCTIE —-—= 
1787 COLOR 1,2:CLS 

179Y PLAY"SB8M4AYYYCD" 

1899 PRINT STRINGS (37 ,CHRS (197) ) 
1819 PRINT"STERREN SLAG IS EEN SPEL" 
1829 PRINT"WAARBIJ MEN ZOVEEL 

1839 PRINT" (MAX.4Z) RONDEN DOOR MOET 
KOMEN" 

1849 PRINT 

1857 PRINT" OF DE BALK MOET BOVENIN 
KOMEN" : PRINT 

1862 PRINT"PROBEER DE BOM TE ONDERSC 
HEPPEN VOOR HIJ DE BODEM RAAKT" 
1879 PRINT 

1889 PRINT"INDIEN DE SCORE DAALT BEN 
EDEN @ DAN IS HET SPEL BEEINDIGD" 


1899 PRINT 

199Y PRINT STRINGS (39,CHRS (219) ) 

1919 PRINT"-—------ C. HORDIJK APRIL 
1985 


1929 LOCATE, 19 

1939 PRINT "JOY STICK OR CURSOR KEY" 
1949 PRINT "PRESS FIRE BUTTON" 

1959 PRINT "OR SPACEBAR" 

1969 IF STRIG(1) THEN Qg=1:GOTO 2727 

1979 IF STRIG(Y) THEN Q9=Q:GOTO 2927 
1989 GOTO 1967 

1999 PRINT 

209Y PRINT STRINGS(39,CHRS (219) ) 

ZIN: BRAM neee C. HORDIJK APRIL 
ke je eemnes 

2929 PLAY"CD" 

2939 CLS:COLOR 1,15,1 

2949 RETURN 

2959 SCREEN Q:CLS:COLOR 8,19,19 

296 LOCATE 19,15,9 

EM PREEK tpm 

2989 PRINTTAB(19);"———- TOT ZIENS —-— 


279 PRINPTAB(IY) ; "ee 


2199 FOR T=l TO 2999: NEXT 

2118 CLS:COLOR 1,15,15:KEY ON 
2124 END 

2139 ‘———--LANDSCHAP TEKENEN------- 
2149 COLOR 2 

2154 LINE(Y,4)-(255,25),8,BF 
2164 LINE (9,189)-(255,192),8,BF 
2179 LINE(Y,39)-(25,175),11,BF 
2189 COLOR 1 

2199 LINE(49,165)-(199,179),3,BF 
229g PSET(4Z,168) 

2219 COLOR 9 

2229 LET L$="C9;R5LSU1 8L2R1 IL 7E4U2R 
2D1E2F8D1 8L1 3U9RADIR3BUZUIRAD3L4"' 
2237 FOR X= 29TO 19Y STEP 25 
2249 DRAW"R=X3 ; " 

2257 DRAW" XLS ;" 

2269 PAINT STEP (-2,9),9 

2279 PSET(X+X+25,168) 

2289 NEXT X 

229Y COLOR 11 

239Y “PSET(89,89) 

2319 CIRCLE(84,89) „19 

2329 PAINT STEP(-1,9),11 


2334 DRAW'"NL2@NH1 7NU2ONE1 7NR2@NF1 7ND 
2NG17" 

2349 COLOR 15 

2359 CIRCLE (155,84),15,15,,,.3 

2367 PAINTSTEP (1,9) 

2379 CIRCLE(159,99),29,15,,,.4 

238Y PAINT STEP(-1,0) 

2394 CIRCLE(169,72),12,15,,,.6 

2497 PAINTSTEP(-—1,g) 

2419 CIRCLE(75,65),29,15,,,.4 

2429 PAINTSTEP(-1,4) 

2438 COLOR 1 

2449 PSET(199,179) 

2454 DRAW"UISRID15" 

2468 COLOR 12 

2479 CIRCLE(192,153),8,12 

2489 PAINTSTEP(-1,9) 

2499 PSET(159,167) 

259Z DRAW"UISRIDI1S" 

2519 CIRCLE(159,151),6,12 

2527 PAINTSTEP(-3,9) 

2539 CIRCLE(133,168),19,12,,,.2 

254Y PAINTSTEP(-1,9) 

2559 COLOR 1 

2569 PSET (149,184) 

2579 COLOR] 

2589 X=USRI1 (7) 

259Y RETURN 

2699 REM 

261 REM----MANNETJE STIL---- 

2629 RESTORE 2639:LET SS="":FOR I=1 
TO 32:READ B%:SS=SS+CHRS (B%) : NEXT I:S 
PRITES (9) =S$ 

2639 DATA 7,8,19,8,6,3,19,31,2,2,3,2 
‚6,14,9,9,192,32,169,32,192,128,144,2 
49,128,128,128,128,192,224,9,9 

2649 REMDDDDMANNETJE LINKSD 

2659 RESTORE2669:LET S$="":FOR I=l T 
O 32:READ B%:SS=SS+CHRS(B3%) : NEXT I:SP 
RITES (1 )=S$ 

2668 DATA 7,4,6,12,6,3, 4031182 
‚6,14,9,2,192,32,32,32,192,128,144,24 
Q,128,128,176,112,16,2,9,9 

2677 REM------ 

2689 RESTORE269Y:LET SS="";:FOR I=l T 
O 32:READ B%:S$=SS+CHRS(B3) :NEXT I:SP 
RITES (2)=S$ 

2697 DATA 7,8,8,8,6,3,19,31,2,2,15,1 
2,8,8,9,2,192,64,192,96,192,128,128,2 
AY,144,128,128,128,192,224,9,7 


2719 RESTORE272Y:LET S$="":FOR I=l T 
O 32:READ B%:S$=SS+CHRS(B%) :NEXT I:SP 
RITES (3)=S5 
2729 DATA 16,16,16,29,13,15,7,23,21, 
23,31,15,1,5,2,2,64,64,64,192,128,0,0 
‚64,64,64,192,128,9,0,9,9 
2737 “== VLIEGTUIG —== 
2749 RESTORE 2759:LET S$="":FOR I=1 
TO 32:READ B%:S$=S$+CHRS (B%) : NEXT I:S 
PRITES (5) =S5 
2759 DATA 9,9,128,224,255,196,63,7,1 
5,31,62,124,9,9,9,9,3,9,62,129,249,25 
2,179,255,128,9,9,9,0,0,0,0 
2767 RETURN 

MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 25 





Ik 


Shecksum progranma sterrenslag 


10= 
70= 
130= 
190= 
250= 
310= 
370= 
430= 
490= 
550= 
610= 
670= 
730= 
190= 
850= 
910= 
970= 
1030= 
1090= 
1150= 
1210= 
1270= 
1330= 
1390= 
1450= 
1510= 
1570= 
1640= 
1700= 
1760= 
1820= 
1880= 
1940= 
2000= 
2060= 
2120= 
2180= 
2240= 
2300= 
2360= 
2420= 
2480= 
2540= 
2600= 
2660= 
2720= 


0: 
253: 
169: 

40: 
164: 

0: 
230: 
203: 
103: 
149: 
156: 
247: 
125 
187: 
124: 
163: 

kB 

322 
149: 
43: 

0: 
2 
249: 
206: 


52: 


170: 


20= 
80= 
140= 
200= 
260= 
320= 
380= 
440= 
500= 
560= 
620= 
680= 
740= 
800= 
860= 
920= 
980= 
1040= 
1100= 
1160= 
1220= 
1280= 
1340= 
1400= 
1460= 
1520= 
1580= 
1650= 
1710= 
1770= 
1830= 


1890= 


1950= 
2010= 
2070= 
2130= 
2190= 
2250= 
2310= 
2370= 
2430= 
2490= 
2550= 
2610= 
2670= 
2730= 


„0: 
112: 
191: 

13: 
Laue 

92: 

62: 
254: 

49: 

Is 
208: 
215: 
184: 
194: 
118: 
199: 
166: 
127: 
41: 
151: 
208: 
124: 
218: 

87: 

93z 
252: 

81: 
134: 
192: 


30= 
‚90= 
150= 
210= 
210= 
330= 
390= 
450= 
510= 
570= 
630= 
690= 
750= 
810= 
870= 
930= 
990= 
1050= 
1110= 
1170= 
1230= 
1290= 
1350= 
1410= 
1470= 
1530= 
1590= 
1660= 
1720= 
1780= 
1840= 
1900= 
1960= 
2020= 
2080= 
2140= 
2200= 
2260= 
2320= 
2380= 
2440= 
2500= 
2560= 
2620= 
2680= 
2740= 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 26 


1420= 
1480= 
1540= 
1600= 
1670= 
1730= 
1790= 
1850= 
1910= 
1970= 
2030= 
2090= 
2150= 
2210= 
2270= 
2330= 
2390= 
2450= 
2510= 
2570= 
2630= 
2690= 
2750= 


je so 
Oes Al 


210: 
21: 
52: 
49: 





50= 
110= 
170= 
230= 
290= 
350= 
410= 
470= 
530= 
590= 
650= 
710= 
170= 
830= 
890= 
950= 
1010= 
1070= 
1130= 
1190= 
1250= 
1310= 
1370= 
1430= 
1490= 
1550= 
1610= 
1680= 
1740= 
1800= 
1860= 
1920= 
1980= 
2040= 
2100= 
2160= 
2220= 
2280= 
2340= 
2400= 
2460= 
2520= 
2580= 
2640= 
2700= 
2760= 


156: 


60= 
120= 
180= 
240= 
300= 
360= 
420= 
480= 
540= 
600= 
660= 
720= 
780= 
840= 
900= 
960= 
1020= 
1080= 
1140= 
1200= 
1260= 
1320= 
1380= 
1440= 
1500= 
1560= 
1630= 
1690= 
1750= 
1810= 
1870= 
1930= 
1990= 
2050= 
2110= 
2170= 
2230= 
2290= 
2350= 
2410= 
2470= 
2530= 
2590= 
2650= 
2710= 


Orkan Eeke 28 


200: 


TTT 


Viditel 


INLEIDING: 

Viditei i5 het informatie- en communicatiesystees van 
de FIT, he viedt een vrijwel onbeperkte hoeveelheid 
inforaatie over de aeest uiteenlopende onderwerpen en 
15 24 uur per dag bereikbaar, 

Het is te gebruiken door iedereen die beschikt over zen 
geschikt TV-toestel, een microcomputer of een terminal 
en een teiefgonaansiuiting. 


WERKING: 

Eerst wordt er een verbinding opgebouwd door de 
viditelcoaputer te bellen. Vervolgens worden de 
toegangscodenumaers ingetoetst via het toetsenbord, 
Hiermee is de verbinding tot stand gebracht en kan met 
behulp van diverse zoekmethoden de gewenste inforaatie 
opgezocht worden. 


BEVE IL SG INGEN/FRIVACY: 

Er wordt niet bijgehouden weike abbonnee welke beeiden 
opvraagt. Dit 1s dus ook aan de intoraat:ieleverancier 
niet bekend (dus geen reklasedrukwerk etc). Verder 
dienen voor het opoouwen van de verbinding een aantal 
geheiae codenuamers ingevoeró te worden opdat niet 
iemand op andermans kosten kan 'Viditellen’, 


VERSCHIL MET TELETEKST: 


VIDITEL TELETEKST 


via telefoon via TV-zenders 

24 uur per dag alleen als zenders aanstaan 
tWeezi Jd1g eenziJdig 

(ook informatie verzenden)(alleen ontvangen! 
wachttijd nihil wachttijd gem. 12 seconden 


capaciteit onbeperkt beperkt tot +/- 20C beelden 
veel spec. informatie beperkte alg. informatie 
koppeling andere computers nvt. 

betaling via ncta FTT betaling via kijkgeld 


INVOER VAN INFORMATIE: 

Inforaatie-leveranciers beschikken over speciale 
faciliteiten en apparatuur voor het efficient en snel 
invoeren van nieuwe informatie en beelden, 

voor kleine bestanden i5 het echter ook acgelijk 
gebruik te maken van de normale abbonneeappararuur. 


Pre 
Ka: mmc? 





A 


GESHIEDENIS - NU - TOEKOMST 


nn 


De PTT introduceerde in 1978 op de Firato voor het 
eerst Viditel. Toen leek het iets futuristisch maar na 
het opiossen van een aantaì problemen werd het zysteen 
in 1981 bij wijze van proef in de praktijk geöracht, 
zij ket aet slechts geringe aogelijkheden. Na dit jaër 
werd besioten door te gaan ondanks de tegenvallende 
bellangsteiling. in de periode tussen 1982 en nu 15 
echter het aantai atcnnees aanzienlijk gegroeid. 

Nu: 

De aogelijkheden van Viditel zijn au veei groter: vele 
duizenden paqina’s informatie, koppeling met andere 
computers en andere bestanden, vicinus berichtendienst, 
antwoordteelden voor bestellingen er aanvragen 
informatie, desioten gebruikerzgroepen voor ver- 
trouwelijke intoraatie, teiesoftware vaor 
Ricrocomputers binnen halen uit de Viditel-databank 
etc. 

Toekoast: 

In de toekoast is het aogelijk oa via Viditel. 
bank-/girooverschrijvingen te verrichten, software uit 
te wisselen, Kiantenservice te verienen door bedrijven, 
satellietfoto's op te vragen, boodschappen te doen etc. 


WAT IS ER VOOR NODIG: 

Voor Viditei is een beeldscherm , een toetsenbord, een 
telefoonmoden en een Vidite.-aboonnement nodig. 
Beeldschera en toetsenbord kan zijn een Tv-toestei get 
atstandsbedieningen en een Viditel-interface, een 
terminal geschikt voor Viditel of een microcorputer aet 
een geschikt programma en een intertace, 


WAT KOST HET: 


_mm nn a a a 


abonnement sf il sci. BTW 
per Kaanc + moden 
beeidkosten : meeste beelden grati5 
enkele beelden heffing 
van max. 99 cent, 
computertijd : overdag gräti5, verder 
ij cent per ainuut 
telefoonkosten ; de normale ‘tikken’. 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 27 





HGE GEBRUIK IK VIDITEL: 


menen nn nnn nn nn nn an 


Eerst de verbinding maken: apparatuur inschakelen en 
de Viditelcoaputer bellen (en evt. goden inschakelen 
indien dit niet een automatisch moder 15). Nu kost het 
toegangsbeeld. Hier dienen de codenusmers ingetoetst te 
worden. Daarna verschijnt een weikosstbeeld set evt, 
een melding over nieuwe vidiëus- berichten. Na een druk 
op een toets koat het Ò-beeld te voorschijn van waaruit 
op diverse aanieren de gewenste intormatie op te zoeken 
15. Het opzoeken van de gewenste inforgatiepagina's kan 
REt de Viditel-gids (vergelijk telefoonboek) of via het 
Viditeisysteem. Er kan gezocht worden aan de hand van 
trefwoorden, via een lokale index, via een lijst van 
informatieleveranciers of aet behulp van de 
Dd5iszoek5oon. 


Diverse inforaatieleveranciers geven de mogelijkheid 
viä antwoordbeeiden bestel- lingen te doen en 
informatie op te vragen. Het invullen van deze 
antwoordbeelden koet neer op het eenvoudig beantwoorden 
van de gestelde vragen via het toetsenbord. Na invullen 
krijgt U de keus tussen annuleren er. verzenden van net 
beeld, 

In het Viditelsystees is ook voorzien in de 
hogei:ikheid berichten te versturen naar andere 
Vigitelgebruikers, Dit systeem heet Vidibus. De 
berichten worden bewaard in de \ioitelcosputer totdat 
deze opgevraagd worden goor de geadresseerde. De 
Jeaúresseerde krijgt bij het maken en verbreken van de 
verbinding een aelding op het schera als er nieuwe 
berichten voor hea zijn binnengekomen. Deze kan hij dan 
opvragen door een bepaalde pagina te kiezen. 


TELESOFTWARE: 

Teiesoftware 15 een nieuwe mogelijkheid van het 
Viditelsystees oe microcoeputersoftware binnen te halen 
uit de Viditeldatabank. Voor veie typen aicrocoaputers 
15 er inaiddeis prograamatuur ontwikkeld om de 
gecodeerde software te ‘loaden’. De gebruiker kan zich 
een Combinatiepakket aanschaffen van een telesoftware- 
abonneaent en de bijbehorende prograamatuur. Kieraee 
kan de gebruiker via een boomstructuur de gewenste 
software opzoeken en deze aet een druk op de knop 
binnenhalen. Deze software wordt dan automatisch 
weggeschreven naar schijf of band. Voor vele 
programma's betaalt de abbonnee niets, voor enkele 
prograama’s wordt een geringe vergoeding verlangd. 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 28 


Het moden :;5 het verbindingskastje tussen de 
viditelterminal (TV-toestel of microcomguter: en de 
telefoonlijn. Op dit moment wordt er door de PTT een 
Viditelmodes geleverd aan de Viditetabbonnees. Dit 
nodea zet de digitale inforaatie van de terminal om in 
voor de teiefooniijn geschikte zianalen 
(pieptoontjes’), De informatie van de Viditelcomputer 
wordt andersom ocagezet in voor de terminal 
begrijpelijke digitale signalen, Het Viditelmoden :5 
Gemaakt og informatie te ontvangen met 1200 Baud ‘120 
tekens per seconde) en te zenden get 75 Baud (7,5 
tekens per seconde). Dit 15 zo gedaan omdat het 
grootste deei van de informatie van de Viditelcoaputer 
haar de abbonnee wordt gestuurd en siechts weinig 
inforaatie de andere kant op. Een aantal andere 
databanken gebruikt de zelfde snelheden als \iditel 
Raär er zijn er cok veel die werken met een snelheid 
van 300 Baud (50 tekens per seconde) in beide 
richtingen, Voor coaaunicatie aet deze databanken i5 
dus een ander modem nodig, of een modea dat over beide 
mogelijkheden beschikt. Een voorbeeld hiervan i5 de 
Tel.tron 1200 (speciaal ontwikkeld voor de 
MSX-coaputer). Zo'n allround aoden levert de FTT niet 
voor de Viditel-abdonnee gaar 15 in de handel 
verkrijgbaar voor slechts enkele honderden guldens. De 
aanschaf van zo’n modea geeft dus de mogelijkheid 
buiten Viditel om direkt te communiceren met vele 
andere databanken of rechtstreeks met andere 
gebruikers. De eerder genoesde Tel.tron 1200/MSi heeft 
zelfs de gogelijkheid oa te costuniceren wet 
Viditelabonnees die alieen beschikken over het 
standaard Viditelmoden. 


VIDITEL zal een steeds duidelijker plaats in de 
Nederlandse teiecomaunicatie gaan innemen. Er koat een 
tijd dat Viditel en alle vergelijkbare systemen een 
niet uit de samenieving weg te denken verschijnsel is, 
Dit aag nog enkele jaren weg zijn, maar de storaachtige 
ontwikkelingen in ogenschouw nemende kan deze tijd wel 
eens dichterbij zijn dan U denkt. 












[TJ DIRECT AANSLUITBAAR OP ALLE NS coMPurers 


[] FUNCTIE-PRESETS 

TJ AUTO-ANSWER 

CJ] AUTO-DIAL 

DJ AUTO-SPRAAK/DATA SCHAKELING 

CJ] AUTO-BAUDRATE SELECT 

[] VOLLEDIG VANUIT COMPUTER TE BEDIENEN 


L] GEEN OVERHALEN VAN SCHAKELAARS NODIG 


L] INCLUSIEF 
met 


SOFTWARE VOOR 
—-Auto-dial/Redial 

—-Äuto Log-in 

-Viditel-mode (1002) 
-Terminal-mode 

-Beeldopslag 
-Baudrate-selectie 
-Auto-answer 

-Printer functies (screendump 
en telexachtige faciliteit) 

„Zend screen functie 
-Volledige Viditel EDITOR!! 

„Screen Editor 

-Omschakeling zw/w — kleur 

-Testbeeld 

-Local Echo 

-Originate/Answer functie etc.etc. 


„Transmissie op 1200/75 75/1200 (!!) 


300 baud in zowel Terminal als 
Viditel mode. 


[_] AUDIO IN/OUTPUT VOOR GEWONE CASSETTERECORDER 


(DIN-PLUG) VOOR OPSLAAN EN WEERGEVEN (SIMULEREN) 


VAN TELEFOONLIJN 


[] 10 LEDS VOOR AAN TE GEVEN FUNCTIE 
CARRIER/TRANSMIT/RECEIVE/300/1200/ORIGINATE/ 
ANSWER/RING/ON LINE/POWER 


[] FRAAIE VORMGEVING 
[] 3 MAANDEN GARANTIE 





PT T-=-GOEDGEKEURD 


NR. 3431/74 





SPECIFICATIES TELETRON 1200 


ZENDER: 
zendnivo 
Ohm) 
frequentie nauwkeurigheid 
ONTVANGER: 
ontvangstgevoeligheid 
frequentie tolerantie 


draaggolf detectie gevoeligheid: 


aan 
uit 


reactietijd draaggolf detectie: 
aan 
uit 


AUTO SPRAAK-DATA SCHAKELING: 


gevoeligheid 
reactietijd 


BELDETECTIECIRCUIT: 


frequentie 

gevoeligheid 

reactietijd 

max. vertraging voor 
detecteren draaggolf 

tijdsduur antwoordtoon 

stilte voor zenden 


AUDIO: 


uitgangsnivo 
ingangsgevoeligheid 


ISOLATIESPANNING: 


-10 dBm +/- 1 dB (600 


+/- 0,4 Hz 


0 tot =4á4 dBm 
+/- 16 Hz 


> =áá dBm +/- 
< -46 dBm +/- 


_ pn 
Oe 
ww u 


20 ms 
50 ms 


> -30 dBm 
l sec. 


15 tot 30 Wiz 
> 35 V 
0,5 sec. 


eN 
3,0 sec. 
1,9 sec. 


2 mV/KOhm 
15 mV tot 2 V 





UW DEALER: 


* Wehkamp 


* Alle Sony Hit-Bit deasers 


L$ 


Discount Computer Store bv. 





Utrechtseweg 117 
6862 AG Oosterbeek 
Tel. 085 — 340 640 * 


* Alle goede computerwinkels 





MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 29 





1959 REM UITPRINTEN VAN DE DRIEHOEKS 
VORM ker manier kwijt, f 34,50 
1969 PRINT:FOR I=l TO N 
1979 PRINT N AFTREKKEN can 
1989 FOR J=l TO M+1 
1999 PRINTUSING"####.##" sINT(A(I,J)* 
199+.5)/199; 
1199 NEXTJ 
1119 NEXT I 
1129 RETURN ra ziet 
1139 PRINT 
1149 PRINT:PRINT:PRINT"DE OPLOSSING 
Is" . 
1159 IF N=M AND A(N,M)=1l THEN 116gEL 
SE 1179 
1169 PRINT:PRINT" Va" 
117g FOR I=l TO N 
1184 PRINTINT(A(I,M+1)*199+.5) /199; 
1194 IF I=N THEN 1229 ELSE 1299 
1299 PRINT", "; 
1219 NEXTI 
1229 PRINT" )" 
Checksums programma methode-van-gauss 
100= 63: 10m 4/7 120= 137: 130= 128: 140= 164: 150: 458 
160= 167: 170= 46: 180= 13: 190= 128: 200= 155: 210= 113: 
220= 248: 230= 119: 240= 70: 250= 242: 260= 23: 270= 129: 
280= 67: 290= 14: 300= 100: 310= 69: 320= 17: 330= 217: 
340= 52« 350= 179: 360= 213: 370= 13: 380= 0: 390= 0: Z 
400= 254: 410= 133: 420= 72: 430= 150: 440= 220: 450= 107: 8 
460= Oz 470= 0: 480= 175: 490= 0: 500= 170: 510= 15: A 
520= O0: 530= 186: 540= 20 550= 184: 560= O0: 570= 13: & 
580= 94: 590= 13: 600= 137: 6l0= 54: 620= 37: 630= 86: = 
640= 219: 650= 69: 660= 201 670= 195: 680= 247: 690= 222: rt 
700= 193: 710= 224 720= 202 730= 164: 740= 201: 750= 0: 4 
160= 13: 710= 204: 780= 4 790= 180: 800= 45: 810= 100: 
820= 248: 830= 202 840= 5 850= 97: 860= 68: 870= 13: 
880= 135 890= 224 900= sE 910= 138: 920= 121: 930= 201: Ii 
940= 0 950= 24: 960= 64: 970= 78: 980= 94 990= 7 ee 
1000= 122 1010= 240 1020= 138: 1030= 88: 1040= 135 1050= 0 \O 
1060= 96 1070= 2: 1080= 132: 1090= 41 1100= 210 1110= 84 za 
1120= 131 1130= 248: 1140= 231: 1150= 141 1160= 60 1170= 225: 
1180= 228: 1190= 80: 1200= 107: 1210= 205 1220= 19: 
Computopost levert alles, voor MSX: 
Disk-drives, computers, software, boeken, 
ILT monitors, stofkappen, aansluitkabels, 
diskettes, cassettes, joysticks, 
MOST printers enz. enz. enz. vectAkSn ms%* 
Ss oo 
ee Pre naaP Al onze prijzen zijn inclusief B.T.W., 


maar exclusief verzend- of rembourskosten. 
Postbus 225, 8100 AE RAALTE 
Tel. 05720-54637/54197 


Bel of schrijf een kaartje onder vermelding MSX naar ons voor een volledige catalogus. 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 30 





deel 2 


6. Wijzigen van het karakterformaat 
tijdens de programmaverwerking 


In programmaregel 50 van afbeelding 8 
wordt het karakterformaat op 2 gezet. 
Het adres wordt vervolgens een eerste 
maal in dit formaat afgedrukt. 

Programmaregel 100 wijzigt dit formaat 


a. Met een expliciete code in 5 
| den 


In nr 4 hebben we aangegeven dat de 
opdracht LPRINT CHR$(&H12)+'N!" het 
karakterformaat van de programmalis-ting 
instelt in formaat N. Hierbij is N een " 

geheel getal gelegen tussen 0 en 15. De eben venae 
hexadecimale notatie &H12 kan ook 


b, Vanuit een stringvariabele 


waarmee het 
karakterformaat wordt vastgelegd, moet 


decimaal d D d ht gevolgd worden door een string. Deze 
: oe Tom A Nn ee string bestaat uit twee delen : de 


wordt dan : LPRINT CHR$(18) . Door deze sbutrernde. CENSI en de Fermtodde 
opdracht in te bouwen in een programma "5!!, Beide strings worden samengevoegd 
worden de programmaresultaten in het (geconcateneerd) door middel van het 
BES NGCLEELK AOEMAAL GEBED. â18 +teken (de concatenator) tot eên string: 
voorbeeld het programma in afbeel-ding CHR$(18)+"5"', Het is echter ook mogelijk 
8, Laat het uitvoeren met je eigen adres deze door een kommapunt. te scheiden 
als invoergegeven en je bekomt een CHR$(18);"'5"", Door deze Porhaatcads Tel 
analogon van afbeelding 9 als resultaat. EE stringvariabele kan 
het karakterfor-maat op een interactieve 
18 CLS wijze worden opgegeven, Het programma in 
29 INPUT "naam s Hang afbeelding 10 laat toe een adres in te 
30 INPUT “straat NESS tikken en vraagt daarna in een FOR-NEXT- 
48 INPUT “woonplaats: "“;W$ lus drie-maal naar een karakterformaat 
58 LPRINT CHR$C18)+"2" (regel 60) 

69 LPRINT N$ 

23 LPRINT S$ 

83 LPRINT Wé 

90 LPRINTELPRINT 

188 LPRINT CHR$C18)+"5" 
110 LPRINT N$ 

120 LPRINT S$ 

138 LPRINT W$ 


CLS 

INPUT "naam 

INPUT “straat ° 

INPUT “woonplaats: 
FOR Tel 10 3 

INPUT "“karakterformaat 0-15 "iF$ 





LPRINT CHR$(18)+F$ 
Afb. 8 : Karakterformaat wijzigen vanuit gaas hek Se 
het programma 109 LPRINT W$ 
119 LPRINT :LPRINT :LPRINT 
120 NEXT I 


iS dS de 





Afb. 10 : Het karakterformaat vanuit een 


M] S ne ei “ Ì 8 ® stringvariabele 


Afbeelding 11 geeft het ingevoerde adres 
afgedrukt in respectievelijk formaat 0,1 
en 2. Merk op dat ook het interligne 
(resultaat van een lege LPRINT-opdracht; 
programmaregel 110) beinvloed wordt door 
het karakterformaat. 





Afb. 9 : Resultaat van het programma uit 
afbeelding 8 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 31 





7, Wijzigen van de kleurcode tijdens 
de programmaverwerking 


De algemene formulering van de opdracht 
om een kleur te selecteren is : 

regelnummer LPRINT CHR$(27)+"CN" De 
string in deze LPRINT-opdracht be-staat 
nok hier uit twee delen : de stuurcode 
CHR$(27) en de string die de 
geselecteerde kleur aanwijst : "CN" De 
hoofdletter C is hier noodzakelijk en de 
hoofdletter N moet vervangen wor-den 
door een cijfer van O tot en met 3. Door 
gebruikt te maken van de concatena-tor 
kan ook hier weer de kleurcode tij-dens 
de programmaverwerking gewijzigd worden. 
Afbeelding 16 geeft een program-ma 
waarmee deze mogelijkheid geillus-treerd 
wordt. De lezer die over een SONY PRN- 
C41 plotter-printer beschikt zal merken 
dat de resultaten in drie ver-schillende 
kleuren op de printer worden afgedrukt. 
Het programma werd echter zo aangevuld 
dat de resultaten ook op het beeldscherm 
worden afgedrukt. Op deze wijze zijn de 
programma s ook geschikt voor een lezer 
die geen SONY-plotter-printer heeft. In 
dit geval kunnen zelfs alle opdrachten 
waarvan het sleutelwoord LPRINT js 
worden weggelaten, We zullem dit 
principe daar waar het zinvol is ook in 
de volgende artikels blijven vol-gen. 
Dit leidt uiteraard tot langere 
programma's. We vermoeden echter er een 
ruimer MSX-publiek mee te plezieren. 
Merk tussendoor ook de nauwkeurigheid op 
waarmee je MSX-computer rekent, 






CLS 





39 PRINT 

40 LPRINT CHR$C27)+"C1" 
SB LPRINT CHR$C11): 

69 LPRINT "getal", 

28 LPRINT CHR$C27)+"C2" 
88 LPRINT CHR$C11); 

98 LPRINT "kwadraat", 
108 LPRINT CHR$(227)+"C3" 
118 LPRINT CHR$C11); 


138 LPRINT 
148 FOR I=8 TO 9 


168 LPRINT CHR$C27)+"C1" 
178 LPRINT CHR$SC11): 

188 LPRINT I, 

1390 LPRINT CHR$C22)+"C2" 
288 LPRINT CHR$CI1); 

218 LPRINT IXI, 

228 LPRINT CHR$C27)+"C3" 
238 LPRINT CHR$CI1); 

248 LPRINT SORCIJ 

NEXT I 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 32 


20 PRINT “getal";TAB(?):"kwadraat";TABC18) "vierkantswortel" 


120 LPRINT "vierkantswortel" 


158 PRINT TABC1):I;TABC9):IXI:TABC12) :SARCIJ 


We geven van dit programma geen verwer- 
king omdat de doelstelling ervan, nl. 
een 3-kleuren afdruk maken, in dit mo- 
nochromatische tijdschrift niet kan be- 
reikt worden. Het programma in 
afbeelding 16 selec-teert de kleur door 
de expliciete kleur-code in de LPRINT- 
opdracht op te nemen, Het is duidelijk 
dat ook deze code © net zoals de 
karakterformaatcode, door mid-del van 
een stringvariabele met de stuurcode 
(CHR$(27)) kan geconcateneerd worden. 
Afbeelding 17 als illustratie, 


CLS 

INPUT “tik een zin 
PRINT “zwart : 8" 
PRINT “blauw : 1" 
PRINT “groen «: 2" 


PRINT “rood - n 
INPUT “afdrukkleur (@-3) : ";5;KS$ 
LPRINT CHR$(22)J+"C'"+K$ 
LPRINT Z$ 





Afb. 1/7 : De kleurcode via een string- 
variabele 


Afb. 16 : De kleurcode aanpassen tij- 
dens de programmaverwerking 






















ES belde te Taken 


Plet Luttie 
12345 NIETIG Afb. 13 : Resultaat van het programma 


uit afbeelding 12 


Piet Luttig 
Ministraat @@ 
12345 NIETIG 


Programmaregel 40 zet de waarde van de 
numerieke variabele T om in een string- 
notatie F$. Deze kan dan gebruikt worden 
in de string die het karakterformaat 
vastlegt. Nieuw in dit programma is ook 
Piet de LPRINT-opdracht met de stuurcode 
6 Led EE | 9 CHR$(11). Deze code stuurt de tekenpen 
Ministraat QQ een regel naar boven.Deze opdracht is 
nodig omdat de opdracht : 
12345 NIETIG LPRINT CHR$(18)+F$ de pen een 
regel naar beneden plaatst. Regel 70 
afsluiten met eem kommapunt faalt. 
Afb. 1l «€ Resultaat van het programma Afbeeldingen 14 en 15 illustreren wat 
uit afbeelding 10 mogelijk is indien het karakterformaat 
via de RND-functie wordt bepaald. Pro- 
grammaregel 20 zorgt ervoor dat de ran- 
domgenerator bij elke nieuwe programma- 
uitvoering op een andere plaats start, 
zodat steeds een andere rij willekeurige 
getallen wordt gegenereerd, 





In programmaregel 70 wordt de stringva- 
riabele F$ geconcateneerd met de stuur- 
code CHR$(18). Deze nieuwe string be- 
paalt het correcte karakterformaat. Met 
wat kennis van BASIC-programmatie zijn 
we nu in staat om de teller van een FOR- 


NEXT-lus als karakterformaat te 18 CLS 

20 A=RNDC-TIME) 
gebruiken, We moeten er dan wel voor nn ee HED 

ba 39 INPUT ‘tik een zin :Z$ 

zorgen dat deze teller , cie van het nu- 40 LPRINT CHRÉC18)+"10" 
merieke type is, omgezet wordt in een 5Q FOR I=1 TO LENCZ$) 
stringvariabele. Dit kan gebeuren met de 68 G=INTC1@XRNDC1D) 
BASIC-functie : STR$(). Afbeelding 12 2Q F$=STRECG) 
bevat het programma dat afbeelding 13 89 L$=MID$CZ2Z$, 1,1) 
als resultaat geeft, 33 LPRINT L$; 


199 LPRINT CHR$C18)+FS$ 
118 LPRINT CHR$SCII1): 
129 NEXT I 












GL 
29 LPRINT CHR$C18)+"15" 
38 FOR I=15 TO @ STEP-1 
48 F$=STR$CI-1) 

59 B&=CHR$SCBH-IJ 

69 LPRINT B$; 

729 LPRINT CHR$C18)+FS$ 
89 LPRINT CHR$CI1J: 
NEXT 1 


Afb, 14 : Random karakterformaat 













Kk 


ee orOgr ÄmmE en 





Afb. 12 : Het karakterformaat vanuit Afb. 15 : Resultaat van het programma 
een FOR-NEXT-teller uit afbeelding 14 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 353 





Indien in programmaregel 7/0 een getal 
wordt opgegeven dat groter is dan 3, 
wordt automatisch de bewerking modulo 4 
uitgevoerd. Dit betekent dat de rest 
bepaald wordt van de deling van dat 


18 CLS 

28 LPRINT CHR$C18)+"13" 
38 INPUT “woord"s;W$ 

30 L=LENCUS) 


getal door 4. Deze rest is steeds 0,1, : 
2 of 3.Je kan ook stellen dat de toeken 3e FOR Jel.TO L : 

63 LPRINT TAB(3); 
ning van de kleurcode cyclisch doorloopt 2Q FOR I=6TO 3 STEP -1 
over de rij van de natuurlijke getallen: 89 F$=STR$SCIJ 

O l 2 B 5 6 399 LPRINT CHR$C18):FS$ 
zwart blauw groen rood zwart blauw groen 109 LPRINT CHR$C11): 
Merk op dat de string in programmaregel 118 LPRINT CHR$(8): 
80 uit drie delen bestaat : de stuurcode 1208 LPRINT MID$SCU$S, J, 1); 
CHR$(27), de string "C" die verwijst 138 NEXT I 
naar de activiteit "kleur kiezen!" en de 148 NEXT J 





kleurcode , opgegeven via K$, Indien de 
concatenator vervangen wordt door een 
kommapunt moet programmaregel 80 als 
volgt geformuleerd. worden : 

80 LPRINT CHR$(27):"'C'"'sK$ Afb. 18 : CHR$(8) als code 


naa. 


8.,Enkele speciale stuurcodes voor de 
eekstnode MSA=@lwb à 


Als slot van de bespreking van de moge- 

lijkheden van de SONY PRN-C4l:als prin- 

ter vermelden we nog enkele stuurcodes 

die soms handig zijn om bepaalde effec- 

ten te bekomen. De code CHR$(8) in een 

LPRINT-opdracht plaatst de tekenpen 1 

letterteken terug. Hierbij moet worden 

opgemerkt dat dit terugplaatsen functie 

is van het op dat ogenblik ingestelde Afb. 19 : Resultaat van het programma 
karakterformaat. De code CHR$(10) doet uit afbeelding 18 

het papier ll regel opschuiven en de code 
CHRS(12) schuift het papier op tot 297 
mm onder het be-ginpunt van het 
afdrukken, Afbeeldingen 18 en 19 als 
illustratie van de CHR$(8) als 
struurcode, . Bruno Van Rompaey 


(wordt vervolgd) 





geen | | 


SSH 


En en en nn 










MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 34 












Ei OEE ON 

ZTA WEET PEEK 

sr OTR Taen nr 
RENNEN AEN | 
Nn tn R_D 
De ms nnn En On 
mwa mn mn WO Oa 
EN Pd Aa DE En 

TREE En 





er mee kunnen doen. 


scherm toelichten. 








Hier hebben we 192 lijnen van 256 punten. 
De plaats van de punten zijn bepaald door 
twee coördinaten op te geven,een X-coör- 
dinaat voor de plaats op de lijn, een 
Y-coördinaat voor de lijn waarop het punt 
zich bevindt. De corsprong van het assen- 
stelsel dat we zo bekomen bevindt zich 
links-boven, We werken dus in het tweede 
kwadrant, met het verschil dat we geen 
negatieve getallen gebruiken. 

leder punt kan met de Basic opdrachten 
een bepaalde kleur gegeven worden, We 
moeten er wel op letten dat we, in een 
groep van acht punten die zich op dezelf 
de lijn bevinden en aan mekaar grenzen, 
maar twee verschillende kleuren kunnen 
gebruiken, Het waarom hiervan wordt dui- 
delijk als we gaan kijken in welke delen 
het Video-Ram is opgesplist. 


2.2. Een namentabel, 

Voor elke matrix van 8Xx8 op het beeld- 
scherm hebben we hier een geheugenplaats. 
Zie figuur /. Ze is net als bij SCREEN 1 
168 bytes lang. Hierin staan de waarden 
die bepalen welk patroon uit de patroon- 
tabel moet genomen worden om op de plaats 
van het karakter af te beelden, Het begin 
ervan vinden we in de speciale variable 
BASE(10). 


2,3. Een patroontabel, 

In tegenstelling met SCREEN O0 en l kunnen 
we in deze patroontabel voor elke matrix 
van 8x8 op het beeldscherm een uniek pa- 
troon samenstellen. De tabel is daarvoor 
168x8=6144 bytes lang. De acht bytes van 
ieder patroon worden onder mekaar op het 
scherm afgebeeld. Het begin ervan vinden 
we in de speciale variable BASE(12). 

Tik het volgende programma in en RUN 
het, 


IL 
De -=e 
‘bh 
Drnad 


De vorige keer hebben we gezien hoe de tekstscher- 
men van een MSX-computer opgebouwd zijn en wat we 


Ditmaal gaan we kijken hoe het grafisch scherm 
(SCREEN 2) is opgebouwd. We gaan tevens de Basic- 
opdrachten die gebruik maken van dit grafisch 


In een derde deel van deze reeks komt het tweede 
grafisch scherm (SCREEN 3) aan bod samen met (heel 
uitgebreid) de fameuze SPRITES. 













10 COLOR 15,4,15 

20 SCREEN 2 

30 VPOKE BASE(12)+32,&B10101010 
40 GOTO 40 


Met regel 10 stellen we kleur van het 
scherm in, wit (15) als voorgrond, blauw 
(4) als achtergrond en weer wit voor de 
rand. Met regel 20 schakelen we over op 
het grafisch scherm. Met regel 30 brengen 
we een patroon aan in de eerste byte van 
het vierde patroon, Het zal daardoor 
zichtbaar worden op de eerste lijn van 
het scherm. Met regel 40 verhinderen we 
het terug overschakelen op de tekststand. 


2.4. Naam en patroontabel samen. 

Vermits de patroontabel een lengte heeft 
voor 768 unieke patronen is deze, samen 
met de naamtabel, in drie verdeeld. Elk 
deel van de naamtabel kan alleen wijzen 
naar zijn deel van de patroontabel, Deze 
verdeling is nodig omdat een byte maximum 
256 verschillende patronen kan aanwijzen. 
Bij het initialiseren van SCREEN 2 wordt 
elk byte van de naamtabel gevuld met een 
waarde opklimmend vanaf O, zodat de eer- 
ste byte naar het eerste patroon wijst, 
de tweede byte naar het tweede patroon 
enz, i 

Tik volgende regel bij in : 


35 VPOKE BASE(10)+10,4 


Hiermee laten we de tiende byte in het 
eerste deel van de naamtabel eveneens 
naar het vierde patroon in de patroon- 
tabel wijzen. Dit heeft voor gevolg dat 
het bitpatroon tweemaal op de eerste lijn 
van het scherm zal verschijnen. 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 55 


2.5. Een kleurentabel. 

Deze tabel is even lang als de patroonta- 
bel. De informatie die erin vervat zit is 
identiek als deze van SCREEN 1. We kunnen 
daardoor elke byte in de patroontabel 
maximum twee kleuren geven, een voorgrond 
en een achtergrondkleur. Bits die een 
zijn worden afgebeeld met de voorgrond- 
kleur, bits die 0 zijn met de achter- 
grondkleur, Vermits elk patroon uit acht 
bytes bestaat is het mogelijk in een pa- 
troon de 16 kleuren weer te geven. Het 
begin van deze tabel vinden we in de 
speciale variable BASE(II). 

Tik het volgende programma in : 


10 COLOR 15,4,4 

20 SCREEN 2 

30 FOR CZ=0°:TO 15 STEP 2 

40 VPOKE BASE(12)+32+12,&B11110000 
50 VPOKE BASE(11)+32+12,C%*16+CZ+1 
60 12=12+1 

70 NEXT CZ 

80 GOTO 80 


Met regel 40 in de FOR-NEXT lus vullen we 
iedere byte van het vierde patroon met 
dezelfde informatie. Met regel 50 vullen 
we de overeenstemmende bytes in de kleur- 
tabel met de 16 verschillende kleuren, de 
oneven kleuren als voorgrond (CZ*16), de 
even kleuren (CZ+1) als achtergrond. 1% 
fungeert als teller in de patroon en 
kleurtabel. 


3. De grafische BASIC opdrachten. 

Nadat het video-ram is geinitialiseerd 
voor SCREEN 2 is de namentabel gevuld met 
waarden, zodanig, dat elke byte ervan 
naar z'n eigen patroon in de patroontabel 
wijst. Elke bit van elke byte in de pa- 
troontabel wordt op nul gezet, en de 
kleuren in de kleurtabel op de waarden 
welke gebruikt werden in het laatste 
COLOR statement. Alles is nu klaar om de 
grafieken en figuren te ontvangen die we 
met de basic opdrachten gaan maken, 


3.l, PSET en PRESET, 

Met deze opdrachten kunnen we, met PSET, 
een punt in een voorgrondkleur en, met 
PRESET, in een achtergrondkleur kleuren, 
Tik het ‘volgende programma in : 


10 SCREEN 2 

20 REM DEEL 1 

30 FOR X=0 TO 255 STEP 10 
40 PSET (X,0) 

50 FOR Y=0 TO 191 STEP 10 
60 PSET STEP(O,10) 

JO NEXT Y 

80 NEXT X 


90 REM DEEL 2 

100 FOR X=0 TO 255 STEP 10 
110 PRESET (X,0) 

120 FOR Y=0 TO 191 STEP 10 
130- PRESET STEP(O,10) 

140 NEXT Y 

150 NEXT X 

160 GOTO 20 


Het eeste deel van dit programma zet een 
reeks punten, met een onderlinge afstand 
van 9 punten, op het scherm in de voor- 
grondkleur, Het tweede deel zet dezelfde 
punten terug in de achtergrond kleur, 
Regel 160 zorgt voor een herhaling van 
het geheel. 

In regel 40 en 110 zorgen de statements 
voor de exacte coordinaten van het te 
kleuren punt, terwijl in regel 60 en 130, 
met toevoeging van de functie STEP, de 
coordinaten relatief zijn ten opzichte 
van de laatst gebruikte coordinaten. 

Dit wil zeggen dat de X en Y waarden, 
binnen de haken, bij de vorige coordina- 
ten opgeteld worden om de nieuwe coordi- 
naten te verkrijgen. Dit houdt in dat re- 
latieve coordinaten negatief kunnen zijn. 
De functie STEP is bruikbaar met elke 
grafische opdracht. 

Voeg volgende regels toe : 


25 FOR C=0 TO 15 
135 NEXT C 


Wijzig de volgende regels in : 


20 POET (EOC 
50 PSET STEP(O,10),C 
140 GOTO 25 


Regel 15 en 135 zorgen, samen met de ge- 
wijzigde regels, ervoor dat de cyclus 
doorlopen wordt voor de 16 kleuren, 

Het gebruiken van een kleur kan zowel ge- 
beuren door PSET als PRESET, het verschil 
zit erin dat, voor PSET, de overeenkom- 
stige bit in de patroontabel een wordt en 
voor PRESET nul. De overeenkomstige kleu- 
ren worden in de kleurtabel geplaatst. 


3.2. LINE, 

Deze opdracht gebruiken we om lijnen, 
rechthoeken en rechthoekige vlakken te 
tekenen, Om een lijn te tekenen moeten we 
twee coordinaten opgeven, Deze coordina- 
ten kunnen, met toevoeging van STEP rela- 
tief gemaakt worden. 

Tik het volgende programma in ; 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 56 


10 SCREEN 2 

20 PSET (0,191) 

30 FOR C=0 TO 15 

40 LINE STEP(O,-191)-STEP(16,191),C 
50 NEXT C 

60 GOTO 60 


Dit programma tekent 16 lijnen op het 
scherm in de 16 kleuren. De eerste lijn 
zal dezelfde kleur hebben als de rand 
omdat ze in kleur 0 (transparant) is 
getekend. Een van de andere lijnen zal 
dezelfde kleur hebben als de achtergrond. 
Wijzig de volgende regel in : 


40 LINE STEP(O,-191)-STEP(16,191),C,B 


Door toevoeging van de letter B geven we 
ditmaal opdracht om rechthoeken te teke- 
nen. 

Wijzig de volgende regel in : 


40 LINE STEP(O,-191)-STEP(16,191) ‚C,‚BF 


Ditmaal geven we, door toevoeging van de 
letters BF de opdracht om rechthoekige 
vlakken te tekenen met als gevolg een 
kleurenpatroon.Verwijder het programma en 
tik volgende regels in : 


10 SCREEN 2 
20 LINE (10,10)-(100,100),,B 
30 GOTO 30 


Met dit programma hadden we de bedoeling 
om een vierkant te tekenen in de voor- 
grondkleur. Zoals uit het resultaat 
blijkt moeten we, om een echt vierkant te 
verkrijgen, corrigeren. 

Wijzig regel 20 in : 


20 LINE (10,10*1.4)-(100,100*1.4), ‚B 


Door de Y-coordinaten met een factor 1,4 
te vermenigvuldigen bekomen we een goed 
resultaat. 


3,3. CIRCLE. 

Met deze opdracht gaan we ellipsen, cir- 
kels, cirkelbogen en taartpunten tekenen. 
Hiervoor hebben we coordinaten nodig voor 
het middelpunt, een straal, een kleur, 
een beginhoek, een eindhoek en edn aan- 
zichtsverhouding. Al deze gegevens, 
behalve middelpunt en straal kunnen weg- 
gelaten worden. 

Tik het volgende programma in : 


10 SCREEN 2 

20 PI=3,1416:X=256/2:Y=192/2 
30 CIRCLE (X,Y),50 

1000 GOTO 1000 


Dit geeft op het scherm een ellips in de 
voorgrondkleur met aanzichtsverhouding 1 
omdat we deze niet ingevuld hebben, 
Wijzig regel 30 in : 


30 CIRCLE (X, 4), 50, 3e 01e 


Dit geeft ons een cirkel in het blauw, 
door het invullen van de aanzichtsverhou- 
ding en de kleur. Het weglaten van de ge- 
gevens tussen de komma's geeft aan dat we 
hier niets wensen in te vullen, 

Wijzig regel 30 in : 


30 CIRCLE (X,1),50,5,PI/2, PI, 144 


We verkrijgen nu een cikelboog door het 
invullen van het begin en eindpunt van de 
cirkel. De eenheid van deze gegevens is 
de radiaal en varieren van O tot 2PI, 
Door deze getallen negatief voor te stel- 
len verkrijgen we taartpunten, 

Wijzig regel 30 en voeg regel 40 bij : 


30 CIRCLE (X,Y),50,5,-PI/2,-PI,1.4 
40 CIRCLE (X+8,Y+8*1.4),50,10,-PI, 
-PI/2,1,4 


We verkrijgen nu een gele taartvorm waar- 
uit een blauw stuk is gesneden. 


Jel. PAINT, 

Met deze opdracht gaan we een vlak, dat 
door een aaneengesloten lijn bepaald is, 
kleuren. Hiervoor hebben we een punt van 
dat vlak nodig, een vulkleur en een rand- 
kleur. Met SCREEN 2 is het niet mogelijk 
om de randkleur te laten verschillen van 
de vulkleur.Voeg de volgende regels bij 
het vorige programma : 


50 PAINT (X-1,Y-1),5,5 
60 PAINT (X+20,Y+20),10,10 


Dit vult de taartpunten, die we in 3.3, 
hebben gemaakt, met hun respectievelijke 
kleur. 


35. POINT, 

Terwijl de vorige opdrachten figuren 'op' 
het scherm bracht, gaan we met deze func- 
tie informatie 'van' het scherm halen. We 
kunnen de kleur van een bepaald punt aan 
een variable toekennen of, de coordinaten 
opzoeken van een punt met een bepaalde 
kleur. 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 37 


3,6. DRAW, 

In tegenstelling met de vorige grafishe 
opdrachten gebruikt deze opdracht geen 
vast aantal parameters, maar zijn ze af— 
hankelijk van wat de gebruiker in een 
rijvariable plaatst. 

Tik het volgende programma in : 


10 SCREEN 2 
20 DRAW ''BM256/2,192"' 

30 FOR I=4 TO 240 STEP 12 
40 DRAW ''S=I:BURD2L2U2RBD" 
50 NEXT I 

60 GOTO 60 


Met régel 10 schakelen we over op het 
grafisch scherm, Met regel 20 begeven we 
ons naar het midden van het scherm zonder 
een lijn te trekken, we doen dit door 
voor de opdracht de letter B te zetten, 
dit als bedoeling 'Blind', De letter M 
wil zeggen 'Move'!', in het nederlands 'be- 
weeg! , Met de. FOR-NEXT lus gaan we tel- 
kens een andere schaalfactor instellen 
als de lus doorlopen wordt, Deze factor 
brengen we binnen onze rijvariable door S 
(de schaalfactor) er aan gelijk te maken. 
We moeten zulk een aktie wel afsluiten 
met een commapunt. 

In regel dertig gebeurt dit door 'S=I;", 
'BU' zorgt ervoor dat we vanuit het mid- 
delpunt een eenheid omhoog gaan, U=Up=om- 
hoog, zonder een lijn te trekken. 
‘RD2L2U2R' zorgt ervoor dat er een zicht- 
baar vierkant wordt getekend door 
vervolgens een eenheid naar rechts, 
R=rechts, twee eenheden naar beneden, 
D=Down=beneden, twee eenheden naar links 
L=links, twee eenheden naar omhoog, 

en een eenheid naar rechts te gaan zodat 
we terug op het vertrekpunt zijn. 

'BD' zorgt ervoor dat we terug in het 
middelpunt terecht komen. Bij de volgende 
doorgangen van de lus is de schaalfactor 
vergroot zodat we een reeks vierkanten 
tekenen, 

Verder kunnen we met 'C' de kleur 
veranderen, met 'A' het hele assenstelsel 
draaien, met 'H', 'G', 'F' en 'E' lijnen 
trekken onder een hoek van 45 graden en 
met 'N' als voorvoegsel geen nieuwe 
coordinaten laten berekenen. 


3.7. Tekst in een grafigh scherm. 

We kunnen op een eenvoudige manier tekst 
in een grafish scherm zetten door eenvou- 
dig een data bestand te openen, niet voor 
de datarecorder maar voor het grafisch 
scherm, 

Tik bij het programma dat we in 3.4. 
hadden volgende regels bij in 


MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 58 


70 OPEN '"GRP:'' FOR OUTPUT AS #1 
80 PRESET (65,0) 

90 PRINT #1,"Totale autokosten! 
100 PRESET (40,65) 

110 PRINT #1,'Benzine'!' 

120 PRESET (170,130) 

130 PRINT #1,'"Aankoop" 


Met regel 70 openen we het bestand naar 

het grafisch scherm, Met regel 80, 100 en 
120 bepalen we telkens de plaats waar de 
tekst moet beginnen, Met regel 90, 110 en 
130 drukken we telkens onze boodschap af. 


Gets 





Totale autokosten 


Benzine 





NAME PATTERN 
TABLE TABLE SCREEN 


0 0 0 S1 
32 63 
256 2047 
2048 
ar 511 | 
512 2055 
2056 | 
2057 
767 2058 Ee | 
2059 | 
2060 | 
2061 | 
2062 | 
2063 | 
2064 
4096 
4097 
6142 


COLOUR 
TABLE 


0 
2047 
2048 
| 
| 
| 2055 
2056 
2057 
2058 
2059 
2060 
2061 
2062 
| 2063 
| 2064 
4096 
4097 
6142 


Figuur 7 











MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 39 









OEE VELEN TE Te NAVEL NN 


Software uit de MT-reeks is beroemd om zijn kwaliteit en bedieningsgemak. Micro Technology besteed erg veel 
aandacht aan de gebruiksvriendelijkheid en aan de toepassingsmogelijkheden van de door haar op de markt 
gebrachte software. Diverse testen in computerbladen spreken vol lof over de uitvoering, de doordachtheid en 
de gemakkelijke toepasbaarheid van ieder MT-programma. Meestal zijn de MT-programma's uitgevoerd in een 
Cartridge, een kunststof module, die direkt in uw MSX-Computer past. Het programma behoeft dan niet van 
Diskette of Cassette te worden ingeladen. Ook neemt zo'n Cartridge programma vrijwel geen ruimte in het 
werkgeheugen van uw computer in. De opslagkapaciteit van de MT-programma's is dan ook meestal groter dan 
van andere, vergelijkbare software! Alle programma’s van Micro Technology kunnen met diskette en met cas- 
sette (voor gegevens-opslag) worden gebruikt! 














































































MT-TEXT 


tekstverwerking met grafische mogelijkheden 
Met MT-TEXT wordt uw MSX-Computer een uitgebreide tekst- 
verwerker met mogelijkheden die u eigenlijk alleen in veel duur- 
dere pakketten aantreft. Zelfs kunt u alle speciale, grafische 
msx-tekens gebruiken. Daardoor kunnen kaders, staafdiagram- 
men, tekeningen, enz. direkt in de tekst worden opgenomen. 
MT-TEXT is gebaseerd op “wat u ziet, dat krijgt u“. Op uw beeld- 
scherm wordt de brief of het getijpte stuk precies zo zichtbaar, 
zoals het later op papier zal worden afgedrukt! Als de tekst gro- 
ter is dan uw beeldscherm, dan wordt uw beeldscherm als het 
ware een venster, dat over de tekst “heen en weer schuift“. 

Op het beeldscherm zijn de tekstregels tot 64 tekens lang, het- 
geen betekent dat er plm. 50% meer tekst tegelijkertijd zicht- 
baar is dan bij andere tekstverwerkingsprogramma's. MT-TEXT 
werkt samen met MT-BASE voor het automatisch invoegen van 
informatie uit MT-BASE in MT-TEXT. Uitgebreide HELP-func- 
ties worden gerealiseerd d.m.v. zgn. “ikonen”, afbeeldingen die 
functies visualiseren! Alle soorten printers kunnen worden aan- 


gesloten. 
Incl. uitgebreide handleiding en verpakt in kunststof omdoos. 


f. 249,-- 


MT-BASE 


gebruiksvriendelijk kaartsysteem 

Het meest beroemde programma uit de MT-reeks. Zeer uit- 
gebreide mogelijkheden voor het aanleggen van een kaart- 
systeem vooradressenbestand, voorraad-overzicht, agen- 
da, platen-collectie, ledenbestand, enz. enz. Mogelijkhe- 
den welhaast onbegrensd. 

MT-BASE werkt geheel in het geheugen van uw MSX- 
Computer en kan zelfs toekomstige geheugen-uitbreidin- 
gen van uw MSX al aan. Afdrukken van de gegevens kan 
met MT-BASE precies zoals u dat wenst. Op stickers, lij- 
sten, formulieren, overzichten, enz. enz. Uitgebreide selec- 
tie en sorteermogelijkheden zijn ingebouwd. Alfabetiseren 
en selecteren op ieder veld. Selecteren op meerdere vel- 
den tegelijkertijd. Uitvoering in Cartridge, werkt met cas- 
sette en met msx-diskdrive als opslagmogelijkheid. Uitge- 
breide testrapporten beschikbaar. (Zie ook de uitstekende 
recenties in diverse computerbladen) 

Incl. uitgebreide handleiding (150 pagina's) en verpakt in 


kunststof omdoos. 
f. 199,-- 


MT-VIDITEL 


telecommunicatie en telesoftware 
Uw MSX-Computer wordt een intelligente Viditel-terminal. Alle 
functies die u maar kunt bedenken zijn aanwezig in dit fantasti- 
sche pakket. U kunt pagina’s in het geheugen van de computer 
opslaan, ze op diskette of cassette bewaren. Ook kunt u zelf Vi- 
ditel-plaatjes “aanmaken” die u via de ingebouwde Rotor functie 
achter elkaar kunt laten zien. Een mogelijkheid is ingebouwd 
om software vanuit Viditel in uw MSX-Computer te laden, via de 
telefoonverbinding. Inbegrepen in de MT-Viditel module is gra- 
tis toegang tot het Viditel-bestand van Micro Technology v.a. pa- 
gina 366. Hier vindt u veel informatie over MSX en ook een zgn. 
“prikbord”. Micro Technology ondersteund het MT-Viditel pro- 
gramma met een flink bestand in Viditel, terwijl u ook van Phi- 
lips Nederland, via de Thuiscomputerclub in de PTT-Viditel 
Computer ondersteuning krijgt. O.m. zorgt Philips ervoor dat 
veel software voor MSX beschikbaar komt. In de Cartridge is te- 
vens een RS232 Interface met kabel ingebouwd, zodat alleen 
een modem nodig is om te communiceren. 

Incl. uitgebreide handleiding en verpakt in kunststof omdoos. 


f. 299,-- 


(MT-VIDITEL wordt voor de handel gedistribueerd door Philips 
Nederland nv.) 






















































































MT-DISPLAY 


lichtkrant/reklame display systeem 
Op Teletekst-achtige manier kunt u beelden automatisch laten 
displayen door MT-DISPLAY. U kunt deze beelden zelf samen- 
stellen. Met alle kleuren die ook in Teletekst aanwezig zijn. De mo- 
dule zorgt ervoor dat u in een 64Kbyte MSX computer ruim 50 
beeldpagina's kunt opslaan, die stuk voor stuk, zonder dat u er 
iets aan behoeft te doen, afgebeeld worden op het Video-scherm. 
De toepassingen zijn welhaast grensloos. Nu al wordt MT-DIS- 
PLAY toegepast als een fantastische aandachttrekker voor eta- 
lages, als mededelingenscherm voor warenhuizen, als CAl-me- 
dedelingensysteem, voor Hotels, wachtruimten, winkels, win- 
kelcentra, banken, etc. etc. 
De speciale eigenschappen van MT-DISPLAY (knipperen van 
tekstdelen, dubbele hoogte letters, alles in een 7-tal verschillen- 
de frisse kleuren) maken het mogelijk reklame boodschappen 
onder de aandacht te brengen van winkelend publiek, bezoe- 
kers van tentoonstellingen, hotelgasten, enz. enz. leder beeld 
kan een vooraf ingestelde tijd op het beeldscherm blijven staan. 
De door uzelf gemaakte beelden kunnen zowel op diskette als 
op cassette worden opgeslagen. Cartridge met uitgebreide 
handleiding en verpakt in kunststof omdoos. 

f. 199,-- 


MT-COM 


algemene telecommunicatie met uw MSX 
MT-Com is een RS232 module met ingebouwde software. 
Met het Telecommunicatie-pakket dat in de interface aan- 
wezig is kunt u vrijwel iedere databank in de wereld aan- 
spreken. Alle communicatie protocollen zijn door uzelf in te 
stellen, terwijl de communicatie-snelheden vrij te kiezen 
zijn van 50 t/m 9.600 baud! Ook ondersteund de interface 
zgn. “split-speed“ communicatie zoals dit voor Vieuwdata 
en andere Viditel-achtige databanken gebruikelijk is. 

De Interface is reeds voorbereid op komende MSX-normen 
zodat in software instelbaar is 40 of 80 characters (indien 
uw MSX deze mogelijkheid kent). 

De module wordt geleverd als compleet pakket. De Cartrid- 
ge bevat de software, een RS232 Interface en een aansluit- 
kabel voorzien van een 25-polige (male) connector. 

Incl. uitgebreide handleiding en verpakt in kunststof om- 


doos. 
f. 299,-- 


MT-KASBOEK 


uw kasboek netjes bijhouden met MSX 
De vervanging van uw kasboek. Met uw MSX-Computer is 
het bijhouden van een kasboek gemakkelijk. Alle uitgaven 
en inkomsten kunt u keurig op de printer afdrukken. Zelfs 
kan MT-KASBOEK een aantal kostengroepen voor u bij- 
houden. Als u wilt weten hoeveel u aan een bepaalde kos- 
tengroep heeft uitgegeven, dan maakt MT-KASBOEK 
netjes een overzicht voor u. Alle boekingen zijn op te slaan 
op diskette of op cassette. Totaliseren kan per periode, ter- 
wijl ook totalen van bepaalde kostensoorten zijn te verkrij- 
gen. Maximaal kunt u tot 16 kostensoorten aangeven. 
Meestal ruim voldoende voor ieder kasboek. MT-KAS- 
BOEK is een opzichzelfstaand programma. 



















































MT-KASBOEK wordt geleverd in cartridge voor samenwer- 
king met disk of cassette, met uitgebreide handleiding. 


f. 199,-- 











































MT-VIEWDATA 


eenvoudige viditelcommunicatie 
Micro Technology maakt niet alleen het beste Viditel-pro- 
gramma (zie MT-VIDITEL) maar ook het goedkoopste! MT- 
VIEWDATA is een programma waarmee uw MSX-Compu- 
ter een heuse Viditel-terminal wordt! Door een zeer inge- 
nieus stukje software, is de RS232 Interface niet nodig. 
Slechts een verbinding tussen Modem en uw MSX-Compu- 
ter via de Joystick-poort is noodzakelijk om het programma 
naar behoren te laten functioneren. De Viditel-beelden wor- 
den opgebouwd in 2 kleuren en in full-graphics, waaronder 
zelfs zgn. “separated graphics”! 


MT-DEBUG 


gereedschap voor programmeurs 
speciale eigenschappen van een MSX-Computer vragen 
ook speciaal “gersedschap“ voor programmeurs. Om de (ma- 
chinetaal) programma's op een MSX-Computer goed te kunnen 
testen op “bugs” is een “debugger” een onmisbaar stuk gereed- 
schap. Het programma MT-DEBUG geeft iedereen die wel eens 
een machinetaal-routine voor BASIC maakt of een compleet 
programma in machinetaal de mogelijkheid de fouten op een 
snelle wijze eruit te halen en zodoende uren of dagen aan pro- 
grammeertijd te besparen. 

Met MT-DEBUG kunt u o.a. in de andere slots (banken) van uw 
MSX kijken. Ook is het verplaatsen van de inhoud van een be- 
paald geheugen deel van het ene slot naar het andere mogelijk. 
Het zetten van een Breakpoint (onderbreking van een machine- 
taal programma) en het inspecteren van de stand van de regis- 
ters van de ZBO processor is uiteraard ook mogelijk. Direct ver- 
anderen van de inhoud van het geheugen is mogelijk. Het pro- 
gramma - dat geleverd wordt in zelf-opstartende Cartridge - is 
aanroepbaar vanuit BASIC d.m.v. een “CALL*. Of vanuit machi- 
netaal d.m.v. een Jump. In 4Kbyte ROM-Cartridge met uitge- 


breide handleiding. 
f. 149,-- 


MT-FAKTUUR 


snel en eenvoudig faktureren 

Snel eventjes een faktuurtje tikken? Gemakkelijk gezegd, toch 
een behoorlijk werk. Tenzij u natuurlijk de beschikking heeft 
over een uitgebreid, gecomputeriseerd boekhoudsysteem. In 
alle andere gevallen is MT-FAKTUUR, een MSX- Computer en 
een eenvoudige printer een gemakkelijke, snelle en economi- 
sche oplossing. Met MT-FAKTUUR maakt u in een handom- 
draai een nette rekening. Het berekenen van aantallen maal 
stuksprijs, subtotalen en btw wordt geheel automatisch gedaan. 
U kunt de aldus gemaakte fakturen bewaren op diskette of cas- 
sette. Ze direct na het maken afdrukken of alles van een werk- 
dag of werkperiode opsparen en dan de printer inschakelen om 
een afdruk te maken. MT- FAKTUUR drukt af op uw eigen fak- 
tuur- papier (losse vellen of ketting-formulier) maar kan ook op 
blanco papier een faktuur maken, compleet met uw briefhoofd/ 
faktuurhoofd. 

Een gemakkelijk, opzichzelfstaand programma, dat zijn geld in 
enkele dagen terugverdiend! 

MT-FAKTUUR wordt geleverd in cartridge voor samenwerking 
met disk of cassette, met uitgebreide handleiding. 


f. 199,-- 































Het programma wordt geleverd op cassette en is geschikt 
om te bewaren op diskette of cassette. Bij het programma 
is ook een interface-kabel nodig. Deze kabel is zelf te ver- 
vaardigen aan de hand van de gegevens in de handleiding 
van het programma, of separaat te bestellen. 

MT-VIEWDATA op cassette: f. 49,50 
Kabel met 9-polige standaard connector …. f. 49,50 
Kabel met 25-polige standaard connector … f. 59,50 























De programma’s van Micro Technology zijn verkrijgbaar via iedere computerdealer en/of hifi-msx dealer. 
Distributie voor de handel van alle programma's (behalve MT-VIDITEL), Micro Technology b.v., afd. Distributie. tel. 078- 410977 of telex 62425 mtsft 


Distributie voor de handel van MT-VIDITEL: via de bekende Philips Groothandelskanalen. 


Wilt u een overdruk van diverse testrapporten van MT-BASE? 
Stuur dan een briefkaartje naar: Micro Technology b.v., afd. Klantenservice, Postbus 95, 3350 AB PAPENDRECHT. 





MSX-MOZAIK november/december 1985 pagina 40